[ раъй задани амир дар боби интихоби вазир ]

[رأی زدن امیر در باب انتخاب وزیر]

Амири масъӯд чун бори бигусаст , хилват кард бо аъёну арқону сипоҳи солори алии дояу ҳоҷиби бузурги блготгину бўолФтҳи розии оризу бўсҳли ҳмдўӣу бўнсри машкон , пас гуфт : хоҷаи Аҳмад гузашта шуд , перии пурдон ва бо ҳишмати қадим буд ва моро бедардисар медошт . Ва ночори вазирӣ май бояд ки бе воситаи кор рост наёяд , кадоми касро шиносед ки бад-ӣни шуғли бузург қиём кунад ? гуфтанд : худованди бандагонро медонад аз он худу онон ки баркашида худованд мозӣанд , ҳар кро ихтиёр кунад , ҳамагон ӯро мутӣъ бошанду ҳишмати шуғли вайро нигоҳ доранду касро Зуҳра набошад ки бар раъии рафеъи худованд эътироз кунад . Гуфт : раведи онҷо ва холӣ биншинед ки ҷойгоҳ дабиронаст .

امیر مسعود چون بار بگسست، خلوت کرد با اعیان و ارکان و سپاه سالار علی دایه و حاجب بزرگ بلگاتگین و بوالفتح رازی عارض و بوسهل حمدوی و بونصر مشکان، پس گفت: خواجه احمد گذشته شد، پیری پردان‌ و با حشمت قدیم‌ بود و ما را بی‌دردسر میداشت‌ . و ناچار وزیری می‌باید که بی‌واسطه‌ کار راست نیاید، کدام کس را شناسید که بدین شغل بزرگ قیام کند؟ گفتند: خداوند بندگان را میداند از آن خود و آنان که برکشیده‌ خداوند ماضی‌ اند، هر کرا اختیار کند، همگان او را مطیع باشند و حشمت شغل وی را نگاه دارند و کس را زهره نباشد که بر رأی رفیع‌ خداوند اعتراض کند. گفت: روید آنجا و خالی بنشینید که جایگاه دبیران است.

Ва бторм ки миёни боғ буд бинишастанд ки ҷойгоҳи девони рисолат буд . Бўнсрро боз хонд ва гуфт : падарами он вақт ки Аҳмадро бинишонад , чанд танро номи барда буд ки бар ҳснк қарор гирифт , он касонро бигӯӣ . Бўнср гуфт : бӯи алҳсни сайёрӣ [ро ] султон гуфт мардӣ кофӣаст аммо болоу ъамома ӯро дӯст надорам , кори ваии соҳиб девонӣаст ки ҳам кифоят дорад ва ҳам амонат ;у тоҳири муставфиро гуфт « ӯ аз ҳамаи шоиста тараст , аммо баста кораст ва ман шитоб зада , дар хашм шавам , дасту пой ӯ аз кори бишавад . Ва бӯи алҳсни Ақилии ному ҷоҳ ва кифоят дорад , аммо рӯстоӣ табъаст ва пайғомҳо ки даҳуми ҷузами нгзорд ва ман бар он ки ӯ бемуҳобо бигӯед ху кардааму ҷавоби ситадаи бозорд . Ва бўсҳл ҳмдўӣ баркашида мосту шогирдии Аҳмади ҳасан бисёр кардааст , ҳануз ҷавонаст , муддатии дигар шогирдӣ кунад то муҳаззаб тар гардад , онгоҳи корӣ бо номро шояд , ва низ шуғли ғазнӣну ҳудӯди он сахт бузургаст ва касе бояд ки моро бедардисар дорад . Ва ҳснки ҳишмат гирифтааст , шумор ва дабирӣ надонад , ҳар чанд нойибон ӯ шуғли ншобўр рост медоранд ва ин бқўт ӯ митўоннд кард . Аҳмади абди алсмди шоистатар аз ҳамагонаст , олтўнтоши чунуе дигар надораду хоразми сғрӣ бузургаст » , аҳволи ин қавм , зиндагонии худованди дарози бод , барин ҷумла рафт . Султони охир бҳснк дод ва пушаймон шуд . Акнӯн ҳама бар ҷойанд магари ҳснк ;у худованди ҳам бандагону чокарон шоиста дорад . Амир гуфт : номи ин қавм бибояд набшат ва бар аъён арза кард .

و بطارم‌ که میان باغ بود بنشستند که جایگاه دیوان رسالت بود. بونصر را باز خواند و گفت: پدرم آن وقت که احمد را بنشاند، چند تن را نام برده بود که بر حسنک قرار گرفت، آن کسان را بگوی. بونصر گفت: بو الحسن سیّاری [را] سلطان گفت مردی کافی است اما بالا و عمامه‌ او را دوست ندارم، کار وی صاحب دیوانی‌ است که هم کفایت دارد و هم امانت؛ و طاهر مستوفی را گفت «او از همه شایسته‌تر است، اما بسته کار است و من شتاب‌زده‌، در خشم شوم، دست و پای او از کار بشود. و بو الحسن عقیلی نام و جاه و کفایت دارد، امّا روستایی طبع‌ است و پیغامها که دهم جزم نگزارد و من بر آن که او بی‌محابا بگوید خو کرده‌ام و جواب ستده‌ بازآرد. و بوسهل حمدوی برکشیده ماست و شاگردی احمد حسن بسیار کرده است، هنوز جوان است، مدتی دیگر شاگردی کند تا مهذّب‌تر گردد، آنگاه کاری با نام را شاید، و نیز شغل غزنین و حدود آن سخت بزرگ است و کسی باید که ما را بی دردسر دارد. و حسنک حشمت گرفته است‌، شمار و دبیری‌ نداند، هر چند نایبان او شغل نشابور راست میدارند و این بقوّت او میتوانند کرد. احمد عبد الصّمد شایسته‌تر از همگان است، آلتونتاش چنویی‌ دیگر ندارد و خوارزم ثغری‌ بزرگ است»، احوال این قوم، زندگانی خداوند دراز باد، برین جمله رفت. سلطان‌ آخر بحسنک‌ داد و پشیمان شد. اکنون همه بر جای‌اند مگر حسنک؛ و خداوند هم بندگان و چاکران شایسته دارد. امیر گفت: نام این قوم بباید نبشت و بر اعیان عرضه کرد .

Бўнсри набшату наздики он қавм рафт , гуфтанд ҳар як аз дайгарӣ шоиста таранд ва худованд донад ки эътимод бар кадоми банда бояд кард .

بونصر نبشت و نزدیک آن قوم رفت، گفتند هر یک از دیگری شایسته‌ترند و خداوند داند که اعتماد بر کدام بنده باید کرد.

Амири бўнсрро гуфт : бўолҳсни сайёрии соҳбдиўонии рай ва ҷибол дорад ва он кори баду Низомӣ гирифтааст ,у бўсҳли ҳмдўӣ ба рай хоҳад рафт ки аз тоҳири дабири ҷузи шароб хӯрдану ръўнти дигари кории брнёид ,у тоҳири муставфии девони истифоро бакораст ,у бўолҳсни Ақилии маҷлиси моро . Ва чунонкии султони бохри дида буд дилам бар Аҳмади абди алсмд қарор мегирад ки лашкарӣ бидон бузургӣу Хоразмшоҳи мурдаро бомўӣ донад овараду дабирӣу шумору муомилот некӯ донад ,у мардӣ ҳӯшёраст . Бўнср гуфт : сахти некӯ андешӣдааст ; дар айёми хлФоء банӣ аббосу рӯзгори сомониёни кадхудоёни умароу ҳиҷобро вазорат додаанд ,у касӣри кадхудои бўолҳсни симҷўр буд ки бўолқосм нбсаҳ ӯст ва чанд бор ӯро сомониён аз бўолҳсни бхўостнд то вазорат диҳанд , бӯи алҳсн шафиъон ангехт ки ҷузи вай кас надорад . Ва кори хоразм акнӯн мунтазамасту абди алҷбори писари хоҷаи Аҳмад чун падараши дараҷа вазорат ёфт , басар тавонад барад . Амир фармуд то дуот овараданду бхти хеши млтФаҳ ӣӣ набшати сӯии Аҳмади барин ҷумла ки « бо хоҷаи моро корӣаст муҳим бар шуғли мамлакат , ва ин хилтошро бтъҷил фиристода омад . Чунон бояд ки дар вақт ки барин набишта ки бхти мости воқифи гардӣ , аз роҳи нисои сӯии даргоҳи оеу бхўорзм диранг накунӣ . »у млтФаҳ ба бўнср дод ва гуфт :

امیر بونصر را گفت: بوالحسن سیّاری صاحبدیوانی ری و جبال‌ دارد و آن کار بد و نظامی گرفته است، و بوسهل حمدوی به ری خواهد رفت که از طاهر دبیر جز شراب خوردن و رعونت‌ دیگر کاری برنیاید، و طاهر مستوفی دیوان استیفا را بکار است، و بوالحسن عقیلی مجلس ما را . و چنانکه سلطان بآخر دیده بود دلم بر احمد عبد الصّمد قرار میگیرد که لشکری بدان بزرگی و خوارزمشاه مرده را بآموی داند آورد و دبیری و شمار و معاملات نیکو داند، و مردی هوشیار است. بونصر گفت: سخت نیکو اندیشیده است؛ در ایّام خلفاء بنی عباس و روزگار سامانیان کدخدایان امرا و حجّاب را وزارت داده‌اند، و کثیر کدخدای بوالحسن سیمجور بود که بوالقاسم‌ نبسه‌ اوست و چند بار او را سامانیان از بوالحسن‌ بخواستند تا وزارت دهند، بو الحسن شفیعان‌ انگیخت که جز وی کس ندارد. و کار خوارزم اکنون منتظم است و عبد الجبّار پسر خواجه احمد چون پدرش درجه وزارت یافت، بسر تواند برد . امیر فرمود تا دوات آوردند و بخطّ خویش ملطّفه‌یی نبشت سوی احمد برین جمله که «با خواجه ما را کاری است مهم بر شغل مملکت، و این خیلتاش‌ را بتعجیل فرستاده آمد. چنان باید که در وقت که‌ برین نبشته که بخطّ ماست واقف گردی، از راه نسا سوی درگاه آیی و بخوارزم درنگ نکنی.» و ملطّفه به بونصر داد و گفت:

Бхти хеш чизе набейс , хитоби шайхӣу Муътамидӣ ки дорад ва ёд кунад ки агар бғибти вай халалӣ уфтад бхўорзм , Муътамидии биҷои худ насб кунад ;у абди алҷбори писари худро бо худ дорад ки чун ҳурмат боргоҳ биёбад бо халъат ва навохту қоидау тартиб бхўорзм бозгардад . Ва аз хештан низ нома навису мусарраҳи бознмоӣ ки « аз барои вазорат то вайро дода ояд хонда шудааст ва дар сари султон бо ман гуфтааст » то марди қавӣ дил шавад .

بخطّ خویش چیزی نبیس‌، خطاب شیخی و معتمدی که دارد و یاد کند که اگر بغیبت وی خللی افتد بخوارزم، معتمدی بجای خود نصب کند؛ و عبد الجبّار پسر خود را با خود دارد که چون حرمت بارگاه بیابد با خلعت و نواخت و قاعده و ترتیب بخوارزم بازگردد. و از خویشتن نیز نامه نویس و مصرّح‌ بازنمای که «از برای وزارت تا وی را داده آید خوانده شده است و در سرّ سلطان با من گفته است» تا مرد قوی‌ دل شود.

Ва бўнсри номаи султони набшат , чунонкӣ ӯ донистӣ набшат , ки устоди замона буд дарин абвоб , ва аз ҷиҳати худ млтФаҳ ӣӣ набшати барин ҷумла : « зиндагонии хоҷаи Сайиди дарози бод , ва дар ъзу давлати солҳои бисёр бзёд . Бидонад ки дар замири замона тақдирҳо бӯдааст ва бар он сари худоӣ , ъзу ҷл , воқифаст ки тақдир кардааст , дигари худованди султони бузург вале алнъм ки бохтёр , ин дӯсти вай , бўнсри машконро ҷойгоҳи он сар доштаасту номаи султони ман нбштми бФрмони олӣ , зодаи аллоҳи ълўо , бхти хеш ,у бтўқиъи мؤкди гашт . Ва бхти олии млтФаҳ ӣӣ дарҷ онаст . Ва ин нома аз хештани ҳам бмсоли олии нбштм . Чанд дароз бояд кард , сахт зуд ояд , ки садри вазорат муштоқаст то он кас ки сазовор он гаштааст ва он хоҷа Сайидаст , базӯдӣ ӣнҷо расаду чашми кеҳтарони блқои вай равшан гардад ,у аллоҳи таъолии имдаҳи ббқоӣаҳи ъзизои мдидоу иблғаҳи ғояи ҳамау иблғнии фӣаи мо тмнити ?лаи бмнаҳ . » ва ин номаҳоро тўқиъ кард ва аз хилтошони дев - саворони якеро номзад карданд ва бо вай ниҳоданд ки даҳ рӯзӣ бхўорзм равад ва бншобўр бозояд , ва дар вақт рафт .

و بونصر نامه سلطان نبشت، چنانکه او دانستی نبشت، که استاد زمانه بود درین ابواب، و از جهت خود ملطّفه‌یی نبشت برین جمله: «زندگانی خواجه سیّد دراز باد، و در عزّ و دولت سالهای بسیار بزیاد . بداند که در ضمیر زمانه تقدیرها بوده است و بر آن سرّ خدای، عزّ و جلّ، واقف است که تقدیر کرده است، دیگر خداوند سلطان بزرگ ولیّ النعم‌ که باختیار، این دوست وی‌، بونصر مشکان را جایگاه آن سرّ داشته است و نامه سلطان من نبشتم بفرمان عالی، زاده اللّه علوّا، بخطّ خویش، و بتوقیع‌ مؤکّد گشت. و بخطّ عالی ملطّفه‌یی درج‌ آن است. و این نامه از خویشتن هم بمثال‌ عالی نبشتم. چند دراز باید کرد، سخت زود آید، که صدر وزارت مشتاق است تا آن کس که سزاوار آن گشته است و آن خواجه سیّد است، بزودی اینجا رسد و چشم کهتران بلقای وی‌ روشن گردد، و اللّه تعالی یمدّه ببقائه عزیزا مدیدا و یبلغه غایة همّه و یبلغنی فیه ما تمنّیت له بمنّه‌ .» و این نامه‌ها را توقیع کرد و از خیلتاشان دیو- سواران یکی را نامزد کردند و با وی نهادند که ده روزی‌ بخوارزم رود و بنشابور بازآید، و در وقت رفت.