Зикри мо ҷирии алии ядии аломири масъӯди баъди вафоаи волидаи аломири Маҳмӯди ризвони аллоҳи ъалиҳумо фии мадаи малики ахиаҳи бғзнаҳи илои ани қабзи алайҳи бткинободу сафои аламри ?лау алҷлўси алии сарири алмалики бҳроаҳи раҳмаи аллоҳи алайҳими аҷмъин .
ذکرُ ما جَری علی یدي الأمیر مسعود بعد وفاةِ والدِه الأمیر محمود -رضوانُ اللّهِ علیهما- فی مدّةِ مُلکِ أخیه بغزنة إلی أن قبض علیه بتکیناباد و صفا الأمرُ له و الجلوسُ علی سریر الملک بهراة -رحمة اللّه علیهم أجمعین-.
Дар дигари таворихи чунин тӯл ва арз нест ки аҳволро осонтар гирифтаанду шама ӣӣ беш ёд накардаанд , аммо ман чун ин кор пеш гирифтам , мехоҳам ки дод ин таърих бтмомӣ бидиҳаму гирди завоёу хбоёи баргардам то ҳеҷ чиз аз аҳвол пӯшида намонад ва агар ин китоб дароз шаваду хонандагонро аз хондан малолат афзоед , тамаъ дорам бФзли эшон ки маро аз мабармон нашмуранд ки ҳеҷ чиз нест ки бхўондн наярзад ки охири ҳеҷ ҳикоят аз нукта ӣӣ ки бакор ояд , холӣ набошад .
در دیگر تواریخ چنین طول و عرض نیست که احوال را آسانتر گرفتهاند و شمّهیی بیش یاد نکردهاند. اما من چون این کار پیش گرفتم، میخواهم که داد این تاریخ بتمامی بدهم و گرد زوایا و خبایا برگردم تا هیچ چیز از احوال پوشیده نماند و اگر این کتاب دراز شود و خوانندگان را از خواندن ملالت افزاید، طمع دارم به فضل ایشان که مرا از مبرمان نشمرند که هیچ چیز نیست که به خواندن نیرزد که آخر هیچ حکایت از نکتهیی که به کار آید، خالی نباشد.
Ва ончӣ бар дасти амир масъӯд рафт дар райу ҷибол то онгоҳ ки сипоҳон бигирифт , таърихи онро бар андозаи брондм дар бақиятаи рӯзгори падараши амири Маҳмӯд ва онро бобӣ ҷудогона кардам , чунонкии диданду хонданд ва чун муддати малики бародараши амири Муҳамад бпоён омаду вайро бқлъти кўҳтизи бншонднд , чунонкӣ шарҳ кардаму ҷавоби нома ӣӣ ки бомейри масъӯд набишта буданд , боз расед фармуд то ба Ҳироти бадаргоҳ ҳозир шаванд ва эшон бсич рафтан карданд , чигунагии ону бадаргоҳ расӣданро биҷой мондам ки нахусти фариза буд рондани таърихи муддати малики амири Муҳамад ки дар он муддати амири масъӯд чаҳ кард то онгоҳ ки аз рай бншобўр расед ва аз ншобўри баҳрот ки андарин муддат бисёр аҷоиб бӯдаасту ночори онро ббоисти набшат то шарти таърихи тамомӣ биҷой ояд . Акнӯн пеш гирифтам , ончии амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , кард ва бар даст вай бирафт аз корҳо дар он муддат ки падараши амири Маҳмӯд гузашта шуду бародараши амири Муҳамад бғзнин омад ва бар тахт малик нишаст то онгоҳ ки ӯро бтгинободи ФрўгрФтнд то ҳама муқарар гардад ва чун азин фориғ шавам , онгоҳи басари он боз шавам ки лашкар аз тгинободи сӯии ҳроаҳ бар чаҳ ҷумлаи бозрФтнду ҳоҷиб бар асари эшон ва чун бҳроаҳи расиданд , чаҳ рафту кори амири Муҳамад бкҷо расед онгоҳ ки вайро аз қалъати тгинободи бқлъти мандяши баради бгтгини ҳоҷиб ва ба кўтўоли супурду бозгашт .
و آنچه بر دست امیر مسعود رفت در ری و جبال تا آنگاه که سپاهان بگرفت، تاریخ آن را بر اندازه براندم در بقیّت روزگار پدرش امیر محمود و آن را بابی جداگانه کردم، چنانکه دیدند و خواندند و چون مدّت ملک برادرش امیر محمّد به پایان آمد و وی را به قلعت کوهتیز بنشاندند، چنانکه شرح کردم و جواب نامهیی که به امیر مسعود نبشته بودند، بازرسید، فرمود تا به هرات به درگاه حاضر شوند و ایشان بسیچ رفتن کردند، چگونگی آن و به درگاه رسیدن را به جای ماندم که نخست فریضه بود راندن تاریخ مدّت ملک امیر محمّد که در آن مدّت امیر مسعود چه کرد تا آنگاه که از ری به نشابور رسید و از نشابور به هرات که اندرین مدّت بسیار عجایب بوده است و ناچار آن را ببایست نبشت تا شرط تاریخ تمامی به جای آید. اکنون پیش گرفتم، آنچه امیر مسعود -رَضِيَ اللّهُ عنه- کرد و بر دست وی برفت از کارها در آن مدّت که پدرش امیر محمود گذشته شد و برادرش امیر محمّد به غزنین آمد و بر تخت ملک نشست تا آنگاه که او را به تگیناباد فروگرفتند تا همه مقرّر گردد و چون ازین فارغ شوم، آنگاه به سر آن باز شوم که لشکر از تگیناباد سوی هراة بر چه جمله بازرفتند و حاجب بر اثر ایشان و چون به هراة رسیدند، چه رفت و کار امیر محمّد به کجا رسید آنگاه که وی را از قلعت تگیناباد به قلعت مندیش برد بگتگین حاجب و به کوتوال سپرد و بازگشت.
Амири масъӯди бспоҳон буд ва қасд дошт ки сипоҳи солор тоаш фаррошро онҷо яла кунад ва бар ҷониби Ҳамадон ва ҷибол раваду фароашони сарои пардаи берун барда буданд ва дар он ҳафта бхўост рафт рӯз [ се ] шанбеи даҳ рӯзи монда буд аз ҷамодии алаввалии санаи аҳадӣ ва ъушрину арбъмоӣаҳ , ногоҳ хабар расед ки падараши амири Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , гузашта шуду ҳоҷиби бузурги алии қариб дар пеш кораст ва дар вақти саворони мсръи рафтанд ба гўзгонон то амири Муҳамад базӯдӣ бияёд ва бар тахт малик нишинад . Чун амир , разии аллоҳи анҳу , барин ҳолҳо воқифи гашт , таҳайюрии сахти бузург дар вай пайдо омад ва ин тадбирҳо ки дар пеш дошт , ҳама бар вай табоҳ шуд .
امیر مسعود به سپاهان بود و قصد داشت که سپاهسالار تاش فرّاش را آنجا یله کند و بر جانب همدان و جبال رود و فرّاشان سرایپرده بیرون برده بودند و در آن هفته بخواست رفت. روز [سه]شنبه ده روز مانده بود از جمادی الاولی سنه إحدی و عشرین و أربعمائه، ناگاه خبر رسید که پدرش امیر محمود -رَضِيَ اللّه عنه- گذشته شد و حاجب بزرگ، علی قریب در پیش کار است و در وقت سواران مسرع رفتند به گوزگانان تا امیر محمّد بزودی بیاید و بر تخت ملک نشیند. چون امیر -رَضِيَ اللّهُ عنه- برین حالها واقف گشت، تحیّری سخت بزرگ در وی پیدا آمد و این تدبیرها که در پیش داشت، همه بر وی تباه شد.
Аз хоҷаи тоҳири дабири шунӯдам , пас аз онкии амири масъӯд аз ҳроаҳ бблх омад ва корҳо икрўиаҳи гашт , гуфт чун ин хабарҳо бспоҳон барисед , амири масъӯди чоштгоҳи ин рӯз маро бихонад ва холӣ кард ва гуфт : падарам гузашта шуду бародарамро бтхти малики хонданд .
از خواجه طاهر دبیر شنودم، پس از آنکه امیر مسعود از هراة به بلخ آمد و کارها یکرویه گشت، گفت «چون این خبرها به سپاهان برسید، امیر مسعود چاشتگاه این روز مرا بخواند و خالی کرد و گفت: «پدرم گذشته شد و برادرم را به تخت ملک خواندند.»
Гуфтам : худовандро бақои бод . Пас млтФаҳи худ бмни андохт , гуфт : бихон . Боз кардам хати ъмтш буд ҳураи хтлӣ , набишта буд ки : худованди мо , султони Маҳмӯди намози дигари рӯзи панҷшанбеи ҳафт рӯзи монда буд аз рабиъи алохр гузашта шуд , раҳмаи аллоҳу рӯзи бандагон поён омад ва ман бо ҳамаи ҳарами бҷмлгӣ бар қалъат ғазнӣн мебошем ва пас фардои марг ӯро ошкоро кунем . Ва намоз хуфтан он подшоҳро ббоғи пирӯзӣ дафн карданд ва мо ҳама дар ҳасрати дидор вай монадем ки ҳафта ӣӣ буд то ки надида будем . Ва корҳо ҳама бар ҳоҷиб алӣ меравад ва пас аз дафни саворони мсръи рафтанди ҳам дар шаби бгўзгонон то бародари Муҳамади базӯдӣ ӣнҷо ояд ва бар тахт малик нишинаду аммаи ти бҳкми шафқат ки дорад бар амири фарзанди ҳам дар ин шаби бхти хеши млтФаҳ ӣӣ набшат ва фармуд то сабктар ду рикобдорро ки омадаанд пеши азин бчнди муҳими наздики амир , номзад кунанд то пӯшида бо ин млтФаҳ аз ғазнӣн бираванду базӯдӣ биҷойгоҳ расанд . Ва амир донад ки аз бародари ин кори бузурги брнёид ва ин хонадонро душманон бисёранд ва мо авроту хзоӣн бсҳро афтодем . Бояд ки ин кори базӯдӣ бадаст гирад ки вале аҳд падараст ва машғӯл нашавад бидон вилоят ки гирифтаасту дигар вилоят битавон гирифт ки он корҳо ки то акнӯн мерафт бештари бҳшмти падар буд ва чун хабари марги вай ошкоро гардад , корҳо аз лавнӣ дигар гардаду асл ғазнӣнасту онгоҳи хуросону дигари ҳама фаръаст то ончии нбштм , некӯ андеша кунаду сахти бтъҷили басӣҷ омадан кунад то ин тахти малик ва мо зойеъ намонему базӯдии қосидонро бозгарданд ки аммаи ти чашм бароа дорад ва ҳар чаҳ ӣнҷо равад , сӯии вай набишта меояд .
گفتم: «خداوند را بقا باد.» پس ملطّفه خود به من انداخت، گفت: «بخوان.» باز کردم؛ خط عمّتش بود، حرّه ختّلی؛ نبشته بود که: «خداوند ما، سلطان محمود، نماز دیگر روز پنجشنبه هفت روز مانده بود از ربیع الآخر گذشته شد -رَحِمَه اللّهُ- و روز بندگان پایان آمد و من با همه حرم بجملگی بر قلعت غزنین میباشیم و پس، فردا مرگ او را آشکارا کنیم. و نماز خفتن، آن پادشاه را به باغ پیروزی دفن کردند و ما همه در حسرت دیدار وی ماندیم که هفتهیی بود تا که ندیده بودیم. و کارها همه بر حاجب علی میرود و پس از دفن، سواران مسرع رفتند هم در شب به گوزگانان تا برادر محمّد بزودی اینجا آید و بر تخت ملک نشیند و عمّهت به حکم شفقت که دارد بر امیر فرزند هم در این شب به خطّ خویش ملطّفهیی نبشت و فرمود تا سبکتر دو رکابدار را که آمدهاند پیش ازین به چند مهم نزدیک امیر، نامزد کنند تا پوشیده با این ملطّفه از غزنین بروند و بزودی به جایگاه رسند. و امیر داند که از برادر این کار بزرگ برنیاید و این خاندان را دشمنان بسیارند و ما عورات و خزائن به صحرا افتادیم. باید که این کار بزودی به دست گیرد که ولی عهد پدر است و مشغول نشود بدان ولایت که گرفته است و دیگر ولایت بتوان گرفت که آن کارها که تا اکنون میرفت بیشتر به حشمت پدر بود و چون خبر مرگ وی آشکارا گردد، کارها از لونی دیگر گردد و اصل غزنین است و آنگاه خراسان و دیگر همه فرع است تا آنچه نبشتم، نیکو اندیشه کند و سخت بتعجیل بسیج آمدن کند تا این تخت ملک و ما ضایع نمانیم و بزودی قاصدان را بازگرداند که عمّهت چشم به راه دارد و هر چه اینجا رود، سوی وی نبشته میآید.»