Ва аз ҳадиси ҳадиси шикофад , дар зўи алрёстин ки фазли саҳлро гуфтанду зўи алиминин ки тоҳирро гуфтанду зўи алқлмин ки соҳиби девони рисолати мأмўн буд қисса ӣӣ дароз бигӯям то агар касе надонад , ӯро маълум шавад : чун Муҳамади збидаҳ кушта шуду хилофат бмأмўн расед , ду солу чизе бмрў бимонад , ва он қисса дарозаст , фазли саҳли вазири хост ки хилофат аз аббосиён бигардонаду бълўёни орад . Мأмўнро гуфт : назр карда будӣ бмшҳди ману савгандони хӯрда ки агар эзад , таъолӣ , шуғли бародарат кифоят кунаду хлиФти гардӣ , вале аҳд аз улувваён кунӣ , ва ҳар чанд бар эшон намонад , ту борӣ аз гардани худ берун карда бошӣ ва аз назру савганди беруни омада . Мأмўн гуфт : сахт савоб омад , кадоми касро вале аҳд кунем ? гуфт : алии бен Мӯсои алрзо ки эмом рӯзгорасту бмдинаҳи расӯл , алайҳи ассалом , мебошад . Гуфт : пӯшидаи кас бояд фиристод наздики тоҳиру бадв бибояд набшат ки мо чунин ва чунин хоҳем кард , то ӯ кас фиристаду алиро аз Мадина биорад ва дар ниҳон ӯро байъат кунад ва бар сиблати хӯбӣ бмрў фиристад то ӣнҷои кори байъату вилояти аҳд ошкоро карда шавад . Фазл гуфт « амири алмؤмнинро бхти хеши млтФаҳ ӣӣ бояд бнбшт . » дар соъати дуяту коғазу қалами хост ва ин млтФаҳро бнбшт ва бФзл дод .

و از حدیث حدیث شکافد، در ذو الرّیاستین که فضل سهل را گفتند و ذو الیمینین که طاهر را گفتند و ذو القلمین‌ که صاحب دیوان رسالت مأمون بود قصّه‌یی دراز بگویم تا اگر کسی نداند، او را معلوم شود: چون محمّد زبیده کشته شد و خلافت بمأمون رسید، دو سال و چیزی‌ بمرو بماند، و آن قصّه دراز است، فضل سهل وزیر خواست که خلافت از عباسیان بگرداند و بعلویان آرد. مأمون را گفت: نذر کرده بودی بمشهد من‌ و سوگندان خورده که اگر ایزد، تعالی، شغل برادرت کفایت کند و خلیفت گردی، ولی‌عهد از علویان کنی، و هر چند بر ایشان نماند، تو باری از گردن خود بیرون کرده باشی و از نذر و سوگند بیرون آمده. مأمون گفت: سخت صواب آمد، کدام کس را ولی‌عهد کنیم؟ گفت: علی بن موسی الرّضا که امام روزگار است و بمدینه رسول‌، علیه السّلام، می‌باشد. گفت: پوشیده کس باید فرستاد نزدیک طاهر و بدو بباید نبشت که ما چنین و چنین خواهیم کرد، تا او کس فرستد و علی را از مدینه بیارد و در نهان او را بیعت کند و بر سبیل خوبی‌ بمرو فرستد تا اینجا کار بیعت و ولایت عهد آشکارا کرده شود. فضل گفت «امیر المؤمنین را بخطّ خویش ملطّفه‌یی‌ باید بنبشت.» در ساعت دویت و کاغذ و قلم خواست و این ملطّفه را بنبشت و بفضل داد.

Фазл бахона бозомад ва холӣ бинишасту ончии нбштнӣ буд , набшату кор рост карду Муътамидиро бо ин фармонҳо наздик тоҳир фиристод . Ва тоҳири бад-ӣни ҳадиси сахт шодмона шуд , ки майлӣ дошт бълўён , он корро чунонкӣ боист , бсохту мардии муътамадро аз бтонаҳи хеш номзад кард то бо муътамад мأмўн бишуд , ва ҳар ду бмдинаҳи рафтанд ва хилватӣ карданд бо ризоу нома арза карданд ва пайғомҳо доданд . Ризоро сахт кроҳит омад ки донист ки он кор пеш наравад , аммо ҳам тани дардоад . Аз онкӣ аз ҳукми мأмўн чора надошту пӯшидау мтнкр ббғдод омаду вайро баҷоеи некӯ фурӯд овараданд .

فضل بخانه بازآمد و خالی بنشست و آنچه نبشتنی بود، نبشت و کار راست کرد و معتمدی را با این فرمانها نزدیک طاهر فرستاد. و طاهر بدین حدیث سخت شادمانه شد، که میلی داشت بعلویان، آن کار را چنانکه بایست، بساخت و مردی معتمد را از بطانه‌ خویش نامزد کرد تا با معتمد مأمون بشد، و هر دو بمدینه رفتند و خلوتی کردند با رضا و نامه عرضه کردند و پیغامها دادند. رضا را سخت کراهیت‌ آمد که دانست که آن کار پیش نرود، امّا هم تن درداد. از آنکه از حکم مأمون چاره نداشت و پوشیده و متنکّر ببغداد آمد و وی را بجایی نیکو فرود آوردند .

Пас як ҳафта ки биёсуда буд дар шаби тоҳири наздик вай омад сахти пӯшида ва хизмат кард некӯ ва бисёр тавозуъ намӯд ва он млтФаҳи бхти мأмўн бар вай арза кард ва гуфт : нахуст касе манам ки бФрмони амири алмؤмнин , худовандами туро байъат хоҳам кард . Ва чун ман ин байъати бкрдм , бо ман сад ҳазор савор ва пиёдааст , ҳамагон байъат карда бошанд . Ризо , рӯҳаи аллоҳ , дасти ростро берун кард то байъат кунад , чунонкӣ расмаст , тоҳири дасти чап пеш дошт . Ризо гуфт : ин чист ? гуфт : ростам машғӯласт ба байъати худовандам , мأмўн ,у дасти чап фориғаст , азон пеши доштам . Ризо аз ончӣ ӯ бикрад , ӯро бипасандед ва байъат карданд . Ва дигари рӯзи ризоро гусел кард бо каромат бисёр .

پس یک هفته که بیاسوده بود در شب طاهر نزدیک وی آمد سخت پوشیده و خدمت کرد نیکو و بسیار تواضع نمود و آن ملطّفه بخطّ مأمون بر وی عرضه کرد و گفت: نخست کسی منم که بفرمان امیر المؤمنین، خداوندم ترا بیعت خواهم کرد. و چون من این بیعت بکردم، با من صد هزار سوار و پیاده است، همگان بیعت کرده باشند. رضا، روّحه اللّه‌، دست راست را بیرون کرد تا بیعت کند، چنانکه رسم است، طاهر دست چپ پیش داشت. رضا گفت: این چیست؟ گفت: راستم مشغول است به بیعت خداوندم، مأمون، و دست چپ فارغ است، ازان پیش داشتم‌ . رضا از آنچه او بکرد، او را بپسندید و بیعت کردند. و دیگر روز رضا را گسیل کرد با کرامت بسیار .

ӯро то бмрў овараданд ва чун биёсуд , мأмўни Халифа дар шаби бадӣдор вай омад ,у фазли саҳл бо вай буд ,у якдигарро гарми бпрсиднд ,у ризо аз тоҳир бисёр шукр кард ва он нуктаи дасти чап ва байъат бозгуфт . Мأмўнро сахт хуш омад ва писандида омад , ончӣ тоҳир карда буд . Гуфт : эй эмом , он нахусти дастӣ буд ки бадасти муборак ту расед , ман он чапро рост ном кардам . Ва тоҳирро ки зў алиминин хонанд сабаб инаст . Пас аз он ошкоро гардид кори ризо ,у мأмўн ӯро вале аҳд кард ва илмҳои сиёҳ барандохт ва сабз карду номи ризо бар дираму динору тарози ҷомаҳо нбштнду кор ошкоро шуду мأмўни ризоро гуфт : турои вазирӣу дабирӣ бояд ки аз корҳои ту андеша дорад . ӯ гуфт : ё амири алмؤмнин , фазли саҳл басанда бошад ки ӯ шуғли кдхдоӣии маро тимор дораду алӣ [ бен абӣ ] Саиди соҳиби девони рисолати Халифа ки аз ман нома ҳо нависад . Мأмўнро ин сухан хуш омад ва мисол дод ин ду танро то ин шуғл кифоят кунанд . Фазлро зўи алрёстин азин гуфтандӣу алӣ [ бен абӣ ] Саидро зўи алқлмин . Ончии ғараз буд , биоварадам азин се лақаб ,у дигари қисса баҷо мондам ки дарозаст ва дар таворих пайдост .

او را تا بمرو آوردند و چون بیاسود، مأمون خلیفه در شب بدیدار وی آمد، و فضل سهل با وی بود، و یکدیگر را گرم بپرسیدند، و رضا از طاهر بسیار شکر کرد و آن نکته دست چپ و بیعت بازگفت. مأمون را سخت خوش آمد و پسندیده آمد، آنچه طاهر کرده بود. گفت: ای امام، آن نخست دستی بود که بدست مبارک تو رسید، من آن چپ را راست نام کردم. و طاهر را که ذو الیمینین خوانند سبب این است. پس از آن آشکارا گردید کار رضا، و مأمون او را ولی‌عهد کرد و علمهای سیاه برانداخت و سبز کرد و نام رضا بر درم و دینار و طراز جامه‌ها نبشتند و کار آشکارا شد و مأمون رضا را گفت: ترا وزیری و دبیری باید که از کارهای تو اندیشه دارد. او گفت: یا امیر المؤمنین، فضل سهل بسنده باشد که او شغل کدخدائی‌ مرا تیمار دارد و علی [بن ابی‌] سعید صاحب دیوان رسالت خلیفه که از من نامه‌ها نویسد. مأمون را این سخن خوش آمد و مثال داد این دو تن را تا این شغل کفایت کنند. فضل را ذو الرّیاستین ازین گفتندی و علی [بن ابی‌] سعید را ذو القلمین. آنچه غرض بود، بیاوردم ازین سه لقب، و دیگر قصّه بجا ماندم که دراز است و در تواریخ پیداست.