Зикри анФози алрсли фии ҳозои алўқти илои қадари хони лтҷдиди алъқду алъҳди байни алҷонбин .

ذکر انفاذ الرّسل فی هذا الوقت الی قدر خان لتجدید العقد و العهد بین الجانبین‌ .

Амири Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , чун дидор кард бо қадари хону дӯстӣ мؤкд гардид бъқду аҳд , чунонкӣ биоварадаам пеши азин сахти мшрҳ , мавозиъати барин ҷумла буд ки ҳураи зайнаб , раҳмаи аллоҳи алайҳо , аз ҷониби мо номзади иғони тагин буд писари қадари хон ки дарин рӯзгор ӯро бғрохон мегуфтанд -у поринаи сол , чаҳорсад ва чиҳил ва на , зинда буд ва чандон ҳирс намӯд ки мари Арсалони хонро ФрўгрФт ва чунон бародари муҳташамро бикушт , чун кораш қарор гирифт , фармон ёфт ва бо хок баробар шуду сахт некӯ гуяд , шеър :

امیر محمود، رضی اللّه عنه، چون دیدار کرد با قدر خان و دوستی مؤکّد گردید بعقد و عهد، چنانکه بیاورده‌ام پیش ازین سخت مشرّح‌، مواضعت‌ برین جمله بود که حرّه زینب‌، رحمة اللّه علیها، از جانب ما نامزد یغان‌تگین‌ بود پسر قدر خان که درین روزگار او را بغراخان می‌گفتند- و پارینه سال‌، چهارصد و چهل و نه، زنده بود و چندان حرص نمود که مر ارسلان خان را فروگرفت و چنان برادر محتشم را بکشت، چون کارش قرار گرفت، فرمان یافت‌ و با خاک برابر شد و سخت نیکو گوید، شعر:

Ва сахт аҷабаст кори гуруҳе аз фарзандони одам , алайҳи ассалом ки якдигарро бар хира мекашанд ва мехуранд аз баҳри ҳтоми ориятроу онгоҳ худ мегузоранд ва май раванд танҳо бзири замин бо вабол бисёр , ва дарин чаҳ фоидааст ё кадоми хирадманди ин ихтиёр кунад ?у локин чаҳ кунанд ки чунон нараванд ки боқазо мғолбт наравад -у духтарӣ аз он қадари хони баноми амири Муҳамади ақд никоҳ карданд ки амири Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , дар он рӯзгори ихтиёр чунон мекард ки ҷонибҳо баҳри чизеи Муҳамадро устувор кунад , ва чаҳ донист ки дар парда ғайб чист ? пас чун амири Муҳамад дар банд афтод ва мумкин нагашт он духтар овардан ,у ақди никоҳ тоза боист кард баноми амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , хилватӣ кард рӯзи душанбеи сеюм моҳи рабиъи алаввали ин сол бо вазири хоҷаи Аҳмаду устодами бӯи наср ва дарин маънӣ раъй заданд то қарор гирифт ки ду расӯл бо нома фиристода ояд яке аз ҷумлаи ндмоء ва яке аз ҷумлаи қазоа , аҳду ақдро ,у иттифоқ бар хоҷаи бӯи алқосми ҳасирӣ ки имрӯз бар ҷойаст , ва бар ҷои бод ва бар бӯи тоҳири табонӣ ки аз акобри табонӣон буду ягона дар фазлу илму вараъу хештани дорӣ ва бо ин ҳамаи қадӣ ва дидорӣ дошт сахти некӯу хату қаламаш ҳамчун рӯйиш - ва кам хат дар хуросон дидам ба никўӣии хат ӯ , ва он ҷавонмарди се сол дар диёр тарк монад ва бозомад бар мурод , чун ба Перуон расед , гузашта шуд , ва биорам ин қиссаро биҷои хешу устодами нома ва ду мшоФҳаҳи набшати дарин боби сахти нодир ва бишуд он насахт , ночор насахт кардам онро ки печида корӣаст то дида ояд . Ва нахусти қисса ӣӣ аз он табонӣон баронам ки таъаллуқ дорад бчнди нуктаи подшоҳон ва пас аз он нсхтҳо набишта ояд , ки дар ҳар фасл аз чунин фусӯл бисёр наводиру аҷоиб ҳосил шавад ва ман кор хеш мекунам ва ин ибром медаҳум , магар маъзӯр доранд .

و سخت عجب است کار گروهی از فرزندان آدم، علیه السّلام که یکدیگر را بر خیره‌ میکشند و می‌خورند از بهر حطام عاریت‌ را و آنگاه خود می‌گذارند و می‌روند تنها بزیر زمین با وبال‌ بسیار، و درین چه فایده است یا کدام خردمند این اختیار کند؟ و لکن چه کنند که‌ چنان نروند که باقضا مغالبت‌ نرود- و دختری از آن قدر خان بنام امیر محمد عقد نکاح کردند که امیر محمود، رضی اللّه عنه، در آن روزگار اختیار چنان می‌کرد که جانبها بهر چیزی محمّد را استوار کند، و چه دانست که در پرده غیب چیست؟ پس چون امیر محمّد در بند افتاد و ممکن نگشت آن دختر آوردن، و عقد نکاح تازه بایست کرد بنام امیر مسعود، رضی اللّه عنه، خلوتی کرد روز دوشنبه سوم ماه ربیع الاوّل این سال با وزیر خواجه احمد و استادم بو نصر و درین معنی رأی زدند تا قرار گرفت که دو رسول با نامه فرستاده آید یکی از جمله ندماء و یکی از جمله قضاة، عهد و عقد را، و اتّفاق بر خواجه بو القاسم حصیری که امروز بر جای است، و بر جای باد و بر بو طاهر تبّانی که از اکابر تبانیان‌ بود و یگانه در فضل و علم و ورع‌ و خویشتن داری و با این همه قدّی و دیداری‌ داشت سخت نیکو و خطّ و قلمش‌ همچون رویش‌ - و کم خطّ در خراسان دیدم به نیکوئی خطّ او، و آن جوانمرد سه سال در دیار ترک ماند و بازآمد بر مراد، چون به پروان‌ رسید، گذشته شد، و بیارم این قصّه را بجای خویش و استادم نامه و دو مشافهه‌ نبشت درین باب سخت نادر و بشد آن نسخت، ناچار نسخت کردم آن را که پیچیده کاری‌ است تا دیده آید. و نخست قصّه‌یی از آن تبانیان برانم که تعلّق دارد بچند نکته پادشاهان و پس از آن نسختها نبشته آید، که در هر فصل از چنین فصول بسیار نوادر و عجایب حاصل شود و من کار خویش میکنم و این ابرام‌ میدهم، مگر معذور دارند.

Қиссаи алтбониаҳ

قصّة الّتباّنیه‌

Табонӣонро ному айём аз эмоми абӯи алъбоси табонӣ , разии аллоҳи анҳу , бархезад ,у ваии ҷади хоҷаи эмоми бӯи содиқ табонӣаст , адоами аллоҳи саломата , ки имрӯзи умрӣ бсзо ёфтааст ва дар работи монки алӣ маймун мебошад ва дар рӯзии афзӯни сад фатворо ҷавоб медиҳаду эмом рӯзгораст дар ҳамаи улӯм . Ва сабаби иттисол вай биоварам бад-ӣни давлати дарин фасл , ва пас дар рӯзгори подшоҳони ин хонадон , разии аллоҳи анҳуам аҷмъин , баронам аз пишўоииҳо ва қазоҳо ва шуғлҳо ки вайро фармуданд , бмшиаҳи аллоҳу изна . Ва ин бӯи алъбоси ҷадаши ббғдоди шогирди ёқӯби абӯи Юсуф буд писари Айюб .

تبّانیان را نام و ایّام از امام ابو العبّاس تبّانی، رضی اللّه عنه، برخیزد، و وی جدّ خواجه امام بو صادق تبّانی است، ادام اللّه سلامته‌، که امروز عمری بسزا یافته‌ است و در رباط مانک علی میمون‌ می‌باشد و در روزی افزون صد فتوی‌ را جواب میدهد و امام روزگار است در همه علوم. و سبب اتّصال وی بیاورم بدین دولت درین فصل، و پس در روزگار پادشاهان این خاندان، رضی اللّه عنهم اجمعین، برانم از پیشواییها و قضاها و شغلها که وی را فرمودند، بمشیّة اللّه و اذنه‌ . و این بو العباس جدّش ببغداد شاگرد یعقوب ابو یوسف بود پسر ایّوب.

Ва бӯи Юсуфи ёқӯби Ансорӣ , қозии қазоаи ҳрўни алрашеду шогирди эмоми абӯи Ҳанифа , разии аллоҳи анҳуам , аз имомони мутлақу аҳли ихтиёр буд бемнозъ . Ва абӯи алъбосро ҳам аз асҳоби абӯи Ҳанифа шимурдаанд ки дар мухтасари соидӣ ки қозии эмоми абӯи алълоءи соид , раҳма аллоҳ кардааст , млоءи султони масъӯду Муҳамади абнои алслтони ямини аддавла , разии аллоҳи анҳуам аҷмъин , дидам набишта дар усӯли масоил « ин қавли бӯ Ҳанифааст ва аз он бӯи Юсуфу Муҳамаду зФру бӯи алъбоси табонӣу қозии абӯи алҳисм . »

و بو یوسف یعقوب انصاری، قاضی قضاة هرون الرّشید و شاگرد امام ابو حنیفه‌، رضی اللّه عنهم، از امامان مطلق‌ و اهل اختیار بود بی‌منازع‌ . و ابو العبّاس را هم از اصحاب ابو حنیفه شمرده‌اند که در مختصر صاعدی‌ که قاضی امام ابو العلاء صاعد، رحمه اللّه کرده است‌، ملاء سلطان مسعود و محمد ابنا السّلطان‌ یمین الدّوله، رضی اللّه عنهم اجمعین، دیدم نبشته در اصول مسائل «این قول بو حنیفه است و از آن بو یوسف‌ و محمد و زفر و بو العبّاس تبّانی و قاضی ابو الهیثم‌ .»

Ва фақиҳӣ буд аз табонӣон ки ӯро бӯ солеҳ гуфтандӣ , холи волидаи ин бӯи содиқи табонӣ .

و فقیهی بود از تبّانیان که او را بو صالح گفتندی، خال والده‌ این بو صادق تبّانی.

Вайро султони Маҳмӯд таклиф кард , бидон вақт ки бншобўр буд дар сипоҳи солории сомониён , ва бғзнин фиристод то ӣнҷо имомӣ бошад асҳоби бӯи Ҳанифаро , раҳмаи аллоҳи алайҳ . Ва фиристодани вай дар санаи хумсу смонину слосмоӣаҳ . Ва бдрбстён дар он мадриса ки онҷост , дарс кардӣ . Ва қозии қазоаи абӯи сулаймони Довӯди бен Юнус , ибқоаи аллоҳ , ки акнӯн бар ҷойаст мақдамтар ва бузургтар ин шаҳр - ҳарчанд бсоҳли алҳёҳ расидааст ва аФгор бимонада -у бародараш , қозии зкӣ , Маҳмӯд , ибқоаи аллоҳ , аз шогирдони бӯ солеҳ буданду илм аз вай омухтанд . Ва маҳали бӯи солеҳи наздики амири Маҳмӯд то бидон ҷойгоҳ буд ки чун гузашта шуд дар санаи арбъмоӣаҳ , хоҷаи абӯи алъбоси Исфаройинии вазирро гуфт « дар мадрисаи ин эмоми рӯ , мотам вай бидор ки вайро фарзандӣ нест ки мотам вай бидорад , ва ман равои доштамӣ дар дайну эътиқоди хеш ки ин ҳақи бетони хеши гзордмӣ , аммо мардумон азин гӯйанд ва бошад ки айб кунанд ва аз ту муҳташамтар моро чокар нест , вазиру Халифаи мое . »

وی را سلطان محمود تکلیف کرد، بدان وقت که بنشابور بود در سپاه‌سالاری سامانیان، و بغزنین فرستاد تا اینجا امامی باشد اصحاب بو حنیفه را، رحمة اللّه علیه. و فرستادن وی در سنه خمس و ثمانین و ثلاثمائه‌ . و بدربستیان‌ در آن مدرسه که آنجاست، درس کردی‌ . و قاضی قضاة ابو سلیمان داود بن یونس، ابقاه اللّه‌، که اکنون بر جای‌ است مقدّم‌تر و بزرگتر این شهر- هرچند بساحل الحیاة رسیده است و افگار بمانده- و برادرش، قاضی زکّی‌، محمود، ابقاه اللّه، از شاگردان بو صالح بودند و علم از وی آموختند. و محلّ بو صالح نزدیک امیر محمود تا بدان جایگاه بود که چون گذشته شد در سنه اربعمائه، خواجه ابو العبّاس اسفراینی وزیر را گفت «در مدرسه این امام رو، ماتم وی بدار که وی را فرزندی نیست که ماتم وی بدارد، و من‌ روا داشتمی در دین و اعتقاد خویش که این حق بتن خویش گزاردمی، امّا مردمان ازین گویند و باشد که عیب کنند و از تو محتشم‌تر ما را چاکر نیست، وزیر و خلیفه مایی.»

Ва бӯи башари табонӣ , раҳмаи аллоҳ , ҳам эмоми бузург буд брўзгори сомониён ва сохт зар дошт , ва бидон рӯзгори ин ташрифи сахт бузург бӯдааст ки корҳо танг гирифта бӯдаанд .

و بو بشر تبّانی، رحمه اللّه، هم امام بزرگ بود بروزگار سامانیان و ساخت زر داشت، و بدان روزگار این تشریف‌ سخت بزرگ بوده است که کارها تنگ گرفته بوده‌اند .

Ва агар аз хонандагони ин китоб касе гуяд : ин чаҳ дарозӣаст ки бӯи алФзл дар сухан медиҳад ? ҷавоб онаст ки ман торихӣ мекунам панҷоҳ солро ки бар чандини ҳазор варақ меуфтад ва дар ӯ асомӣ бисёр меҳтарон ва бузургонаст аз ҳар табақа , агар ҳақии ббоби ҳамшаҳрӣони худ ҳам бгзорм ва хонадонӣ бидон бузургиро пайдотар кунам бояд ки аз ман Фростоннд .

و اگر از خوانندگان این کتاب کسی گوید: این چه درازی‌ است که بو الفضل در سخن میدهد؟ جواب آنست که من تاریخی میکنم پنجاه سال را که بر چندین هزار ورق می‌افتد و در او اسامی بسیار مهتران و بزرگان است از هر طبقه، اگر حقّی بباب همشهریان خود هم بگزارم و خاندانی بدان بزرگی را پیداتر کنم‌ باید که از من فراستانند .