Ва он рӯз ва он шаби тадбир бар дор кардани ҳснк дар пеш гирифтанд . Ва ду марди пайк рост карданд бо ҷомаи пайкон ки аз Бағдод омадаанду нома Халифа оварда ки ҳснки қарматиро бар дор бояд карду бснг бибояд кишт то бори дигар бар рағми хулафои ҳеҷ каси халъати мисрии напушаду ҳоҷёнро дар он диёри набард . Чун корҳо сохта омад , дигари рӯзи чаҳоршанбеи ду рӯзи монда аз сифр , амир масъӯд барнишасту қасд шикор карду нишоти се рӯза , бо надимону хоссагону мутрибон , ва дар шаҳри Халифаи шаҳрро фармуд дорӣ задан бар карони мусаллои Балх , фурӯди шористон . Ва халқ рӯй онҷо ниҳода буданд ; бӯ саҳл барнишаст ва омад то наздики дор ва бар болои боистод . Ва саворон рафта буданд бо пиёдагон то ҳснкро биоранд ; чун аз карони бозор ошиқон дароварданду миён шористон расед , Микоил бидонҷо асби бдоштаҳ буд ,пазира вай омад , вайро мؤоҷр хонд ва дашномҳои зишт дод . Ҳснк даравӣ нанагирист ва ҳеҷ ҷавоби надод , оммаи мардум ӯро лаънат карданд бад-ӣни ҳаракати ноширин ки кард ва аз он зиштҳо ки бар забон ронад ,у хавоси мардум худ натавон гуфт ки ин Микоилро чаҳ гӯйанд . Ва пас аз ҳснки ин Микоил ки хоҳари Аёзро бизанӣ карда буд бисёр балоҳо дид ва меҳнатҳо кашид ,у имрӯз бар ҷойасту бъбодту қирони хондани машғӯл шудааст ; чун дӯстӣ зишт кунад , чаҳ чора аз бозгФтн ?

و آن روز و آن شب تدبیر بر دار کردن حسنک در پیش گرفتند. و دو مرد پیک‌ راست کردند با جامه پیکان که‌ از بغداد آمده‌اند و نامه خلیفه آورده که حسنک قرمطی را بر دار باید کرد و بسنگ بباید کشت تا بار دیگر بر رغم‌ خلفا هیچ کس خلعت مصری نپوشد و حاجیان را در آن دیار نبرد. چون کارها ساخته آمد، دیگر روز چهارشنبه دو روز مانده از صفر، امیر مسعود برنشست و قصد شکار کرد و نشاط سه روزه، با ندیمان و خاصّگان و مطربان، و در شهر خلیفه شهر را فرمود داری زدن بر کران مصلّای بلخ‌، فرود شارستان‌. و خلق روی آنجا نهاده بودند؛ بو سهل‌ برنشست و آمد تا نزدیک دار و بر بالایی‌ بایستاد. و سواران رفته بودند با پیادگان تا حسنک را بیارند؛ چون از کران بازار عاشقان درآوردند و میان شارستان رسید، میکائیل بدانجا اسب بداشته بود، پذیره‌ وی آمد، وی را مؤاجر خواند و دشنامهای زشت داد. حسنک دروی ننگریست و هیچ جواب نداد، عامّه مردم او را لعنت کردند بدین حرکت ناشیرین‌ که کرد و از آن زشتها که بر زبان راند، و خواصّ مردم خود نتوان گفت که این میکائیل‌ را چه گویند. و پس از حسنک این میکائیل که خواهر ایاز را بزنی کرده بود بسیار بلاها دید و محنتها کشید، و امروز بر جای‌ است و بعبادت و قران خواندن مشغول شده است؛ چون دوستی زشت کند، چه چاره از بازگفتن‌؟

Ва ҳснкро бпоӣ дор овараданд , наузи биллоҳи ман қзоءи алсўء , ва ду пайкро аистонидаҳ буданд ки аз Бағдод омадаанд . Ва қуръон хонон қуръон мехонданд . Ҳснкро фармуданд ки ҷомаи беруни каш . Ваии дасти андар зер кард ва аз арбнд устувор карду поичаҳҳои азорро бибасту ҷбаҳ ва пероҳан бикашеду даври андохт бо дастор ,у бараҳна бо азори боистод ва дастҳо дарҳам зада , танӣ чун сими сифеду рӯе чун сад ҳазорнигор . Ва ҳамаи халқи бадаради мигристнд . Худӣ , рӯй пӯш , оҳанӣ биовараданд ъмдои танг , чунонкӣ рӯйу сарашро нпўшидӣ , ва овоз доданд ки сару рӯйишро бапушед то аз санг табоҳ нашавад ки сарашро ббғдод хоҳем фиристод наздики Халифа . Ва ҳснкро ҳамчунон медоштанд , ва ӯ лаб меҷунбонед ва чизе мехонд , то худии фарох тар овараданд . Ва дарин миёни Аҳмади ҷома дор биёмад савор ва рӯй бҳснк кард ва пайғомӣ гуфт ки худованд султон мегуяд : « ин орзӯии тест ки хоста будӣ ва гуфта ки « чун ту подшоҳи шӯй , моро бар дор кун . » мо бар ту раҳмат хостем кард , аммо амири алмؤмнин набиштааст ки ту қарматӣ шудае ,у бФрмон ӯ бар дор мекунанд . » ҳснк албата ҳеҷ посухи надод .

و حسنک را بپای دار آوردند، نعوذ باللّه من قضاء السّوء، و دو پیک را ایستانیده بودند که‌ از بغداد آمده‌اند. و قرآن خوانان قرآن میخواندند. حسنک را فرمودند که جامه بیرون کش. وی دست اندر زیر کرد و ازاربند استوار کرد و پایچه‌های‌ ازار را ببست و جبّه و پیراهن بکشید و دور انداخت با دستار، و برهنه با ازار بایستاد و دستها درهم زده‌، تنی چون سیم سفید و رویی چون صد هزار نگار. و همه خلق بدرد میگریستند. خودی‌، روی پوش‌، آهنی بیاوردند عمدا تنگ، چنانکه روی و سرش را نپوشیدی، و آواز دادند که سر و رویش را بپوشید تا از سنگ تباه نشود که سرش را ببغداد خواهیم فرستاد نزدیک خلیفه. و حسنک را همچنان می‌داشتند، و او لب می‌جنبانید و چیزی می‌خواند، تا خودی فراخ‌تر آوردند. و درین میان احمد جامه‌دار بیامد سوار و روی بحسنک کرد و پیغامی گفت که خداوند سلطان می‌گوید: «این آرزوی تست که خواسته بودی و گفته که «چون تو پادشاه شوی، ما را بر دار کن.» ما بر تو رحمت خواستیم کرد، اما امیر المؤمنین نبشته است که تو قرمطی شده‌ای، و بفرمان او بر دار می‌کنند.» حسنک البتّه هیچ پاسخ نداد.

Пас аз он худ фарохтар ки оварда буданд , сар ва рӯй ӯро бидон бпўшониднд . Пас овоз доданд ӯро ки бадв . Дам назд ва аз эшон наяндешед . Ҳар кас гуфтанд « шарм надоред , мардро ки мебикашед [ ба ду ] бидор бурид ? »у хост ки шурии бузург бпоӣ шавад , саворони сӯй омма тохтанд ва он шӯри бншонднду ҳснкро сӯии дори бурданду биҷойгоҳи расониданд , бар мураккабӣ ки ҳаргиз нанашаста буд , бншонднду ҷаллодаш устувор бибаст ва расанҳо фурӯд оварад . Ва овоз доданд ки санг диҳед , ҳеҷ каси даст бснг намекарду ҳама зорзор мегиристанд хоссаи ншобўрён . Пас муштии риндро сим доданд ки санг зананд ,у марди худ мурда буд ки ҷаллодаши расани бглўи афканда буд ва хуба карда . Инаст ҳснку рӯзгораш . Ва гуфтораш , раҳмаи аллоҳи алайҳ , ин буд ки гуфтӣ марои дуоӣ ншобўрён бисозад ва насохт . Ва агар замину оби мусулмонони бғсби бастад на замин монад ва на об , ва чандон ғулому зёъу асбобу зару симу неъмати ҳеҷ суд надошт . ӯ рафт ва ин қавм ки ин макр сохта буданд низ бирафтанд , раҳмаи аллоҳи алайҳим . Ва ин афсона ӣӣаст бо бисёр ибрат . Ва ин ҳамаи асбоби мнозъту мкоўҳт аз баҳри ҳтоми дунёи бик сӯй ниҳоданд . Аҳмақи мрдо ки дили дарин ҷаҳони бандад ! ки неъматӣ бидиҳаду зишти бозстонд .

پس از آن خود فراخ‌تر که آورده بودند، سر و روی او را بدان بپوشانیدند. پس آواز دادند او را که بدو. دم نزد و از ایشان نیندیشید. هر کس گفتند «شرم ندارید، مرد را که می‌بکشید [به دو ] بدار برید؟» و خواست که شوری بزرگ بپای شود، سواران سوی عامّه تاختند و آن شور بنشاندند و حسنک را سوی دار بردند و بجایگاه رسانیدند، بر مرکبی‌ که هرگز ننشسته بود، بنشاندند و جلّادش‌ استوار ببست و رسنها فرود آورد. و آواز دادند که سنگ دهید، هیچ کس دست بسنگ نمی‌کرد و همه زارزار می‌گریستند خاصّه نشابوریان. پس مشتی رند را سیم دادند که سنگ زنند، و مرد خود مرده بود که جلّادش رسن بگلو افکنده بود و خبه‌ کرده. این است حسنک و روزگارش. و گفتارش، رحمة اللّه علیه، این بود که گفتی مرا دعای نشابوریان‌ بسازد و نساخت. و اگر زمین و آب مسلمانان بغصب بستد نه زمین ماند و نه آب، و چندان غلام و ضیاع‌ و اسباب و زر و سیم و نعمت هیچ سود نداشت. او رفت و این قوم‌ که این مکر ساخته بودند نیز برفتند، رحمة اللّه علیهم. و این افسانه‌یی‌ است با بسیار عبرت. و این همه اسباب منازعت و مکاوحت‌ از بهر حطام‌ دنیا بیک سوی نهادند. احمق مردا که دل درین جهان بندد! که نعمتی بدهد و زشت بازستاند .

Лъмрки мо алднё бидор иқома

لَعُمْرُکَ ما الدُّنْيا بِدارِ إقامَةٍ

Азои золи ани айни албсири ғтоؤҳо

إِذا زالَ عَنْ عَيْنِ البَصيرِ غِطاؤُها

Ва Киеви бқоؤи анноси фӣҳоу анмо

وَ کَيْفَ بَقاءُ النّاسِ فيها وَ إِنَّما

Иноли босбоби алФноءи бқоؤҳо

يُنالُ بِأَسْبابِ الفَناءِ بَقاؤُها

Рӯдакӣ гуяд :

رودکی گوید:

Бсрои сипанҷи меҳмон ро

به‌سرای سپنج‌ مهمان را

Дил ниҳодани ҳамешагӣ на равост

دل نهادن همیشگی‌ نه رواست‌

Зери хоки андарунат бояд хуфт

زیر خاک اندرونت باید خفت‌

Гарчи акнӯнат хоб бар дебост

گرچه اکنونت خواب بر دیباست‌

Бо касон бӯданат чаҳ суд кунад ?

با کسان‌ بودنت چه سود کند؟

Ки бгўри андарун шудан танҳост

که بگور اندرون شدن تنهاست‌

Ёри ту зери хоки мӯру магас

یار تو زیر خاک مور و مگس‌

Бадали онкӣ гесуат перост

بدلِ آنکه گیسویت پیراست‌

Онкии зулфин ва гесуат перост

آنکه زلفین‌ و گیسویت پیراست‌

Гарчи динор ё дирамаш баҳост

گرچه دینار یا درمش بهاست‌

Чун туро дид зрдгўнаҳ шуда

چون تو را دید زردگونه شده‌

Сард гардад дилаш на нобӣност

سرد گردد دلش، نه نابیناست‌

Чун азин фориғ шуданд , бӯи саҳлу қавм аз пой дор бозгаштанду ҳснк танҳо монад , чунонкӣ танҳо омада буд аз шиками модар . Ва пас аз он шунидам аз бӯи алҳсни ҳрблӣ ки дӯсти ман буд ва аз мухтасони бӯи саҳл , ки як рӯз шароб мехӯрд ва бо вай будам , маҷлисии некӯи оростау ғуломон бисёр истодау мутрибони ҳамаи хуши овоз . Дар он миёни фармӯда буд то сари ҳснки пинҳон аз мо оварда буданду бдоштаҳ дар тибқӣ бо мкбаҳ . Пас гуфт :

چون ازین فارغ شدند، بو سهل و قوم از پای دار بازگشتند و حسنک تنها ماند، چنانکه تنها آمده بود از شکم مادر. و پس از آن شنیدم از بو الحسن حربلی که دوست‌ من بود و از مختصّان‌ بو سهل، که یک روز شراب میخورد و با وی بودم، مجلسی نیکو آراسته‌ و غلامان بسیار ایستاده و مطربان همه خوش آواز. در آن میان فرموده بود تا سر حسنک پنهان از ما آورده بودند و بداشته در طبقی با مکبّه‌. پس گفت:

Нўбоўаҳ овардаанд , аз он бихӯрем . Ҳамагон гуфтанд : хӯрем . Гуфт : биёред . Он тибқ биовараданду азу мкбаҳ бардоштанд . Чун сари ҳснкро бидидем ҳамагони мутаҳайири шудем ва ман аз ҳол бишудам . Ва бӯ саҳл бихандед ,у ботФоқи шароб дар даст дошт , бабўсатон рехт ,у сари бози бурданд . Ва ман дар хилвати дигари рӯз ӯро бисёр маломат кардам , гуфт : « эй бӯи алҳсн , ту мардии мурғи дилӣ , сари душманони чунин бояд . » ва ин ҳадис фош шуду ҳамагон ӯро бисёр маломат карданд бад-ӣни ҳадис ва лаънат карданд . Ва он рӯз ки ҳснкро бар дор карданд , устодами бӯи насри рӯзаи бнгшоду сахти ғамноку андешаи манд буд , чунонкии бҳичи вақт ӯро чунон надида будам , ва мегуфт : чаҳ умед монад ?у хоҷаи Аҳмади ҳасани ҳам барин ҳол буд ва бдиўон нанишаст .

نوباوه‌ آورده‌اند، از آن بخوریم‌. همگان گفتند: خوریم. گفت: بیارید. آن طبق بیاوردند و ازو مکبّه برداشتند. چون سر حسنک را بدیدیم همگان متحیّر شدیم و من از حال بشدم. و بو سهل بخندید، و باتّفاق‌ شراب در دست داشت، ببوستان ریخت‌، و سر باز بردند. و من در خلوت دیگر روز او را بسیار ملامت کردم، گفت: «ای بو الحسن، تو مردی مرغ دلی‌، سر دشمنان چنین باید.» و این حدیث فاش‌ شد و همگان او را بسیار ملامت کردند بدین حدیث و لعنت کردند. و آن روز که حسنک را بر دار کردند، استادم بو نصر روزه بنگشاد و سخت غمناک و اندیشه‌مند بود، چنانکه بهیچ وقت او را چنان ندیده بودم، و میگفت: چه امید ماند؟ و خواجه احمد حسن هم برین حال بود و بدیوان ننشست.

Ва ҳснки қариби ҳафт сол бар дор бимонад , чунонкии пойҳояши ҳамаи Фрўтрошид ва хушк шуд , чунонкӣ асарӣ намонад то бадастӯр фурӯ гирифтанд ва дафн карданд , чунонкӣ кас надонист ки сараш куҷост ва тан куҷост . Ва модари ҳснки занӣ буд сахти ҷгроўр , чунон шунӯдам ки ду се моҳи азуи ин ҳадис ниҳон доштанд , чун бишунид , ҷазаъӣ накард , чунонкӣ занон кунанд , балки бигирист бадарад , чунонкии ҳозирон аз дарди вай хӯн гиристанд , пас гуфт : бзргои мрдо ки ин писарам буд ! ки подшоҳӣ чун Маҳмӯди ин ҷаҳон бадв доду подшоҳӣ чун масъӯди он ҷаҳон . Ва мотами писари сахти некӯи бдошт , ва ҳар хирадманд ки ин бишунид , бипасандед . Ва ҷои он буд . Ва яке аз шуъарои ншобўри ин марсия бигуфт андари марги вайу бад-ӣни ҷой ёд карда шуд :

و حسنک قریب هفت سال بر دار بماند، چنانکه پایهایش همه فروتراشید و خشک شد، چنانکه اثری نماند تا بدستور فرو گرفتند و دفن کردند، چنانکه کس ندانست که سرش کجاست و تن کجاست. و مادر حسنک زنی بود سخت جگرآور، چنان شنودم که دو سه ماه ازو این حدیث نهان داشتند، چون بشنید، جزعی‌ نکرد، چنانکه زنان کنند، بلکه بگریست بدرد، چنانکه حاضران از درد وی خون گریستند، پس گفت: بزرگا مردا که این پسرم بود! که پادشاهی چون محمود این جهان بدو داد و پادشاهی چون مسعود آن جهان. و ماتم پسر سخت نیکو بداشت، و هر خردمند که این بشنید، بپسندید. و جای آن بود. و یکی از شعرای نشابور این مرثیه‌ بگفت اندر مرگ وی و بدین جای یاد کرده شد:

Бибаред сарашро ки саронро сар буд

ببرید سرش را که سران را سر بود

Ороиши даҳру маликро афсар буд

آرایش دهر و ملک را افسر بود

Гар қарматӣу ҷуҳуд вагар кофар буд

گر قرمطی و جهود و گر کافر بود

Аз тахт бидор бршдни мункир буд

از تخت بدار برشدن منکر بود

Хониш
бхш 28 - бр дор крдн ҳснк, бхш свм — съӣд шрӣфӣ