Фазли рабиъ рӯй пинҳон кард ва се солу чизеи мутаворӣ буд , пас бадаст мأмўн афтод ва он қисса дарозаст ва дар ахбори хулафои пайдо . Мأмўн дар ҳаламу ақлу фазлу мурувват ва ҳар чаҳ бузургонро бибояд аз ҳунарҳо ягонаи рӯзгор буд , бо чандон ҷафоу қасди зишт ки фазл карда буд , гуноҳаш бубахшед ва ӯро афв карду бахонаи бозФрстод , чунонкии бхдмти бознёид ; ва чун муддатии сахти дароз дар ътлт бимонад , поимрдони хостнд ки марди бузург буд ва Аёдӣ дошт наздик ҳар кас ; ва фурсат меҷустанд то дили мأмўнро нарм карданд ва бар вай хуш гардониданд то мисол дод ки бхдмт бояд омад . Чун ин фармон берун омад , фазл кас фиристод наздики абди аллоҳи тоҳир -у ҳоҷиби бузурги мأмўн ӯ буд ва бо фазли дӯстӣ тамом дошт - ва пайғом дод ки « гуноҳи марои амир алмؤмнин бубахшед ва фармуд ки бхдмти даргоҳ бояд омад , ва ман ин ҳамаи баъд аз фазли эзад , ъззкраҳ , аз ту медонам ки бмн расидааст ки ту дар ин боб чанд тлтФ кардаеу кор бар чаҳ ҷумлаи гирифта то ин амри ҳосили гашт , чун фармуд амири алмؤмнин то бхдмт оем -у доне ки марои ҷоҳӣу номӣ бузург бӯдааст ва ҳамчунон падарамро , ки ин ному ҷоҳи бмдтии сахти дарози биҷой омадааст - тлтФии дигар бояд кард то пурсида ояд ки маро дар кадом дарҷат бидорад ва ин бтў рост ояд ва ту туоне пурсед ки шуғли тест ки ҳоҷиби бузургӣу амир - алмؤмнинро тӯҳмат набӯд ки ин ман хостааму асттлоъи раъй манаст ки карда меояд » . Абд аллоҳ гуфт : сипос дорам ва ҳар чаҳ мумкин гардад дар ин боби биҷои орм .
فضل ربیع روی پنهان کرد و سه سال و چیزی متواری بود، پس به دست مأمون افتاد و آن قصّه دراز است و در اخبار خلفا پیدا. مأمون در حلم و عقل و فضل و مروّت و هرچه بزرگان را بباید از هنرها، یگانه روزگار بود؛ با چندان جفا و قصد زشت که فضل کردهبود، گناهش ببخشید و او را عفو کرد و به خانه بازفرستاد، چنانکه به خدمت بازنیاید. و چون مدّتی سخت دراز در عطلت بماند، پایمردان خاستند که مرد بزرگ بود و ایادی داشت نزدیک هر کس و فرصت میجستند تا دل مأمون را نرم کردند و بر وی خوش گردانیدند تا مثال داد که به خدمت باید آمد. چون این فرمان بیرون آمد، فضل کس فرستاد نزدیک عبداللّه طاهر -و حاجب بزرگ مأمون او بود و با فضل دوستی تمام داشت- و پیغام داد که «گناه مرا امیر المؤمنین ببخشید و فرمود که به خدمت درگاه باید آمد و من این همه، بعد از فضل ایزد -عزَّ ذکرُه- از تو میدانم که به من رسیدهاست که تو در این باب چند تلطّف کردهای و کار بر چه جمله گرفته تا این امر حاصل گشت. چون فرمود امیر المؤمنین تا به خدمت آیم -و دانی که مرا جاهی و نامی بزرگ بودهاست و همچنان پدرم را، که این نام و جاه به مدّتی سخت دراز به جای آمدهاست- تلطّفی دیگر باید کرد تا پرسیدهآید که مرا در کدام درجت بدارد و این به تو راست آید و تو توانی پرسید که شغل توست که حاجب بزرگی و امیر المؤمنین را تهمت نبود که این من خواستهام و استطلاع رأی من است که کردهمیآید.» عبداللّه گفت: «سپاس دارم و هرچه ممکن گردد در این باب به جای آرم.»
Намози дигар чун абди аллоҳ бадаргоҳ рафт ва бор набӯд , рқътии набшати бмҷлси хилофат ки « худованди амири алмؤмнини чунонкӣ аз бузургӣу ҳалам ӯ сзид фармон дод то он бандаи гуноҳкор ки афви худованд ӯро зинда гардонид яъне фазли рабиъи бхдмт даргоҳ ояду ҳамаи бандагони бад-ӣни назари бузург ки арзонӣ дошт , умедҳои бузург гирифтанд .
نماز دیگر چون عبداللّه به درگاه رفت و بار نبود، رقعتی نبشت به مجلس خلافت که «خداوند امیر المؤمنین چنانکه از بزرگی و حلم او سزید، فرمان داد تا آن بنده گناهکار که عفو خداوند او را زنده گردانید یعنی فضل ربیع، به خدمت درگاه آید و همه بندگان بدین نظر بزرگ که ارزانی داشت، امیدهای بزرگ گرفتند.
Акнӯн фармони олӣ чаҳ бошад ки банда ӯро дар кадом дараҷа бидорад бар даргоҳ то онгоҳ ки бхдмти тахт хилофат расад ? » . Чун рқътро ходими хоси бмأмўни расонид - ва чунин рқътҳои абди аллоҳ дар муҳимоти малик бисёр нбштии бўқтҳо ки бор набӯдӣ ва ҷавобҳо раседӣ бхти мأмўн - ҷавоби ин рқъаҳи бад-ӣн ҷумла расед ки ё абди аллоҳи бен тоҳир , амири алмؤмнин бидонча набишта будӣ ва ҷавобҳо пурсидаи ббоби фазли рабиъ бе ҳурмати боғии ғодри воқифи гашт ва чун ҷон бадв бимонадааст тамаъи зиёдат ҷоҳ мекунад , вайро дар хасистар дараҷа бибояд дошт , чунонкии як саворагони хомли зикрро доранду ассалом .
اکنون فرمان عالی چه باشد که بنده او را در کدام درجه بدارد بر درگاه تا آنگاه که به خدمت تخت خلافت رسد؟». چون رقعت را خادم خاص به مأمون رسانید -و چنین رقعتها عبداللّه در مهمّات ملک بسیار نبشتی به وقتها که بار نبودی و جوابها رسیدی به خطّ مأمون- جواب این رقعه بدین جمله رسید که «یا عبداللّه بن طاهر، امیر المؤمنین بدانچه نبشتهبودی و جوابها پرسیده به باب فضل ربیع بیحرمت باغی غادر، واقف گشت و چون جان بدو بماندهاست، طمع زیادت جاه میکند؛ وی را در خسیستر درجه بباید داشت، چنانکه یکسوارگان خاملذکر را دارند؛ و السّلام.»
Абди аллоҳи тоҳир чун ҷавоби барин ҷумла дид , сахт ғамнок шуд , рқъаҳро бо ҷавоб бар пушти он бадасти Муътамидии азони хеши сахти пӯшидаи наздик фазл фиристод ва пайғом дод ки инак ҷавоб бар ин ҷумла расидааст ва савоб онаст ки шабгир бияёду онҷо ки ман фармӯда бошам то сохта бошанд , биншинад ки албата рӯй надорад дар ин боби дигари сухани гуфтану асттлоъи рой кардан , чаҳ натавон донист , мабодо ки блоӣӣ таваллуд кунад ва ин худованд Каримасту шармгин ва чун ба бинад , шояд ки напасандад ки ту дар он дараҷа хмўл бошӣу брўзгори ин кор рост шавад . Ва чун ин муътамади наздик фазл расед ва пайғом бидод ва бар рқъаҳу ҷавоби воқифи гашт , гуфт : « фармон бурдорам баҳр чаҳ фармонасту ончии салоҳи ман дар онаст ва ту бинӣу мисоли диҳӣ ки абди аллоҳӣ аз он зостр нашавам . » абд аллоҳ бифармуд то дар нахусти сарои хилофат дар сафаи шодравонӣ насб кунанд ва чанд то мҳФўрии биФгннд ва муқарар кард ки фазли рабиъро дар он сафа бинишонанд пеш аз бор , ва аз ин сафа бар се сарои дигари ббоисти гузашт ва саройҳо аз он ҳар касе буд ки ӯро мартаба будӣ аз навбатёну лашкарён то онгоҳ ки биҷойгоҳи вазиру ҳоҷиби бузурги расидандӣ .
عبداللّه طاهر چون جواب برین جمله دید، سخت غمناک شد. رقعه را با جواب بر پشت آن به دست معتمَدی از آنِ خویش سخت پوشیده نزدیک فضل فرستاد و پیغام داد که «اینک جواب بر این جمله رسیدهاست و صواب آنست که شبگیر بیاید و آنجا که من فرمودهباشم تا ساختهباشند، بنشیند که البتّه روی ندارد در این باب دیگر سخن گفتن و استطلاع رای کردن؛ چه نتوان دانست، مبادا که بلائی تولّد کند. و این خداوند، کریم است و شرمگین و چون بهبیند، شاید که نپسندد که تو در آن درجهٔ خمول باشی و به روزگار این کار راست شود.» و چون این معتمَد نزدیک فضل رسید و پیغام بداد و بر رقعه و جواب واقف گشت، گفت: «فرمانبردارم به هر چه فرمان است و آنچه صلاح من در آن است و تو بینی و مثال دهی که عبداللّهی؛ از آن زاستر نشوم.» عبداللّه بفرمود تا در نخست سرای خلافت در صفّه شادروانی نصب کنند و چند تا محفوری بیفگنند و مقرّر کرد که فضل ربیع را در آن صفّه بنشانند پیش از بار. و از این صفّه بر سه سرای دیگر ببایست گذشت و سرایها از آن هر کسی بود که او را مرتبه بودی از نوبتیان و لشکریان، تا آنگاه که به جایگاه وزیر و حاجب بزرگ رسیدندی.
Ва бсбби фармони амири алмؤмнини ҷои фазл дар ин сарои берӯнӣ сохта кард ва ӯро эълом дод то пагоҳтар дар ғлс биёмад ва дар он сафаи зер шодравон бинишаст . Чун рӯз шуду мардумон омадан гирифтанд , ҳар ки биёмадӣ дар сарои нахустин , чун фазли рабиъро бидидӣ бзрўрти пеш вай рафтӣ ва хизмат кардӣ бо ҳурматии тамом ки ӯро дар бузургӣу ҳишмату ҳайбат дида буданд ва чашмҳои эшон пар буд аз эҳтирому эҳтишом ӯ ,у вай ҳар якеро гарм пурседӣ ва маъзират кардӣ то аз ваии бргзштндӣ . Чун аъёну арқону муҳташамону ҳиҷоб омадан гирифтанд , ҳам бар он ҷумла ҳар каси бондозаҳи хеш ӯро гарм пурседӣу тўқиру эҳтиром воҷиб медоштанд . Ва ҳоҷиби бузург , абди аллоҳи тоҳир беш аз ҳама ӯро тбҷил карду мурооту маъзирати пайваст аз ончӣ ӯро дар сарои берӯнии нишонда буд ки бар ҳукм фармон бӯдааст ва умедвор кард ки дар боби вай ҳар чаҳ муяссар гардад аз аноят ва некӯ гуфт , ҳеҷ боқӣ нагузорад . Ва даргузашту биҷойгоҳ хеш рафт то вақти боромд .
و به سبب فرمان امیر المؤمنین، جای فضل در این سرای بیرونی ساخته کرد و او را اعلام داد تا پگاهتر در غَلَس بیامد و در آن صفّه زیر شادروان بنشست. چون روز شد و مردمان آمدن گرفتند، هر که بیامدی در سرای نخستین، چون فضل ربیع را بدیدی، بضرورت پیش وی رفتی و خدمت کردی با حرمتی تمام که او را در بزرگی و حشمت و هیبت دیدهبودند و چشمهای ایشان پر بود از احترام و احتشام او. و وی هر یکی را گرم پرسیدی و معذرت کردی تا از وی برگذشتندی. چون اعیان و ارکان و محتشمان و حُجّاب آمدن گرفتند، هم بر آن جمله، هر کس به اندازهٔ خویش او را گرم پرسیدی و توقیر و احترام واجب میداشتند. و حاجب بزرگ، عبداللّه طاهر بیش از همه او را تبجیل کرد و مراعات و معذرت پیوست از آنچه او را در سرای بیرونی نشاندهبود که بر حکمِ فرمان بودهاست و امیدوار کرد که در باب وی هر چه میسّر گردد از عنایت و نیکوگفت، هیچ باقی نگذارد. و درگذشت و به جایگاه خویش رفت تا وقت بار آمد.
Чун амири алмؤмнин бор дод , ҳар кас аз аъён чун вазиру асҳоби маносибу арқони давлату ҳиҷобу сипоҳи солорону вазеъу шарифи бмҳлу мартабаи хеши пеши рафтанду боистоднд ва бинишастанду бёромиднд . Абди аллоҳи тоҳир ки ҳоҷиби бузург буд пеши амири алмؤмнин мأмўн рафт ва арза дошт ки « банда , фазли рабиъи бҳкми фармон омадааст ва бар он ҷумла ки фармон буд ӯро дар сарои берӯнӣ ҷой кардааму бпоигоаҳи нозили бдоштаҳ , дар пеш овардан фармон чист ? » амири алмؤмнини лаҳза ӣӣ андешеду ҳаламу караму сирати ҳамида ӯ вайро бар он дошт то мисол дод ки ӯро пеши оранд . Абди аллоҳи тоҳири ҳоҷибиро фармуд то фазли рабиъро пеш оварад . Чун ӯ бҳзрт хилофат расед , шарти хизмату тавозуъу бандагии бтмомӣ биҷой овараду узри ҷиноёти худ бе андозаи бхўост ва бигиристу зорӣ ва тазаррӯъ карду афв дархост кард . Ҳазрати хилофатро шарм омад ва ъотФт фармуд ва аз сари гуноҳоне ки ӯ карда буд , бархест ва афв фармуду ртбти дасти бӯс арзонӣ дошт .
چون امیر المؤمنین بار داد، هر کس از اعیان، چون وزیر و اصحاب مناصب و ارکان دولت و حُجّاب و سپاهسالاران و وضیع و شریف، به محلّ و مرتبهٔ خویش پیش رفتند و بایستادند و بنشستند و بیارامیدند. عبداللّه طاهر که حاجب بزرگ بود پیش امیر المؤمنین مأمون رفت و عرضه داشت که «بنده، فضل ربیع به حکمِ فرمان آمدهاست و بر آن جمله که فرمان بود، او را در سرای بیرونی جای کردهام و به پایگاه نازل بداشته؛ در پیش آوردن، فرمان چیست؟» امیر المؤمنین لحظهیی اندیشید و حلم و کرم و سیرت حمیدهٔ او، وی را بر آن داشت تا مثال داد که او را پیش آرند. عبداللّه طاهر حاجبی را فرمود تا فضل ربیع را پیش آورد. چون او به حضرت خلافت رسید، شرط خدمت و تواضع و بندگی بتمامی به جای آورد و عذر جنایات خود بیاندازه بخواست و بگریست و زاری و تضرّع کرد و عفو درخواست کرد. حضرت خلافت را شرم آمد و عاطفت فرمود و از سر گناهانی که او کردهبود، برخاست و عفو فرمود و رتبت دستبوس ارزانی داشت.
Чун бори бигусаст ва ҳар каси биҷой хеш бозгаштанд абди аллоҳи тоҳир , ҳоҷиби бузург , вазирро бо худ ёр гирифт дар боби фазли рабиъ аноят карданд то ҳазрати хилофат бар ваии басар ризо омад ва фармуд то ӯро ҳам дар сарое ки аъён нишастандӣ , ҷой муайян карданду умедвори тарбияту астноъ . Дар ҳоли абди аллоҳи тоҳир аз пеши Халифа берун омад ва ин ташриф ки Халифа фармуд , бадви расонид ва ӯро андоза пайдо карду умедвори дигар тарбиятҳо гардонид . ӯ бидон зиндаи гашт ва бидон мавзе ки абди аллоҳи тоҳир муайян кард , бёромид то абди аллоҳи тоҳир аз хизмати ҳазрат хилофат бипардохту вақт бозгаштан шуд , аз дор хилофат барнишаст то бсроӣ хеш равад . Фазл рабиъ бидор хилофат май буд , чун абди аллоҳи тоҳири бозгашт , фазли бмшоиъти вай рафтан гирифт . Абди аллоҳи Аннан боз кашиду боистоду фазлро маъзират кардан гирифт то бозгардад . ӯ бҳич навъ бознагашту Аннан бо Аннан ӯ то дар сарой ӯ бирафт . Чун абди аллоҳи бадари сарой худ расед , аз фазли рабиъи азим шарманда шуд ва хиҷолат овараду маъзират кардан гирифт то бозгардад . Фазли рабиъ ӯро гуфт ки дар ҳақи ман ту аз тарбияту анояту бузургӣ он кардӣ ки аз аслу фазлу муруввати ту сзиду маро дар дунё чизе нест ки раво дорам ки он чиз дар муқобилаи кирдор ту кардамӣ бузургтар аз ин ки Аннан бо Аннани ту бознҳодм аз даргоҳи хилофат то даргоҳи ту , ки ба худои ъзўҷл савганд хӯрам ки то маро зиндагонӣаст Аннан бо Аннан хулафо наниҳодаам , инак бо Аннани ту ниҳодами мукофоти ин мкрмтро ки бростоӣ ман кардӣ . Абд аллоҳ гуфт :
چون بار بگسست و هر کس به جای خویش بازگشتند، عبداللّه طاهر، حاجب بزرگ، وزیر را با خود یار گرفت در باب فضل ربیع؛ عنایت کردند تا حضرت خلافت بر وی به سرِ رضا آمد و فرمود تا او را هم در سرایی که اعیان نشستندی، جای معیّن کردند و امیدوار تربیت و اصطناع. در حال، عبداللّه طاهر از پیش خلیفه بیرون آمد و این تشریف که خلیفه فرمود، بدو رسانید و او را اندازه پیدا کرد و امیدوار دیگر تربیتها گردانید. او بدان زنده گشت و بدان موضع که عبداللّه طاهر معیّن کرد، بیارامید، تا عبداللّه طاهر از خدمت حضرت خلافت بپرداخت و وقت بازگشتن شد. از دار خلافت برنشست تا به سرای خویش رود. فضل ربیع به دار خلافت میبود؛ چون عبداللّه طاهر بازگشت، فضل به مشایعتِ وی رفتن گرفت. عبداللّه عنان بازکشید و بایستاد و فضل را معذرت کردن گرفت تا بازگردد. او به هیچ نوع بازنگشت و عنان با عنان او تا در سرای او برفت. چون عبداللّه به در سرای خود رسید، از فضل ربیع عظیم شرمنده شد و خجالت آورد و معذرت کردن گرفت تا بازگردد. فضل ربیع او را گفت که «در حقّ من تو از تربیت و عنایت و بزرگی آن کردی که از اصل و فضل و مروّت تو سزید و مرا در دنیا چیزی نیست که روا دارم که آن چیز در مقابلهٔ کردار تو کردمی، بزرگتر از این که عنان با عنان تو بازنهادم از درگاه خلافت تا درگاه تو، که به خدای -عزَّ وَ جلَّ- سوگند خورم که تا مرا زندگانی است، عنان با عنان خلفا ننهادهام؛ اینک با عنان تو نهادم مکافات این مکرمت را که به راستای من کردی.»
Ҳамчунонаст ки мегуяд ва ман ин слти бузургро ки арзонӣ дошт , бадалу дидаи пазируфтаму миннатии сахти бузурги доштаму хонадони худро ин фахри захираи ниҳодам . Ва фазли рабиъи асби бгрдониду бахонаи бозшд , ёфт маҳалату сарои хешро машҳуни ббзргону аФозли ҳазрат ; биҷой хеш бинишасту мардумонро маъзират мекард ва боз мегардонид ва то шаби бдошту абди аллоҳи тоҳири намоз дигар биёмаду расми таҳният биҷой овараду бозгашт . Ин ҳикоят бпоён омаду хирадманд ки дар ин андеша кунад , тавонад донист ки ин бузургони рӯзгор бар чаҳ ҷумла буданд .
عبداللّه گفت: «همچنان است که میگوید و من این صلت بزرگ را که ارزانی داشت، به دل و دیده پذیرفتم و منّتی سخت بزرگ داشتم و خاندان خود را این فخر ذخیره نهادم.» و فضل ربیع اسب بگردانید و به خانه بازشد. یافت محلّت و سرای خویش را مشحون به بزرگان و افاضل حضرت. به جای خویش بنشست و مردمان را معذرت میکرد و بازمیگردانید و تا شب بداشت و عبداللّه طاهر نماز دیگر بیامد و رسم تهنیت به جای آورد و بازگشت. این حکایت به پایان آمد و خردمند که در این اندیشه کند، تواند دانست که این بزرگان روزگار بر چه جمله بودند.