АлмшоФҳаҳи алаввалӣ
المشافهة الاولی
« ё ахӣу Муътамидӣ , абои алқосми иброҳӣми бен абди аллоҳи алҳсирӣ , атоли аллоҳи бқоءк , чунон бояд ки чун бмҷлси хони ҳозири шӯй , саломи мо бар сиблати таъзиму тўқир ба ваии расонӣ ,у тазкира ӣӣ ки бо ту фиристода омадааст тўдду таъаҳҳудро , сабукии он бознамоӣ ҳарчӣ некӯтар ва бигӯе ки нигоҳ дошт расмро ин чизи ҳақир фиристода омад ва бар асари узрҳо хоста ояду сазоӣ ҳар ду ҷониби мҳодот ва млотФот намӯда шавад . Ва пас бигӯе ки хон донад ки имрӯзи мардуми ду иқлӣми бузург ки зери фармони мо ду соҳиб давлатанду бегонагони давру наздик аз атрофи чашм ниҳодаанд то дар миёни мо ҳосили дӯстӣ бар чаҳ ҷумла қарор гирад , то чун [ ҳоли миён ] хонадонҳо ки бҳмди аллоҳ якеаст дар ягонагӣу улфат мؤкдтр гардад , дӯстони мо ва муслеҳон бидон шодмона гирданд ки рӯзгори бأмну фироқи дил карона хоҳанд карду душманону муфсидони ғамгину шикаста дил шаванд ки муқарар гардад эшонро ки бозори эшон косад хоҳад буд . Пас некӯтару писандида тар онаст ки миёни мо ду дӯст аҳдӣ бошад дуруст ва ақдӣ бидон пайваста гардад аз ҳар ду ҷониб , ки чун васлат ва омехтагӣ омад , гуфт вгўиҳо кӯтоҳ шаваду бозори мазрабону муфсидон косад гардаду душманон ҳар ду ҷониб чун ҳоли як дилӣ ва як дастӣ мо бидонанд , дандонҳошон кунад шавад ва бидонанд ки фурсатӣ натавонанд ёфту бҳичи ҳол бмрод натавонанд расед , аз он ҷиҳат ки чун дӯстии мؤкди гашт , бидонанд мусоидату мувофиқат ҳар ду ҷониб : аз вилоятҳои нави бадаст овардану ғзўҳои боному дурдаст кардану равони подшоҳони гузашта , разии аллоҳи анҳуам аҷмъин , шод кардан ки чун мо суннати эшонро дар ғзўҳо тоза гардонем , аз мо шодмона шаванду баракоти он бмоу бФрзндони мо пайваста гардад .
«یا اخی و معتمدی، ابا القاسم ابراهیم بن عبد اللّه الحصیریّ، اطال اللّه بقاءک، چنان باید که چون بمجلس خان حاضر شوی، سلام ما بر سبیل تعظیم و توقیر به وی رسانی، و تذکرهیی که با تو فرستاده آمده است تودّد و تعهّد را، سبکی آن بازنمایی هرچه نیکوتر و بگویی که نگاه داشت رسم را این چیز حقیر فرستاده آمد و بر اثر عذرها خواسته آید و سزای هر دو جانب مهادات و ملاطفات نموده شود. و پس بگویی که خان داند که امروز مردم دو اقلیم بزرگ که زیر فرمان ما دو صاحب دولتاند و بیگانگان دور و نزدیک از اطراف چشم نهادهاند تا در میان ما حاصل دوستی بر چه جمله قرار گیرد، تا چون [حال میان] خاندانها که بحمد اللّه یکی است در یگانگی و الفت مؤکّدتر گردد، دوستان ما و مصلحان بدان شادمانه گردند که روزگار بأمن و فراغ دل کرانه خواهند کرد و دشمنان و مفسدان غمگین و شکستهدل شوند که مقرّر گردد ایشان را که بازار ایشان کاسد خواهد بود. پس نیکوتر و پسندیدهتر آنست که میان ما دو دوست عهدی باشد درست و عقدی بدان پیوسته گردد از هر دو جانب، که چون وصلت و آمیختگی آمد، گفتوگویها کوتاه شود و بازار مضرّبان و مفسدان کاسد گردد و دشمنان هر دو جانب چون حال یکدلی و یکدستی ما بدانند، دندانهاشان کند شود و بدانند که فرصتی نتوانند یافت و بهیچ حال بمراد نتوانند رسید، از آن جهت که چون دوستی مؤکّد گشت، بدانند مساعدت و موافقت هر دو جانب : از ولایتهای نو بدست آوردن و غزوهای بانام و دوردست کردن و روان پادشاهان گذشته، رضی اللّه عنهم اجمعین، شاد کردن که چون ما سنّت ایشان را در غزوها تازه گردانیم، از ما شادمانه شوند و برکات آن بما و بفرزندان ما پیوسته گردد.
« ва чун ин фасл тақрир карда шаваду хон нишот кунад ки аҳд баста ояд , ваъдаи бастонеи рӯзӣ ки савоб дида ояд андари он аҳд бастан . Ва пас дрхўоҳӣ то аъёну муътамадони ҳашами он ҷониби Кариму Аммону бародарону фарзандон , адоами аллоҳи тأиидҳм , бо аъёни қазоау уламои бмҷлси хон ҳозир оянд ва ту онҷо рӯйу қозии бӯи тоҳирро бо худ онҷои барӣ ва насахт аҳднома ки дода омадааст , арза кунӣ то шароит муқарар гардад ва бигӯе ки чун ин аҳд карда ояду расӯлони он ҷониби мҳрўс ки дар суҳбати шумо гусел кунанд , бадаргоҳ мо расанд ва моро бибинанд , мо низ аҳд кунем бар он насахт ки мо дар - хостаем ва бо шумост , чунонкии андари он зёдтӣ ва нақсоне науфтад . Ва албата набояд ки аз шарти аҳдномаи чизеро тағйир ва табдил уфтад , ки ғарази ҳама салоҳаст . Ва бъиб надоштаанд дар ҳеҷ рӯзгор ки андари чунин корҳои бузург бо ном алҳоҳ кунанд , ки аҳд ҳарчанд дурусттар некӯтару бофоидатар . Ва агар Муътамидӣ аз он ҷониб дар бобӣ аз он абвоб суханӣ гуяд аз он некӯтар , бишинавӣу баҳақи ҷавоби диҳӣу мунозира ӣӣ ки бояд кард бемуҳобо бикунӣ , ки ҳукми мшоҳдт туро бошад онҷо ва мо бидонча ту кунӣ , ризои диҳем ва савоб дид туро имзо фармойем . Аммо чунон бояд ки ҳарчӣ бидон иҷобат кунӣ , ғзозтии биҷой малик бознагардад . Ва агар масъалатӣ уфтад мушкилтар ки туро дар он таҳайюрӣ афзоед ва аз мо дар он боб мисолӣ наёфта бошӣ , асттлоъи раъй мо кунӣу нома ҳо фиристӣ бо қосидони мсръ то он масаъларо ҳал карда ояд ки ин корӣ бузургаст ки мепайваста ояду бики маҷлис ва ду маҷлис ва бештар бошад ки рост нашавад ва тараддудҳо уфтад , ва агар ту дайртар бадаргоҳи рисӣ , раво бошад , он бояд ки чун ӣнҷои рисӣ , бо кории пухта бозгашта бошӣ , чунонкӣ дар он боз набояд шуд . Ва чун кори аҳд қарор гирад , қозӣ , адоами аллоҳи саломата , аз хон дархоҳад то он шартҳоу савгандонро ки дар аҳдномаи набишта омадааст бтмомӣ бар забон баранд бмшҳди ҳозирон ,у эҳтиётӣ тамом карда ояд то бар муқтазои шаръи аҳд дуруст ояд , ва пас аз он аъёни шҳодот ва хатҳои худ бидон нависанд , чунонкии расм рафтааст .
«و چون این فصل تقریر کرده شود و خان نشاط کند که عهد بسته آید، وعده بستانی روزی که صواب دیده آید اندر آن عهد بستن. و پس درخواهی تا اعیان و معتمدان حشم آن جانب کریم و عمّان و برادران و فرزندان، ادام اللّه تأییدهم، با اعیان قضاة و علما بمجلس خان حاضر آیند و تو آنجا روی و قاضی بو طاهر را با خود آنجا بری و نسخت عهدنامه که داده آمده است، عرضه کنی تا شرایط مقرّر گردد و بگویی که چون این عهد کرده آید و رسولان آن جانب محروس که در صحبت شما گسیل کنند، بدرگاه ما رسند و ما را ببینند، ما نیز عهد کنیم بر آن نسخت که ما در- خواستهایم و با شماست، چنانکه اندر آن زیادتی و نقصانی نیفتد. و البتّه نباید که از شرط عهدنامه چیزی را تغییر و تبدیل افتد، که غرض همه صلاح است. و بعیب نداشتهاند در هیچ روزگار که اندر چنین کارهای بزرگ با نام الحاح کنند، که عهد هرچند درستتر نیکوتر و بافایدهتر. و اگر معتمدی از آن جانب در بابی از آن ابواب سخنی گوید از آن نیکوتر، بشنوی و بحق جواب دهی و مناظرهیی که باید کرد بیمحابا بکنی، که حکم مشاهدت ترا باشد آنجا و ما بدانچه تو کنی، رضا دهیم و صواب دید ترا امضا فرماییم. امّا چنان باید که هرچه بدان اجابت کنی، غضاضتی بجای ملک بازنگردد. و اگر مسئلتی افتد مشکلتر که ترا در آن تحیّری افزاید و از ما در آن باب مثالی نیافته باشی، استطلاع رأی ما کنی و نامهها فرستی با قاصدان مسرع تا آن مسئله را حل کرده آید که این کاری بزرگ است که میپیوسته آید و بیک مجلس و دو مجلس و بیشتر باشد که راست نشود و تردّدها افتد، و اگر تو دیرتر بدرگاه رسی، روا باشد، آن باید که چون اینجا رسی، با کاری پخته بازگشته باشی، چنانکه در آن باز نباید شد . و چون کار عهد قرار گیرد، قاضی، ادام اللّه سلامته، از خان درخواهد تا آن شرطها و سوگندان را که در عهدنامه نبشته آمده است بتمامی بر زبان براند بمشهد حاضران، و احتیاطی تمام کرده آید تا بر مقتضای شرع عهد درست آید، و پس از آن اعیان شهادات و خطهای خود بدان نویسند، چنانکه رسم رفته است.
« ва пас аз аҳд бигӯе хонро ки : чун кории бад-ӣн некуӣ бирафту баракоти ин аъқобро хоҳад буд , моро раъй афтодааст то аз ҷониби хони ду васлат бошад яке баноми мо ва яке баноми фарзанди мо , абӯи алФтҳи мўдўд , доми таъӣда , ки меҳтари фарзанди мосту баъд аз мо вале аҳди мо дар малик вай хоҳад буд . Он вадиат ки баноми мо номзад кунанд аз фарзандону сарпӯшидагони кроӣм бояд ки бошад аз он хон ,у дигари вадиат аз фарзандони амири фарзанди бғротгин ки вале аҳдаст . Аммо чунон бояд ки ин ду Кирима аз хотунон бошанд Карими алтрФин . Агар бинад хон ва моро бад-ӣн иҷобат кунад , чунонкӣ аз бузургии нафасу ҳиммати бузургу самоҳати ахлоқ вай сазад - ки бҳичи ҳол раво набошад ва аз мурувват насазад ки моро андарин рад карда ояд - муқарар гардад ки чун моро бад-ӣн иҷобат кунад , бидонча ӯ илтимос кунад , иҷобат тамом фармойем то ин дӯстии чунон мؤкд гардад ки замонаро дар кушодани он ҳеҷ таъсир намонад . Ва чун иҷобат кунад - ва донам ки кунад ки дар ҳамаи аҳвол бузургӣ нест ҳамтоаш - рӯзи дигарро ваъдаи бастоне ки дар он рӯзи ин ду ақди бмборкӣ тамом карда ояду қозии бӯи тоҳирро бо хештани барӣ то ҳар ду ақд карда ояду ваии ончӣ воҷибаст аз аҳкому арқони биҷои орад . Ва меҳри он ду вадиати ончии баном мо бошад панҷоҳ ҳазор динор ҳриўаҳ кунӣу меҳри дигари баноми фарзанди сӣ ҳазор динори ҳриўаҳ . Ва чун аз маҷлис ақд бозгардӣ , нисорҳоу ҳадяҳо ки бо ту фиристода омадааст , бифармое хозинонро ки бо тавонад то бибаранд ва таслим кунанд аз он хон ва вале аҳду хотунону модарони ду вадиат ва аз он Аммону хешовандону ҳашам , адоами аллоҳи тأиидҳму сёнаҳи алҷмиъ , чунонкӣ он насахт ки дорӣ бидон нотиқасту узрӣ ки бояд хост бихоҳӣ ки ончии имрӯзи бъоҷли улҳоли фиристода омадааст нисорӣ аст нигоҳдоштан расми вақтро , ва чун маҳдҳо фиристода ояд то бмборкии вдоиъи биоранд , ончии шарт ва расм онаст бсзоӣ ҳар ду ҷониб бо маҳдҳо бошад ; то акнӯн бичишам ризои бад-ӣни тазкира ҳо нагириста ояд .
«و پس از عهد بگویی خان را که: چون کاری بدین نیکویی برفت و برکات این اعقاب را خواهد بود، ما را رأی افتاده است تا از جانب خان دو وصلت باشد یکی بنام ما و یکی بنام فرزند ما، ابو الفتح مودود، دام تأییده، که مهتر فرزند ماست و بعد از ما ولیعهد ما در ملک وی خواهد بود. آن ودیعت که بنام ما نامزد کنند از فرزندان و سرپوشیدگان کرائم باید که باشد از آن خان، و دیگر ودیعت از فرزندان امیر فرزند بغراتگین که ولیعهد است. امّا چنان باید که این دو کریمه از خاتونان باشند کریم الطّرفین . اگر بیند خان و ما را بدین اجابت کند، چنانکه از بزرگی نفس و همّت بزرگ و سماحت اخلاق وی سزد- که بهیچ حال روا نباشد و از مروّت نسزد که ما را اندرین رد کرده آید- مقرّر گردد که چون ما را بدین اجابت کند، بدانچه او التماس کند، اجابت تمام فرماییم تا این دوستی چنان مؤکّد گردد که زمانه را در گشادن آن هیچ تأثیر نماند. و چون اجابت کند- و دانم که کند که در همه احوال بزرگی نیست همتاش - روز دیگر را وعده بستانی که در آن روز این دو عقد بمبارکی تمام کرده آید و قاضی بو طاهر را با خویشتن بری تا هر دو عقد کرده آید و وی آنچه واجب است از احکام و ارکان بجای آرد. و مهر آن دو ودیعت آنچه بنام ما باشد پنجاه هزار دینار هریوه کنی و مهر دیگر بنام فرزند سی هزار دینار هریوه. و چون از مجلس عقد بازگردی، نثارها و هدیهها که با تو فرستاده آمده است، بفرمایی خازنان را که با تواند تا ببرند و تسلیم کنند از آن خان و ولیعهد و خاتونان و مادران دو ودیعت و از آن عمّان و خویشاوندان و حشم، ادام اللّه تأییدهم و صیانة الجمیع، چنانکه آن نسخت که داری بدان ناطق است و عذری که باید خواست بخواهی که آنچه امروز بعاجل الحال فرستاده آمده است نثاری است نگاهداشتن رسم وقت را، و چون مهدها فرستاده آید تا بمبارکی ودایع بیارند، آنچه شرط و رسم آنست بسزای هر دو جانب با مهدها باشد؛ تا اکنون بچشم رضا بدین تذکرهها نگریسته آید.
« ва пас аз онкии ин ҳолҳо карда ояду қарор гирифта бошад , дастурӣ бозгаштани хоҳӣу расӯлонро ки номзад кунанд бо хештани оре то чун дар змони саломати ҳамагон бадаргоҳ расанд , мо низ иқтидо бахон кунему ончӣ воҷибаст дарин абвоб ки бзёдти дӯстӣ ва мувофиқат бозгардад баҷои орем , ани шоءи аллоҳи таъолӣ . »
«و پس از آنکه این حالها کرده آید و قرار گرفته باشد، دستوری بازگشتن خواهی و رسولان را که نامزد کنند با خویشتن آری تا چون در ضمان سلامت همگان بدرگاه رسند، ما نیز اقتدا بخان کنیم و آنچه واجب است درین ابواب که بزیادت دوستی و موافقت بازگردد بجا آریم، ان شاء اللّه تعالی.»