Ва акнӯн ҳадиси ин ду солори муҳташам бпоён омаду сахт дароз кашид , аммо ночор чун қоидау қонӯн бар он ниҳода омадааст ки ҳамаи қиссаро бтмомии шарҳ бояд кард , ва ин ду мард бзрк буданд , қонӯни нигоҳи доштам , ки сухан агарчӣ дароз шавад аз нуктау нодарра холӣ набошад . Ва инак оқибати кори ду сипоҳи солор куҷо шуд ? ҳама бпоён омад , чунонкӣ гуфтӣ ҳаргиз набӯдааст . Ва замонау гашти фалаки бФрмони эзад , ъззкраҳ , чунин бисёр кардааст ва бисёр хоҳад кард . Ва хирадманд онаст ки бнъмтӣу ишва ӣӣ ки замона диҳад , фирефта нашавад ва бар ҳазар мебошад аз бозстдн ки сахт зишт сетанд ва бемуҳобо . Ва дар он бояд кушед ки озодамардонро астноъ кунаду тухми некии бпрогнди ҳам ин ҷаҳонӣ ва ҳам он ҷаҳонӣ , то аз ваии номи некӯ ёдгор монад , ва чунон набошад ки ҳама худ хӯрд ва худ пӯшад , ки ҳеҷ марди бад-ӣн ном нагирифтааст . Дар қадими алдҳр мардӣ бӯдааст номи ваии збрқони бен бадар бо неъматии сахти бзрк ,у одат ин дошт ки худ хӯрдӣ ва худ пӯшедӣ , бкс нараседӣ , то ҳтиӣаҳ шоир гуфт ӯро , шеър :

و اکنون حدیث این دو سالار محتشم بپایان آمد و سخت دراز کشید، امّا ناچار چون قاعده و قانون بر آن نهاده آمده است که همه قصّه را بتمامی شرح باید کرد، و این دو مرد بزرک بودند، قانون نگاه داشتم، که سخن اگرچه دراز شود از نکته و نادره‌ خالی نباشد. و اینک عاقبت کار دو سپاه‌سالار کجا شد؟ همه بپایان آمد، چنانکه گفتی هرگز نبوده است. و زمانه و گشت فلک بفرمان ایزد، عزّذکره، چنین بسیار کرده است و بسیار خواهد کرد. و خردمند آن است که بنعمتی و عشوه‌یی‌ که زمانه دهد، فریفته نشود و بر حذر می‌باشد از بازستدن که سخت زشت ستاند و بی‌محابا. و در آن باید کوشید که آزادمردان را اصطناع‌ کند و تخم نیکی بپراگند هم این جهانی و هم آن جهانی، تا از وی نام نیکو یادگار ماند، و چنان نباشد که همه خود خورد و خود پوشد، که هیچ مرد بدین نام نگرفته است. در قدیم الدّهر مردی بوده است نام وی زبرقان‌ بن بدر با نعمتی سخت بزرک، و عادت این داشت که خود خوردی و خود پوشیدی، بکس نرسیدی، تا حطیئه‌ شاعر گفت او را، شعر:

Дъи алмкорми лои трҳли лбғитҳо

دع المکارم لا ترحل لبغیتها

Ва ақъди Фонки анати алтоъми алкосӣ

و اقعد فانّک انت الطّاعم الکاسی‌

Ва чунон хондам ки чун ин қасидаи ҳтиӣаҳ бар збрқони хонданд , надимонаш гуфтанд : ин ҳҷоӣӣ зиштаст ки ҳтиӣаҳ туро гуфтааст , збрқони наздики амири алмؤмнини умри хитоб , разии аллоҳи анҳу , омаду шикоят ва тазаллум кард ; гуфт : дод ман бидиҳ . Умр фармуд то ҳтиӣаҳро биовараданд . Гуфт : ман дарин фӯҳшӣ ва ҳҷоӣӣ надонам ,у гуфтани шеъру дақоиқу мзоиқи он кори амир алмؤмнин нест , ҳисони собитро бихонад ва савганд диҳад то ончӣ дарин донад , рост бигӯед . Умр кас фиристоду ҳисонро биовараданд - ва ӯ нобӣно шуда буд - бинишаст ва ин байт бар ваии хонданд , ҳисони умрро гуфт : ё амири алмؤмнин , мо ҳиҷоу локинаи слҳи алии збрқон . Умр табассум кард ва эшонро ишорат кард то бозгарданд . Ва ин байт бимонадааст ва чаҳорсад ваанд соласт то инро менависанд ва мехонанд . Ва инак ман битоза нбштм ки бошад касе инро бихонад ва бакор ояд , ки номи некӯ ёдгор монад .

و چنان خواندم که چون این قصیده حطیئه بر زبرقان خواندند، ندیمانش گفتند: این هجائی زشت است که حطیئه ترا گفته است، زبرقان نزدیک امیر المؤمنین عمر خطّاب‌، رضی اللّه عنه، آمد و شکایت و تظلّم کرد ؛ گفت: داد من بده. عمر فرمود تا حطیئه را بیاوردند. گفت: من درین فحشی و هجائی‌ ندانم، و گفتن شعر و دقایق و مضایق‌ آن کار امیر المؤمنین نیست، حسّان ثابت‌ را بخواند و سوگند دهد تا آنچه درین داند، راست بگوید. عمر کس فرستاد و حسّان را بیاوردند- و او نابینا شده بود- بنشست و این بیت بر وی خواندند، حسّان عمر را گفت: یا امیر المؤمنین، ما هجا و لکنّه سلح علی زبرقان‌ . عمر تبسّم کرد و ایشان را اشارت کرد تا بازگردند. و این بیت بمانده است و چهارصد و اند سال است تا این را می‌نویسند و می‌خوانند. و اینک من بتازه نبشتم که باشد کسی این را بخواند و بکار آید، که نام نیکو یادگار ماند.

Ва ин байти мтнбии сахт некӯ гуфтааст , шеър :

و این بیت متنبی‌ سخت نیکو گفته است، شعر:

Зикри улфатии умраи ассонӣу ҳоҷата

ذکر الفتی عمره الثّانی و حاجته‌

Моқотаҳу фузули алъиши ишғол

ماقاته و فضول العیش اشغال‌

Ва агар азин маънии нбштни гирам , сахт дароз шавад . Ва ин мавъизат басандааст ҳушёрону кордононро . Ва се байти шеъри ёди доштам аз он абӯи алътоҳиаҳи фарохури ҳолу рӯзгори ин ду солор , ӣнҷои нбштм ки андари он ъбртҳост , шеър :

و اگر ازین معنی نبشتن گیرم، سخت دراز شود. و این موعظت بسنده است هشیاران و کاردانان را. و سه بیت شعر یاد داشتم از آن ابو العتاهیه‌ فراخور حال و روزگار این دو سالار، اینجا نبشتم که اندر آن عبرتهاست، شعر:

АФнити ъмрки идбору ақболо

افنیت عمرک ادبار و اقبالا

Тбғии албнину тбғии алоҳлу алмоло

تبغی البنین و تبغی الاهل و المالا

?иламтар алмалики аломсии ҳайн тарӣ

الم تر الملک الامسیّ حین تری‌

Ҳилл на?ил халқи ман алднёи комаи ноло

هل نال خلق من الدّنیا کما نالا

Азои ишди лқўми ақди малакаам

اذا یشدّ لقوم عقد ملکهم‌

Лоқўои змонои лъқди алмалики ҳлоло

لاقوا زمانا لعقد الملک حلّالا

Ва рӯдакӣ низ некӯ гуфтааст , шеър :

و رودکی نیز نیکو گفته است، شعر:

Меҳтарони ҷаҳон ҳама марданд

مهتران جهان همه مردند

Маргро сари ҳамаи Фрўкрднд

مرگ را سر همه فروکردند

Зери хок андарун шуданд онон

زیر خاک اندرون شدند آنان‌

Ки ҳама кӯшкҳо бароварданд

که همه کوشکها برآوردند

Аз ҳазорон ҳазор неъмату ноз

از هزاران هزار نعمت و ناز

На бохри биҷузи кафани бурданд

نه بآخر بجز کفن بردند

Буд аз неъмат ончӣ пӯшеданд

بود از نعمت آنچه پوشیدند

Ва анчаҳ доданд ва он куҷо хӯрданд

و انچه دادند و آن کجا خوردند

Анқзти ҳзаҳи алқсаҳу ани кони фӣҳо баъзи алтўл , ки албдиъи ғайри ммлўл .

انقضت هذه القّصة و ان کان فیها بعض الطّول، که البدیع غیر مملول‌ .

Хониш
бхш 45 - пнд бӣҳқӣ — съӣд шрӣфӣ