Яке марди худхоҳи мағрури дун

یکی مرد خودخواه مغرور دون

Дарафтоди рӯзӣ ба танагии дарун

درافتاد روزی به تنگی درون

Дар он танагӣу бастӣ оҳ кард

در آن تنگی و بستی آه کرد

Рафиқӣ бар ӯ ранҷ кӯтоҳ кард

رفیقی بر او رنج کوتاه کرد

Рҳондши зи бекорӣ ва кор дод

رهاندش ز بیکاری و کار داد

Фаровон дирам дод ва динор дод

فراوان درم داد و دینار داد

Ҳамаш некуӣ кард ва эҳсон намӯд

همش‌ نیکویی کرد و احسان نمود

Ба номарди некӣу эҳсон чаҳ суд

به نامرد نیکی و احسان چه سود

Чунон кори он сифла боло гирифт

چنان کار آن سفله بالا گرفت

Ки бар ҷойгоҳ гузин ҷогрФт

که بر جایگاه گزین جاگرفت

Чу худхоҳ аз он ҳолат зор раст

چو خودخواه‌ از آن‌ حالت‌ زار رست

Миёнро ба кини накукори баст

میان را به کین نکوکار بست

Замонаи яке бозӣ оварад рост

زمانه یکی بازی آورد راست

Ки марди накукори азуи кори хост

که مرد نکوکار ازو کار خواست

Дар оғози бегонагӣ ҳо намӯд

در آغاز بیگانگی‌ها نمود

Чу дод ошноииши рухи вонамӯд

چو داد آشناییش رخ وانمود

Бихандед чун зорӣ мард дид

بخندید چون زاری مرد دید

Рахш сурх шуд чун Рахш зард дид

رخش سرخ شد چون رخش زرد دید

Чунон лаъибҳо бо ҷавонмарди бохт

چنان لعب‌ها با جوانمرد باخت

Ки сӯзи дарун устихонаш гудохт

که ‌سوز درون ‌استخوانش گداخت

Чунон хор кардаш бар анҷуман

چنان خوار کردش بر انجمن

Казон кор бигузашт ва аз хештан

کزان کار بگذشت و از خویشتن

Бидонадяш аз он шева сармаст шуд

بداندیش از آن شیوه سرمست شد

Ки пешаш вале нъм паст шуд

که پیشش ولی نعم پست شد

Яке гуфташ аз ошноёни пор

یکی گفتش از آشنایان پار

Ки ин шӯхи чашмӣ чаҳ буд эй нигор

که این شوخ‌چشمی چه بود ای نگار

Бадв гуфт як рӯзи ман пеши ӯй

بدو گفت یک‌ روز من پیش اوی

Бидон ҳол рафтам ки зани пеши шӯй

بدان حال رفتم که زن پیش شوی

Мрогрчаҳ аз меҳрбонӣ навохт

مراگرچه از مهربانی نواخت

Вале меҳр ӯ устихонам гудохт

ولی مهر او استخوانم گداخت

Марои хандаи гарм ӯ сард кард

مرا خندهٔ گرم او سرد کرد

Давояши диламро пар аз дард кард

دوایش دلم را پر از درد کرد

Ба худхоҳӣам зарбатӣ хӯрд сахт

به خودخواهی‌ام ضربتی خورد سخت

Биноледам аз нобакории бахт

بنالیدم از نابکاری بخت

Ки чун ман касе назд чун ӯ касе

که چون من کسی نزد چون او کسی

Ба ҳоҷат равад , нанг бошад басӣ

به حاجت رود، ننگ باشد بسی

Марогар ҳаме ронад бо зҷртӣ

مرا گر همی راند با ضجرتی

Аз он ба ки бнўохт бе миннатӣ

از آن به که بنواخت بی‌منتی

Гарм давр мекард будам ба он

گرم دور می کرد بودم به‌آن

Ки комам раво карду миннати ниҳон

که کامم روا کرد و منت نهان

Нёрстми ин ғами зи дили брдно

نیارستم این غم ز دل بردنا

Чунон нохуширо фурӯи хўрдно

چنان ناخوشی را فرو خوردنا

Шуд эҳсон ӯ лаҷа бе карон

شد احسان او لجهٔ بی‌کران

Ки худхоҳеми ғарқи гашти андари он

که‌ خودخواهیم غرق گشت اندر آن

Паии растан аз он ғриўндаҳ зу

پی رستن از آن غریونده زو

Задам панҷа бар он ки бади пешрав

زدم پنجه بر آن که بد پیشرو

Фурӯ кардам ӯро ва худ бршдм

فرو کردم او را و خود برشدم

Вази он лаҷаи жарф бартар шудам

وز آن لجهٔ ژرف برتر شدم

Накукорӣ ӯ маро хор кард

نکوکاری او مرا خوار کرد

Накӯ кард ва дар маънӣ озор кард

نکو کرد و در معنی آزار کرد

зи хоҳишгарӣ талх шуд коми ман

ز خواهشگری تلخ شد کام من

Вази эҳсон ӯ тираи фарҷоми ман

وز احسان او تیره فرجام من

Чу омад марои навбати чирагӣ

چو آمد مرا نوبت چیرگی

Брстм аз он талхӣу тирагӣ

برستم از آن تلخی و تیرگی

Чунон чора кардам ки дидӣ ту низ

چنان چاره کردم که دیدی تو نیز

Паии поси номӯси нафаси азиз

پی پاس ناموس نفس عزیز

Бузургон ки номи накӯ барда анд

بزرگان که نام نکو برده‌اند

Биҷои бадӣ никўбӣ карда анд

بجای بدی نیکوبی کرده‌اند

Бузургони мо ! бхрдӣ ме кунанд

بزرگان ما! بخردی می‌کنند

Биҷои никуӣ бадӣ ме кунанд

بجای نکویی بدی می کنند

Касе каш бадӣ кардае , зинҳор !

کسی کش بدی کرده‌ای‌، زینهار!

Аз ӯ ҳеҷ гуҳи чашми некии мадор

از او هیچ گه چشم نیکی مدار

Машав эмини азкину подошнш

مشو ایمن ازکین و پاداشنش

Фузун зон бадии некуиҳо куниш

فزون زان بدی نیکویی‌ها کنش

Никуӣ куну меҳрбонӣ ва дод

نکویی کن و مهربانی و داد

Буд кони бадӣ ҳо наёрад баҳоад

بود کان بدی‌ها نیارد بهٔاد

Чу тухми бадии дрншинд ба дил

چو تخم بدی درنشیند به دل

Бирӯяд зи дили ҳамчуи гандуми зи гул

بروید ز دل همچو گندم ز گل

з ҳар донае ҳафт хӯшаи ҷаҳд

ز هر دانه‌ای هفت خوشه جهد

з ҳар хӯшаи сад тухм берун диҳад

ز هر خوشه صد تخم بیرون دهد

Тугар бо шарифӣ бадӣ карда Эй

توگر با شریفی بدی کرده‌ای

Чунон дон ки нобахрадӣ карда Эй

چنان دان که نابخردی کرده‌ای

Шариф аз шарофати ббхшоидт

شریف از شرافت ببخشایدت

Вале он бадии хуй ба ҷанг оядат

ولی آن بدی خوی به‌جنگ آیدت

Басӣ бо тўпнҷаҳ ба панҷа шавад

بسی با توپنجه به پنجه شود

Ба сдгўнаҳ зу дилат ранҷа шавад

به صدگونه زو دلت رنجه شود

Мгир аз фурӯмоягони дӯстон

مگیر از فرومایگان دوستان

Ки ҳанзал накоранд дар бӯстон

که حنظل نکارند در بوستان

Фурӯмояи бегонаи бҳтркаҳи дӯст

فرومایه بیگانه بهترکه دوست

Ки даврии зи занбӯр ва каждум накӯаст

که دوری ز زنبور و کژدم نکوست

Бҳоро битарс аз фурӯмояи мард

بهارا بترس از فرومایه مرد

Ту худгар касе гирди нокаси магарад

تو خود گر کسی گرد ناکس مگرد

Ки меҳри фурӯмоягон душманӣ аст

که مهر فرومایگان دشمنی است

Нигар то ки хашм фурӯмоя чист

نگر تا که خشم فرومایه چیست

Фурӯмоягон бе ҳунари мардманд

فرومایگان بی‌هنر مردمند

Ки бе донишанд ва ба ғифлат гуманд

که بی‌دانشند و به غفلت گمند

Падар беҳунар , модар аз ваии бтар

پدر بی‌هنر، مادر از وی بَتَر

На бархе змодр , на баҳр аз падар

نه برخی زمادر، نه بهر از پدر

На аз дарсу суҳбат ҳунар ёфта

نه از درس و صحبت هنر یافته

На баҳрии зимом ва падар ёфта

نه بهری زمام و پدر یافته

Вагар хондаи дарсӣ ба сӯрати дуруст

وگر خوانده درسی به‌ صورت درست

Бидон дониш ӯ душмани ҷони тест

بدان دانش او دشمن جان تست

Ки ахлоқ хуб ояд аз хонимон

که اخلاق خوب آید از خانمان

Чунон коб , пок ояд аз осмон

چنان کآب‌، پاک آید از آسمان

Табиат бибояд ки зебо шавад

طبیعت بباید که زیبا شود

Ки абрешимаст он ки дебо шавад

که ابریشم است آن که دیبا شود

Касони оби дарё муқаттар кунанд

کسان آب دریا مقطر کنند

Мазаи дигару лавн дигар кунанд

مزه دیگر و لون دیگر کنند

Ҳамон обро абри болои барад

همان آب را ابر بالا برد

зи дарёи канорон ба саҳрои барад

ز دریا کناران به صحرا برد

Бк обаст ҷустаи зи ду ҳуш , фар

بک آب است جسته ز دو هوش‌، فر

Яке аз табиати яке аз башар

یکی از طبیعت یکی از بشر

Як оби муқаттар ба дрёкнор

یک آب مقطر به دریاکنار

Яке оби борони нӯшин гўор

یکی آب باران نوشین گوار

Яке обии фурӯмояу рӯдаи банд

یکی آبی فرومایه و روده‌بند

Яке нўшдорўӣ ҳар мустаманд

یکی نوشداروی هر مستمند

Як қатраи каши нохудои сохта

یک قطره کش ناخدا ساخته

Дигар қатраи конро худои сохта

دگر قطره کآن را خدا ساخته

Азин қатра то қатраи нохудоӣ

ازین قطره تا قطرهٔ ناخدای

Буд даврӣ аз нохудо то худоӣ

بود دوری از ناخدا تا خدای