« шуҷоату дилу Зуҳрааш ин буд ки ёд карда омаду саховаташи чунон буд ки бозаргонӣ ки ӯро бӯи мутӣъ скзӣ гуфтандӣ , як шаби шонздаҳи ҳазор динор бахшед . Ва ин бахшӣданро қисса ӣӣаст : ин бӯи мутӣъи мардӣ буд бо неъмат бисёр аз ҳар чизе , ва падарӣ дошт бӯи Аҳмади халили ном . Шабӣ аз иттифоқи неки бшғлии бадаргоҳи омада буд ки бо ҳоҷиби навбатӣ шуғл дошту дерӣ онҷо бимонад . Чун май бозгашт , шаб давр кашида буд , андешед , набояд ки дар роҳ халалӣ уфтад , дар даҳлези хосса мақом кард -у мардии шинохта буду мардумон ӯро некӯ ҳурмат доштандӣ - сиёҳи дорон ӯро лутф карданд ва ӯ қарор гирифт . Ходимии баромаду муҳаддиси хост ва аз иттифоқи ҳеҷ муҳаддис ҳозир набӯд . Озодамарди бӯ Аҳмад бархест , бо ходим рафт ,у ходими пиндошт ки ӯ муҳаддисаст . Чун ӯ бихаргоҳ амир расед , ҳадисӣ оғоз кард , амири овози абӯ Аҳмад башнавад бегона , пӯшида нигоҳ кард , мардро дид , ҳеҷ чиз нагуфт то ҳадис тамом кард , сахти сирау нағзи қисса ӣӣ буд . Амир овоз дод ки ту кистӣ ? гуфт : бандаро бӯи Аҳмад халил гӯйанд , падари бӯи мутӣъ ки ҳнбоз худовандаст . Гуфт : бар писарати муставфӣон чанд моли ҳосил фурӯд овардаанд ? гуфт : шонздаҳи ҳазор динор . Гуфт : он ҳосил бадв бахшедам ҳурмати перии туроу ҳақи ҳурмат ӯро . Пери дуоӣ бисёр карду бозгашт . Ва ғуломии тарк аз он писараши бсроӣ амир оварда буданд то харида ояд , фармуд ки он ғуломро низ бояд дод ки нахоҳему бҳичи ҳол раво дошта наёяд ки аз эшон чизе дар малик мо ояд .
شجاعت و دل و زهرهاش این بود که یاد کرده آمد و سخاوتش چنان بود که بازرگانی که او را بومطیع سکزی گفتندی، یک شب شانزده هزار دینار بخشید. و این بخشیدن را قصّهیی است؛ این بومطیع مردی بود با نعمت بسیار از هر چیزی، و پدری داشت بواحمد خلیل نام. شبی از اتّفاق نیک به شغلی به درگاه آمده بود که با حاجب نوبتی شغل داشت و دیری آنجا بماند. چون میبازگشت، شب دور کشیده بود، اندیشید، نباید که در راه خللی افتد، در دهلیز خاصّه مقام کرد -و مردی شناخته بود و مردمان او را نیکو حرمت داشتندی- سیاهداران او را لطف کردند و او قرار گرفت. خادمی برآمد و محدّث خواست و از اتّفاق هیچ محدّث حاضر نبود. آزادمرد بواحمد برخاست، با خادم رفت، و خادم پنداشت که او محدّث است. چون او به خرگاه امیر رسید، حدیثی آغاز کرد، امیر آواز ابواحمد بشنود بیگانه، پوشیده نگاه کرد، مرد را دید، هیچ چیز نگفت تا حدیث تمام کرد، سخت سره و نغز قصّهیی بود. امیر آواز داد که «تو کیستی؟» گفت: «بنده را بواحمد خلیل گویند، پدر بومطیع که هنباز خداوند است.» گفت: «بر پسرت مستوفیان چند مال حاصل فرود آوردهاند؟» گفت: «شانزده هزار دینار.» گفت: «آن حاصل بدو بخشیدم حرمت پیری تو را و حقّ حرمت او را.» پیر دعای بسیار کرد و بازگشت. و غلامی ترک از آن پسرش به سرای امیر آورده بودند تا خریده آید، فرمود که «آن غلام را نیز باید داد که نخواهیم و به هیچ حال روا داشته نیاید که از ایشان چیزی در ملک ما آید.»
Ва азин тамомтар ҳиммат ва мурувват набошад .
و از این تمامتر همّت و مروّت نباشد.
« вазин зиёдат низ бисёр бахшед монки алии маймунро . Ва ин монки мардӣ буд аз кадхудоёни ғазнӣн , ва бисёр мол дошт . Ва чун гузашта шуд , аз ваии авқофу чиз беандоза монаду работӣ ки хоҷаи эмоми бӯи содиқи табонӣ , адоами аллоҳи саломата , онҷо нишинад . Ва ҳадиси ин эмом оварда ояд сахти мшбъи биҷойгоҳи хеши ани шоءи аллоҳ , ъзўҷл . Қиссаи монки алии маймун бо амир чунон афтод ки ин мард одат дошт ки ҳар солӣ бисёр очорҳоу комаҳои некӯи сохтӣу пеши амири Маҳмӯд , раҳмаи аллоҳи алайҳ , барадӣ . Чун тахту малики бомейр масъӯд расед ва аз Балх бғзнин омад , очор бисёр ва карбосҳо аз дасти рашти порсои занон пеш оварад . Амирро сахт хуш омаду вайро бнўохт ва гуфт « аз гўспндони хоси падарам , раҳмаи аллоҳи алайҳ , вай бисёр дошт , яла кардам бадв ,у гўспндони хоси мо низ ки аз Ҳирот овардаанд , вайро бояд дод то онро андеша дорад .
وزین زیادت نیز بسیار بخشید مانک علی میمون را. و این مانک مردی بود از کدخدایان غزنین، و بسیار مال داشت. و چون گذشته شد، از وی اوقاف و چیز بیاندازه ماند و رباطی که خواجه امام بوصادق تبّانی _أدامَ اللّهُ سلامتَه-، آنجا نشیند. و حدیث این امام آورده آید سخت مُشبُع به جایگاه خویش إن شاء اللّه، عَزَّ و جَلَّ. قصّهٔ مانک علی میمون با امیر چنان افتاد که این مرد عادت داشت که هر سالی بسیار آچارها و کامههای نیکو ساختی و پیش امیر محمود، -رحمةُ اللّهِ علیه- بردی. چون تخت و ملک به امیر مسعود رسید و از بلخ به غزنین آمد، آچار بسیار و کرباسها از دسترشت پارسا زنان پیش آورد. امیر را سخت خوش آمد و وی را بنواخت و گفت «از گوسپندان خاصّ پدرم -رحمةُ اللّهِ علیه- وی بسیار داشت، یله کردم بدو، و گوسپندان خاصّ ما نیز که از هرات آوردهاند، وی را باید داد تا آن را اندیشه دارد.
Ва дар шумор бояд ки бо вай мсоҳлт равад , чунонкӣ ӯро Фоӣдаҳ тамом бошад , ки вай мардӣ порсост ва моро бакораст » фармон ӯро бмсоръти пеши рафтанд . Ва дигари соли амир бблх рафт ки ӣнҷои муҳимот буд - чунонкӣ оварда ояд - монки алии маймун бар одати хеш бисёр очор фиристод ва бар он пайваст қадед ва ҳар чизе , ва аз Микоили бзоз ки дӯст ӯ буд дархост то онро пеши барад , ва насахт шумори хеш низ бФрстод ки бар ваии панҷоҳ ҳазор динору шонздаҳи ҳазор гўспнд ҳосиласт . Ва қиссаи набишта буд ва илтимос карда ки гўспнди султониро ки вай дорад бксӣ дигар дода ояд , ки ваии пер шудааст ва онро наметавонад дошт ,у муҳлатӣ ва таваққуфӣ бошад то ӯ ин ҳосилро наҷми наҷми баса сол бидиҳад .
و در شمار باید که با وی مساهلت رود، چنانکه او را فائده تمام باشد، که وی مردی پارساست و ما را بکار است». فرمان او را بمسارعت پیش رفتند. و دیگر سال امیر به بلخ رفت که اینجا مهمّات بود- چنانکه آورده آید- مانک علی میمون بر عادت خویش بسیار آچار فرستاد و بر آن پیوست قدید و هر چیزی، و از میکائیل بزّاز که دوست او بود درخواست تا آن را پیش برد، و نسخت شمار خویش نیز بفرستاد که بر وی پنجاه هزار دینار و شانزده هزار گوسپند حاصل است. و قصّه نبشته بود و التماس کرده که گوسپند سلطانی را که وی دارد به کسی دیگر داده آید، که وی پیر شده است و آن را نمیتواند داشت، و مهلتی و توقّفی باشد تا او این حاصل را نجمنجم به سه سال بدهد.
« дар он вақт ки Микоили бзоз пеш омад ва он очорҳо пеш овараданду сари хумраҳо боз карданд ва чошнӣ медоданд , ман ки абди алғФорм истода будам . Микоил насахту қисса пеш дошт . Амир гуфт : бустон ва бихон . Бстдм ва ҳар ду бхўондм , бихандед ва гуфт : « монкро ҳақ бисёраст дар хонадони мо , ин ҳосилу гўспндон бадв бахшедам , абди алғФори бдиўон истифо равад ва бигӯед муставфӣонро то хат бар ҳосилу боқӣ ӯ кашанд . »у мисоли нбштм ва тўқиъ кард ,у монк назарӣ ёфт бад-ӣни бузургӣ . Сахти бузурги ҳимматӣу фарохи ҳавсила ӣӣ бояд то чунин кирдор тавонад кард . Эзад , ъззкраҳ , бар он подшоҳи бузург раҳмат кунод .
در آن وقت که میکائیل بزّاز پیش آمد و آن آچارها پیش آوردند و سر خمرهها باز کردند و چاشنی میدادند، من که عبدالغفّارم ایستاده بودم. میکائیل نسخت و قصّه پیش داشت. امیر گفت: «بستان و بخوان.» بستدم و هر دو بخواندم، بخندید و گفت: «مانک را حق بسیارست در خاندان ما، این حاصل و گوسپندان بدو بخشیدم، عبدالغفّار به دیوان استیفا رود و بگوید مستوفیان را تا خط بر حاصل و باقی او کشند.» و مثال نبشتم و توقیع کرد، و مانک نظری یافت بدین بزرگی. سخت بزرگ همّتی و فراخ حوصلهیی باید تا چنین کردار تواند کرد. ایزد -عَزَّ ذکرُه- بر آن پادشاه بزرگ رحمت کناد.