Диҷлаи Бағдод бар марги зҳоўӣ хӯн гирист

دجلهٔ بغداد بر مرگ ذهاوی خون گریست

Не хато гуфтам ки шарқ аз нил то Сайҳун гирист

نی خطا گفتم که شرق از نیل تا سیحون گریست

Ашк рбзон шуд Ироқ аз мотами фарзанди хеш

اشک‌ربزان شد عراق از ماتم فرزند خویش

Ҳамчуи Юнон каз ғами ҳиҷрон афлотӯн гирист

همچو یونان کز غم هجران افلاطون گریست

Збни балои ом яъне марги султони сухан

زبن بلای عام یعنی مرگ سلطان سخن

Мардуми шаҳрӣ ба шаҳру бадв дар ҳомӯн гирист

مردم شهری به شهر و بدو در هامون گریست

Аз ғами шеъри рӯонаши фикр аз гардиш фитод

از غم شعر روانش فکر از گردش فتاد

Дар фироқи табъи покаши лафз бар мазмун гирист

در فراق طبع پاکش لفظ بر مضمون گریست

Здгрибони чок , назму пухт бар сари хок , наср

زدگریبان چاک‌، نظم و پخت بر سر خاک‌، نثر

Аз ғам ӯ ҳарякии мавзун ва номавзун гирист

از غم او هریکی موزون و ناموزون گریست

Дӯш бар хоки мазораш хайма зад абри баҳор

دوش بر خاک مزارش خیمه زد ابر بهار

Хост то дар ҳиҷраш аз чашм « баҳор » афзӯн гирист

خواست‌تا در هجرش‌ از چشم «‌بهار» افزون گریست

Ришваи додемаши зи умр , ар мурданаш додӣ амон

رشوه دادیمش ز عمر، ار مردنش دادی امان

Вари пазируфтии фидо , пешаш фидо кардем ҷон

ور پذیرفتی فدا، پیشش فدا کردیم جان

Қарн ҳо бигузашт то омад зҳоўӣ дар вуҷӯд

قرن‌ها بگذشت تا آمد ذهاوی در وجود

Низ чун ӯ бози норади қарнҳо , даври замон

نیز چون او باز نارد قرن‌ها، دور زمان

Гар ба маргаши сабри бнмоӣим аз бечорагӣаст

گر به مرگش صبر بنمائیم از بیچارگیست

Ваон ба воқеъи яъс ва навмидӣаст неи сабр ва тавон

وان به‌واقع یأس و نومیدی است نی صبر و توان

Дил бисӯзад дар фироқаш дида гиряд дар ғамаш

دل بسوزد در فراقش دیده گرید در غمش

Ҳар замони гӯйии хулд дар чашми дили тиру синон

هر زمان گویی خلد در چشم دل تیر و سنان

Вази пас маргаши масоиб хор шуд дар чашми халқ

وز پس مرگش مصائب خوار شد در چشم خلق

Зонка аз ин сахт тар набӯд мусӣбат дар ҷаҳон

زانکه از این سخت‌تر نبود مصیبت در جهان

Буд ёронро дрпғ аз мурданаш ва акнӯн чаҳ рафт

بود یاران را درپغ از مردنش و اکنون چه رفت

Ҳарки хоҳад гӯи бимир ва ҳарки хоҳад гӯи бимон

هرکه خواهد گو بمیر و هرکه خواهد گو بمان

Шуд зҳоўии хаста ва зоин даҳри пурғавғои гузашт

شد ذهاوی خسته‌ و زاین دهر پرغوغا گذشت

Дасти афшони пои кӯбон аз сари дунёи гузашт

دست‌افشان پای کوبان از سر دنیا گذشت

Буд умрии саргарон аз заҳмати ғавғои даҳр

بود عمری سرگران از زحمت غوغای دهر

Збни сабаби перонаи сари зини даҳри пурғавғои гузашт

زبن سبب پیرانه سر زین دهر پرغوغا گذشت

Барги умедаши зи дилҳо чун шақоӣқи зуди рехт

برگ امیدش ز دل‌ها چون شقایق زود ریخت

Лек доғаши лолаи сон , кӣ хоҳад аз дилҳо гузашт

لیک داغش لاله‌سان‌، کی‌ خواهد از دل‌ها گذشت

Олимии фазлу адабро барад бо худ зери хок

عالمی فضل و ادب را برد با خود زیر خاک

Гарчи аз ин хокдони худ якка ва танҳо гузашт

گرچه از این خاکدان خود یکه و تنها گذشت

Талхкомӣ ҳо кашид аз даҳри лекин дар сухан

تلخکامی‌ها کشید از دهر لیکن در سخن

Ком гетӣ кард ширини пас ба истиғнои гузашт

کام گیتی کرد شیرین پس به استغنا گذشت

Дар бар гиҳон аъзам кист инсони заъиф

در بر گیهان اعظم کیست انسان ضعیف

Каши тавон гуфтан ки шуд фартут ё бурнои гузашт ?

کش توان گفتن که شد فرتوت یا برنا گذشت‌؟

Аиҳоолзўрои ту устодони фаровони дида Эй

ایهاالزورا تو استادان فراوان دیده‌ای

Шоиронеи Фҳлу мардонеи сухани дони дида Эй

شاعرانی فحل و مردانی سخن‌دان دیده‌ای

Гар ндидстӣ лабеду ахтлу аъшии Қайс

گر ندیدستی لبید و اخطل و اعشی قیس

Диъбилу бўтибу Башшору Марвони дида Эй

دعبل و بوطیب و بشار و مروان دیده‌ای

Бӯи нўосу бӯи тамому бўолълоу бўолосд

بو نواس و بو تمام و بوالعلا و بوالاسد

Ибни мътзу ибни хозину ибни ҳамдони дида Эй

ابن‌معتز و ابن‌خازن و ابن‌حمدان دیده‌ای

Рости пурсами ростгӯ , монандаи сидқии ҷамил

راست پرسم راستگو، مانندهٔ صدقی جمیل

Кӣ ватани хоҳии сухани густар ба даврони дида Эй

کی وطن‌خواهی سخن گستر به‌ دوران دیده‌ای

Зон касон нашунидае алои ншиди мадҳу фахр

زان کسان نشنیده‌ای الا نشید مدح و فخر

ё ҳҷопрдоз ё ринди ғзлхўони дида Эй

یا هجاپرداز یا رند غزلخوان دیده‌ای

Бигузар аз бўтиб ва барбанд чашм аз бўолъло

بگذر از بوطیب و بربند چشم از بوالعلا

Гар ба ҳикмати шеърҳое чанд аз эшон дида Эй

گر به‌ حکمت شعرهایی چند از ایشان دیده‌ای

Ҳеҷ касро дар ҷаҳони ҷузи муддатӣ маъдӯд нест

هیچ کس را در جهان جز مدتی معدود نیست

Ғайри зоти ҳақи таъолии ҷовдон мавҷӯд нест

غیر ذات حق تعالی جاودان موجود نیست

Бар зҳоўии навҳаи ман навҳа илмасту фазл

بر ذهاوی نوحهٔ من نوحهٔ علم است و فضل

Навҳаам бар пайкарии машҳӯд ва номашҳӯд нест

نوحه‌ام بر پیکری مشهود و نامشهود نیست

Навҳаам бар фӯти илҳомоту табъ шеър ӯст

نوحه‌ام بر فوت الهامات و طبع شعر اوست

Варна мавҷӯдаст ҷонаши ҷисмаш ар мавҷӯд нест

ورنه‌ موجود است‌ جانش‌ جسمش‌ ار موجود نیست

Навҳаам бар табъи гавҳари бору ширин лафз ӯст

نوحه‌ام بر طبع گوهر بار و شیرین لفظ اوست

Кончнони ҳаргиз ба қимати лўлў мнзўд нест

کانچنان هرگز به قیمت لولو منضود نیست

Пари баҳоӣ аз миёни гуми шдкаҳи ҳркмгштаҳ Эй

پر بهایی از میان گم شدکه هرکمگشته‌ای

Ҳарчӣ бошад пурбаҳо , дар ҷанб ӯ маъдӯд нест

هرچه باشد پربها، در جنب او معدود نیست

Мотамаш зад рахнае дар кохи дониши кон ба умр

ماتمش زد رخنه‌ای در کاخ دانش کان به عمر

Ҳамчуи чоки ҷайби ёрони ҳеҷ гуҳ масдӯд нест

همچو چاک جیب یاران هیچ گه مسدود نیست

Ҳеҷ шодии нестигар дар ҷаҳони ғами нестӣ

هیچ شادی نیستی گر در جهان غم نیستی

Нестии грҳичи ғамгин , ҳеҷ хуррами нестӣ

نیستی گرهیچ غمگین‌، هیچ خرم نیستی

Рӯҳро ранҷи дамодам хаста созад дар ҷаҳон

روح را رنج دمادم خسته سازد در جهان

Кошкӣ андари ҷаҳони ранҷи дамодами нестӣ

کاشکی اندر جهان رنج دمادم نیستی

Гар зҳоўӣ рафт , аз вай чанд девон боз ҷост

گر ذهاوی رفت‌، از وی چند دیوان باز جاست

Ранҷи мо пайвастатар будӣ ,гар ин ҳам нестӣ

رنج ما پیوسته‌تر بودی‌، گر این هم نیستی

Дар биҳишти сет ӯ вале фахр аз « ҷаҳаннам » ме кунад

در بهشت‌ست او ولی فخر از «‌جهنم‌» می کند

Низ кардӣ фахр агар шеъри ҷаҳаннами нестӣ

نیز کردی فخر اگر شعر جهنم نیستی

Зоҳид аз томот агар бдкФт ӯро бок нест

زاهد از طامات اگر بدکفت او را باک نیست

Нестии хафоаш агар исои бен Марями нестӣ

نیستی خفاش اگر عیسی‌بن مریم نیستی

Ҳикмату ахлоқи кофӣ будӣ андари фазл ӯ

حکمت و اخلاق کافی بودی اندر فضل او

Фии алмислгар малики шеър ӯро мусаллами нестӣ

فی‌المثل گر ملک شعر او را مسلم نیستی

Гуфтам аз рай рахт барбандам сӯии Бағдоди ман

گفتم از ری رخت بربندم سوی بغداد من

Иишўоз ояд шавам аз диданаши дилшоди ман

ییشواز آید شوم از دیدنش دلشاد من

Ҷои созам дар всоқш , тарафи бандам аз Рахш

جای سازم در وثاقش‌، طرف بندم از رخش

Баҳра ҳо баргирам аз дидори он устоди ман

بهره‌ها برگیرم از دیدار آن استاد من

Диданамро сар кунад аз дили мборкбод , ӯ

دیدنم را سر کند از دل مبارکباد، او

Диданашро сркнм аз дили мборкбод , ман

دیدنش را سرکنم از دل مبارکباد، من

Бар карони диҷла Бағдод биншинем шод

بر کران دجلهٔ بغداد بنشینیم شاد

Чома Эй бархонад ӯ , шеърӣ кунам бунёди ман

چامه‌ای برخواند او، شعری کنم بنیاد من

Васф ҳо гуяд зи лутфи домани Албурз , ӯ

وصف‌ها گوید ز لطف دامن البرز، او

Шеърҳо хонам ба васфи диҷлаи Бағдоди ман

شعرها خوانم به وصف دجلهٔ بغداد من

Кӣ камони барадами зҳоўӣ ҷон сипорад вонгаҳе

کی کمان بردم ذهاوی جان سپارد وانگهی

Мрсит гӯям ман андари мотамаш , Эй дод ман

مرثیت گویم من اندر ماتمش‌، ای داد من

Ғам махӯр эй дил ки хубу зишт олам бугзарад

غم‌ مخور ای‌ دل که خوب و زشت عالم بگذرد

Суру мотам ҳар ду бар фарзанд одам бугзарад

سور و ماتم هر دو بر فرزند آدم بگذرد

Ончӣ бигузаштааст , ваҳмаст ончӣ ояндааст ваҳм

آنچه‌ بگذشته‌ است‌،‌ وهم‌ است آنچه‌آینده‌ است‌ وهم

Зиндагонӣ як дамаст он ҳам дамодам бугзарад

زندگانی یک دمست آن‌هم دمادم بگذرد

Зиндагигар баҳри ин даҳ рӯз ночизасту бас

زندگی گر بهر این ده روز ناچیز است و بس

Ба ки инсони зуд аз ин мтмўраҳ ғам бугзарад

به که انسان زود از این مطمورهٔ غم بگذرد

Вар камолӣ ҳаст нафаси одамиро дар қафо

ور کمالی هست نفس آدمی را در قفا

Худ ҳамон беҳтар каз ин дар шод ва хуррам бугзарад

خود همان بهتر کز این در شاد و خرم بگذرد

Шуд зҳоўии зини ҷаҳаннами сӯии фирдавси барин

شد ذهاوی زین جهنم سوی فردوس برین

Аҳл фирдавсаст ҳар кас каз ҷаҳаннам бугзарад

اهل فردوس است هر کس کز جهنم بگذرد

То ки доно зинда бошад чарх бо ӯ душман аст

تا که دانا زنده باشد چرخ با او دشمن است

Чун ки доно бугзарад он душманӣ ҳам бугзарад

چون که دانا بگذرد آن دشمنی هم بگذرد

Рӯҳи сидқӣ дар ҷинон шодаст гӯйӣ нест ҳаст

روح‌ صدقی‌ در جنان‌ شاد است گویی‌نیست‌ هست‌

Ҷовдон аз меҳнат озодаст гӯйӣ нест ҳаст

جاودان از محنت آزاد است گویی نیست هست

Дар биҳишти хотиру гулхонаи афкори хеш

در بهشت خاطر و گلخانهٔ افکار خویش

Ҳам нишин бо сарв ва шамшодаст гӯйӣ нест ҳаст

هم‌نشین‌ با سرو و شمشاد است گویی نیست‌ هست

Рӯҳи шоири ғайр зббоиӣ наҷуед дар ҷаҳон

روح شاعر غیر زببایی نجوید در جهان

Хоссаи он кӯ пиростодаст гӯйӣ нест ҳаст

خاصه آن کو پیراستاد است گویی‌نیست هست

Ҳар ки зебоӣ биҷӯед ғарқа дар зебоӣ аст

هر که زیبایی بجوید غرقه در زیبایی است

Зонка худ зебои з бунёдаст гӯйӣ нест ҳаст

زانکه خود زیبا ز بنیاد است گویی نیست هست

Рӯҳ чун зебо буд ӯро худои ҷӯё буд

روح چون زیبا بود او را خدا جویا بود

Ин ҳадисам аз набӣ ёдаст гӯйӣ нест ҳаст

این حدیثم از نبی یاد است گویی نیست هست

Нест мшглгар ба ҳақ восил шавад рӯҳи ҷамил

نیست مشگل گر به حق واصل شود روح جمیل

Гар ҷуз ин гӯйем бедодаст гӯйӣ нест ҳаст

گر جز این گوییم بیدادست گویی نیست هست