Ва намози дигари ин қавми наздики амири Муҳамади расиданд , ва чун эшонро бҷмлаҳи наздик хеш дид , худоиро , ъзўҷл , сипос дорӣ карду ҳадиси сӯзён фаромӯш кард .

و نماز دیگر این قوم نزدیک امیر محمّد رسیدند، و چون ایشان را بجمله نزدیک خویش دید، خدای را -عزَّ وَ جلَّ- سپاس‌داری کرد و حدیث سوزیان‌ فراموش کرد.

Ва ҳоҷиб низ дррсид ва давртар фурӯд омаду Аҳмади Арсалонро фармуд то онҷо банд карданду сӯии ғазнӣни бурданд то сарҳанги кўтўоли бӯи алӣ ӯро бмўлтон фиристад , чунонкии онҷо шҳрбнд бошад ;у дигари хдмтгорон ӯро гуфтанд чун надимону мутрибон ки « ҳар каси пас шуғли хеши равед ки фармон нест ки аз шумо касе наздик вай равад . » абди арраҳмон қўол гуфт : дигари рӯз пароганда шуданд ва ману ёрами дуздида бо вай бирафтему носирӣу бғўӣ , ки дили ёрии нмидоди чашм аз вай бардоштан , ва гуфтам вафоро то қалъат биравем ва чун вайро онҷо расонанд , бозгардем . Чун аз ҷангал обод бардоштанду наздики кӯри волшти расиданд , аз чапи роҳи қалъати мандяш аз давр пайдо омад . Роҳ битофтанд ва бар он ҷониби рафтанд , ва ман ва ин озоди мард бо эшон мирФтим то пои қалъат , қалъа ӣӣ дидеми сахти баланду нардбони пояҳои беҳаду андоза , чунонкӣ бисёр ранҷ раседӣ то касе бар тавонистӣ шуд .

و حاجب نیز دررسید و دورتر فرود آمد و احمد ارسلان‌ را فرمود تا آنجا بند کردند و سوی غزنین بردند تا سرهنگ کوتوال بوعلی او را به مولتان فرستد، چنانکه آنجا شهربند باشد. و دیگر خدمتگاران او را گفتند، چون ندیمان و مطربان، که «هر کس پس شغل خویش روید که فرمان نیست که از شما کسی نزدیک وی رود.» عبدالرّحمن قوّال گفت: «دیگر روز پراگنده شدند و من و یارم دزدیده با وی‌ برفتیم و ناصری و بغوی‌، که دل یاری نمیداد چشم از وی برداشتن، و گفتم «وفا را تا قلعت برویم و چون وی را آنجا رسانند، بازگردیم.» چون از جنگل‌آباد برداشتند و نزدیک کور والشت‌ رسیدند، از چپ راه، قلعت مندیش از دور پیدا آمد. راه بتافتند و بر آن جانب رفتند و من و این آزادمرد با ایشان میرفتیم تا پای قلعت. قلعه‌یی دیدیم سخت بلند و نردبان‌پایه‌های بی‌حدّ و اندازه‌، چنانکه بسیار رنج رسیدی تا کسی بر توانستی شد.

Амири Муҳамад аз маҳд бзир омад ва банд дошт , бо кафшу кулоҳи содау қабои дебои лаъли пӯшида , ва мо вайро бидидем ва мумкин нашуд хидматӣ ё ишоратӣ кардан . Гиристан бар мо афтод , кадоми оби дида ки диҷлау Фурот , чунонкӣ равад , бронднди носирӣу бғўӣ ки бо мо буданд ва яке буд аз надимони ин подшоҳу шеъру тарона хуш гуфтӣ , бигирист ва пас бдиҳаҳ некӯ гуфт , шеър :

امیر محمّد از مهد به زیر آمد و بند داشت، با کفش و کلاه ساده و قبای دیبای لعل پوشیده‌ و ما وی را بدیدیم و ممکن نشد خدمتی‌ یا اشارتی کردن. گریستن بر ما افتاد، کدام آب دیده که دجله و فرات، چنانکه رود، براندند ناصری و بغوی که با ما بودند و یکی بود از ندیمان این پادشاه و شعر و ترانه‌ خوش گفتی؛ بگریست و پس بدیهه‌ نیکو گفت. شعر:

Ва ду тани сахти қавии бозуӣ ӯ гирифтанд , ва рафтан гирифт сахт биҷаҳад , ва чанд поя ки бррФтӣ , замонӣ нек бинишастӣ ва биёсудӣ . Чун давр бирафт ва ҳануз дар чашми дидор буд , бинишаст . Аз даври мҷмзӣ пайдо шуд аз роҳ ; амири Муҳамад ӯро бидид ва низ нарафт то пурсад ки мҷмзи бачаи сабаб омадааст , ва касеро аз он хеш назд бгтгин ҳоҷиб фиристод . Мҷмзи дррсид бо нома , нома ӣӣ буд бхти султони масъӯди ббродр . Бгтгини ҳоҷиби онро дар соъат бар боло фиристод . Амир , разии аллоҳи анҳу , бар он поя нишаста буд дар роҳ , ва мо медидем . Чун нома бихонад , саҷда кард , пас бархест ва бар қалъа рафт ва аз чашм нопидо шуд . Ва қавмро бҷмлаҳи онҷои расониданд ва чанд хдмтгор ки фармон буд аз мардон . Ва ҳоҷиби бгтгин ва он қавм бозгаштанд . Ман ки абди арраҳмон фузулӣам , чунонкии золон ншобўр гӯйанд : модари мурда ва даҳ дирами вом , он ду танро ки бозуии амир гирифта буданд дарёфтаму пурсидам ки амири он саҷда чаро кард ? эшон гуфтанд : туро бо ин ҳикоят чикор ? чаро нахонӣ онкӣ шоир гуяд ? ва он инаст , шеър :

و دو تن سخت قوی بازوی او گرفتند و رفتن گرفت سخت بجهد و چند پایه که بررفتی، زمانی نیک‌ بنشستی و بیاسودی. چون دور برفت و هنوز در چشم‌ دیدار بود، بنشست. از دور مجمّزی پیدا شد از راه. امیر محمّد او را بدید و نیز نرفت تا پرسد که مجمّز به چه سبب آمده‌است. و کسی را از آن خویش نزد بگتگین حاجب فرستاد. مجمّز دررسید با نامه، نامه‌یی بود به خطّ سلطان مسعود به برادر. بگتگین حاجب آنرا در ساعت‌ بر بالا فرستاد. امیر -رَضِيَ اللّهُ عنه- بر آن پایه‌ نشسته‌بود در راه و ما میدیدیم. چون نامه بخواند، سجده کرد، پس برخاست و بر قلعه رفت و از چشم ناپیدا شد. و قوم‌ را بجمله آنجا رسانیدند و چند خدمتگار که فرمان بود از مردان. و حاجب بگتگین و آن قوم‌ بازگشتند. من که عبدالرّحمن فضولی‌ ام، چنانکه زالان‌ نشابور گویند «مادرمرده و ده درم وام‌»، آن دو تن را که بازوی امیر گرفته‌بودند دریافتم‌ و پرسیدم که «امیر آن سجده چرا کرد؟» ایشان گفتند: «ترا با این حکایت چکار؟ چرا نخوانی آنکه شاعر گوید؟ و آن این است، شعر:

Гуфтам : алҳақ рӯзи ин савт ҳаст , аммо онро устодам то ин як нукта дигар бишинавам ва биравам . Гуфтанд : нома ӣӣ буд бхти султони масъӯди буи ки алии ҳоҷиб ки амирро нишонда буд , фармудем то бншонднду сазоӣ ӯ бадаст ӯ доданд то ҳеҷ банда бо худованди хеши ин далерӣ накунад ,у хостами ин шодии бадали амири бародар расонида ояд ки донистам ки сахт шод шавад . Ва амири Муҳамад саҷда кард худоиро , таъолӣ , ва гуфт : « то имрӯз ҳар чаҳ бмн расед , марои хуши гашт ки он кофари неъмат бевафоро ФрўгрФтнду мурод ӯ дар дунё басар омад » ва ман низ бо ёрам бирафтем .

گفتم: «الحق‌ روز این صوت‌ هست، اما آن را استادم‌ تا این یک نکته دیگر بشنوم و بروم.» گفتند: «نامه‌یی بود به خطّ سلطان مسعود به وی که علی حاجب که امیر را نشانده‌بود، فرمودیم تا بنشاندند و سزای او به دست او دادند تا هیچ بنده با خداوند خویش این دلیری نکند، و خواستم این شادی به دل امیر برادر رسانیده‌آید که دانستم که سخت شاد شود.» و امیر محمّد سجده کرد خدای را -تعالی- و گفت: «تا امروز هر چه به من رسید، مرا خوش گشت که آن کافرنعمت‌ بی‌وفا را فروگرفتند و مراد او در دنیا به سر آمد.» و من نیز با یارم برفتیم.»

Ва ҳам аз устоди абди арраҳмони қўоли шунӯдам , пас аз онкии ин таърих оғоз карда будам бҳФти сол , рӯзи якшанбеи ёздаҳуми раҷаби санаи хумс ва хумсину арбъмоӣаҳ ,у бҳдиси малики Муҳамад сухан мегуфтам . Вай гуфт : бо чандини асвоти нодир ки ман ёд дорам амири Муҳамади ин савт аз ман бисёр хостӣ , чунонкӣ кам маҷлис будӣ ки ман ин нхўондмӣ ,у алобёт , шеър :

و هم از استاد عبدالرّحمن قوّال شنودم، پس از آنکه این تاریخ آغاز کرده‌بودم به هفت سال‌، روز یکشنبه یازدهم رجب سنه خمس و خمسین و أربعمائه، و به حدیث ملک محمّد سخن میگفتم. وی گفت: «با چندین اصوات نادر که من یاد دارم، امیر محمّد این صوت از من بسیار خواستی، چنانکه کم مجلس‌ بودی که من این نخواندمی؛ و الابیات، شعر:

Ва ҳар чанд ин ду байти хитоб ошиқӣаст фарои маъшӯқӣ , хирадмандро бичишам ибрати дарин бояд нагирист ки ин фолӣ бӯдааст ки бар забони ин подшоҳ , раҳмаи аллоҳи алайҳ , мерафт . Ва бӯдааст дар рӯзгораши хайри хайрҳоу ваии ғофил , бо чандон некуӣ ки мекард дар рӯзгори аморати хеш бо лашкарӣу раият , ҳамчун маънии ин ду байт ,у алмқдри коӣн ва мо қзии аллоҳи ъзўҷли сикўн , нбҳнои аллоҳи ани нўмаҳи алғоФлини бмнаҳ . Ва пас азин биорам , ончӣ рафт дар боби ин боздоштаи биҷои хеш .

و هرچند این دو بیت خطاب عاشقی است فرا معشوقی، خردمند را به چشم عبرت‌ درین باید نگریست که این فالی‌ بوده‌است که بر زبان این پادشاه -رحمةُ اللّهِ علیه- میرفت. و بوده‌است در روزگارش خیرخیرها و وی غافل، با چندان نیکویی که میکرد در روزگار امارت خویش با لشکری و رعیّت؛ همچون معنی این دو بیت؛ و المقدَّرُ کائنٌ و ما قَضَی اللّهُ عزَّ وَ جلَّ سیکونُ، نَبَّهَنا اللّهُ عن نومةِ الغافلینَ بِمَنِّه‌ِ. و پس ازین بیارم، آنچه رفت در باب این بازداشته به جای خویش.