Ва маро ки бӯи алФзлми ду ҳикояти нодир ёд омад дар ӣнҷои яке аз ҳадис [ ҳишмат ] хоҷаи бӯи саҳл дар дилҳои хидматкорони амири масъӯд ки чун ӯро бидиданд , агар хостанд ва агар на ӯро бузург доштанд ки мардонро ҷаҳди андари он бояд кард то як бор вҷиаҳ гирданду номӣ , чун гаштанд ва шуд ва агар дар меҳнат бошанд ё неъмати эшонро ҳурмат доранд ва то дар гӯр нашаванд , он ном азишон науфтад . Ва дигари ҳадиси он млтФаҳҳо ва даридан он ва андохтан дар об , ки ҳам он нависандагон ва ҳам он касон ки бадишон набишта буданд , чун ин ҳол бишуниданд , фориғи дили гаштанд ки бдонстнд ки ӯ низ басари он боз нахоҳад шуду подшоҳонро андарин абвоби илҳом аз худоӣ , ъзўҷл , бошад .

و مرا که بوالفضلم دو حکایت نادر یاد آمد در اینجا؛ یکی از حدیث [حشمت‌] خواجه بوسهل در دلهای خدمتکاران امیر مسعود که چون او را بدیدند -اگر خواستند و اگر نه- او را بزرگ داشتند؛ که مردان را جهد اندر آن باید کرد تا یک بار وجیه‌ گردند و نامی؛ چون گشتند و شد -و اگر در محنت باشند یا نعمت- ایشان را حرمت دارند و تا در گور نشوند، آن نام ازیشان نیفتد. و دیگر حدیث آن ملطّفه‌ها و دریدن آن و انداختن در آب، که هم آن نویسندگان و هم آن کسان که بدیشان نبشته‌بودند، چون این حال بشنیدند، فارغ‌دل گشتند که بدانستند که او نیز به سر آن باز نخواهد شد و پادشاهان را اندرین ابواب، الهام از خدای -عزَّ وَ جلَّ- باشد.

Фомои ҳадиси ҳишмат : чунин хондам дар ахбори хулафо ки чун ҳрўни алрашед , амири алмؤмнин аз Бағдоди қасд хуросон кард - ва он қисса дарозаст ва дар кутуби мусбат ки қасди бача сабаб кард - чун бтўс расед , сахт нолон шуд ва бар шараф ҳалок шуд , фазли рабиъро бихонад -у вазорат ӯ дошт аз пас оли бармак - чун биёмад бирав холӣ кард ва гуфт : ё фазл , кори ман бпоён омаду марг наздикаст , чунон бояд ки чун сипарӣ шавам , марои ӣнҷо дафн кунед ва чун аз дафну мотам фориғ шавед , ҳар чаҳ бо манаст аз хзоӣну зарродхонау дигари чизҳоу ғуломону сутурони бҷмлаҳ бмрў фиристӣ наздики писарами мأмўн ки Муҳамадро бидон ҳоҷат нест ва вале аҳдии Бағдоду тахти хилофату лашкару анвоъи хзоӣн ӯ дорад . Ва мардумро ки ӣнҷоанд , лашкарёну хидматкорон , мухайяр кун то ҳар касе ки хоҳад ки наздик мأмўн равад , ӯро бозндорӣ ва чун азин фориғ шудӣ , ббғдоди шӯии наздики Муҳамаду вазиру носеҳ вай бошӣу ончӣ ниҳодаам миён ҳар се фарзанд , нигоҳи дорӣ ва бидон ки туу ҳамаи хидматкорони ман агар ғдр кунеду роҳ бағӣ гиред , шавам бошаду худоӣ , ъзўҷл , напасандад ва пас якдигари дршўид . Фазл рабиъ гуфт : аз худоӣ , ъзўҷл ,у амири алмؤмнини пазируфтам ки васиятро нигоҳ дорам ва тамом кунам . Ва ҳам дар он шаб гузашта шуд , раҳмаи аллоҳи алайҳ ,у дигари рӯз дафн карданду мотам бсзо доштанд . Ва фазл ҳамчунон ҷумлаи лашкару ҳошитро гуфт : сӯии Бағдод бояд рафт ва бирафтанд магари касоне ки майл доштанд бмأмўн , ё дуздида ва ё беҳишмат ошкоро бирафтанд сӯии мأмўни бмрў .

فامّا حدیث حشمت؛ چنین خواندم در اخبار خلفا که چون هرون الرّشید، امیر المؤمنین از بغداد قصد خراسان کرد -و آن قصّه دراز است و در کتب، مثبت‌ که قصد به چه سبب کرد- چون به طوس رسید، سخت نالان‌ شد و بر شُرُف‌ِ هلاک شد، فضل ربیع‌ را بخواند -و وزارت او داشت از پس آل برمک‌-. چون بیامد برو خالی کرد و گفت: «یا فضل، کار من به پایان آمد و مرگ نزدیک است. چنان باید که چون سپری شوم، مرا اینجا دفن کنید و چون از دفن و ماتم فارغ شوید، هرچه با من است از خزائن و زرّادخانه‌ و دیگر چیزها و غلامان و ستوران بجمله به مرو فرستی، نزدیک پسرم مأمون که محمّد را بدان حاجت نیست و ولی‌عهدی بغداد و تخت خلافت و لشکر و انواع خزائن او دارد. و مردم را که اینجااند، لشکریان و خدمتکاران، مخیّر کن تا هر کسی که خواهد که نزدیک مأمون‌ رود، او را بازنداری. و چون ازین فارغ شدی، به بغداد شوی نزدیک محمّد و وزیر و ناصح وی باشی و آنچه نهاده‌ام میان هر سه فرزند، نگاه داری و بدان که تو و همه خدمتکاران من اگر غدر کنید و راه بغی‌ گیرید، شوم باشد و خدای -عزَّ وَ جلّ- نپسندد و پس یکدیگر درشوید.» فضل ربیع گفت: «از خدای -عزَّ وَ جلَّ- و امیر المؤمنین پذیرفتم‌ که وصیّت‌ را نگاه دارم و تمام کنم.» و هم در آن شب گذشته شد، -رحمة اللّه علیه-، و دیگر روز دفن کردند و ماتم بسزا داشتند. و فضل همچنان‌ جمله لشکر و حاشیت‌ را گفت: «سوی بغداد باید رفت» و برفتند مگر کسانی که میل داشتند به مأمون، یا دزدیده‌ و یا بی‌حشمت‌ آشکارا برفتند سوی مأمون به مرو.

Ва фазли дркшид ва ббғдод рафту бФрмони вай буд кори хилофат ,у Муҳамади збидаҳи бншоту лаҳви машғӯл . Ва пас аз он фазли дроистод то номи вилояти аҳд аз мأмўни биФгнднду хатибонро гуфт то ӯро зишт гуфтанд бар минбарҳоу шуъароро фармуд то ӯро ҳиҷо карданд ва он қисса дарозасту ғараз чизе дигараст - ва ҳар чаҳ фазлро мумкини гашт аз қасду ҷафои биҷои мأмўни бикрад ва бо қазои эзад , ъззкраҳ , натавонист баромад ки тоҳири зў алиминин бирафту алии исои моҳон ба рай буд ва сараш бибареданд ва бмрў овараданд ва аз онҷои қасд Бағдод карданд аз ду ҷониб , тоҳир аз як рӯйу ҳрсмаҳи аъин аз дигар рӯй ; ду сол ва ним ҷанг буд то Муҳамади збидаҳи бадаст тоҳир афтоду бкштндшу сараш бмрў фиристоданд наздики мأмўну хилофат бар вай қарор гирифт ва ду соли бмрў мақом кард ва ҳаводис афтод дар ин муддат то онгоҳ ки мأмўн ббғдод раседу кори хилофат қарор гирифту ҳамаи асбоби халалу хилоф ва мнозът бархест , чунонкии ҳеҷ шуғл дил намонад .

و فضل درکشید و به بغداد رفت و به فرمان وی بود کار خلافت و محمّد زبیده‌ به نشاط و لهو مشغول. و پس از آن فضل درایستاد تا نام ولایت عهد از مأمون بیفگندند و خطیبان را گفت تا او را زشت گفتند بر منبرها و شعرا را فرمود تا او را هجا کردند و آن قصّه درازست و غرض چیزی دیگرست. و هرچه فضل را ممکن گشت از قصد و جفا به جای مأمون، بکرد و با قضای ایزد -عزَّ ذکرُه- نتوانست برآمد که طاهر ذو الیمینین‌ برفت و علی عیسی ماهان به ری بود و سرش ببریدند و به مرو آوردند و از آنجا قصد بغداد کردند از دو جانب، طاهر از یک روی‌ و هرثمه اعین‌ از دیگر روی؛ دو سال و نیم جنگ بود تا محمّد زبیده به دست طاهر افتاد و بکشتندش و سرش به مرو فرستادند نزدیک مأمون و خلافت بر وی قرار گرفت و دو سال به مرو مقام کرد و حوادث افتاد در این مدّت تا آنگاه که مأمون به بغداد رسید و کار خلافت قرار گرفت و همه اسباب خلل‌ و خلاف و منازعت برخاست، چنانکه هیچ شغل دل‌ نماند.