Ва амир аз ғзнӣ ҳаракат кард , рӯзи панҷшанбеи нимаи шавол ва бкобл омаду онҷои се рӯзи ббўду пелонро арза карданд ҳазор ва шашсад ва ҳафтод нару мода , бипасандед , сахти фарбеҳ ва ободон буданд . Ва мақдами пилбонони мардӣ буд чун ҳоҷиби бӯи алнзр ,у писарони қрохону ҳамаи пилбонони зери фармони вай . Амири бӯи алнзрро бнўохт ва бисёр бстўдш ва гуфт : « ин озоди мард дар ҳавои мо бисёр бало дидааст ва ранҷҳои бузург кашида аз амири мозӣ , чунонкии бики дафъат ӯро ҳазор чӯб заданду ҷониби моро дар он пурсиш нигоҳ дошту бҳқиқти тану ҷони фидоӣ мо кард . Вақт омад ки ҳақ ӯ нигоҳ дошта ояд , ки чунин марди бзъомти пилбонон дареғ бошад бо кифояту мносҳту сухани некӯ ки донад гуфту русуми тамом ки дарёфтааст хизмати подшоҳонро . » хоҷа Аҳмад гуфт : бӯи алнзрро ин ҳақ ҳаст ва чунин мард дар пеши тахти худованд бибояд пайғомҳоро .
و امیر از غزنی حرکت کرد، روز پنجشنبه نیمه شوّال و بکابل آمد و آنجا سه روز ببود و پیلان را عرضه کردند هزار و ششصد و هفتاد نر و ماده، بپسندید، سخت فربه و آبادان بودند. و مقدّم پیلبانان مردی بود چون حاجب بو النّضر، و پسران قراخان و همه پیلبانان زیر فرمان وی. امیر بو النّضر را بنواخت و بسیار بستودش و گفت: «این آزاد مرد در هوای ما بسیار بلا دیده است و رنجهای بزرگ کشیده از امیر ماضی، چنانکه بیک دفعت او را هزار چوب زدند و جانب ما را در آن پرسش نگاه داشت و بحقیقت تن و جان فدای ما کرد. وقت آمد که حقّ او نگاه داشته آید، که چنین مرد بزعامت پیلبانان دریغ باشد با کفایت و مناصحت و سخن نیکو که داند گفت و رسوم تمام که دریافته است خدمت پادشاهان را.» خواجه احمد گفت: بو النّضر را این حق هست و چنین مرد در پیش تخت خداوند بباید پیغامها را .
Амир фармуд то ӯро бҷомаҳи хонаи бурданду халъати ҳоҷибии пўшониднд ки брўзгор дошта буд , ва пеш омад бо қабои сиёҳу кулоҳи ду шоху камари зар ,у расми хизмат биҷой овараду бхимаҳи худ боз рафт . Ва ҳақ ӯ ҳамаи аъёни даргоҳи бўоҷбии бгзорднд . Ва пас азин ҳар рӯзии вҷиаҳтар буд то онгоҳ ки дараҷаи заомат ҳиҷоб ёфт , чунонкӣ биорам биҷои хеш ки кадоми вақт буд . Ва имрӯзи санаи аҳадӣ ва хумсину арбъмоӣаҳи бҳмди аллоҳ биҷойаст -у биҷои боди султони муаззами абӯи шуҷоъи фаррухи зоди ибни Носири дайни аллоҳ ки ӯро бнўохту ҳақи хизмати қадим вай бишнохт - ва лашкарҳо мекашад ва корҳои бо ном бар даст вай мебарояд , чунонкӣ биорам , ва чун бғзнин бошад дар тадбири малик сухан гуяд ва агар расӯлӣ ояд , русуми бозмеи намояд ; ва дар мушкилот , Маҳмӯдӣу масъӯдӣу мўдўдӣ , разии аллоҳи анҳуам , руҷӯъ бо вай мекунанд ,у кўтўолии қалъати ғазнӣни шуғлӣ бо ном ки барисам вайаст , ҳоҷибӣ аз он ваии баноми қтлғи тагин онро рост медорад .
امیر فرمود تا او را بجامهخانه بردند و خلعت حاجبی پوشانیدند که بروزگار داشته بود، و پیش آمد با قبای سیاه و کلاه دو شاخ و کمر زر، و رسم خدمت بجای آورد و بخیمه خود باز رفت. و حق او همه اعیان درگاه بواجبی بگزاردند. و پس ازین هر روزی وجیهتر بود تا آنگاه که درجه زعامت حجّاب یافت، چنانکه بیارم بجای خویش که کدام وقت بود. و امروز سنه احدی و خمسین و اربعمائه بحمد اللّه بجای است- و بجای باد سلطان معظّم ابو شجاع فرّخزاد ابن ناصر دین اللّه که او را بنواخت و حقّ خدمت قدیم وی بشناخت- و لشکرها میکشد و کارهای با نام بر دست وی میبرآید، چنانکه بیارم، و چون بغزنین باشد در تدبیر ملک سخن گوید و اگر رسولی آید، رسوم بازمینماید ؛ و در مشکلات، محمودی و مسعودی و مودودی، رضی اللّه عنهم، رجوع با وی میکنند، و کوتوالی قلعت غزنین شغلی با نام که برسم وی است، حاجبی از آن وی بنام قتلغ تگین آن را راست میدارد .
Ва амири пас аз арз кардани пелони нишот шароб кард . Ва пилбононро бпоимрдии ҳоҷиби бузурги блготгин халъат дод . Ва сад пели нар ҷудо карданд то бо рояти олии бблхи оранд . Ва дигари пелонро биҷойҳои худ бозбрднд . Ва аз кобул бирафт амир ва бпрўон омаду онҷои панҷ рӯзи ббўд бо шикору нишоти шароб то бунаҳоу сиқлу пелон аз бж ғўзк бигузаштанд . Пас аз бж бигузашту бчўконӣ шароб хӯрд . Ва аз онҷо бўлўолҷ омад ва ду рӯзи ббўд . Ва аз влўолҷи сӯй Балх кашид ва дар шаҳр омад рӯзи се шанбеи сездаҳуми зўи алқъдаҳи санаи аснтин ва ъушрину арбъмоӣаҳу бкўшк дар абди алоълӣ мақом кард як ҳафта ва пас ббоғ бузург рафту бунаҳо бҷмлаҳ онҷо овараданд ва девонҳо онҷо сохтанд , ки бар он ҷумла ки амир мисол дода буд ва хат баркашида даҳлез ва майдонҳо ва девонҳоу ҷузи он всоқҳои ғуломони ҳама рост карда буданд ва он ҷӯии бузург ки дар боғ меравад фаввораи сохта .
و امیر پس از عرض کردن پیلان نشاط شراب کرد. و پیلبانان را بپایمردی حاجب بزرگ بلگاتگین خلعت داد. و صد پیل نر جدا کردند تا با رایت عالی ببلخ آرند. و دیگر پیلان را بجایهای خود بازبردند. و از کابل برفت امیر و بپروان آمد و آنجا پنج روز ببود با شکار و نشاط شراب تا بنهها و ثقل و پیلان از بژ غوزک بگذشتند. پس از بژ بگذشت و بچوکانی شراب خورد. و از آنجا بولوالج آمد و دو روز ببود. و از ولوالج سوی بلخ کشید و در شهر آمد روز سهشنبه سیزدهم ذو القعده سنه اثنتین و عشرین و اربعمائه و بکوشک در عبد الاعلی مقام کرد یک هفته و پس بباغ بزرگ رفت و بنهها بجمله آنجا آوردند و دیوانها آنجا ساختند، که بر آن جمله که امیر مثال داده بود و خط برکشیده دهلیز و میدانها و دیوانها و جز آن وثاقهای غلامان همه راست کرده بودند و آن جوی بزرگ که در باغ میرود فوّاره ساخته.
Ва чун бғзнин буданд бўсҳли зўзнӣ дар боби Хоразмшоҳи олтўнтоши ҳилтии сохта буд ва тзрибӣ карда буд ва татмиъӣ намӯда дар маҷлиси амир , чунонкии олтўнтош дар сар он шуду бўсҳлро низ бад-ӣни сабаби меҳнатӣ бузург афтод дар Балху муддатӣ дар он меҳнат бимонад ;у ӣнҷои ҷой он нест , чун бблх расед ин подшоҳ ва чанд шуғли фариза ки пеш дошт ва пеш омаду бргзорднд , набишта ояд онгоҳи мақома бтмомӣ баронам ки бисёр наводир ва аҷоибаст андари он донистанӣ .
و چون بغزنین بودند بوسهل زوزنی در باب خوارزمشاه آلتونتاش حیلتی ساخته بود و تضریبی کرده بود و تطمیعی نموده در مجلس امیر، چنانکه آلتونتاش در سر آن شد و بوسهل را نیز بدین سبب محنتی بزرگ افتاد در بلخ و مدّتی در آن محنت بماند؛ و اینجا جای آن نیست، چون ببلخ رسید این پادشاه و چند شغل فریضه که پیش داشت و پیش آمد و برگزاردند، نبشته آید آنگاه مقامه بتمامی برانم که بسیار نوادر و عجایب است اندر آن دانستنی .
[ дар гузашти Халифаи алқодри биллоҳ ]
[در گذشت خلیفه القادر بالله]
Ва рӯзи се шанбеи даҳ рӯзи боқии мондаи азин моҳ хабар расед ки амири алмؤмнини алқодри биллоҳ , анори аллоҳи барраона , гузашта шуду амири алмؤмнини абӯи ҷаъфари аломоми алқоӣми бомари аллоҳ , адоами аллоҳи султона ,ро ки имрӯзи санаи إҳдӣ ва хумсину арбъмоӣаҳ биҷойасту биҷои бод ва вале аҳд буд бар тахт хилофат нишонданд ва байъат карданду аъён ҳар ду батн аз банӣ ҳошим , улувваёну аббосиён , бар тоъату мтобъти ваии бёромиднду кафеи мардуми Бағдод , [ ва ] қоф то қофи ҷаҳони номаҳо нбштнду расӯлони рафтанд то аз аъёни велот байъат меситонанд ;у фақиҳи абӯи бикри Муҳамади бен Муҳамади алслимонии алтўсии номзади ҳазрати султон бхросон омад марин муҳимро . Амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , бад-ӣни хабари сахт андешманд шуд ва бо хоҷаи Аҳмаду устодами бўнср холӣ кард ва гуфт : дар ин боб чаҳ бояд кард ? хоҷа гуфт : зиндагонии худованди дарози бод дар давлату бузургӣ то ворис аъмол бошад , ҳар чанд ин хабар ҳақиқатаст , магари савоб чунон бошад ки ин хабарро пинҳон дошта шаваду хутбаи ҳам баном қодир мекунанд , ки расӯли чунин ки набиштаанд , бар асар хабараст ва бошад ки зуд дар расад . Ва онгоҳ чун вай расед ва биёсуд , пеши худованди орандаши бсзо то номаи таъзият ва таҳният бирасонад ва бозгардаду дигари рӯз худованд биншинаду расми таъзият биҷой оварад се рӯз , пас аз он рӯзи одинаи бмсҷд одина равад то расми таҳният низ гзордаҳ шавад бхтбаҳ кардан бар қоим ва нисорҳо кунанд . Амир гуфт : « савоб ҳаминаст . » ва ин хабарро пинҳон доштанд ва ошкоро накарданд . Ва рӯз [ як ] шанбеи даҳуми зии алҳҷаҳи расми иди азҳӣ бо такаллуфи азим биҷой овараданд ва бисёр зинатҳо рафт аз ҳамаи маъонӣ .
و روز سهشنبه ده روز باقی مانده ازین ماه خبر رسید که امیر المؤمنین القادر باللّه، انار اللّه برهانه، گذشته شد و امیر المؤمنین ابو جعفر الامام القائم بامر اللّه، ادام اللّه سلطانه، را که امروز سنه إحدی و خمسین و اربعمائه بجای است و بجای باد و ولی عهد بود بر تخت خلافت نشاندند و بیعت کردند و اعیان هر دو بطن از بنی هاشم، علویان و عبّاسیان، بر طاعت و متابعت وی بیارامیدند و کافّه مردم بغداد، [و] قاف تا قاف جهان نامهها نبشتند و رسولان رفتند تا از اعیان ولات بیعت میستانند؛ و فقیه ابو بکر محمّد بن محمّد السّلیمانی الطّوسی نامزد حضرت سلطان بخراسان آمد مرین مهم را. امیر مسعود، رضی اللّه عنه، بدین خبر سخت اندیشمند شد و با خواجه احمد و استادم بونصر خالی کرد و گفت: در این باب چه باید کرد؟ خواجه گفت: زندگانی خداوند دراز باد در دولت و بزرگی تا وارث اعمال باشد، هر چند این خبر حقیقت است، مگر صواب چنان باشد که این خبر را پنهان داشته شود و خطبه هم بنام قادر میکنند، که رسول چنین که نبشتهاند، بر اثر خبر است و باشد که زود در رسد. و آنگاه چون وی رسید و بیاسود، پیش خداوند آرندش بسزا تا نامه تعزیت و تهنیت برساند و بازگردد و دیگر روز خداوند بنشیند و رسم تعزیت بجای آورد سه روز، پس از آن روز آدینه بمسجد آدینه رود تا رسم تهنیت نیز گزارده شود بخطبه کردن بر قائم و نثارها کنند. امیر گفت: «صواب همین است.» و این خبر را پنهان داشتند و آشکارا نکردند. و روز [یک] شنبه دهم ذی الحجّه رسم عید اضحی با تکلّف عظیم بجای آوردند و بسیار زینتها رفت از همه معانی.
Ва рӯзи одинаи нимаи зии алҳҷаҳи ин сол нома расед ки сулаймонии расӯл бшбўрқон расед ва аз рай то онҷои велоту уммолу гмоштгони султони сахти некӯ таъаҳҳуд карданду расми истиқболро баҷо овараданд . Амири хоҷаи алии Микоилро , раҳмаи аллоҳи алайҳ , бихонад ва гуфт : расӯлӣ меояд , бисоз [ то ] бо кавкаба ӣӣ бузург аз ашроф улувваёну қазоау уламоу фуқаҳои бостқбол рӯй аз пештару аъёни даргоҳу мартабаи дорон бар асар ту оянду расӯлро бсзо дар шаҳр оварда ояд . Алии дарин боби такаллуфии сохт аз андозаи гузашта ки раиси алрؤсо буд ва чунин корҳо ӯро омада буду хонадони муборакашро ки боқии боди ин хона дар бақои хоҷаи амиди абӯи абди аллоҳи алҳусайн бен Микоил , адоами аллоҳи таъӣдаи Фнъми албқиаҳи ҳозои алсдр , ва бирафт бостқболи расӯл . Ва бар асари ваии буъалии расӯлдор бо мартабаи дорону ҷнибтон бисёр бирафтанд . Ва чун бшҳр наздик расед , се ҳоҷибу бӯи алҳсни Караҷӣу Музаффари ҳокими надим ки сухани тозӣ некӯ гуфтандӣ ва даҳ сарҳанг бо савории ҳазор пазира шуданду расӯлро бо кароматии бузург дар шаҳр овараданд рӯзи одинаи ҳашт рӯзи монда аз зўи алҳҷаҳ ,у бкўии сбдбоФон фурӯд овараданд бсрои некӯу ороста ва дар вақт бисёр хӯрданӣ бо такаллуфи бурданду аллоҳи аълами болсўоб .
و روز آدینه نیمه ذی الحجّه این سال نامه رسید که سلیمانی رسول بشبورقان رسید و از ری تا آنجا ولات و عمال و گماشتگان سلطان سخت نیکو تعهّد کردند و رسم استقبال را بجا آوردند. امیر خواجه علی میکائیل را، رحمة اللّه علیه، بخواند و گفت: رسولی میآید، بساز [تا] با کوکبهیی بزرگ از اشراف علویان و قضاة و علما و فقها باستقبال روی از پیشتر و اعیان درگاه و مرتبهداران بر اثر تو آیند و رسول را بسزا در شهر آورده آید. علی درین باب تکلّفی ساخت از اندازه گذشته که رئیس الرّؤسا بود و چنین کارها او را آمده بود و خاندان مبارکش را که باقی باد این خانه در بقای خواجه عمید ابو عبد اللّه الحسین بن میکائیل، ادام اللّه تأییده فنعم البقیّة هذا الصّدر، و برفت باستقبال رسول. و بر اثر وی بوعلی رسولدار با مرتبهداران و جنیبتان بسیار برفتند. و چون بشهر نزدیک رسید، سه حاجب و بو الحسن کرجی و مظفر حاکم ندیم که سخن تازی نیکو گفتندی و ده سرهنگ با سواری هزار پذیره شدند و رسول را با کرامتی بزرگ در شهر آوردند روز آدینه هشت روز مانده از ذو الحجّة، و بکوی سبدبافان فرود آوردند بسرای نیکو و آراسته و در وقت بسیار خوردنی با تکلّف بردند و اللّه اعلم بالصّواب.