Зикри алқбзи алии соҳиби алҷиши осиғктини алғозӣу Киеви ҷирии злки илои ани анФзи илои қалъаи ҷрдизу тўФии баҳои раҳмаи аллоҳи алайҳ

ذکر القبض علی صاحب الجیش آسیغکتین الغازی و کیف جری ذلک الی ان انفذ الی قلعة جردیز و توفّی بها رحمة اللّه علیه‌

Маҳол бошад чизеи нбштн ки бнорост монад , ки ин қавм ки ҳадиси эшон ёд мекунам , солҳои дарозаст то гузаштаанд ва хусуматҳои эшон бқёмт афтодааст .

محال‌ باشد چیزی نبشتن که بناراست ماند، که این قوم که حدیث ایشان یاد می‌کنم، سالهای دراز است تا گذشته‌اند و خصومتهای‌ ایشان بقیامت افتاده است.

Аммо бҳқиқт бибояд донист ки султони масъӯдро ҳеҷ дар дил набӯд ФрўгрФтни ғозӣ ,у бростои ваии ҳеҷ ҷафои нафармудӣ , ва он сипоҳи солории Ироқ ки ба тоаш доданд бадв додӣ . Аммо ӣнҷои ду ҳоли нодири биФтоду қазои ғолиб бо он ёр шуд то солорӣ чунин барофтод ,у лои марди лқзоءи аллоҳ , яке онкии Маҳмӯдён аз дами ин мард мебоз нашуданду ҳиялату тзриб ва ағро мекарданду дили амир аз бас ки бишунид , пар шуд то эшон бмроди расиданд ; ва яке азимтар аз он омад ки солори ҷавон буду перонро ҳурмат надошт то аз ҷавонии корӣ нописандида кард ва дар сар он шуд бе муроди худовандаш .

اما بحقیقت بباید دانست که سلطان مسعود را هیچ در دل نبود فروگرفتن غازی، و براستای وی‌ هیچ جفا نفرمودی، و آن سپاه‌سالاری عراق که به تاش‌ دادند بدو دادی. امّا اینجا دو حال نادر بیفتاد و قضای غالب‌ با آن یار شد تا سالاری چنین برافتاد، و لا مردّ لقضاء اللّه‌، یکی آنکه محمودیان از دم این مرد می‌باز نشدند و حیلت و تضریب‌ و اغرا میکردند و دل امیر از بس که بشنید، پر شد تا ایشان بمراد رسیدند؛ و یکی عظیم‌تر از آن آمد که سالار جوان بود و پیران را حرمت نداشت تا از جوانی کاری ناپسندیده کرد و در سر آن شد بی‌مراد خداوندش‌ .

Ва чунон афтод ки ғозии пас аз баруфтодани арёрқ бадгумон шуду хештанро фароҳам гирифту даст аз шароб бикашед ва чун навмидӣ меомад ва мешуд . Ва дар хилват бо касе ки сухан меронад , навмидӣ менамӯд ва мегирист . Ва яке даҳ мекарданд ва дурӯғҳо мегуфтанд ва боз мерасониданд то дег пар шуду амирро дил бигирифт , ва бо ин ҳамаи таҳаммулҳои подшоҳона мекард .

و چنان افتاد که غازی پس از برافتادن اریارق بدگمان شد و خویشتن را فراهم گرفت‌ و دست از شراب بکشید و چون نومیدی می‌آمد و می‌شد. و در خلوت با کسی که سخن می‌راند، نومیدی می‌نمود و می‌گریست. و یکی ده می‌کردند و دروغها می‌گفتند و باز میرسانیدند تا دیگ پر شد و امیر را دل بگرفت، و با این همه تحمّلهای پادشاهانه میکرد.

Ва Маҳмӯдён то бидон ҷой ҳила сохтанд ки занӣ буд ҳасани Меҳронро сахти хирадманду кори дидаи бншобўр , духтари бӯи алФзли бастӣ ва аз ҳасан бимонада бмргш ва ҳарчанд бисёр муҳташамон ӯро бхўостаҳ буданд ӯ шӯии нокарда ; ва ин зани модархондаи канизакӣ буд ки ҳамаи ҳарами сарои ғозӣ ӯ дошт ва онҷо омад ва шуд дошт . Ва ин зани хат некӯ дошту порсии сахти некӯи нбштӣ . Касони Фрокрднд , чунонкӣ касе биҷой наёвард то аз рӯй насиҳати вайро Бифрефтанд ва гуфтанд « мискини ғозиро амир Фрўхўоҳд гирифту наздик омадаасту фалон шаб хоҳад буд » ин зан биёмад ва бо ин канизак бигуфт . Ва канизак омад ва бо ғозӣ бигуфту сахти трсонидш ва гуфт : тадбири кор худ бисоз ки кушодае , то чун арёрқ ногоҳ нагирандат . Ғозии сахти дил машғӯл шуду канизакро гуфт : ин ҳураро бихон то беҳтар андеша дорад ,у баҳақ ӯ расм , агар ин ҳодисаи даргузарад . Канизак ӯро бихонад , ҷавоб дод ки « натавонад омад ки битарсад , аммо ончӣ равад , бурқаъати бознмоид , ту набиштаи хондани доне , бо солор мегӯйӣ » , канизак гуфт : сахт некӯ омад . Ва рқътҳо равон кардӣу ончии бишнида буд , бознамудӣ , локини Маҳмӯдёни дарин кор астодиҳо мекарданд , ин зан чигуна биҷой тавонистӣ оварад ? то қазои кори худ бикрад . Ва намози дигари рӯзи душанбеи нуҳуми моҳи рабиъи алохри санаи аснтин ва ъушрину арбъмоӣаҳи ин занро гуфтанд : « фардо чун ғозӣ бадаргоҳ ояд , ӯро Фрўхўоҳнд гирифт » ва ин кори бсохтнд ва нишонҳо бидоданд . Зан дар ҳоли рқътии набшату ҳоли бознамуду канизак бо ғозӣ бигуфт ,у оташ дар ғозӣ афтод , ки касони дигар ӯро бтрсонидаҳ буданд , дар соъат фармуд пӯшида , чунонкии Саиди саррофи кадхудояшу дигари берунён хабар надоштанд , то асбонро наъли бастанд ,у намози шом буд , ва чунон намӯд ки султон ӯро бмҳмӣ ҷое фиристад имшаб , то хабар берун науфтад . Ва хазона бикшоданд , ҳарчӣ ахФ буд аз ҷавоҳиру зрўсиму ҷома бғломон дод то бардоштанд . Ва пас аз намоз хуфтан вай барнишаст ва ин канизакро бо канизакии чаҳор дигари брншонднду боистод то ғуломон бҷмлаҳ барнишастанду астарони сабк бор карданд ва ҳамчунон ҷмозгон - ва дар сарои Арсалони ҷозиб дар як карони Балх май буд сахти давр аз сарои султон - баранд ва бар сари ду роҳ омад яке сӯии хуросони яке сӯии моўроء - алнҳр , чун мутаҳайирӣ бимонад , боистод ва гуфт : бкдом ҷониб рӯем ки ман ҷонро ҷустаам ?

و محمودیان تا بدان جای حیله ساختند که زنی بود حسن مهران را سخت خردمند و کار دیده بنشابور، دختر بو الفضل بستی و از حسن بمانده بمرگش و هرچند بسیار محتشمان او را بخواسته بودند او شوی ناکرده‌ ؛ و این زن مادرخوانده‌ کنیزکی بود که همه حرم‌سرای غازی او داشت و آنجا آمد و شد داشت. و این زن خطّ نیکو داشت و پارسی سخت نیکو نبشتی. کسان فراکردند، چنانکه کسی بجای نیاورد تا از روی نصیحت وی را بفریفتند و گفتند «مسکین غازی را امیر فروخواهد گرفت و نزدیک آمده است و فلان شب خواهد بود» این زن بیامد و با این کنیزک بگفت. و کنیزک آمد و با غازی بگفت و سخت ترسانیدش و گفت: تدبیر کار خود بساز که‌ گشاده‌ای، تا چون اریارق ناگاه نگیرندت. غازی سخت دل‌مشغول شد و کنیزک را گفت: این حرّه‌ را بخوان تا بهتر اندیشه دارد، و بحقّ او رسم‌، اگر این حادثه درگذرد. کنیزک او را بخواند، جواب داد که «نتواند آمد که بترسد، امّا آنچه رود، برقعت بازنماید، تو نبشته خواندن دانی، با سالار میگویی»، کنیزک گفت: سخت نیکو آمد. و رقعتها روان کردی و آنچه بشنیده بود، بازنمودی، لکن محمودیان درین کار استادیها میکردند، این زن چگونه بجای توانستی آورد؟ تا قضا کار خود بکرد. و نماز دیگر روز دوشنبه نهم ماه ربیع الاخر سنه اثنتین و عشرین و اربعمائه‌ این زن را گفتند: «فردا چون غازی بدرگاه آید، او را فروخواهند گرفت» و این کار بساختند و نشانها بدادند. زن در حال‌ رقعتی نبشت و حال بازنمود و کنیزک با غازی بگفت، و آتش در غازی افتاد، که کسان دیگر او را بترسانیده بودند، در ساعت فرمود پوشیده، چنانکه سعید صرّاف کدخدایش و دیگر بیرونیان‌ خبر نداشتند، تا اسبان را نعل بستند، و نماز شام بود، و چنان نمود که سلطان او را بمهمّی جایی فرستد امشب، تا خبر بیرون نیفتد . و خزانه بگشادند، هرچه اخفّ‌ بود از جواهر و زروسیم و جامه بغلامان داد تا برداشتند. و پس از نماز خفتن وی برنشست و این کنیزک را با کنیزکی چهار دیگر برنشاندند و بایستاد تا غلامان بجمله برنشستند و استران سبک‌ بار کردند و همچنان جمّازگان- و در سرای ارسلان جاذب در یک کران بلخ می‌بود سخت‌ دور از سرای سلطان‌ - براند و بر سر دو راه آمد یکی سوی خراسان یکی سوی ماوراء- النّهر، چون متحیّری بماند، بایستاد و گفت: بکدام جانب رویم که من جانرا جسته‌ام‌؟

Ғуломон ва қавм гуфтанд : « бар он ҷониб ки раъй ояд ; агар баталаб бдроинд , мо ҷонро бизанем . »

غلامان و قوم گفتند: «بر آن جانب که رأی آید؛ اگر بطلب بدرآیند، ما جان را بزنیم‌ .»

Гуфт : сӯии Ҷайҳуни савобтар , азон бигузарем ва эмин шавем ки хуросон давраст . Гуфтанд : фармон тараст . Пас бар ҷониби сиёҳ гирд кашид ва тез баранд . Посӣ аз шаби монда бҷиҳўн расед . Фурӯд об баранд аз работи зўи алқрнин то баробари Тирмиз , киштӣ ӣӣ ёфт дар вай ҷой нишаст фарох ,у боднаҳ , Ҷайҳунро орамида ёфт ва аз об гузар кард бсломт ва бар он лаби оби боистод . Пас гуфт : хато кардам ки базмин душманони омадам , сахт бадном шавам ки ӣнҷо душманӣаст давлати Маҳмӯдро чун алии тагин , рафтан савобтар сӯии хуросон буд . Ва бозгашти барин ҷониб омад ,у равшан шуда буд , то намози бомдоди бикрад ва бар он буд то атфӣ кунад бар ҷониби колФ то роҳ Омуӣ гирад ва худро бнздики хоразм - шоҳи афканд то вай шафоат кунаду кораши бслоҳи бозорд , нигоҳ кард ҷўқии лашкари султон падед омад саворони ҷаридау муборизони хиёра , ки ним шаби хабари бомейр масъӯд овараданд ки ғозӣ бирафт ҷониби сиёҳи гирд , ваии беруни омада буду лашкарро бар чаҳор ҷониби фиристода буд . Ғозии сахт мутаҳайир шуд .

گفت: سوی جیحون‌ صواب‌تر، ازان بگذریم و ایمن شویم که خراسان دور است. گفتند: فرمان‌تر است. پس بر جانب سیاه گرد کشید و تیز براند. پاسی از شب مانده بجیحون رسید. فرود آب براند از رباط ذو القرنین‌ تا برابر ترمذ، کشتی‌یی یافت در وی جای نشست فراخ، و بادنه، جیحون را آرمیده یافت و از آب گذر کرد بسلامت و بر آن لب آب بایستاد. پس گفت: خطا کردم که بزمین دشمنان آمدم، سخت بدنام شوم که اینجا دشمنی است دولت محمود را چون علی تگین‌، رفتن صوابتر سوی خراسان بود . و بازگشت برین جانب آمد، و روشن شده بود، تا نماز بامداد بکرد و بر آن بود تا عطفی کند بر جانب کالف‌ تا راه آموی گیرد و خود را بنزدیک خوارزم- شاه افکند تا وی شفاعت کند و کارش بصلاح بازآرد، نگاه کرد جوقی‌ لشکر سلطان پدید آمد سواران جریده‌ و مبارزان خیاره‌، که نیم شب خبر بامیر مسعود آوردند که غازی برفت جانب سیاه گرد، وی بیرون آمده بود و لشکر را بر چهار جانب فرستاده بود. غازی سخت متحیّر شد.

Дигари рӯз чун бадаргоҳи шудем , ҳзоҳзии сахт буду мардуми сохта бар асар якдигар мерафт ,у султони машғӯли дили дарин миёнаи ъбдўсро бихонаду ангуштарии хеш бадв дод ваамоне бхти худ набшат ва пайғом дод ки « ҳосдонти кори худ бкрднд , ва ҳануз дар туоне ёфт , бозгард то бком нарасанд ки троҳм бидон ҷумла дорем ки будӣ »у савгандони гарон ёд кард . Ъбдўс бтъҷил бирафт то буи расед . Маҳмӯдёни лашкари хиёра равон карда буданду пинҳон мисол дода то дамор аз ғозӣ бароранд ва агар мумкин гардад бикашанд , ва лашкарҳо дамодам буду ғозии хоста буд ки боз аз об гузар кунад то азин лашкар эмин шавад , мумкин нагашт , ки боди хостаҳ буду Ҷайҳуни бшўридаҳ , чунонкии киштии худ кор накарду лашкари қасди ҷон ӯ карда , ночор ва бзрўрт баҷанг боистод ки муборизии ҳавл буд ,у ғуломон кўшидн гирифтанд , чунонкии ҷанг сахт шуд . Ва мардуми султонӣ дамодам мерасед ,у ваии шикаста дил мешуд ва мекушед , чунонкӣ бисёр тир дар сипараш нишонда буданд . Ва як чӯбаи тири сахт бар зонуаш расед ва аз он мақҳур шуд ва наздик омад ки кушта шавад , ъбдўси дррсид ва ҷанг бинишонад ва маломат кард лашкарро ки шумоёнро фармон набӯд ҷанг кардан , ҷанг чаро кардед ? баробари ваии ббоистии истод то фурмоне дигар раседӣ .

دیگر روز چون بدرگاه شدیم، هزاهزی سخت‌ بود و مردم ساخته‌ بر اثر یکدیگر می‌رفت، و سلطان مشغول دل درین میانه عبدوس را بخواند و انگشتری خویش بدو داد و امانی‌ بخطّ خود نبشت و پیغام داد که «حاسدانت کار خود بکردند، و هنوز در توانی یافت، بازگرد تا بکام نرسند که تراهم بدان جمله داریم که بودی» و سوگندان گران یاد کرد. عبدوس بتعجیل برفت تا بوی رسید. محمودیان لشکر خیاره روان کرده بودند و پنهان مثال داده تا دمار از غازی برآرند و اگر ممکن گردد بکشند، و لشکرها دمادم‌ بود و غازی خواسته بود که باز از آب‌ گذر کند تا ازین لشکر ایمن شود، ممکن نگشت، که باد خاسته بود و جیحون بشوریده، چنانکه کشتی خود کار نکرد و لشکر قصد جان او کرده، ناچار و بضرورت بجنگ بایستاد که مبارزی‌ هول‌ بود، و غلامان کوشیدن گرفتند، چنانکه جنگ سخت شد. و مردم سلطانی دمادم میرسید، و وی شکسته دل می‌شد و می‌کوشید، چنانکه بسیار تیر در سپرش نشانده بودند. و یک چوبه تیر سخت بر زانوش رسید و از آن مقهور شد و نزدیک آمد که کشته شود، عبدوس دررسید و جنگ بنشاند و ملامت کرد لشکر را که شمایان را فرمان نبود جنگ کردن، جنگ چرا کردید؟ برابر وی ببایستی ایستاد تا فرمانی دیگر رسیدی.

Гуфтанд : ҷанг бзрўрт кардем ки хост ки аз об бугзарад ва чун мумкин нашуд , қасд гурез кард бар ҷониби Омуӣ , ночораш боздоштем ки аз маломати султони бтрсидим , акнӯн чун ту раседӣ , даст аз ҷанги бкшидим то фармон чист . Ъбдўси наздик ғозӣ рафт , ва ӯ бар болоӣ буд истодау ғамӣ шуда , гуфт : эй сипоҳи солор , кадоми деви туро аз роҳи бабрад то хештанро душман ком кардӣ ? азпоФтодаҳ бигирист ва гуфт : қазои чунин буду бтрсониднд . Гуфт : дили машғӯли мадор ки дртўон ёфт . Ва амону ангуштарии наздик вай фиристод ва пайғом бидоду савгандони амир ёд кард . Ғозӣ аз асб базмин омаду замин бӯса доду лашкару ғуломонаши истода аз ду ҷониб . Ъбдўси дил ӯ гарм кард . Ва ғозии силаҳ аз худ ҷудо карду пелӣ бо маҳди дррсид , ғозиро дар маҳд нишонданд ,у ғуломонашу қавмашро дил гарм карданд . Ъбдўси сипари ғозиро ҳамчунон тири дрншондаҳи бадасти саворони мсръи бФрстод ва ҳарчӣ рафта буд , пайғом дод . Ва ним шаби сипар бадаргоҳ раседу амир чун онро бидиду пайғом ъбдўс бишунид , бёромид . Ва хоҷаи Аҳмаду ҳамаи аъёни бадаргоҳ омада буданд то он вақт ки амир гуфт : бозгардед ; бозгаштанд ,у зуд бсроӣ фурӯрафт ва ҳамон вақт чизе бихӯраданд .

گفتند: جنگ بضرورت کردیم که خواست که از آب بگذرد و چون ممکن نشد، قصد گریز کرد بر جانب آموی، ناچارش بازداشتیم که از ملامت سلطان بترسیدیم، اکنون چون تو رسیدی، دست از جنگ بکشیدیم تا فرمان چیست. عبدوس نزدیک غازی رفت، و او بر بالایی بود ایستاده و غمی شده‌، گفت: ای سپاه‌سالار، کدام دیو ترا از راه ببرد تا خویشتن را دشمن کام‌ کردی؟ ازپافتاده‌ بگریست و گفت: قضا چنین بود و بترسانیدند. گفت: دل مشغول مدار که درتوان‌یافت. و امان و انگشتری نزدیک وی فرستاد و پیغام بداد و سوگندان امیر یاد کرد. غازی از اسب بزمین آمد و زمین بوسه داد و لشکر و غلامانش ایستاده از دو جانب‌ . عبدوس دل او گرم کرد. و غازی سلاح از خود جدا کرد و پیلی با مهد دررسید، غازی را در مهد نشاندند، و غلامانش و قومش را دل‌گرم کردند. عبدوس سپر غازی را همچنان تیر درنشانده‌ بدست سواران مسرع بفرستاد و هرچه رفته بود، پیغام داد. و نیم شب سپر بدرگاه رسید و امیر چون آن را بدید و پیغام عبدوس بشنید، بیارامید. و خواجه احمد و همه اعیان بدرگاه آمده بودند تا آن وقت که امیر گفت: بازگردید؛ بازگشتند، و زود بسرای فرورفت‌ و همان وقت چیزی بخوردند.

Саҳаргоҳи ъбдўси расида буд бо лашкар ,у ғозӣу ғуломонашу қавмашро бҷмлаҳ оварда . Амирро огоҳ карданд , амир аз сарои баромад ва бо ъбдўси замонӣ холӣ кард , пас ъбдўси баромаду пайғом бнўохт оварад ғозиро ва гуфт : фармонаст ки бсрои Маҳмадӣ ки баробари боғ хоссааст , фурӯд ояд ва биёсоед то ончӣ фармуданӣаст , фардо фармӯда ояд . Ғозиро онҷои бурданд ва фурӯд овараданд ва дар соъати бӯи алқосми кҳолро онҷо овараданд то он тир аз вай ҷудо карду доруи ниҳод ,у бёромид ва аз матбахи хос хӯрданӣ овараданд ,у пайғом дар пайғом буд ва навохту дили гармӣ ,у андаки моя чизе бихӯрад ва бихуфт .

سحرگاه عبدوس رسیده بود با لشکر، و غازی و غلامانش و قومش را بجمله آورده. امیر را آگاه کردند، امیر از سرای برآمد و با عبدوس زمانی خالی کرد، پس عبدوس برآمد و پیغام بنواخت آورد غازی را و گفت: فرمان است که بسرای محمّدی‌ که برابر باغ خاصّه‌ است، فرود آید و بیاساید تا آنچه فرمودنی است، فردا فرموده آید. غازی را آنجا بردند و فرود آوردند و در ساعت بو القاسم کحّال‌ را آنجا آوردند تا آن تیر از وی جدا کرد و دارو نهاد، و بیارامید و از مطبخ خاص خوردنی آوردند، و پیغام‌ در پیغام بود و نواخت و دل‌گرمی، و اندک مایه چیزی بخورد و بخفت.

Ва асбон аз ғуломон ҷудо карданд ,у ғуломонро дар он всоқҳо фурӯд овараданд . Ва хӯрдании бурданд то бёромиднд . Ва пиёда ӣӣ ҳазор чунонкӣ ғозӣ надонист , боистониднд бар чапу рости сарой , ъбдўси бозгашт , сипас онкии канизакон бо вай бёромидаҳ буданд .

و اسبان از غلامان جدا کردند، و غلامان را در آن وثاقها فرود آوردند. و خوردنی بردند تا بیارامیدند. و پیاده‌یی هزار چنانکه غازی ندانست، بایستانیدند بر چپ و راست سرای، عبدوس بازگشت، سپس آنکه کنیزکان با وی بیارامیده بودند .

Ва рӯз шуд , амир бор доду аъён ҳозир омаданд , гуфт : « ғозии мардӣ ростасту бакори омада ; ва дарин вақти вайро гуноҳӣ набӯд ки вайро бтрсониднд . Ва ин корро боз ҷуста ояду сазои он кас ки ин сохт фармӯда ояд . » хоҷаи бузург ва аъён гуфтанд : ҳамчунин бояд . Ва ин ҳадиси ъбдўси бкси хеши бғозии расонид , ваии сахт шод шуд . Ва пас аз бори амири бӯи алҳсни Ақилироу ёқӯби донёлу бӯи алълоро ки табибон хосса буданд , бнздик ғозӣ фиристод ки « дил машғӯл набояд дошт , ки ин бар ту бсохтнд , ва мо бозҷӯӣами ин корроу ончӣ бояд фармуд , бФрмоиим , то дил бад накунад ки вайро ӣнҷо фурӯд овараданд бад-ӣни боғи бародари мо , ки ғараз онаст ки бмо наздик бошӣу табибон бо тафаққуду риоят бадв расанд ва ин ориза зоил шавад , ончии ббоби вай воҷиб бошад , онгаҳ фармӯда ояд . » ғозӣ чун ин бишунид , нишаста замин бӯса дод - ки мумкин нагашт ки бархестӣ - ва бигирист ва бисёр дуо кард , пас гуфт : « бар бандаи бсохтнд то чунин хтоӣӣ бирафту бандагон гуноҳ кунанду худовандони дргзорнд . Ва бандаи забон узр надорад ,у худованд он кунад ки аз бузургӣ вай сазад . »у бӯи алҳсни бозгашт ва ончӣ гуфта буд , боз гуфт . Маҳмӯдён чун ин ҳадисҳо башнаваданд , сахт ғамнок шуданд ва дар ҳиялати афтоданд то афтодаи брнхизд . Ва кадхудои ғозӣу қавмаш чун ҳолҳо барин ҷумлаи диданд , пас бдўсаҳи рӯз аз байғӯлаҳо берун омаданду наздики ваии рафтанд .

و روز شد، امیر بار داد و اعیان حاضر آمدند، گفت: «غازی مردی راست است و بکار آمده‌ ؛ و درین وقت وی را گناهی نبود که وی را بترسانیدند. و این کار را باز جسته آید و سزای آن کس که این ساخت فرموده آید.» خواجه بزرگ و اعیان گفتند: همچنین باید . و این حدیث عبدوس بکس خویش بغازی رسانید، وی سخت شاد شد. و پس از بار امیر بو الحسن عقیلی را و یعقوب دانیال و بو العلا را که طبیبان خاصّه‌ بودند، بنزدیک غازی فرستاد که «دل‌مشغول نباید داشت، که این بر تو بساختند، و ما بازجوییم این کار را و آنچه باید فرمود، بفرماییم، تا دل بد نکند که وی را اینجا فرود آوردند بدین باغ برادر ما، که غرض آنست که بما نزدیک باشی و طبیبان با تفقّد و رعایت بدو رسند و این عارضه زایل شود، آنچه بباب وی واجب باشد، آنگه فرموده آید.» غازی چون این بشنید، نشسته‌ زمین بوسه داد- که ممکن نگشت که برخاستی‌ - و بگریست و بسیار دعا کرد، پس گفت: «بر بنده بساختند تا چنین خطائی برفت و بندگان گناه کنند و خداوندان درگذارند . و بنده زبان عذر ندارد، و خداوند آن کند که از بزرگی وی سزد.» و بو الحسن بازگشت و آنچه گفته بود، باز گفت. محمودیان چون این حدیثها بشنودند، سخت غمناک شدند و در حیلت افتادند تا افتاده برنخیزد . و کدخدای غازی و قومش چون حالها برین جمله دیدند، پس بدوسه روز از بیغوله‌ها بیرون آمدند و نزدیک وی رفتند.

Ва қисса беш азин дароз накунам , ҳол ғозӣ бидон ҷои расониданд ки ҳар рӯзии раъии амир дар боби вай бтар мекарданд . Чун суханони мухолифи бомейри расониданд ва аз ғозӣ низ хатои бзрўрти зоҳири гашту қазо бо он ёр шуд , амири бадгумонтар гашту дрондишид ва донист ки хишт аз ҷой хеш бирафт , ъбдўсро бихонад ва холӣ кард ва гуфт : моро ин бдрги бҳич кор наёяд , ки бадном шуд бад-ӣн чаҳ кард . Ва падарён низ аз даст мебашаванд . Ва олимиро шўронидн аз баҳри як тан казуӣ чунин хиёнатии зоҳири гашт маҳоласт . Онҷои рӯи наздики ғозӣ ва бигӯӣ ки « салоҳи ту онаст ки як чанде пеш мо набошӣу бғзнин мақом кунӣ ки чунин хтоӣӣ рафт , то батадрӣҷу тартиби ин номи зишт аз ту биафтаду корро дарёфта шавад » ва чун ин бигуфта бошӣ , мардум ӯро азу давр кунӣ , магари он ду сарпӯшидаро ки бадӯрҳо бояд кард . Ва бҷмлаҳи касоне ки аз эшон молии кушояд , бдиўон фирист . Саиди саррофро бибояд оварад ва бибояд гуфт то бадаргоҳ меояд ки хидматиро бакораст . Ва ғуломонашро бҷмлаҳи бсроӣ мо фирист то бо эшон астқсои молӣ ки бадаст эшон бӯдааст , бикунанду бхзонаҳи оранду онгоҳи касоне ки саройро шоинд , нигоҳ доранду ончии ншоинд , дар боби эшон ончии рой воҷиб кунад , фармӯда ояд . Ва эҳтиёт кун то ҳеҷ аз сомиту нотиқи ин мард пӯшида намонад . Ва чун азин ҳама фориғ шудӣ , пиёдагони гумор то ғозиро нигоҳ доранд , чунонкӣ бе илми ту кас ӯро набинад , то ончии пас азин аз раъй воҷиб кунад , фармӯда ояд .

و قصّه بیش ازین دراز نکنم، حال غازی بدان جای رسانیدند که هر روزی رأی امیر در باب وی بتر میکردند. چون سخنان مخالف بامیر رسانیدند و از غازی نیز خطا بضرورت ظاهر گشت و قضا با آن یار شد، امیر بدگمان‌تر گشت و دراندیشید و دانست که خشت از جای خویش برفت‌، عبدوس را بخواند و خالی کرد و گفت: ما را این بدرگ‌ بهیچ کار نیاید، که بدنام شد بدین چه کرد. و پدریان نیز از دست می‌بشوند . و عالمی را شورانیدن از بهر یک تن کزوی چنین خیانتی ظاهر گشت محال‌ است. آنجا رو نزدیک غازی و بگوی که «صلاح تو آن است که یک چندی پیش ما نباشی و بغزنین مقام کنی‌ که چنین خطائی رفت، تا بتدریج و ترتیب این نام زشت از تو بیفتد و کار را دریافته شود » و چون این بگفته باشی، مردم او را ازو دور کنی، مگر آن دو سرپوشیده‌ را که بدورها باید کرد. و بجمله کسانی که از ایشان مالی گشاید، بدیوان فرست. سعید صرّاف‌ را بباید آورد و بباید گفت تا بدرگاه می‌آید که خدمتی را بکار است. و غلامانش را بجمله بسرای ما فرست تا با ایشان استقصای‌ مالی که بدست ایشان بوده است، بکنند و بخزانه آرند و آنگاه کسانی که سرای را شایند، نگاه دارند و آنچه نشایند، در باب ایشان آنچه رای واجب کند، فرموده آید. و احتیاط کن تا هیچ از صامت‌ و ناطق‌ این مرد پوشیده نماند. و چون ازین همه فارغ شدی، پیادگان گمار تا غازی را نگاه دارند، چنانکه بی‌علم تو کس او را نبیند، تا آنچه پس ازین از رأی واجب کند، فرموده آید.

Ъбдўс бирафту пайғоми амири бгзорд , ғозӣ чун бишунид , замин бӯса дод ва бигирист ва гуфт : « салоҳи бандагон дар он бошад ки худовандон фармойанд . Ва бандаро ҳақ хизматаст , агар раъй худованд бинад , банда ҷое нишонда ояд ки бҷон эмин бошад , ки душманони қасд ҷон кунанд , то чун рӯзгор барояду дили худованд хуш шавад ва хоҳад ки стўрбонӣ фармоед , бар ҷой бошам . Ва ин сарпӯшидагонро бмн арзонӣ дораду пӯшишӣу қӯтӣ ки аз он гзир нест . Ва ту эй хоҷаи дасти бмни даҳ то маро аз худоӣ бипазирӣ ки андешаи ман мидорӣ » , ва мегирист ки ин мегуфт . Ъбдўс гуфт : ба азин бошад ки май андешӣ , дил бад набояд кард . Ғозӣ гуфт : ман кӯдакӣ нестам ва пас аз имрӯз чунон донам ки хоҷаро бунаи байнам . Ъбдўси даст бадв доду вафо змон карду вайро бпзирФт ва дар огўш гирифту бозгашт ва берун омад ва бидон сафа бузург бинишаст ва ҳарчӣ амири фармӯда буд , ҳама тамом кард , чунонкии намози дигарро ҳеҷ шуғл намонад ,у бнздик амир бозомад , сипас онкӣ пиёдагон гумошт то ғозиро боҳтёт нигоҳ доранд , ва ҳарчӣ буд бо амир бигуфту нсхтҳо арза карду молии сахти бузург , сомиту нотиқ биҷой омад . Ва ғуломонро бўсоқ овараданду эҳтиёти моли бкрднд , гуфтанд : ончии солор бадишон дода буд , бозстдаҳ буд . Ва амири эшонро пеши хост ва ҳар чаҳ хиёра буд бўсоқ фиристод ва ончӣ набоист , бҳоҷбон ва саройён бахшед .

عبدوس برفت و پیغام امیر بگزارد، غازی چون بشنید، زمین بوسه داد و بگریست و گفت: «صلاح بندگان در آن باشد که خداوندان فرمایند. و بنده را حقّ خدمت است، اگر رأی خداوند بیند، بنده جایی نشانده آید که بجان ایمن باشد، که دشمنان قصد جان کنند، تا چون روزگار برآید و دل خداوند خوش شود و خواهد که ستوربانی‌ فرماید، بر جای باشم. و این سرپوشیدگان را بمن ارزانی دارد و پوششی و قوتی که از آن گزیر نیست. و تو ای خواجه‌ دست بمن ده تا مرا از خدای بپذیری‌ که اندیشه من میداری»، و میگریست که‌ این میگفت. عبدوس گفت: به ازین باشد که می‌اندیشی، دل بد نباید کرد. غازی گفت: من کودکی نیستم و پس از امروز چنان دانم که خواجه را بنه بینم‌ . عبدوس دست بدو داد و وفا ضمان کرد و وی را بپذیرفت و در آگوش‌ گرفت و بازگشت و بیرون آمد و بدان صفّه بزرگ بنشست و هرچه امیر فرموده بود، همه تمام کرد، چنانکه نماز دیگر را هیچ شغل نماند، و بنزدیک امیر بازآمد، سپس آنکه پیادگان گماشت تا غازی را باحتیاط نگاه دارند، و هرچه بود با امیر بگفت و نسختها عرضه کرد و مالی سخت بزرگ، صامت و ناطق بجای آمد. و غلامان را بوثاق آوردند و احتیاط مال بکردند، گفتند: آنچه سالار بدیشان داده بود، بازستده بود. و امیر ایشان را پیش خواست و هر چه خیاره بود بوثاق فرستاد و آنچه نبایست، بحاجبان و سراییان بخشید.

Чун ин шуғли рости истод , амири ъбдўсро гуфт : ғозиро гусел бояд кард басӯии ғазнӣн . Гуфт : худованд бар чаҳ ҷумла фармоед ? »у ончии ғозӣ бо вай гуфта буд ва гиристау дасти ваии гирифта , ҳама он бигуфт . Амирро дил ба печиду ъбдўсро гуфт :

چون این شغل راست ایستاد، امیر عبدوس را گفت: غازی را گسیل باید کرد بسوی غزنین. گفت: خداوند بر چه جمله فرماید؟» و آنچه غازی با وی گفته بود و گریسته و دست وی گرفته، همه آن بگفت. امیر را دل به‌پیچید و عبدوس را گفت:

Ин мард бегунаҳаст ,у худоӣ , ъзўҷл , бандагонро нигоҳ тавонад дошт , ва набояд гузошт ки бадв қасдӣ бошад . Ва вайро бтў супурдем , андешаи кор ӯ бидор . Гуфт : худованд бар чаҳ ҷумла фармоед ? гуфт : даҳ уштур бигӯӣ то рост кунанду маҳмилу кжоўаҳҳо ва се астар , ва бисёр ҷомаи пӯшидании ғозиро ва ҳам канизаконро , ва се матбахӣ ва ҳазор динор ва бист ҳазор дирами нФқотро . Ва бигӯӣ то ббўи алии кўтўол нома нависанду тўқиъӣ то вайро бо ин қавм бар қалъа ҷое некӯ бисозанду ғозиро бо эшон онҷо бинишонанд , аммо бо банд , ки шарти боздоштан инаст эҳтиётро . Ва се ғуломи ҳиндӯ бояд харид аз баҳри хизмат ӯро ва ҳавоиҷ кашӣданро . Ва чун ин ҳама рост шуд , пӯшидаи чунонкӣ биҷой наёранд , ним шабии эшонро гусел бояд кард бо сесад савори ҳиндӯ ва дивист пиёдаи ҳам ҳиндӯу пешравӣ .

این مرد بی‌گنه است، و خدای، عزّوجلّ، بندگان را نگاه تواند داشت، و نباید گذاشت که بدو قصدی باشد. و وی را بتو سپردیم، اندیشه کار او بدار. گفت: خداوند بر چه جمله فرماید؟ گفت: ده اشتر بگوی تا راست کنند و محمل‌ و کژاوه‌ها و سه استر، و بسیار جامه پوشیدنی غازی را و هم کنیزکان را، و سه مطبخی و هزار دینار و بیست هزار درم نفقات را. و بگوی تا ببو علی کوتوال‌ نامه نویسند و توقیعی‌ تا وی را با این قوم بر قلعه جایی نیکو بسازند و غازی را با ایشان آنجا بنشانند، امّا با بند، که شرط بازداشتن این است احتیاط را. و سه غلام هندو باید خرید از بهر خدمت او را و حوائج کشیدن را . و چون این همه راست شد، پوشیده چنانکه بجای نیارند، نیم شبی ایشان را گسیل باید کرد با سیصد سوار هندو و دویست پیاده هم هندو و پیشروی.

Ва ту Муътамидӣ номзад кун ки аз ҷиҳати ту бо ғозӣ раваду бнгзорд ки бо ваии ҳеҷ ранҷ расад ва аз ваии ҳеҷ чиз хоҳанд то бсломт ӯро ба қалъа ғазнӣн расонанду ҷавоби номаи бхти бӯи алии кўтўоли биоранд . Ъбдўс биёмад ва ин ҳама рост карданду ғозиро ббрднду кони охири алъҳд ба , ки низ ӯро дида наомад . Қиссаи гузаштан ӯ ҷой дигар биорам ва он сол ки фармон ёфт .

و تو معتمدی نامزد کن که از جهت تو با غازی رود و بنگذارد که با وی هیچ رنج رسد و از وی هیچ چیز خواهند تا بسلامت او را به قلعه غزنین رسانند و جواب نامه بخطّ بو علی کوتوال بیارند. عبدوس بیامد و این همه راست کردند و غازی را ببردند و کان آخر العهد به‌، که نیز او را دیده نیامد. قصّه گذشتن او جای دیگر بیارم و آن سال که فرمان یافت.