Ва ҳоҷиби бгтгин чун азин шуғли фориғи гашти сӯй ғазнӣн рафт бФрмон то аз онҷои сӯй Балх равад бо волидаи султони масъӯду дигари ҳараму ҳураи хтлӣ , чунонкии боҳтёт онҷо расанд .
و حاجب بگتگین چون ازین شغل فارغ گشت سوی غزنین رفت به فرمان تا از آنجا سوی بلخ رود با والده سلطان مسعود و دیگر حرم و حرّه ختّلی، چنانکه به احتیاط آنجا رسند.
Ва чун ҳамаи корҳо бтмомии баҳрот қарор гирифт , султони масъӯди устодами бӯи насрро гуфт : ончӣ фармуданӣ буд дар ҳар бобӣ фармӯда омад ва мо дарин ҳафтаи ҳаракат хоҳем кард бар ҷониби Балх то ин зимистон онҷо бошему ончӣ ниҳоданӣаст бо хонони туркистон ниҳода ояду аҳволи он ҷонибро мтолът кунему хоҷаи Аҳмади ҳасан низ дррсду кори вазорат қарор гирад , онгоҳи сӯии ғазнӣн рафта ояд . Бӯи наср ҷавоб дод ки ҳарчӣ худованд андешӣдааст , ҳама фаризаасту айн савобаст . Султон гуфт : бомейри алмؤмнини нома бояд набшати бад-ӣн чаҳ рафт , чунонкӣ расмаст то муқарар гардад ки бе онкии хӯнӣ рехта ояд , ин корҳо қарор гирифт . Бӯ наср гуфт : ин аз фароизаст ва ба қадари хони ҳам бибояд набшат то ркобдории бтъҷили бабрад ва ин бишорат бирасонад ; онгоҳ чун рикоби олии бсъодт бблх расад , тадбири гусел кардани расӯлӣ бо ном аз баҳри ақду аҳдро карда шавад .
و چون همه کارها به تمامی به هرات قرار گرفت، سلطان مسعود استادم بونصر را گفت: آنچه فرمودنی بود در هر بابی فرموده آمد و ما درین هفته حرکت خواهیم کرد بر جانب بلخ تا این زمستان آنجا باشیم و آنچه نهادنی است با خانان ترکستان نهاده آید و احوال آن جانب را مطالعت کنیم و خواجه احمد حسن نیز دررسد و کار وزارت قرار گیرد، آنگاه سوی غزنین رفته آید . بو نصر جواب داد که هرچه خداوند اندیشیده است، همه فریضه است و عین صواب است. سلطان گفت: به امیر المؤمنین نامه باید نبشت بدین چه رفت، چنانکه رسم است تا مقرّر گردد که بی آنکه خونی ریخته آید، این کارها قرار گرفت. بونصر گفت: این از فرایض است و به قدر خان هم بباید نبشت تا رکابداری به تعجیل ببرد و این بشارت برساند؛ آنگاه چون رکاب عالی به سعادت به بلخ رسد، تدبیر گسیل کردن رسولی با نام از بهر عقد و عهد را کرده شود.
Султон гуфт : пас зуд бояд пеш гирифт ки рафтан мо наздикаст то пеш аз онкӣ аз Ҳирот биравем , ин ду нома гусел карда ояд . Ва устодам ду насахт кард ин ду номаро , чунонкӣ ӯ кардӣ , яке битозӣ сӯии Халифа ва яке бпорсӣ ба қадари хон . Ва нсхтҳо бишудааст , чунонкӣ чанд ҷои ин ҳол биоварадам . Ва турфаи он буд ки аз Ироқи гуруҳеро бо хештан биоварада буданд чун бӯи алқосми ҳуряш ва дигарон , ва эшонро мехостанд ки бар вай устодам баркашанд ки эшон фозил таранд , ва бигӯям ки эшон шеъри бғоити некӯи бгФтндӣу дабирии неки бкрдндии валикини ин нмт ки аз тахти мулӯки бтхти мулӯк бояд набшат дигараст ,у марди онгоҳ огоҳ шавад ки нбштн гираду бидонад ки паҳноӣ кор чист . Ва устодам ҳар чанд дар хираду фазли он буд ки буд , аз таҳзибҳои Маҳмӯдии чунонкӣ бояд , ягона замона шуд . Ва он тайифа аз ҳасади вай ҳаркасӣ насахтӣ кард ва шарм дорам ки бигӯям бар чаҳ ҷумла буд .
سلطان گفت: پس زود باید پیش گرفت که رفتن ما نزدیک است تا پیش از آنکه از هرات برویم، این دو نامه گسیل کرده آید. و استادم دو نسخت کرد این دو نامه را، چنانکه او کردی، یکی به تازی سوی خلیفه و یکی بپارسی به قدر خان . و نسختها بشده است، چنانکه چند جای این حال بیاوردم. و طرفه آن بود که از عراق گروهی را با خویشتن بیاورده بودند چون بو القاسم حریش و دیگران، و ایشان را میخواستند که بر وی استادم برکشند که ایشان فاضلتراند، و بگویم که ایشان شعر بهغایت نیکو بگفتندی و دبیری نیک بکردندی ولیکن این نمط که از تخت ملوک به تخت ملوک باید نبشت دیگرست، و مرد آنگاه آگاه شود که نبشتن گیرد و بداند که پهنای کار چیست . و استادم هر چند در خرد و فضل آن بود که بود، از تهذیبهای محمودی چنانکه باید، یگانه زمانه شد. و آن طایفه از حسد وی هرکسی نسختی کرد و شرم دارم که بگویم بر چه جمله بود.
Султони масъӯдро он ҳоли муқарари гашт ва пас аз он чун хоҷаи бузурги Аҳмад дар расед , муқарартар гардонид то боди ҳосидон якборагӣ нишаста омад . Ва ман насахтӣ кардам чунонкӣ дар дигари нсхтҳо ва дарин таърих оварадам номро , ва аз он амири алмؤмнини ҳам азин маъонӣ буд то дониста ояд , ани шоءи аллоҳи ъзўҷл .
سلطان مسعود را آن حال مقرّر گشت و پس از آن چون خواجه بزرگ احمد در رسید، مقرّرتر گردانید تا باد حاسدان یکبارگی نشسته آمد. و من نسختی کردم چنانکه در دیگر نسختها و درین تاریخ آوردم نام را، و از آن امیر المؤمنین هم ازین معانی بود تا دانسته آید، ان شاء اللّه عزّوجلّ.
« бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим . Баъди алсдру алдъоء , хон донад ки бузургону мулӯки рӯзгор ки бо якдигари дӯстӣ басар баранду роҳ маслиҳат сипаранд вифоқу млотФотро пайваста гардонанду онгоҳи он лутфи ҳолро бидон манзалат расонанд ки дидор кунанд дидор кардании бсзо ,у андари он дидор кардани шарти ммолҳтро биҷои оранд ва аҳд кунанду такаллуфҳои беандозау ъқуду ъҳўд ки карда бошанд биҷои оранд то хонаҳо яке шаваду ҳамаи асбоб бегонагӣ бархезад , ин ҳама онро кунанд то ки чун эшонро мунодии ҳақи даройаду тахти маликро бадрӯд кунанд ва бираванд , фарзандони эшон ки мустаҳаққи он тахт бошанд ва бар ҷойҳои эшон биншинанд бо фароғати дили рӯзгорро карона кунанду душманони эшонро мумкин нагардад ки фурсатии ҷӯянд ва қасдӣ кунанд ва бмродӣ расанд .
«بسم اللّه الرّحمن الرّحیم. بعد الصّدر و الدّعاء، خان داند که بزرگان و ملوک روزگار که با یکدیگر دوستی بسر برند و راه مصلحت سپرند وفاق و ملاطفات را پیوسته گردانند و آنگاه آن لطف حال را بدان منزلت رسانند که دیدار کنند دیدار کردنی بسزا، و اندر آن دیدار کردن شرط ممالحت را بجای آرند و عهد کنند و تکلّفهای بیاندازه و عقود و عهود که کرده باشند بهجای آرند تا خانهها یکی شود و همه اسباب بیگانگی برخیزد، این همه آنرا کنند تا که چون ایشان را منادی حق درآید و تخت ملک را بدرود کنند و بروند، فرزندان ایشان که مستحقّ آن تخت باشند و بر جایهای ایشان بنشینند با فراغت دل روزگار را کرانه کنند و دشمنان ایشان را ممکن نگردد که فرصتی جویند و قصدی کنند و بهمرادی رسند.
« бар хон пӯшида нест ки ҳоли падари мо , амири мозӣ бар чаҳ ҷумла буд . Баҳр чаҳ ббоист ки бошад подшоҳони бузургро , аз он зиёдаттар буд , ва аз он шарҳ кардан набояд ки бмъоинаҳи ҳолату ҳишмату олату ъдт ӯ дида омадааст . Ва донад ки ду меҳтари бози гузаштаи басии ранҷ бар хотирҳои покиза хеш ниҳоданд то чунон улфатӣу мувофиқатӣу дӯстӣу мушорикатӣ бпоӣ шуд ва он якдигари дидор кардан бар дар Самарқанд бидон некуӣу зебоӣ , чунонкии хабари он бадӯр ва наздик раседу дӯст ва душман бидонаст ва он ҳол таърихаст , чунонкии дайри солҳо мдрўс нагардад . Ва муқарараст ки ин такаллуфҳо аз он ҷиҳати бкрднд то фарзандон аз он улфат шод бошанд ва бар он тухмҳо ки эшон коштанд , бурдоранд . Имрӯз чун тахт бмо раседу кор инаст ки бар ҳар ду ҷониб пӯшида нест , хиради он мисол диҳаду таҷориби он иқтизо кунад ки ҷаҳд карда ояд то банноҳои афроштаро дар дӯстии афрошта тар карда ояд то аз ҳар ду ҷониби дӯстон шодмона шаванду ҳосидону душманони бкўрӣ ва даҳ дилии рӯзгорро карона кунанду ҷаҳонёнро муқарар гардад ки хонадонҳо яке , буд акнӯн аз ончӣ буд , некӯтар шудааст . Ва тавфиқи аслаҳи хоҳем аз эзад , ъззкраҳ , дар ин боб ки тавфиқ ӯ диҳад бандагонро ,у злки бедау алхири калла
«بر خان پوشیده نیست که حال پدر ما، امیر ماضی بر چه جمله بود. بهر چه ببایست که باشد پادشاهان بزرگ را، از آن زیادتتر بود، و از آن شرح کردن نباید که بهمعاینه حالت و حشمت و آلت و عدّت او دیده آمده است. و داند که دو مهتر باز گذشته بسی رنج بر خاطرهای پاکیزه خویش نهادند تا چنان الفتی و موافقتی و دوستی و مشارکتی بپای شد و آن یکدیگر دیدار کردن بر در سمرقند بدان نیکویی و زیبایی، چنانکه خبر آن بدور و نزدیک رسید و دوست و دشمن بدانست و آن حال تاریخ است، چنانکه دیر سالها مدروس نگردد. و مقرّر است که این تکلّفها از آن جهت بکردند تا فرزندان از آن الفت شاد باشند و بر آن تخمها که ایشان کاشتند، بردارند. امروز چون تخت بما رسید و کار این است که بر هر دو جانب پوشیده نیست، خرد آن مثال دهد و تجارب آن اقتضا کند که جهد کرده آید تا بناهای افراشته را در دوستی افراشتهتر کرده آید تا از هر دو جانب دوستان شادمانه شوند و حاسدان و دشمنان به کوری و دَهدلی روزگار را کرانه کنند و جهانیان را مقرّر گردد که خاندانها یکی، بود اکنون از آنچه بود، نیکوتر شده است. و توفیق اصلح خواهیم از ایزد، عزّذکره، در این باب که توفیق او دهد بندگان را، و ذلک بیده و الخیر کلّه
« ва шунӯда бошад хон , адоами аллоҳи ъзаҳ , ки чун падари мо , раҳмаи аллоҳи алайҳ , гузашта шуд , мо ғоиб будем аз тахти малики шашсад ва ҳафтсад фарсанг , ҷаҳониро зер забт оварда , ва ҳарчанд май брондишидимӣ , вилоятҳои бо ном буд дар пеши моу аҳли ҷумлаи он вилоёти гардани барафрошта то номи мо бар он нишинаду бзбти мо ороста гардад . Ва мардумони бҷмлаҳ дастҳо бардошта то раият мо гирданд . Ва амири алмؤмнини эъзозҳо арзонӣ медошту макотибати пайваста то башитобему бмдинаҳ ассалом рӯему ғзозтӣ ки ҷоҳи хилофатро мебошад аз гуруҳеи азноб , онро дарёбем ва он ғзозтро давр кунем . Ва азимати мо бар он қарори гирифта буд ки ҳар аиинаҳу ночори фармони олиро нигоҳ дошта ояду саодати дидори амири алмؤмнини хештанро ҳосил карда шавад , хабар расед ки падари мо бҷўори раҳмати худои пайваст .
و شنوده باشد خان، ادام اللّه عزّه، که چون پدر ما، رحمة اللّه علیه، گذشته شد، ما غایب بودیم از تخت ملک ششصدوهفتصد فرسنگ، جهانی را زیر ضبط آورده، و هرچند میبراندیشیدیمی، ولایتهای بانام بود در پیش ما و اهل جمله آن ولایات گردن برافراشته تا نام ما بر آن نشیند و به ضبط ما آراسته گردد. و مردمان بهجمله دستها برداشته تا رعیّت ما گردند. و امیر المؤمنین اعزازها ارزانی میداشت و مکاتبت پیوسته، تا بشتابیم و به مدینة السّلام رویم و غضاضتی که جاه خلافت را میباشد از گروهی اذناب، آن را دریابیم و آن غضاضت را دور کنیم. و عزیمت ما بر آن قرار گرفتهبود که هرآیینه و ناچار فرمان عالی را نگاه داشتهآید و سعادت دیدار امیر المؤمنین خویشتن را حاصل کردهشود، خبر رسید که پدر ما به جوار رحمت خدای پیوست.
Ва баъд аз он шунӯдем ки бародари мо , амири Муҳамадро авлиёу ҳашам дар ҳол , чун мо давр будем , аз гўзгонони бхўонднд ва бар тахт малик нишонданд ва бар ваии бомейрӣ салом карданду андари он таскин вақт донистанд , ки мо давр будем ,у дигар ки падари мо ҳар чанд моро вале аҳд карда буд брўзгори ҳаёти хеш , дарин охирҳо ки лухтии зоҷ ӯ бгшту сустӣ бар исолат раъйӣ бидон бузургӣ ки ӯро буд , даст ёфт , аз мо на бҳқиқт озорӣ намӯд , чунонкии табъ башариятаст ва хусусан аз он мулӯк ки душвор ояд эшонро дидан касе ки мустаҳаққи ҷойгоҳ эшон бошад , моро барӣ монад ки донист ки он диёри торўм ва аз дигари ҷониб то Мисри тўлоу ързои ҳамаи бзбти мо ороста гардад то ғазнӣну Ҳиндӯстону ончии кушода омадааст ббродр яла кунем ки на бегонаро буд то хлиФт мо бошаду боъзоз бузургтар дорем .
و بعد از آن شنودیم که برادر ما، امیر محمّد را اولیا و حشم در حال، چون ما دور بودیم، از گوزگانان بخواندند و بر تخت ملک نشاندند و بر وی به امیری سلام کردند و اندر آن، تسکین وقت دانستند، که ما دور بودیم. و دیگر که پدر ما، هرچند ما را ولی عهد کردهبود به روزگار حیات خویش، درین آخرها که لختی مزاج او بگشت و سستی بر اصالت رأیی بدان بزرگی که او را بود، دست یافت، از ما نه بهحقیقت آزاری نمود؛ چنانکه طبع بشریّت است و خصوصاً از آنِ ملوک که دشوار آید ایشان را دیدن کسی که مستحقّ جایگاه ایشان باشد. ما را به ری ماند که دانست که آن دیار تا روم و از دیگر جانب تا مصر طولاً و عرضاً همه به ضبط ما آراسته گردد تا غزنین و هندوستان و آنچه گشاده آمدهاست به برادر یله کنیم که نه بیگانه را بود تا خلیفت ما باشد و به اعزاز بزرگتر داریم.
« расӯл фиристодем наздики бародари бтъзиту таҳнияти нишастан бар тахти малик ва пайғомҳо додеми расӯлро ки андарони салоҳи зоти албин буду сукӯни хуросону Ироқу фароғати дили ҳзорҳзори мардум . Ва мусарраҳ бигуфтем ки мрморо чандон вилоят дар пешаст ва онро бФрмони амири алмؤмнин мебибояд гирифт ва забт кард ки онро ҳад ва андоза нест , ҳампуштӣу икдлӣу мувофиқат май бояд миён ҳар ду бародару ҳамаи асбоби мухолифатро барандохта бояд . То ҷаҳони ончӣ бакор ояд ва ном дорад , моро гардад , аммо шарт онаст ки аз зроди хонаи панҷ ҳазор аштрбори силаҳ , ва бист ҳазор асб аз мураккабу туркӣ , ду ҳазор ғуломи савори ороста бо созўи олати тамом , ва панҷсад пели хиёраи сабки ҷангии базӯдии наздики мо фиристода ояд ,у бародари хлиФт мо бошад , чунонкии нахуст бар манобири ном мо баранд бшҳрҳоу хутбаи баном мо кунанд , онгоҳи номи вай , ва бар сиккаи дираму динору тарози ҷомаи нахусти ном мо нависанд онгоҳи номи вай ,у қазоа ва соҳиб буридоне ки ахбор анҳо мекунанд , ихтиёр карда ҳазрат мо бошанд то ончӣ бояд фармуд дар мусулмонии миФрмоиим , ва мо бҷонби Ироқу бғзўи рӯм машғӯл гирдему ваии бғзнину Ҳиндӯстон , то суннати пайғамбари мо , салавоти аллоҳи алайҳ , бҷооўрдаҳ бошему тариқӣ ки падарони мо бар он рафтаанд , нигоҳ дошта ояд ки баракоти он аъқобро боқӣ монад . Ва мусарраҳ гуфта омадааст ки агар ончии мисоли додем , базӯдии онро имзо набошаду бтъллу мдоФътии машғӯл шуда ояд , ночори моро боз бояд гашту ончии гирифта омадааст мӯҳмал монад ва рӯй бакори малики ниҳод ки асл онаст ва ин дигари фаръ ,у ҳаргоҳи асл бадаст ояд , кори фаръ осон бошад ва агар , Фолъёзи биллоҳ , миёни мо мкошФтӣ бпоӣ шавад , ночор хӯнҳо резанду визру вабол бҳосл шавад ва бадв бозгардад ки мо чун вале аҳд падарем ва ин мҷомлт воҷиб медорем , ҷаҳонён донанд ки инсоф тамом додаем .
«رسول فرستادیم نزدیک برادر به تعزیت و تهنیت نشستن بر تخت ملک و پیغامها دادیم رسول را که اندران صلاح ذات البین بود و سکون خراسان و عراق و فراغت دل هزارهزار مردم. و مصرّح بگفتیم که مر ما را چندان ولایت در پیش است و آن را به فرمان امیرالمؤمنین میبباید گرفت و ضبط کرد که آن را حد و اندازه نیست، همپشتی و یکدلی و موافقت میباید میان هر دو برادر و همه اسباب مخالفت را برانداخته باید. تا جهان آنچه بکار آید و نام دارد، ما را گردد، امّا شرط آن است که از زرّاد خانه پنج هزار اشتربار سلاح، و بیست هزار اسب از مرکب و ترکی، دو هزار غلام سوار آراسته با سازو آلت تمام، و پانصد پیل خیاره سبک جنگی بزودی نزدیک ما فرستاده آید، و برادر خلیفت ما باشد، چنانکه نخست بر منابر نام ما برند به شهرها و خطبه بنام ما کنند، آنگاه نام وی، و بر سکّه درم و دینار و طراز جامه نخست نام ما نویسند آنگاه نام وی، و قضاة و صاحب بریدانی که اخبار اِنها میکنند، اختیار کرده حضرت ما باشند تا آنچه باید فرمود در مسلمانی میفرماییم، و ما به جانب عراق و به غزو روم مشغول گردیم و وی به غزنین و هندوستان، تا سنّت پیغمبر ما، صلوات اللّه علیه، بجاآورده باشیم و طریقی که پدران ما بر آن رفتهاند، نگاه داشته آید که برکات آن اعقاب را باقی ماند. و مصرّح گفته آمده است که اگر آنچه مثال دادیم، بزودی آنرا امضا نباشد و به تعلّل و مدافعتی مشغول شده آید، ناچار ما را باز باید گشت و آنچه گرفته آمده است مهمل ماند و روی بکار ملک نهاد که اصل آن است و این دیگر فرع، و هرگاه اصل بدست آید، کار فرع آسان باشد و اگر، فالعیاذ باللّه، میان ما مکاشفتی بپای شود، ناچار خونها ریزند و وزر و وبال به حاصل شود و بدو بازگردد که ما چون ولی عهد پدریم و این مجاملت واجب میداریم، جهانیان دانند که انصاف تمام دادهایم.
« чун расӯл бғрнин расед , боди тахту малик дар сари бародари мо шуда буду дасти бхзонаҳҳо дароз карда ва додани гирифтау шабу рӯзи бншоти машғӯл шуда , роҳи рушдро бандед ва низ касоне ки даст бар раги вай ниҳода буданд ва даст ёфта , нахостанд ки кори малики бадаст мустаҳаққ уфтад ки эшонро бар ҳад вуҷуб бидорад ,у бародари моро бар он доштанд ки расӯли моро бозгардонед . Ва расӯлӣ бо вай номзад карданд бо муштии ишвау пайғом ки « вале аҳди падар вайасту рай аз он бмо дод то чун ӯро қазои марги фарорасад , ҳар касе бар ончӣ дорем , ақтсор кунем . Ва агар вайро имрӯз бар ин ниҳод яла кунем , ончии хоста омадааст аз ғулому пелу асбу уштуру силаҳ фиристода ояд , онгоҳ фиристад ки аҳдӣ бошад ки қасд хуросон карда наёяд ,у бҳичи ҳоли хлиФт мо набошад ,у қазоа ва асҳоб бурид фиристода наёяд . »
«چون رسول به غرنین رسید، باد تخت و ملک در سر برادر ما شده بود و دست به خزانهها دراز کرده و دادن گرفته و شب و روز به نشاط مشغول شده، راه رشد را بندید و نیز کسانی که دست بر رگ وی نهاده بودند و دست یافته، نخواستند که کار ملک بهدست مستحقّ افتد که ایشان را بر حدّ وجوب بدارد، و برادر ما را بر آن داشتند که رسول ما را بازگردانید. و رسولی با وی نامزد کردند با مشتی عشوه و پیغام که «ولی عهد پدر وی است و ری از آن بما داد تا چون او را قضای مرگ فرارسد، هر کسی بر آنچه داریم، اقتصار کنیم . و اگر وی را امروز بر این نهاد یله کنیم، آنچه خواسته آمده است از غلام و پیل و اسب و اشتر و سلاح فرستاده آید، آنگاه فرستد که عهدی باشد که قصد خراسان کرده نیاید، و به هیچ حال خلیفت ما نباشد، و قضاة و اصحاب برید فرستاده نیاید.»
« мо чун ҷавоби барин ҷумла ёфтем , муқарари гашт ки инсоф нахоҳад буд ва бар роҳ рост нестанд . Ва дар рӯз аз сипоҳон ҳаракат кардем , ҳар чанд қасди Ҳамадону ҳлўон ва Бағдод доштем . Ва ҳоҷиби ғозӣ дар ншобўри шиори моро ошкоро карда буду хутбаи бгрдонидаҳу раоёу аъёни он навоҳӣ дар ҳавои мо мутӣъ гашта ,у вай бисёр лашкари бгрдонидаҳ ва фароз оварда . Мо амири алмؤмнинро аз азимати хеш огоҳ кардему аҳди хуросону ҷумлаи мамлакати падари бхўостим бо ончии гирифта шудааст аз райу ҷиболу сипоҳон бо ончӣ муваффақ гирдем бигрифтан - ҳар чанд бар ҳақ будем - бФрмони вай то мувофиқ шариъат бошад .
«ما چون جواب برین جمله یافتیم، مقرّر گشت که انصاف نخواهد بود و بر راه راست نیستند. و در روز از سپاهان حرکت کردیم، هر چند قصد همدان و حلوان و بغداد داشتیم. و حاجب غازی در نشابور شعار ما را آشکارا کرده بود و خطبه بگردانیده و رعایا و اعیان آن نواحی در هوای ما مطیع گشته، و وی بسیار لشکر بگردانیده و فراز آورده. ما امیر المؤمنین را از عزیمت خویش آگاه کردیم و عهد خراسان و جمله مملکت پدر بخواستیم با آنچه گرفته شده است از ری و جبال و سپاهان با آنچه موفّق گردیم بگرفتن- هر چند بر حق بودیم- بفرمان وی تا موافق شریعت باشد.
« ва пас аз расӣдан мо бншобўр , расӯли Халифаи дррсид бо аҳду ливоу нъўту каромот , чунонкии ҳеҷ подшоҳро монанди он ёд надоштанд . Ва аз иттифоқи нодири сарҳанги алии абди аллоҳу абӯи алнҷми Аёзу нўштгини хоссаи ходим аз ғазнӣни андари расиданд бо бештари ғуломи сарое . Ва нома ҳо расед сӯии мо пӯшида аз ғазнӣн ки ҳоҷиб [ алӣ ] эл - Арсалон , заъими алҳҷобу бгтғдии ҳоҷиб , солори ғуломон бандагӣ намӯдаанд . Ва бӯи алии кўтўолу дигари аъёну мақдамон набишта буданду тоъат ва бандагӣ намӯда ,у бӯи алӣ кўтўол бигуфта ки аз бародари мо он шуғл менаёяд , ва чандонаст ки рояти мо пайдо ояд , ҳамагони бандагиро миёни баста пеш оянд .
«و پس از رسیدن ما به نشابور، رسول خلیفه دررسید با عهد و لوا و نعوت و کرامات، چنانکه هیچ پادشاه را مانند آن یاد نداشتند. و از اتّفاق نادر سرهنگ علی عبد اللّه و ابو النجم ایاز و نوشتگین خاصّه خادم از غزنین اندر رسیدند با بیشتر غلام سرایی . و نامهها رسید سوی ما پوشیده از غزنین که حاجب [علی] ایل- ارسلان، زعیم الحجّاب و بگتغدی حاجب، سالار غلامان بندگی نمودهاند. و بو علی کوتوال و دیگر اعیان و مقدّمان نبشته بودند و طاعت و بندگی نموده، و بو علی کوتوال بگفته که از برادر ما آن شغل مینیاید، و چندان است که رایت ما پیدا آید، همگان بندگی را میان بسته پیش آیند.
« мо фармудем то ин қавмро ки аз ғазнӣни дррсиднд , бнўохтнду аъёни ғазнӣнро ҷавобҳои некӯи нбштнд ва аз ншобўр ҳаракат кардем . Пас аз иди рӯзаи дувоздаҳ рӯз нома расед аз ҳоҷиби алии қарибу аъёни лашкар ки ба тгинобод буданд бо бародари мо ки чун хабари ҳаракати мо аз ншобўр бадишон расед , бародари моро бқлъти кўҳтиз мавқуф карданд .
«ما فرمودیم تا این قوم را که از غزنین دررسیدند، بنواختند و اعیان غزنین را جوابهای نیکو نبشتند و از نشابور حرکت کردیم. پس از عید روزه دوازده روز نامه رسید از حاجب علی قریب و اعیان لشکر که به تگیناباد بودند با برادر ما که چون خبر حرکت ما از نشابور بدیشان رسید، برادر ما را به قلعت کوهتیز موقوف کردند.
Ва бародари алӣ , мнгитрок ,у фақиҳи бӯи бикри ҳасирӣ ки дррсиднди баҳроти аҳволро бтмомӣ шарҳ карданд . Ва асттлоъ рой карда буданд то бар мисолҳо ки аз он мо ёбанд , кор кунанд .
و برادر علی، منگیتراک، و فقیه بو بکر حصیری که دررسیدند به هرات احوال را بهتمامی شرح کردند. و استطلاع رای کرده بودند تا بر مثالها که از آن ما یابند، کار کنند.
« мо ҷавоб фармудем ,у алироу ҳамаи аъёнроу ҷумлаи лашкарро дилгарм кардем ва гуфта омад то бародарро боҳтёт дар қалъат нигоҳ доранду алӣу ҷумлаи лашкари бадаргоҳ ҳозир оянд . Ва пас аз он фавҷи фавҷ омадан гирифтанд то ҳамагони баҳроти расиданд ва ҳар ду лашкар дарҳам омехт ва дилҳои лашкарӣу раият бар тоъату бандагӣ мо биор умед ва қарор гирифт .
«ما جواب فرمودیم، و علی را و همه اعیان را و جمله لشکر را دلگرم کردیم و گفته آمد تا برادر را به احتیاط در قلعت نگاه دارند و علی و جمله لشکر به درگاه حاضر آیند. و پس از آن فوج فوج آمدن گرفتند تا همگان به هرات رسیدند و هر دو لشکر درهم آمیخت و دلهای لشکری و رعیّت بر طاعت و بندگی ما بیارامید و قرار گرفت.
Ва нома ҳо рафт ҷумлагии ин ҳолҳоро бҷмлаҳи мамлакат , барӣу сипоҳон ва он навоҳӣ низ , то муқарар гардад бадӯру наздик ки кору сухани икрўиаҳи гашту ҳамаи асбоби муҳорибат ва мнозът бархест . Ва бҳзрти хилофат низ расӯлӣ фиристода омаду номаҳо набишта шуд бзкри ин аҳвол ва фармонҳои олӣ хоста омад дар ҳар бобӣ . Ва сӯии писари кокў ва дигарон ки барӣ ва ҷиболанд то ақабаи ҳлўони нома ҳо фармудем бқрор гирифтан ин ҳолҳо бад-ӣни хӯбӣу осонӣ , ва мусарраҳ бигуфтем ки бар асари солории муҳташам фиристода ояд бар он ҷониб то он диёрро ки гирифта будем забт кунад ва дигар гирад , то хоб набенанду ишваи нхрнд ки он диёр ва корҳоро мӯҳмал Фрўхўоҳнд гузошт . Ҳоҷиби фозил ъам Хоразмшоҳи олтўнтоши он носеҳ ки дар ғайбати мо қавми ғазнӣнро насиҳатҳои рост карда буд ва эшон сухан ӯро хор дошта , ӣнҷо ба Ҳирот ба хизмат омад . Ва вайро бозгардонеда меояд бо навохтӣ ҳар чаҳ тамомтар , чунонкии ҳолу маҳалу ростӣ ӯ иқтизо кунад . Ва мо дарин ҳафта аз ӣнҷои ҳаракат хоҳем кард ҳамаи муродҳо ҳосил гаштау ҷаҳонӣ дар ҳавоу тоъати моро бёромидаҳ . Ва номаи тўқиъӣ рафтааст то хоҷаи фозили абӯи алқосми Аҳмади бен алҳснро ки бқлъти ҷнкии боздошта буд бблх ояд бо хӯбӣ бисёр ва навохт , то тамомии дасти меҳнат аз вай кӯтоҳ шаваду давлати мо бо раъйу тадбир ӯ ороста гардад . Ва арёрқи ҳоҷиб , солори Ҳиндӯстонро низ мисоли додем то бблх ояд ва аз ғазнӣни номаи кўтўоли бӯ алӣ расед ки ҷумлаи хзоӣни динору дираму ҷомау ҳамаи аснофи неъмату силаҳ ба хозинони мо супурд ва ҳеҷ чизе намондааст аз асбоби хилофи бҳмди аллоҳ ки бидон дили машғӯл бояд дошт .
و نامهها رفت جملگی این حالها را بهجمله مملکت، به ری و سپاهان و آن نواحی نیز، تا مقرّر گردد بدور و نزدیک که کار و سخن یکرویه گشت و همه اسباب محاربت و منازعت برخاست. و به حضرت خلافت نیز رسولی فرستاده آمد و نامهها نبشته شد به ذکر این احوال و فرمانهای عالی خواسته آمد در هر بابی. و سوی پسر کاکو و دیگران که به ری و جبالاند تا عقبه حلوان نامهها فرمودیم به قرار گرفتن این حالها بدین خوبی و آسانی، و مصرّح بگفتیم که بر اثر سالاری محتشم فرستاده آید بر آن جانب تا آن دیار را که گرفته بودیم ضبط کند و دیگر گیرد، تا خواب نبینند و عشوه نخرند که آن دیار و کارها را مهمل فروخواهند گذاشت. حاجب فاضل عمّ خوارزمشاه آلتونتاش آن ناصح که در غیبت ما قوم غزنین را نصیحتهای راست کرده بود و ایشان سخن او را خوار داشته، اینجا به هرات به خدمت آمد. و وی را بازگردانیده میآید با نواختی هر چه تمامتر، چنانکه حال و محل و راستی او اقتضا کند . و ما درین هفته از اینجا حرکت خواهیم کرد همه مرادها حاصل گشته و جهانی در هوا و طاعت ما را بیارامیده. و نامه توقیعی رفته است تا خواجه فاضل ابو القاسم احمد بن الحسن را که بقلعت جنکی بازداشته بود به بلخ آید با خوبی بسیار و نواخت، تا تمامی دست محنت از وی کوتاه شود و دولت ما با رای و تدبیر او آراسته گردد. و اریارق حاجب، سالار هندوستان را نیز مثال دادیم تا به بلخ آید و از غزنین نامه کوتوال بو علی رسید که جمله خزائن دینار و درم و جامه و همه اصناف نعمت و سلاح به خازنان ما سپرد و هیچ چیزی نمانده است از اسباب خلاف بحمد اللّه که بدان دل مشغول باید داشت.
Ва чун ин корҳо барин ҷумла қарор гирифт , хонро бишорат дода омад , то ончӣ рафтааст бҷмлаҳи маълум вай гардаду баҳраи хеши азин шодӣ бардорад ва ин хабари шойиъ ва мустафиз кунад , чунонкии бадӯр ва наздик расад ки чун хонадонҳо якеаст - шукри эзадро , ъззкраҳ - неъматӣ ки моро тозаи гашт ӯро гашта бошад . Ва бар асари абӯи алқосми ҳасириро ки аз ҷумлаи муътамадон манасту қозии бӯи тоҳири табониро ки аз аъён қазоааст , брсўлӣ номзада карда меед то бидон диёри Карим , ҳрсҳои аллоҳ , оянд ва аҳдҳо тоза карда шавад . Мунтазирем ҷавоби ин номаро ки базӯдӣ боз расад то битоза гаштани ахбори саломати хон ва рафтан корҳо бар қзити мурод , либос шодӣ пӯшем ва онро аз бузургтар мавоҳиб шимурем , бмшиаҳи аллоҳи ъзўҷлу изна »
و چون این کارها برین جمله قرار گرفت، خان را بشارت داده آمد، تا آنچه رفته است به جمله معلوم وی گردد و بهره خویش ازین شادی بردارد و این خبر شایع و مستفیض کند، چنانکه بدور و نزدیک رسد که چون خاندانها یکی است- شکر ایزد را، عزّذکره- نعمتی که ما را تازه گشت او را گشته باشد . و بر اثر ابو القاسم حصیری را که از جمله معتمدان من است و قاضی بو طاهر تبّانی را که از اعیان قضاة است، به رسولی نامزده کرده میآید تا بدان دیار کریم، حرسها اللّه، آیند و عهدها تازه کرده شود. منتظریم جواب این نامه را که بزودی باز رسد تا به تازه گشتن اخبار سلامت خان و رفتن کارها بر قضیّت مراد، لباس شادی پوشیم و آن را از بزرگتر مواهب شمریم، بمشیّة اللّه عزّوجلّ و اذنه »