Ва пас аз ин маҷлисӣ кард бо устодам . ӯ ҳикоят кард ки дар он хилват чаҳ рафт . Гуфт : амир пурсед маро аз ҳадиси ҳснк , пас аз он аз ҳадиси Халифа , ва гуфт чаҳ гӯйӣ дар дайну эътиқоди ин марду халъати стдн аз Мисрён ? ман дар истодам ва рафтани бҳҷ то онгоҳ ки аз Мадинаи бўодии алқрии бозгашт бар роҳи шом ,у халъат мисрӣ бигирифт ,у зарурати стдн ва аз Мӯсили роҳи гардонӣдану ббғдоди боз нашудан ,у Халифаро бадал омадан ки магари амири Маҳмӯд фармӯдааст , ҳамаи бтмомӣ шарҳ кардам . Амир гуфт : пас аз ҳснки дарин боб чаҳ гуноҳ бӯдааст ки агар [ ба ] роҳ бодия омадӣ , дар хӯни он ҳама халқ шудӣ ? гуфтам « чунин буду локини Халифаро чндгўнаҳ сӯрат карданд то нек озор гирифт ва аз ҷой бишуду ҳснкро қарматӣ хонд . Ва дарин маънии мукотибот ва омад ва шуд бӯдааст . Амири мозии чунонкии лаҷуҷӣу зҷрти вай буд , як рӯз гуфт : « бад-ӣни Халифаи хрФ шуда бибояд набшат ки ман аз баҳри қадари аббосиёни ангушт дар кардаам дар ҳамаи ҷаҳон ва қарматӣ меҷӯям ва ончӣ ёфта ояд ва дуруст гардад , бар дор май кашанд ва агар маро дуруст шудӣ ки ҳснк қарматӣаст , хабари бомейр алмؤмнин раседӣ ки дар боби вай чаҳ рафтӣ . Вайро ман парвардаам ва бо фарзандону бародарони ман баробараст , ва агар вай қарматӣаст ман ҳам қарматӣ бошам . » ҳар чанд он сухани подшоҳона буд , бдиўони омадам ва чунон нбштми набишта ӣӣ ки бандагон бхдоўндон нависанд . Ва охири пас аз омад ва шуд бисёр қарор бар он гирифт ки он халъат ки ҳснки астдаҳ буд ва он троиФ ки наздики амири Маҳмӯд фиристода буданд он Мисрён , бо расӯл ббғдод фиристад то бисӯзанд . Ва чун расӯл бозомад , амир пурсед ки « он халъату троиФи бкдом мавзе сӯхтанд ? » ки амирро неки дарди омада буд ки ҳснкро қарматии хонда буд Халифа . Ва бо он ҳамаи ваҳшату таассуби Халифа зиёдат мегашт андари ниҳон на ошкоро , то амири Маҳмӯд фармон ёфт . Бандаи ончӣ рафтааст , бтмомии бознамуд . » гуфт : бдонстм .
و پس از این مجلسی کرد با استادم. او حکایت کرد که در آن خلوت چه رفت. گفت: امیر پرسید مرا از حدیث حسنک، پس از آن از حدیث خلیفه، و گفت چهگویی در دین و اعتقاد این مرد و خلعت ستدن از مصریان؟ من در ایستادم و رفتن بحج تا آنگاه که از مدینه بوادی القری بازگشت بر راه شام، و خلعت مصری بگرفت، و ضرورت ستدن و از موصل راه گردانیدن و ببغداد باز نشدن، و خلیفه را بدل آمدن که مگر امیر محمود فرموده است، همه بتمامی شرح کردم. امیر گفت: پس از حسنک درین باب چه گناه بوده است که اگر [به] راه بادیه آمدی، در خون آن همه خلق شدی؟ گفتم «چنین بود و لکن خلیفه را چندگونه صورت کردند تا نیک آزار گرفت و از جای بشد و حسنک را قرمطی خواند. و درین معنی مکاتبات و آمد و شد بوده است. امیر ماضی چنانکه لجوجی و ضجرت وی بود، یک روز گفت: «بدین خلیفه خرف شده بباید نبشت که من از بهر قدر عبّاسیان انگشت در کردهام در همه جهان و قرمطی میجویم و آنچه یافته آید و درست گردد، بر دار میکشند و اگر مرا درست شدی که حسنک قرمطی است، خبر بامیر المؤمنین رسیدی که در باب وی چه رفتی. وی را من پروردهام و با فرزندان و برادران من برابر است، و اگر وی قرمطی است من هم قرمطی باشم.» هر چند آن سخن پادشاهانه بود، بدیوان آمدم و چنان نبشتم نبشتهیی که بندگان بخداوندان نویسند. و آخر پس از آمد و شد بسیار قرار بر آن گرفت که آن خلعت که حسنک استده بود و آن طرایف که نزدیک امیر محمود فرستاده بودند آن مصریان، با رسول ببغداد فرستد تا بسوزند. و چون رسول بازآمد، امیر پرسید که «آن خلعت و طرایف بکدام موضع سوختند؟» که امیر را نیک درد آمده بود که حسنک را قرمطی خوانده بود خلیفه. و با آن همه وحشت و تعصّب خلیفه زیادت میگشت اندر نهان نه آشکارا، تا امیر محمود فرمان یافت . بنده آنچه رفته است، بتمامی بازنمود.» گفت : بدانستم.
Пас аз ин маҷлис низ бӯи саҳл албата фурӯ наистод аз кор . Рӯзи се шанбеи бисту ҳафтуми сифр чун бори бигусаст , амири хоҷаро гуфт : бторм бояд нишаст ки ҳснкро онҷо хоҳанд оварад боқзоаҳу мзкён то ончӣ харида омадааст , ҷумлаи баноми мо қибола набишта шавад ва гувоҳ гирад бар хештан . Хоҷа гуфт : чунин кунам . Ва бторм рафту ҷумлаи хоҷаи шуморону аъёну соҳиби девони рисолату хоҷаи бӯи алқосми касӣр - ҳар чанд маъзул буд -у бӯи саҳли зўзнӣу бӯи саҳли ҳмдўӣ онҷо омаданд . Ва амири донишманди набӣау ҳокими лашкарро , насри халаф онҷо фиристод . Ва қазоаи Балху ашрофу уламоу фуқаҳоу муъаддилону мзкён , касоне ки номдор ва фарорӯӣ буданд , ҳамаи онҷо ҳозир буданд ва бинишаста . Чун ин кавкаба рост шуд - ман ки бӯи алФзлму қавмии беруни торами бдконҳо будем нишаста дар интизори ҳснк - як соъат буд , ҳснк пайдо омад бебанд , ҷбаҳ ӣӣ дошт ҳбрии ранг бо сиёҳ мезад , халқи гӯна , дроъаҳу рдоӣии сахти покизау дасторӣ ншобўрӣ молидаау музеии Микоилии нав дар пойу мӯӣ сар молидаа зери дастор пӯшида карда андаки мояи пайдо май буд ,у волии ҳрси бовайу алии роиз ва бисёр пиёда аз ҳар дастӣ . Вайро бторми бурданд ва то наздики намоз пешин бимонад , пас берун овараданду бҳрси бозбрднд ва бар асари ваии қазоау фуқаҳо берун омаданд , ин миқдори шунӯдам ки дутан бо якдигар мегуфтанд ки « хоҷаи бӯи саҳлро барин ки оварад ? ки оби хеши бабрад . »
پس از این مجلس نیز بو سهل البتّه فرو نایستاد از کار. روز سه شنبه بیست و هفتم صفر چون بار بگسست، امیر خواجه را گفت: بطارم باید نشست که حسنک را آنجا خواهند آورد باقضاة و مزکّیان تا آنچه خریده آمده است، جمله بنام ما قباله نبشته شود و گواه گیرد بر خویشتن. خواجه گفت: چنین کنم. و بطارم رفت و جمله خواجه شماران و اعیان و صاحب دیوان رسالت و خواجه بو القاسم کثیر - هر چند معزول بود- و بو سهل زوزنی و بو سهل حمدوی آنجا آمدند. و امیر دانشمند نبیه و حاکم لشکر را، نصر خلف آنجا فرستاد. و قضاة بلخ و اشراف و علما و فقها و معدّلان و مزکّیان، کسانی که نامدار و فراروی بودند، همه آنجا حاضر بودند و بنشسته. چون این کوکبه راست شد- من که بو الفضلم و قومی بیرون طارم بدکّانها بودیم نشسته در انتظار حسنک- یک ساعت بود، حسنک پیدا آمد بی بند، جبّهیی داشت حبری رنگ با سیاه میزد، خلق گونه، دراعّه و ردائی سخت پاکیزه و دستاری نشابوری مالیده و موزه میکائیلی نو در پای و موی سر مالیده زیر دستار پوشیده کرده اندک مایه پیدا میبود، و والی حرس باوی و علی رایض و بسیار پیاده از هر دستی . وی را بطارم بردند و تا نزدیک نماز پیشین بماند، پس بیرون آوردند و بحرس بازبردند و بر اثر وی قضاة و فقها بیرون آمدند، این مقدار شنودم که دوتن با یکدیگر میگفتند که «خواجه بو سهل را برین که آورد؟ که آب خویش ببرد.»
Бар асари хоҷаи Аҳмад берун омад бо аъёну бахонаи худ бозшд . Ва насри халафи дӯсти ман буд , аз ваии пурсидам ки чаҳ рафт ? гуфт ки чун ҳснк биёмад , хоҷа бар пой хост , чун ӯ ин мкрмти бикрад , ҳама агар хостанд ё на бар пои хостнд . Бӯи саҳли зўзнӣ бар хашми худ тоқат надошт бархест на тамом ва бар хештан май жкид . Хоҷаи Аҳмад ӯро гуфт « дар ҳамаи корҳо нотамомӣ . » ваии нек аз ҷой бишуд .
بر اثر خواجه احمد بیرون آمد با اعیان و بخانه خود بازشد. و نصر خلف دوست من بود، از وی پرسیدم که چه رفت؟ گفت که چون حسنک بیامد، خواجه بر پای خاست، چون او این مکرمت بکرد، همه اگر خواستند یا نه بر پای خاستند. بو سهل زوزنی بر خشم خود طاقت نداشت برخاست نه تمام و بر خویشتن میژکید . خواجه احمد او را گفت «در همه کارها ناتمامی.» وی نیک از جای بشد.
Ва хоҷаи амири ҳснкро ҳар чанд хост ки пеш вай нишинад , нагузошт ва бар дасти рост ман нишаст . Ва [ бар ] дасти рост , хоҷаи абӯи алқосми касӣру бӯи насри машконро бинишонад - ҳар чанд бӯи алқосми касӣри маъзул буд , аммо ҳурматаши сахти бузург буд -у бӯи саҳл бар дасти чапи хоҷа , азин низ сахт битобед . Ва хоҷаи бузург рӯй бҳснк кард ва гуфт : хоҷа чун мебошаду рӯзгор чигуна мегузорад ? гуфт : ҷой шукраст .
و خواجه امیر حسنک را هر چند خواست که پیش وی نشیند، نگذاشت و بر دست راست من نشست. و [بر] دست راست، خواجه ابو القاسم کثیر و بو نصر مشکان را بنشاند- هر چند بو القاسم کثیر معزول بود، امّا حرمتش سخت بزرگ بود- و بو سهل بر دست چپ خواجه، ازین نیز سخت بتابید . و خواجه بزرگ روی بحسنک کرد و گفت: خواجه چون میباشد و روزگار چگونه میگذارد؟ گفت: جای شکر است.
Хоҷа гуфт : дил шикаста набояд дошт ки чунин ҳолҳо мардонро пеш ояд , фармон - бурдорӣ бояд намӯд бҳрчаҳ худованд фармоед , ки то ҷон дар танаст , умеди сад ҳазор роҳатаст ва фараҷаст . Бӯи саҳлро тоқат барисед , гуфт : худовандро кро кунад ки бо чунин саги қарматӣ ки бурдор хоҳанд кард бФрмони амири алмؤмнини чунин гуфтан ? хоҷаи бахшам дар бӯ саҳл нагирист . Ҳснк гуфт « саг надонам ки бӯдааст , хонадони ману ончӣ маро бӯдааст аз олату ҳишмату неъмат ҷаҳонён донанд . Ҷаҳон хӯрдам ва корҳо ронадаму оқибати кори одамӣ маргаст , агар имрӯзи аҷал расидааст , кас бознтўонд дошт ки бар дори кашанд ё ҷузи дор ки бузургтар аз ҳусайни алии ним . Ин хоҷа ки маро ин мегуяд , маро шеър гуфтааст ва бар дар сарои ман истодааст . Аммо ҳадиси қарматӣ , ба азин бояд , ки ӯро боздоштанд бад-ӣни тӯҳмат на маро , ва ин маърӯфаст , ман чунин чизҳо надонам . » бӯи саҳлро сафро биҷунбеду бонги бардошту фарои дашном хост шуд , хоҷаи бонг бар ӯ зад ва гуфт : ин маҷлиси султонро ки ӣнҷо нишастаем ҳеҷ ҳурмат нест ? мо кориро гирд шудаем , чун азин фориғ шавем , ин марди панҷ ва шаш моҳаст то дар даст шумост , ҳар чаҳ хоҳӣ бикун . Бӯи саҳл хомӯш шуд ва то охири маҷлис сухан нагуфт .
خواجه گفت: دل شکسته نباید داشت که چنین حالها مردان را پیش آید، فرمان- برداری باید نمود بهرچه خداوند فرماید، که تا جان در تن است، امید صد هزار راحت است و فرج است. بو سهل را طاقت برسید، گفت: خداوند را کرا کند که با چنین سگ قرمطی که بردار خواهند کرد بفرمان امیر المؤمنین چنین گفتن؟ خواجه بخشم در بو سهل نگریست. حسنک گفت «سگ ندانم که بوده است، خاندان من و آنچه مرا بوده است از آلت و حشمت و نعمت جهانیان دانند. جهان خوردم و کارها راندم و عاقبت کار آدمی مرگ است، اگر امروز اجل رسیده است، کس بازنتواند داشت که بر دار کشند یا جز دار که بزرگتر از حسین علی نیم . این خواجه که مرا این میگوید، مرا شعر گفته است و بر در سرای من ایستاده است. امّا حدیث قرمطی، به ازین باید، که او را بازداشتند بدین تهمت نه مرا، و این معروف است، من چنین چیزها ندانم.» بو سهل را صفرا بجنبید و بانگ برداشت و فرا دشنام خواست شد، خواجه بانگ بر او زد و گفت: این مجلس سلطان را که اینجا نشستهایم هیچ حرمت نیست؟ ما کاری را گرد شدهایم، چون ازین فارغ شویم، این مرد پنج و شش ماه است تا در دست شماست، هر چه خواهی بکن. بو سهل خاموش شد و تا آخر مجلس سخن نگفت.
Ва ду қибола набишта буданд ҳамаи асбобу зёъи ҳснкро бҷмлаҳ аз ҷиҳати султон , ва як як зёъро ном бар ваии хонданду вай иқрор кард бФрўхтни он бтўъу рағбат , ва он сим ки муайян карда буданд , бастад , ва он касони гувоҳии нбштнд ,у ҳоким сҷл кард дар маҷлису дигари қазоа низ , алии алрсми фии амсолҳо . Чун азин фориғ шуданд , ҳснкро гуфтанд : боз бояд гашт . Ва вай рӯй бхўоҷаҳ кард ва гуфт « зиндагонии хоҷаи бузурги дарози бод , брўзгори султони Маҳмӯди бФрмони вай дар боби хоҷа жожмӣ хойидам ки ҳамаи хато буд , аз фармон бурдорӣ чаҳ чора , ба ситами вазорат маро доданд ва на ҷои ман буд ; ббоби хоҷаи ҳеҷ қасдӣ накардаму касони хоҷаро навохтаи доштам » пас гуфт : « ман хато кардааму мустуҷиб ҳар уқубат ҳастам ки худованд фармоеду локини худованди Карими марои Фрўнгзорд ,у дил аз ҷон бардоштаам , аз аёлу фарзандони андеша бояд дошт ,у хоҷаи маро бҳл кунад » ва бигирист . Ҳозиронро бар вай раҳмат омад . Ва хоҷаи об дар чашм оварад ва гуфт « аз ман бҳлӣ ва чунин навмед набояд буд ки беҳбуд мумкин бошад ва ман андешедаму пазируфтам аз худоӣ , ъзўҷл , агар қзоӣӣаст бар сари вай , қавм ӯро тимор дорам . »
و دو قباله نبشته بودند همه اسباب و ضیاع حسنک را بجمله از جهت سلطان، و یک یک ضیاع را نام بر وی خواندند و وی اقرار کرد بفروختن آن بطوع و رغبت، و آن سیم که معین کرده بودند، بستد، و آن کسان گواهی نبشتند، و حاکم سجل کرد در مجلس و دیگر قضاة نیز، علی الرّسم فی امثالها . چون ازین فارغ شدند، حسنک را گفتند: باز باید گشت. و وی روی بخواجه کرد و گفت «زندگانی خواجه بزرگ دراز باد، بروزگار سلطان محمود بفرمان وی در باب خواجه ژاژمیخاییدم که همه خطا بود، از فرمان برداری چه چاره، به ستم وزارت مرا دادند و نه جای من بود؛ بباب خواجه هیچ قصدی نکردم و کسان خواجه را نواخته داشتم » پس گفت: «من خطا کردهام و مستوجب هر عقوبت هستم که خداوند فرماید و لکن خداوند کریم مرا فرونگذارد، و دل از جان برداشتهام، از عیال و فرزندان اندیشه باید داشت، و خواجه مرا بحل کند » و بگریست. حاضران را بر وی رحمت آمد. و خواجه آب در چشم آورد و گفت «از من بحلی و چنین نومید نباید بود که بهبود ممکن باشد و من اندیشیدم و پذیرفتم از خدای، عزّوجلّ، اگر قضائی است بر سر وی، قوم او را تیمار دارم.»
Пас ҳснк бархесту хоҷау қавми бархестанд . Ва чун ҳама бозгаштанд ва бирафтанд , хоҷаи бӯи саҳлро бисёр маломат кард ,у ваии хоҷаро бисёр узри хост ва гуфт бо сафроӣ хеш барнаёмадам . Ва ин маҷлисро ҳокими лашкару фақиҳи набӣаи бомейри расониданд ,у амири бӯи саҳлро бихонаду неки бимолид ки гирифтам ки бар хӯни ин марди ташнае , вазири моро ҳурмат ва ҳишмат боистӣ дошт . Бӯ саҳл гуфт « аз он нохештани шиносӣ ки вай бо худованд дар Ҳирот кард дар рӯзгори амири Маҳмӯд ёд кардам , хешро нигоҳ натавонистам дошт , ва беш чунин саҳв науфтад . » ва аз хоҷаи амиди абди алрзоқ , шунӯдам ки ин шаб ки дигари рӯзи он ҳснкро бар дор мекарданд , бӯи саҳли наздик падарам омад намоз хуфтан .
پس حسنک برخاست و خواجه و قوم برخاستند. و چون همه بازگشتند و برفتند، خواجه بو سهل را بسیار ملامت کرد، و وی خواجه را بسیار عذر خواست و گفت با صفرای خویش برنیامدم. و این مجلس را حاکم لشکر و فقیه نبیه بامیر رسانیدند، و امیر بو سهل را بخواند و نیک بمالید که گرفتم که بر خون این مرد تشنهای، وزیر ما را حرمت و حشمت بایستی داشت . بو سهل گفت «از آن ناخویشتن شناسی که وی با خداوند در هرات کرد در روزگار امیر محمود یاد کردم، خویش را نگاه نتوانستم داشت، و بیش چنین سهو نیفتد.» و از خواجه عمید عبد الرّزاق، شنودم که این شب که دیگر روز آن حسنک را بر دار میکردند، بو سهل نزدیک پدرم آمد نماز خفتن.
Падарам гуфт : чаро омадае ? гуфт : нахоҳам рафт то онгоҳ ки худованди бхсбд ки набояд рқътӣ нависад бслтон дар боби ҳснки бшФоът . Падарам гуфт : « бнўштмӣ , аммо шумо табоҳ кардаед . Ва сахти но хубаст »у биҷойгоҳ хоб рафт .
پدرم گفت: چرا آمدهای؟ گفت: نخواهم رفت تا آنگاه که خداوند بخسبد که نباید رقعتی نویسد بسلطان در باب حسنک بشفاعت. پدرم گفت: «بنوشتمی، اما شما تباه کردهاید . و سخت نا خوب است» و بجایگاه خواب رفت.