Ва чун ҳрўн аз корҳо фориғ шуду вақти ҳаракат фароз омад , саропардаи мудаббираш бо дигари созҳо бурданд ва се фарсанг аз шаҳр берун заданду вай бар толеъ мунаҷҷим барнишаст ва аз шаҳр берун омад рӯзи якшанбеи дувуми ҷамодии алأхрии санаи сет ва ъушрину арбъмоӣаҳ бо ъдтии сахт тамом баранд , бар онкӣ хуросон бигираду қазо бар вай механдид ки ду рӯзи дигари гузашта хост шуд . Ва бо он ғуломони дигари ғуломони сарое байъат карда буданд . Чун сарои пардаи мард наздик расед , бар болои бистоду шукри ходим машғӯл шуд дар фурӯд омадани ғуломони сароеу пиёда ӣӣ чанд саркаш низ даври монданд , он ғуломони сароеи шамшеру ночху дбўси дрнҳоднду ҳрўнро биФгнднд , ва ҷон дошт ки эшон бирафтанду кавкабаи ғуломон бо эшон . Ва шукри ходим чун мадҳушӣ биёмад то ҳрўнро бардоштанд ва овоз доданд ки зиндааст ва дар маҳд пел ниҳоданду қасд шаҳр карданд . Ва ҳзоҳзии биФтоду ташвишии тамом ва ҳар каси бхўиштни машғӯли гашт то худро дар шаҳр афганду қавии заъифро бихӯрад ва ғорат кард ва он низоми бигусаст . Ва ҳама табоҳ шуд . Ва ҳрўнро бшҳр овараданду саворон рафтанд бидам кушндагон .

و چون هرون از کارها فارغ شد و وقت حرکت فراز آمد، سراپرده مدبرش‌ با دیگر سازها بردند و سه فرسنگ از شهر بیرون زدند و وی بر طالع منجّم‌ برنشست و از شهر بیرون آمد روز یکشنبه دوم جمادی الأخری سنه ست و عشرین و اربعمائه‌ با عدّتی سخت تمام براند، بر آنکه خراسان بگیرد و قضا بر وی میخندید که دو روز دیگر گذشته خواست شد . و با آن غلامان دیگر غلامان سرایی بیعت کرده بودند. چون سرای پرده مرد نزدیک‌ رسید، بر بالا بیستاد و شکر خادم مشغول شد در فرود آمدن غلامان سرایی و پیاده‌یی چند سرکش‌ نیز دور ماندند، آن غلامان سرایی شمشیر و ناچخ‌ و دبّوس‌ درنهادند و هرون را بیفگندند، و جان داشت که ایشان برفتند و کوکبه غلامان با ایشان. و شکر خادم چون مدهوشی‌ بیامد تا هرون را برداشتند و آواز دادند که زنده است و در مهد پیل‌ نهادند و قصد شهر کردند. و هزاهزی‌ بیفتاد و تشویشی تمام و هر کس بخویشتن مشغول گشت تا خود را در شهر افگند و قوی ضعیف را بخورد و غارت کرد و آن نظام بگسست. و همه تباه شد. و هرون را بشهر آوردند و سواران رفتند بدم کشندگان‌ .

Ва ҳрўни се рӯз бизӣасту рӯзи панҷшанбе фармон ёфт . Эзад , таъолӣ , бар вай раҳмат кунод ки хуб буд , аммо бузург хтоӣӣ кард ки бар тахт худованд нишасту гунҷишкро ошиёнаи бози талаб кардан маҳоласт . Ва аз вақти одам , алайҳи ассалом , илои иўмнои ҳозои қонӯни барин рафтааст ки ҳар банда ки қасд худованд кардааст ҷон ширин бидодааст , ва агар як чанде бодии хезад , аз даст шавад ва биншинад . Ва дар таворихи таъаммул бояд кард то муқарар гардад ки азин насахт бисёр бӯдааст дар ҳар вақте ва ҳар давлатӣ . Ва ҳоли туғрули мағрури мхзўли нигоҳ бояд кард ки қасди ин хонадон кард ва бар тахти амирони Маҳмӯду масъӯд ва мўдўд бинишаст , чун шуду сарҳанги туғрули каш бовау пайвастагон ӯ чаҳ кард . Эзад , ъзу ҷл , оқибат бихир кунод .

و هرون سه روز بزیست و روز پنجشنبه فرمان یافت. ایزد، تعالی، بر وی رحمت کناد که خوب بود، امّا بزرگ خطائی کرد که بر تخت خداوند نشست و گنجشک را آشیانه باز طلب کردن محال‌ است. و از وقت آدم، علیه السّلام، الی یومنا هذا قانون برین رفته است که هر بنده که قصد خداوند کرده است جان شیرین بداده است، و اگر یک چندی بادی خیزد، از دست شود و بنشیند . و در تواریخ تأمّل باید کرد تا مقرّر گردد که ازین نسخت‌ بسیار بوده است در هر وقتی و هر دولتی. و حال طغرل‌ مغرور مخذول نگاه باید کرد که قصد این خاندان کرد و بر تخت امیران محمود و مسعود و مودود بنشست، چون شد و سرهنگ طغرل کش‌ باو و پیوستگان او چه کرد. ایزد، عزّ و جلّ، عاقبت بخیر کناد.

[ кушта шудани абди алҷбору бозгашти асмъил ]

[کشته شدن عبد الجبار و بازگشت اسمعیل‌]

Чун хабар бшҳр афтод ки ҳрўн рафт , ташвишии бузург бпоӣ шуд . Шукр ходим барнишасту бародари ҳрўнро асмъил мулаққаб бихандон дар пеш кард бо ҷумлаи ғуломони худованди мурдау по аз шаҳр берун ниҳоданд рӯзи одинаи бистуми ҷамодии алأхрӣ ,у шаҳри бёшФт . Ва абди алҷбор шитоб кард ки виро низ аҷали омада буд , [ ки чун ] хандону шукр ва ғуломон бирафтанд , ӯ аз мутавории ҷой берун омаду қасди сарой аморат кард , ва саҳлӣ мегуфт ки « бас зудаст ин барнишастан , сабр бояд кард то шукру хандону ғуломони ду се манзил бираванд ва ҳамчунин олтўнтошёни биёянд ва лашкарҳои султонӣ бтў расад ки шаҳри бадв гуруҳасту ошуфта » фармони набард ва пел баранду ғўғоӣӣ бар вай гирд омад комаи қили фии алмисли азои аҷтмъўои ғлбўоу азои тФрқўои лами иърФўо , ва омад то майдону онҷои бдошту буқ ва дуҳул мезаданду қавми абди алҷбор аз ҳар ҷой ки пинҳон будандӣ меомаданду наъра май баромаду ташвишӣ бпоӣ шуд сахти азим . Шукр аз каронаи шаҳри бозтохт бо ғуломии панҷсад оростау сохтау наздики абд алҷбор омад ва агар абди алҷбор ӯро Лутфӣ кардӣ , будӣ ки оромӣ пайдо шудӣ , накард ва гуфт шукрро « эй фалони фалони ту » шукри ғуломонро гуфт « диҳед » ва аз чапу рости тир равон шуд сӯии пел то мардро ғрбил карданду кас Зуҳра надошт ки виро ёрӣ додӣ , ва аз пели биФтод ва ҷон бидоду расанӣ дар пой ӯ бастанди риндону ғавғоу гирд шаҳр мекашиданд ва бонг мекарданд .

چون خبر بشهر افتاد که هرون رفت، تشویشی بزرگ بپای شد. شکر خادم برنشست و برادر هرون را اسمعیل ملقّب بخندان در پیش کرد با جمله غلامان خداوند مرده‌ و پا از شهر بیرون نهادند روز آدینه بیستم جمادی الأخری، و شهر بیاشفت. و عبد الجبّار شتاب کرد که ویرا نیز اجل آمده بود، [که چون‌] خندان و شکر و غلامان برفتند، او از متواری جای‌ بیرون آمد و قصد سرای امارت‌ کرد، و سهلی‌ میگفت که «بس زود است این برنشستن‌، صبر باید کرد تا شکر و خندان و غلامان دو سه منزل بروند و همچنین آلتونتاشیان بیایند و لشکرهای سلطانی بتو رسد که شهر بدو گروه‌ است و آشفته» فرمان نبرد و پیل براند و غوغائی‌ بر وی گرد آمد کما قیل فی المثل اذا اجتمعوا غلبوا و اذا تفرّقوا لم یعرفوا، و آمد تا میدان و آنجا بداشت‌ و بوق و دهل میزدند و قوم عبد الجبّار از هر جای که پنهان بودندی میآمدند و نعره می‌برآمد و تشویشی‌ بپای شد سخت عظیم. شکر از کرانه شهر بازتاخت با غلامی پانصد آراسته و ساخته‌ و نزدیک عبد الجبّار آمد و اگر عبد الجبّار او را لطفی کردی، بودی که‌ آرامی پیدا شدی، نکرد و گفت شکر را «ای فلان فلان تو» شکر غلامان را گفت «دهید» و از چپ و راست تیر روان شد سوی پیل تا مرد را غربیل کردند و کس زهره نداشت که ویرا یاری دادی، و از پیل بیفتاد و جان بداد و رسنی در پای او بستند رندان‌ و غوغا و گرد شهر می‌کشیدند و بانگ میکردند.

Асмъили хандону олтўнтошёни боз қӯт гирифтанду қавми абди алҷбори куштау кӯфта нопадид шуданд . Ва касон фиристоданд бмждаҳи наздики асмъил ки чунин иттифоқии биФтоди нек , баргарду бшҳри бозоӣ . Асмъили сахт шод шуду мубашширонро бисёр чиз дод ва назрҳо карду садақаҳо пазируфту сӯй шаҳр омад чоштгоҳи рӯзи шанбеи бисту ҳаштуми ҷамодӣ - алأхрӣ ,у шукру ғуломону мардуми шаҳр пазира шуданду вай дар шаҳр даромаду бкўшк қарор гирифт . Ва шаҳрро забт карданд ва ҷнбошён гумоштанд , ва он рӯзи бад-ӣн машғӯл буданд то нимшб то ончӣ ниҳоданӣ буд бо асмъил ниҳоданд ва аҳдҳо карданду мол байъатӣ бидоданд .

اسمعیل خندان و آلتونتاشیان باز قوّت گرفتند و قوم عبد الجبّار کشته و کوفته ناپدید شدند. و کسان فرستادند بمژده نزدیک اسمعیل که چنین اتّفاقی بیفتاد نیک، برگرد و بشهر بازآی. اسمعیل سخت شاد شد و مبشّران را بسیار چیز داد و نذرها کرد و صدقه‌ها پذیرفت‌ و سوی شهر آمد چاشتگاه روز شنبه بیست و هشتم جمادی- الأخری، و شکر و غلامان و مردم شهر پذیره شدند و وی در شهر درآمد و بکوشک قرار گرفت. و شهر را ضبط کردند و جنباشیان‌ گماشتند، و آن روز بدین مشغول بودند تا نیمشب تا آنچه نهادنی بود با اسمعیل نهادند و عهدها کردند و مال بیعتی‌ بدادند.

Ва дигари рӯзи алأҳди алтосъ [у алъшрин ] ман ҷамодии алохрии санаи сет ва ъушрину арбъмоӣаҳи асмъил бар тахт малик нишаст ва бор доду лашкару аъён ҷумла биёмаданду амӣрӣ бар вай қарор доданду хизмат ва нисор карданд ва бозгаштанд , ва қарор гирифту бёромид .

و دیگر روز الأحد التاسع [و العشرین‌] من جمادی الاخری سنه ست و عشرین و اربعمائه‌ اسمعیل بر تخت ملک نشست و بار داد و لشکر و اعیان جمله بیامدند و امیری بر وی قرار دادند و خدمت و نثار کردند و بازگشتند، و قرار گرفت‌ و بیارامید.

Ва чун хабари бомейр масъӯд расед вазирро таъзият кард бар мусӣбати бузургу бештар мардум барофтода . Ҷавоб дод ки « худовандро зиндагонии дарози боду сарсабзи бод , бандагону хонаи зодагони ин корро шоинд ки дар тоъату хизмати худовандон ҷой бипардозанд .

و چون خبر بامیر مسعود رسید وزیر را تعزیت کرد بر مصیبت بزرگ و بیشتر مردم برافتاده‌ . جواب داد که «خداوند را زندگانی دراز باد و سرسبز باد، بندگان و خانه‌زادگان‌ این کار را شایند که در طاعت و خدمت خداوندان جای بپردازند .

Ва гузаштаи гузашт , тадбири кори нави афтода бояд кард . » гуфт : чаҳ бояд кард бо ин мудаббири нав ки нишонданд ? гуфт « расӯлӣ бояд фиристод пӯшида аз лашкари олтўнтошу худованди нома -ҳои тўқиъӣ фармоед болбтгини ҳоҷибу дигари мақдамони Маҳмӯдӣ ки агар мумкин гардад ин кӯдакро насиҳат кунанд ; ва ман бандаро низ ончӣ бояд набшат бинивисам ббўи Саиди саҳлӣу бӯи алқосми аскоФӣ то чаҳ тавонанд кард . » гуфт : нек омад . Ва бозгашт . Ва расӯлӣ номзад шуду номаҳои султонӣ дар рӯз набишта омад ва бирафт ва пас аз он бозомад ва маълум шуд ки кори малик бар шукр ходим мерафт ва ин кӯдаки машғӯли бхўрдну шикор кардану кас ӯро ёди нмикрд . Ва албтгин ва дигарон ҷавобҳо набишта буданд ва бандагӣ намӯда ва узрҳо оварда ва гуфта ки ин ноҳити ҷузи бшмширу сиёсати рости ноистд ки қоидаҳо бгштаҳаст ва корҳоро ҳрўн табоҳ карда . Амир навмед шуд аз кори хоразм ки бисёр муҳимот дошт бхросону райу Ҳиндӯстон , чунонкӣ боз намудем пеши азин дар тасниф .

و گذشته گذشت، تدبیر کار نو افتاده‌ باید کرد.» گفت: چه باید کرد با این مدبر نو که نشاندند؟ گفت «رسولی باید فرستاد پوشیده از لشکر آلتونتاش و خداوند نامه- های توقیعی فرماید بالبتگین حاجب و دیگر مقدّمان محمودی که اگر ممکن گردد این کودک را نصیحت کنند؛ و من بنده را نیز آنچه باید نبشت بنویسم ببو سعید سهلی و بو القاسم اسکافی تا چه توانند کرد.» گفت: نیک آمد. و بازگشت‌ . و رسولی نامزد شد و نامه‌های سلطانی در روز نبشته آمد و برفت‌ و پس از آن بازآمد و معلوم شد که کار ملک بر شکر خادم میرفت‌ و این کودک مشغول بخوردن و شکار کردن و کس او را یاد نمیکرد. و البتگین و دیگران جوابها نبشته بودند و بندگی نموده و عذرها آورده و گفته که این ناحیت جز بشمشیر و سیاست‌ راست نایستد که قاعده‌ها بگشته است و کارها را هرون تباه کرده. امیر نومید شد از کار خوارزم که بسیار مهمّات داشت بخراسان و ری و هندوستان، چنانکه باز نمودم پیش ازین در تصنیف.