Ва чунон хондам дар ахбори сомониён ки насри Аҳмади сомонии ҳашт сола буд ки аз падар бимонад ки Аҳмадро ба шикоргоҳ бикуштанду дигари рӯзи он кӯдакро бар тахти малики бншонднди биҷои падар . Он ширбчаҳи малики зода ӣӣ сахти некӯи баромад ва бар ҳамаи одоби мулӯк савор шуд ва беҳамто омад . Аммо дар ваии шароратӣу зъортӣу стўтӣу ҳишматӣ ба ифрот буд ,у фармонҳои азим медод аз сари хашм , то мардум аз вай дар рамеданд . Ва бо ин ҳама ба хирад руҷӯъ кардӣ ва медонист ки он ахлоқи сахт нописандидааст .

و چنان خواندم در اخبار سامانیان که نصر احمد سامانی‌ هشت ساله بود که‌ از پدر بماند که احمد را به شکارگاه بکشتند و دیگر روز آن کودک را بر تخت ملک بنشاندند بجای پدر. آن شیربچه‌ ملک‌زاده‌یی سخت نیکو برآمد و بر همه آداب ملوک سوار شد و بی‌همتا آمد. اما در وی شرارتی‌ و زعارتی‌ و سطوتی و حشمتی به‌افراط بود، و فرمان‌های عظیم می‌داد از سر خشم، تا مردم از وی در‌رمیدند. و با این همه به خرد رجوع کردی و می‌دانست که آن اخلاق سخت ناپسندیده است.

Як рӯз хилватӣ кард бо балъамӣ ки бузургтар вазири вай буд ,у бӯи таййиби мсъбии соҳиби девони рисолат - ва ҳар ду ягона рӯзгор буданд дар ҳамаи адавоти фазл -у ҳоли хеш ба тамомӣ бо эшон баранд ва гуфт : ман медонам ки ин ки аз ман меравад хатое бузургасту локин бо хашми хеши брнёим ва чун оташ хашм бинишаст , пушаймон мешавам ва чаҳ суд дорад , ки гардан ҳо зада бошанду хонимонҳо бикунадау чӯб бе андозаи бакори барда , тадбири ин кор чист ? эшон гуфтанд : магар савоб онаст ки худованди надимон хирадмандтар истанд пеши хеш ки дар эшон бо хиради тамом ки доранд , раҳмату рأФт ва ҳалам бошад , ва дастурӣ диҳад эшонро то беҳишмат чун ки худованд дар хашм шавад , ба ифрот шафоат кунанд ва ба тлтФи он хашмро бинишонанд ва чун некуӣ фармоед он чизро дар чашми ваии бёроинд то зиёдат фармоед . Чунон донем ки чун барин ҷумла бошад , ин кор ба салоҳ бозояд .

یک روز خلوتی کرد با بلعمی‌ که بزرگ‌تر وزیر وی بود، و بوطّیب مصعبی‌ صاحب دیوان رسالت- و هر دو یگانه روزگار بودند در همه ادوات‌ فضل- و حال خویش به‌تمامی با ایشان براند و گفت: من می‌دانم که این که از من می‌رود خطایی بزرگ است و لکن با خشم خویش برنیایم و چون آتش خشم بنشست، پشیمان می‌شوم و چه سود دارد، که گردن‌ها زده باشند و خانمان‌ها بکنده و چوب بی‌اندازه بکار برده، تدبیر این کار چیست؟ ایشان گفتند: مگر صواب آنست که خداوند ندیمان‌ِ خردمندتر ایستانَد پیش خویش که در ایشان با خرد تمام که دارند، رحمت و رأفت‌ و حلم باشد، و دستوری‌ دهد ایشان را تا بی‌حشمت چون که خداوند در خشم شود، به‌افراط شفاعت کنند و به‌تلطّف‌ آن خشم را بنشانند و چون نیکویی فرماید آن چیز را در چشم وی بیارایند تا زیادت فرماید. چنان دانیم که چون برین جمله باشد، این کار به‌صلاح بازآید .

Насри Аҳмадро ин ишорати сахт хуш омад ва гуфт эшонро бипасандед ва аҳмод кард барин чаҳ гуфтанд ва гуфт : ман чизеи дигари бад-ӣни пайвандам то кор тамом шавад ва ба мғлз савганд хӯрам ки ҳар чаҳ ман дар хашми фармони даҳум то се рӯзи онро имзо накунанд то дарин муддати оташи хашми ман сард шуда бошаду шафиъонро сухан ба ҷойгоҳ уфтаду онгоҳ назар кунам бар ону пурсам , ки агар он хашм ба ҳақ гирифта бошам , чӯб чандон зананд ки кам аз сад бошад ва агар ба ноҳақ гирифта бошам , ботил кунам он уқубатро ва бардошт кунам он касонро ки дар боби эшон сиёсат фармӯда бошам , агар лаёқат доранд бардоштанро . Ва агар уқубат бар муқтазоӣ шариъат бошад , чунонкии қазоа ҳукм кунанд , баронанд . Балъамӣ гуфту бӯи таййиб ки : ҳеҷ намонад ва ин кор бслоҳ бозомад .

نصر احمد را این اشارت سخت خوش آمد و گفت‌ِ ایشان‌ را بپسندید و احماد کرد برین چه گفتند و گفت: من چیزی دیگر بدین پیوندم تا کار تمام شود و به‌مغلّظ سوگند خورم که هر‌چه من در خشم فرمان دهم تا سه روز آن‌ را امضا نکنند تا درین مدّت آتش خشم من سرد شده باشد و شفیعان‌ را سخن به‌ جایگاه افتد و آنگاه نظر کنم بر آن‌ و پرسم‌، که اگر آن خشم به‌ حق گرفته باشم، چوب چندان زنند که کم از صد باشد و اگر به ناحق گرفته باشم، باطل کنم آن عقوبت را و برداشت کنم‌ آن کسان را که در باب ایشان سیاست‌ فرموده باشم، اگر لیاقت دارند برداشتن را. و اگر عقوبت بر مقتضای شریعت باشد، چنانکه قضاة حکم کنند، برانند. بلعمی گفت‌ و بوطیّب که: هیچ نماند و این کار به صلاح بازآمد.

Онгоҳ фармуд ва гуфт : бозгардед ва талаб кунед дар мамлакати ман хирадмандтар мардумонро , ва чандон адад ки ёфта ояд , ба даргоҳи оранд , то ончӣ фармуданӣаст , бифармоем . Ин ду муҳташам бозгаштанд сахти шодком , ки балоеи бузургтар эшонро буд , ва тафаҳҳус карданд ҷумлаи хирадмандони мамлакатро , ва аз ҷумлаи ҳафтод ваанд танро ба Бухоро овараданд ки расмӣу хонадонӣ ва неъматӣ доштанд ,у насри Аҳмадро огоҳ карданд , фармуд ки ин ҳафтод ваанд танро ки ихтиёр кардаед , як соли эшонро мебояд озмуд то танӣ чанд аз эшон бихарадтар ихтиёр карда ояд . Ва ҳамчунин карданд то аз миёни он қавми се пер берун омаданд хирадмандтару фозилтару рӯзгори дидатар . Ва эшонро пеши наср Аҳмад овараданду насри як ҳафтаи эшонро меозмуд , чун ягона ёфт , рози хеш бо эшон бигуфту савганди сахт гарон насахт кард ба хати хеш ва бар забон баранд , ва эшонро дастурӣ дод ба шафоат кардан дар ҳар бобӣу сухани фарохтар бгФтн . Ва як соли барин баромад , насри аҳнФи Қайси дигар шуда буд дар ҳалам , чунонкии бадв мисл заданду ахлоқи носутӯда ба якбор аз ваии давр шуда буд .

آنگاه فرمود و گفت: بازگردید و طلب کنید در مملکت من خردمندتر مردمان را، و چندان عدد که یافته آید، به درگاه آرند، تا آنچه فرمودنی است، بفرمایم. این دو محتشم بازگشتند سخت شادکام، که بلایی بزرگتر ایشان را بود، و تفحّص‌ کردند جمله خردمندان مملکت را، و از جمله هفتاد و اند تن را به بخارا آوردند که رسمی‌ و خاندانی و نعمتی داشتند، و نصر احمد را آگاه کردند، فرمود که این هفتاد و اند تن را که اختیار کرده‌اید، یک سال ایشان‌ را می‌باید آزمود تا تنی چند از ایشان بخرد‌تر اختیار کرده آید. و همچنین کردند تا از میان آن قوم سه پیر بیرون آمدند خردمند‌تر و فاضل‌تر و روزگار دیده‌تر. و ایشان را پیش نصر احمد آوردند و نصر یک هفته ایشان‌را می‌آزمود، چون یگانه‌ یافت، راز خویش با ایشان بگفت و سوگند سخت گران نسخت کرد به خطّ خویش و بر زبان براند، و ایشان را دستوری داد به شفاعت کردن در هر بابی و سخن فراخ‌تر بگفتن. و یک سال برین برآمد، نصر احنف قیس‌ دیگر شده بود در حلم‌، چنانکه بدو مثل زدند و اخلاق ناستوده به یکبار از وی دور شده بود.