Ва басари қиссаи сипоҳи солории султони Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , аз ҷиҳати сомониёнро боз шаваму нукта ӣӣ чанд сабк аз ҳар дастӣ аз он бигӯям ки фоидаҳост дарин ,у гусел кардан ин эмоми абӯи солеҳи табониро .
و بسر قصّه سپاهسالاری سلطان محمود، رضی اللّه عنه، از جهت سامانیان را باز شوم و نکتهیی چند سبک از هر دستی از آن بگویم که فایدههاست درین، و گسیل کردن این امام ابو صالح تبّانی را.
Ва омадани бғрохони падари қадари хони ббхороу фасоди кори оли сомон дар моҳи рабиъи алаввали санаи аснтину смонину слсмоӣаҳ буд , ва ин қисса дарозаст , ва аз хзоӣни сомониёни молҳои беандозау захоири нафиси бардошт , пас нолон шуд баъиллатии бӯи асир ва чун азм дуруст кард ки бкошғр боз равад абди алъзизи бен Нӯҳи бен насри алсомониро биоварад ва халъат дод ва гуфт : шунидам ки вилоят аз ту бғсб бстдаҳанд , ман бтўи боздодм ки шуҷоъу одилу некӯи сиратӣ . Дили қавии дору ҳаргоҳ ки ҳоҷат ояд ман мадади туам . Ва хони бозгашти сӯии Самарқанду нолонӣ бар ваии онҷои сахт тар шуд ва фармон ёфт , раҳмаи аллоҳ ,у лкли амрии фии алднёи нафаси маъдӯду аҷали маҳдӯд . Ва амири разӣ ббхоро бозомад рӯзи чаҳор - шанбеи нимаи ҷамодии алохрии санаи аснтину смонину слсмоӣаҳ ва ин абди алъзизи ъмшро бигирифту боздошт ва ҳар ду чашми ваии пар кофур кард то кӯр шуд , чунонкӣ гуфт : абӯи алҳсни алии бен Аҳмади бен абии тоҳир , сқаҳи амири разӣ , ки ман ҳозир будам бад-ӣни вақт ки ин бечораро кӯр мекарданд , бисёр ҷазаъ кард ва бигирист , пас гуфт : « ҳунари бузург онаст ки рӯзӣ хоҳад буд ҷазоу мукофотро дар он ҷаҳону доварии одил ки азин ситамкорон дод мазлӯмон бастанд . » ва агар набӯдӣ , дилу ҷигар бисёр кас пора шудӣ .
و آمدن بغراخان پدر قدر خان ببخارا و فساد کار آل سامان در ماه ربیع الاوّل سنه اثنتین و ثمانین و ثلثمائه بود، و این قصّه دراز است، و از خزائن سامانیان مالهای بیاندازه و ذخایر نفیس برداشت، پس نالان شد بعلّت بو اسیر و چون عزم درست کرد که بکاشغر باز رود عبد العزیز بن نوح بن نصر السّامانی را بیاورد و خلعت داد و گفت: شنیدم که ولایت از تو بغصب بستدهاند، من بتو بازدادم که شجاع و عادل و نیکو سیرتی. دل قوی دار و هرگاه که حاجت آید من مدد توام. و خان بازگشت سوی سمرقند و نالانی بر وی آنجا سختتر شد و فرمان یافت، رحمه اللّه، و لکلّ امرئ فی الدّنیا نفس معدود و اجل محدود . و امیر رضی ببخارا بازآمد روز چهار- شنبه نیمه جمادی الاخری سنه اثنتین و ثمانین و ثلثمائه و این عبد العزیز عمّش را بگرفت و بازداشت و هر دو چشم وی پر کافور کرد تا کور شد، چنانکه گفت: ابو الحسن علیّ بن احمد بن ابی طاهر، ثقه امیر رضی، که من حاضر بودم بدین وقت که این بیچاره را کور میکردند، بسیار جزع کرد و بگریست، پس گفت: «هنر بزرگ آن است که روزی خواهد بود جزا و مکافات را در آن جهان و داوری عادل که ازین ستمکاران داد مظلومان بستاند.» و اگر نبودی، دل و جگر بسیار کس پاره شدی .
Ва чун амир разӣ бидор алмалик қарор гирифт ва ҷафоҳо ва истихфофҳои бӯи алии симҷўр аз ҳад бигузашт , бомейри сбктгини номаи набшат ва расӯл фиристоду дархост то ранҷа шаваду бдшт Нахшаб ояд то дидор кунанду тадбири ин кор бисозанд . Амири одил сбктгин бирафт бо лашкар бисёр оростау пелони фаровон -у амири Маҳмӯдро бо хештани барад ки фармӯда буд овардан ки сипоҳи солории хуросон бадв дода ояд . Ва бирафтанд ва бо якдигар дидор карданду сипоҳи солории бомейр Маҳмӯд доданду сӯии Балх ҷумла бозгаштанду вайро лақаби сайф аддавла карданд . Ва амири разӣ низ ҳаракат кард бо лашкарии азим аз Бухоро ва ҷумла шуданду сӯй Ҳирот кашиданд ,у бӯи алии симҷўри онҷо буд бо бародарону фоиқу лашкарии бузург . Ва рӯзии ду се расӯлон омаданд ва шуданд то сулҳӣ уфтад , науфтод ки лашкари бӯи алии тани дрндоднд .
و چون امیر رضی بدار الملک قرار گرفت و جفاها و استخفافهای بو علی سیمجور از حد بگذشت، بامیر سبکتگین نامه نبشت و رسول فرستاد و درخواست تا رنجه شود و بدشت نخشب آید تا دیدار کنند و تدبیر این کار بسازند. امیر عادل سبکتگین برفت با لشکر بسیار آراسته و پیلان فراوان- و امیر محمود را با خویشتن برد که فرموده بود آوردن که سپاهسالاری خراسان بدو داده آید. و برفتند و با یکدیگر دیدار کردند و سپاهسالاری بامیر محمود دادند و سوی بلخ جمله بازگشتند و وی را لقب سیف الدّوله کردند. و امیر رضی نیز حرکت کرد با لشکری عظیم از بخارا و جمله شدند و سوی هرات کشیدند، و بو علی سیمجور آنجا بود با برادران و فائق و لشکری بزرگ. و روزی دو سه رسولان آمدند و شدند تا صلحی افتد، نیفتاد که لشکر بو علی تندرندادند.
Ва бадари Ҳирот ҷанг карданд ҷангии сахти рӯзи се шанбеи нимаи моҳи рамазони санаи арбъу смонину слсмоӣаҳ ,у бӯи алӣ шикаста шуду басӯии ншобўри бозгашту амири хуросони сӯии Бухоро ,у амири гўзгонони хусри султони Маҳмӯд , абӯи алҳорси Фриғўн ,у амири одили сбктгини сӯии ншобўри рафтанди слхи шаволи ин сол ,у бӯи алии симҷўри сӯй гиреҳгон рафт . Ва ин қисса биҷой мондам то пас азин оварда шавад ки қиссаи дигари таълиқи доштами сахти нодир ва донистанӣ то бознмоим ки таъаллуқ дорад бомейри сбктгин , разии аллоҳи анҳуу аллоҳи аълами болсўоб .
و بدر هرات جنگ کردند جنگی سخت روز سهشنبه نیمه ماه رمضان سنه اربع و ثمانین و ثلثمائه، و بو علی شکسته شد و بسوی نشابور بازگشت و امیر خراسان سوی بخارا، و امیر گوزگانان خسر سلطان محمود، ابو الحارث فریغون، و امیر عادل سبکتگین سوی نشابور رفتند سلخ شوّال این سال، و بو علی سیمجور سوی گرگان رفت. و این قصّه بجای ماندم تا پس ازین آورده شود که قصّه دیگر تعلیق داشتم سخت نادر و دانستنی تا بازنمایم که تعلّق دارد بامیر سبکتگین، رضی اللّه عنه و اللّه اعلم بالصّواب .