[ халъати пӯшии Аҳмади инолтгин ]
[خلعت پوشی احمد ینالتگین]
Хоҷаи бдиўон вазорат омаду Аҳмадро бхўонднд , сахт битарсед аз тбътии дигар ки бадв боз хӯрд ва биёмад ,у хоҷаи вайро бинишонад ва гуфт : донистае ки бо ту ҳисоби чандини сола буд ,у марои доне ки савганд гаронаст ки дар корҳои султонӣ астқсо кунам ва набояд ки турои сӯрати бандад ки аз ту озорӣ дорам ва ё қасдӣ мекунам , то дили бади надорӣ ки онҷо ки як маслиҳати худованд султон бошад , дар он бандагони давлатро ҳеҷ чиз боқӣ намонад аз насиҳату шафқат . Аҳмади замин бӯса дод ва гуфт : бандаро бҳичи ҳоли сӯратҳои чунин маҳол набандад ки на худовандро имрӯз мебинад , ва солҳо бидидааст , салоҳи бандагон дар онаст ки худованд султон мефармоеду худованди хоҷаи бузург савоб бинад . Вазир гуфт : султони имрӯз хилватӣ кард ва дар ҳар бобӣ сухан рафту муҳимтар аз он ҳадиси Ҳиндӯстон ки гуфт : « онҷои мардии дроъаҳ пӯшаст чун қозии Широз , ва аз вай солорӣ наёяд ; солорӣ бояд бо ному ҳишмат ки онҷо равад ва ғзў кунад ва хароҷҳо бастанд , чунонкии қозии тимори амалҳо ва молҳо мекашад , ва он солори буқати худ бғзў мераваду хароҷ ва пел месетанд ва бар тораки ҳиндӯон осӣ мезанад » , ва чун пурсидам ки худованди ҳамаи бандагонро шиносад , крои миФрмоид ? гуфт « дилам бар Аҳмади инолтгин қарор мегирад » ва дар боби ту сахти некӯ раъй дидам худовандро , ва ман низ ончӣ донистам аз шаҳомату бакори омадагии ту бознамудам , ва фармуд маро то туро бихонам ва аз маҷлиси олии дили туро гарм кунаму кор ту бисозам то биравӣ , чаҳ гӯйӣ ? Аҳмади замин бӯса дод ва бар пой хост ва гуфт : ман бандаро забони шукри ин неъмат несту хештанро мустаҳаққи ин дараҷа нашиносаму банда ва фармон бурдорам хидматӣ ки фармӯда ояд , ончӣ ҷаҳдаст , биҷои орм , чунонкӣ муқарар гардад ки аз шафқату насиҳати чизе боқӣ намонад . Хоҷаи вайро дил гарм кард ва некуӣ гуфт ва бозгардонеду Музаффари ҳокими надимро бихонаду ончии рафта буд , бо ваии бозронд ва гуфт : амирро бигӯӣ ки бибояд фармуд то халъати вай рост кунанд зиёдат аз онкии арёрқро ки солори Ҳиндӯстон буд сохтанду бӯи насри машкони маншураши бинависаду бтўқиъ ороста гардад ки чун халъат бапушед , ончӣ воҷибаст аз аҳком биҷой оварда ояд , то базӯдӣ бараваду басар кор расаду буқати бғзўи шитобад . Ва Музаффар бирафт ва пайғом бидод . Амир фармуд то халъати Аҳмад рост карданд : таблу илму кӯсу ончӣ бо он равад ки солоронро диҳанд . Ва рӯзи якшанбеи дувуми шаъбони ин сол амир фармуд то Аҳмади инолтгинро бҷомаҳи хонаи бурданду халъати пўшониднди хлътии сахти фахри ва пеш омад камари зари ҳзоргонии баста ва бо кулоҳи ду шох ва сохташ ҳам ҳзоргонӣ буд ,у расми хизмат биҷой овараду амири бнўохтшу бозгашт , бокароматии некӯ бахона рафту сахти бсзо ҳақаш гузорданад .
خواجه بدیوان وزارت آمد و احمد را بخواندند، سخت بترسید از تبعتی دیگر که بدو باز خورد و بیامد، و خواجه وی را بنشاند و گفت: دانستهای که با تو حساب چندین ساله بود، و مرا دانی که سوگند گران است که در کارهای سلطانی استقصا کنم و نباید که ترا صورت بندد که از تو آزاری دارم و یا قصدی میکنم، تا دل بد نداری که آنجا که یک مصلحت خداوند سلطان باشد، در آن بندگان دولت را هیچ چیز باقی نماند از نصیحت و شفقت. احمد زمین بوسه داد و گفت: بنده را بهیچ حال صورتهای چنین محال نبندد که نه خداوند را امروز میبیند، و سالها بدیده است، صلاح بندگان در آن است که خداوند سلطان میفرماید و خداوند خواجه بزرگ صواب بیند. وزیر گفت: سلطان امروز خلوتی کرد و در هر بابی سخن رفت و مهمتر از آن حدیث هندوستان که گفت: «آنجا مردی درّاعهپوش است چون قاضی شیراز، و از وی سالاری نیاید؛ سالاری باید با نام و حشمت که آنجا رود و غزو کند و خراجها بستاند، چنانکه قاضی تیمار عملها و مالها میکشد، و آن سالار بوقت خود بغزو میرود و خراج و پیل میستاند و بر تارک هندوان عاصی میزند »، و چون پرسیدم که خداوند همه بندگان را شناسد، کرا میفرماید؟ گفت «دلم بر احمد ینالتگین قرار میگیرد» و در باب تو سخت نیکو رأی دیدم خداوند را، و من نیز آنچه دانستم از شهامت و بکار آمدگی تو بازنمودم، و فرمود مرا تا ترا بخوانم و از مجلس عالی دل ترا گرم کنم و کار تو بسازم تا بروی، چه گویی؟ احمد زمین بوسه داد و بر پای خاست و گفت: من بنده را زبان شکر این نعمت نیست و خویشتن را مستحق این درجه نشناسم و بنده و فرمان بردارم خدمتی که فرموده آید، آنچه جهد است، بجای آرم، چنانکه مقرر گردد که از شفقت و نصیحت چیزی باقی نماند. خواجه وی را دلگرم کرد و نیکویی گفت و بازگردانید و مظفر حاکم ندیم را بخواند و آنچه رفته بود، با وی بازراند و گفت: امیر را بگوی که بباید فرمود تا خلعت وی راست کنند زیادت از آنکه اریارق را که سالار هندوستان بود ساختند و بو نصر مشکان منشورش بنویسد و بتوقیع آراسته گردد که چون خلعت بپوشید، آنچه واجب است از احکام بجای آورده آید، تا بزودی برود و بسر کار رسد و بوقت بغزو شتابد. و مظفّر برفت و پیغام بداد. امیر فرمود تا خلعت احمد راست کردند: طبل و علم و کوس و آنچه با آن رود که سالاران را دهند. و روز یکشنبه دوم شعبان این سال امیر فرمود تا احمد ینالتگین را بجامهخانه بردند و خلعت پوشانیدند خلعتی سخت فاخر و پیش آمد کمر زر هزارگانی بسته و با کلاه دو شاخ و ساختش هم هزارگانی بود، و رسم خدمت بجای آورد و امیر بنواختش و بازگشت، باکرامتی نیکو بخانه رفت و سخت بسزا حقّش گزاردند.
[ музокираи вазир бо Аҳмад дар боби Ҳиндӯстон ]
[مذاکره وزیر با احمد در باب هندوستان]
Ва дигари рӯз бадаргоҳ омаду амир бо хоҷаи бузургу хоҷаи бӯи насри соҳиби девони рисолат холӣ карду Аҳмадро бхўонднд ва мисолҳо аз лафз олӣ башнавад ва аз онҷо бторм омаданд ва ин се тан холӣ бинишастанду маншуру мавозиъаи ҷавобҳо набишта ва ҳар ду бтўқиъи мؤкд шуда бо Аҳмади ббрднд ва насахт сўгндномаҳ пеш овараданду вай савганд бихӯрад , чунонкӣ расмасту хати худ бар он набшат ва бар амир арза карданду бадвот дор супурданд .
و دیگر روز بدرگاه آمد و امیر با خواجه بزرگ و خواجه بو نصر صاحب دیوان رسالت خالی کرد و احمد را بخواندند و مثالها از لفظ عالی بشنود و از آنجا بطارم آمدند و این سه تن خالی بنشستند و منشور و مواضعه جوابها نبشته و هر دو بتوقیع مؤکّد شده با احمد ببردند و نسخت سوگندنامه پیش آوردند و وی سوگند بخورد، چنانکه رسم است و خطّ خود بر آن نبشت و بر امیر عرضه کردند و بدواتدار سپردند.
Ва хоҷаи вайро гуфт : он мардаки широзии биногваши огндаҳ чунон хоҳад ки солорон бар фармон ӯ бошанд , ва бо оҷизӣ чун абди аллоҳи қротгин сарукор дошт , чун ном арёрқ бишунид ва донист ки мардӣ бо дандон омад , биҷуст то онҷои омил ва мушарраф фиристад бӯи алФтҳи домғониро бФрстоду бӯи алФрҷи кирмониро ва ҳам бо арёрқ барнаёмаданд . Ва арёрқро ончӣ афтод аз он афтод ки брأии худ кор меронад , туро ки солорӣ бояд ки бҳкми мавозиъау ҷавоб кор мекунӣ ва албата дар аъмолу амвол сухан нагӯйӣ то бар ту сухан кас нашунаванд аммо шарти солориро бтмомии биҷои оре , чунонкии он мардаки даст бар раг ту наниҳаду туро забун нагирад . Ва бӯи алқосми бӯи алҳкм ки соҳиб бурид ва муътамадаст , ончӣ равад , худ буқати хеш анҳо мекунад ва мисолҳои султонӣ ва девонӣ мерасад . Ва набояд ки шумо ду тани маҷлиси олиро ҳеҷ дардисар оред , ончӣ нбштнӣаст сӯии ман фарох тар мебояд набшат то ҷавобҳои ҷузам мерасад . Ва раъии олии чунон иқтизо мекунад ки чанд танро аз аъёни Дайламон чун бӯи насри тиФўру ҷузи вай бо ту фиристода ояд то аз даргоҳ давртар бошанд ки мардумоне бегонаанд ; ва чанд танро низ ки аз эшон таассуб мебошад бноҳити шан чун бӯи насри бомиёнӣу бародари заъими Балху писар ъам раис ,у танӣ чанд аз гарданкашони ғуломони сарое ки азишон хиёнатҳо рафтааст ва бар эшон падед карда озод хоҳанд кард васлат дод ва чунон намӯд ки хайл тавонад , эшонро бо худ бояд бараду сахти азизу некӯ бояд дошт , аммо албата набояд ки як тан аз эшон бе фармони султон аз об чанд роҳа бугзарад беилму ҷавози ту . Ва чун бғзўии раведи ин қавмро бо хештан бояд бараду неки эҳтиёт бояд кард то миёни лашкари Лоҳур омехтагӣ нашаваду шароб хӯрдану чавгон задан набошад ва бар эшон ҷосусону мушаррафони дорӣ ки ин аз он муҳимотаст ки албата таъхир барнадорад ,у бӯи алқосми бӯи алҳкми дарин боб оятӣаст , сӯй ӯ набишта ояд то даст бо ту яке кунаду ончӣ воҷибаст дарин тамомии он биҷои орад . Ва дар бобаҳоии дигари ончии фармони олӣ буду маншуру ҷавоби мавозиъа омодааст ва инча шунидӣ пӯшида , турои фармон худовандаст ,у пӯшида бояд дошт . Ва чун басар кор раседӣ , ҳолҳои дигар ки тоза мешавад , май бознамоӣад , ҳар касеро ончӣ дарбора вай бошад , то фармонҳо ки расад бар он кор мекунад . Аҳмад инолтгин гуфт : ҳамаи бандаро муқарари гашт ва ҷаҳд карда ояд то халал науфтад . Ва бозгашт .
و خواجه وی را گفت: آن مردک شیرازی بناگوش آگنده چنان خواهد که سالاران بر فرمان او باشند، و با عاجزی چون عبد اللّه قراتگین سروکار داشت، چون نام اریارق بشنید و دانست که مردی با دندان آمد، بجست تا آنجا عامل و مشرف فرستد بو الفتح دامغانی را بفرستاد و بو الفرج کرمانی را و هم با اریارق برنیامدند . و اریارق را آنچه افتاد از آن افتاد که برأی خود کار میراند، ترا که سالاری باید که بحکم مواضعه و جواب کار میکنی و البّته در اعمال و اموال سخن نگویی تا بر تو سخن کس نشنوند اما شرط سالاری را بتمامی بجای آری، چنانکه آن مردک دست بر رگ تو ننهد و ترا زبون نگیرد. و بو القاسم بو الحکم که صاحب برید و معتمد است، آنچه رود، خود بوقت خویش انها میکند و مثالهای سلطانی و دیوانی میرسد. و نباید که شما دو تن مجلس عالی را هیچ دردسر آرید، آنچه نبشتنی است سوی من فراختر میباید نبشت تا جوابهای جزم میرسد. و رأی عالی چنان اقتضا میکند که چند تن را از اعیان دیلمان چون بو نصر طیفور و جز وی با تو فرستاده آید تا از درگاه دورتر باشند که مردمانی بیگانهاند؛ و چند تن را نیز که از ایشان تعصّب میباشد بناحیتشان چون بو نصر بامیانی و برادر زعیم بلخ و پسر عمّ رئیس، و تنی چند از گردنکشان غلامان سرایی که ازیشان خیانتها رفته است و بر ایشان پدید کرده آزاد خواهند کرد وصلت داد و چنان نمود که خیل تواند، ایشان را با خود باید برد و سخت عزیز و نیکو باید داشت، اما البتّه نباید که یک تن از ایشان بیفرمان سلطان از آب چند راهه بگذرد بیعلم و جواز تو . و چون بغزوی روید این قوم را با خویشتن باید برد و نیک احتیاط باید کرد تا میان لشکر لاهور آمیختگی نشود و شراب خوردن و چوگان زدن نباشد و بر ایشان جاسوسان و مشرفان داری که این از آن مهمّات است که البتّه تأخیر برندارد، و بو القاسم بو الحکم درین باب آیتی است، سوی او نبشته آید تا دست با تو یکی کند و آنچه واجب است درین تمامی آن بجای آرد. و در بابهای دیگر آنچه فرمان عالی بود و منشور و جواب مواضعه آماده است و اینچه شنیدی پوشیده، ترا فرمان خداوند است، و پوشیده باید داشت. و چون بسر کار رسیدی، حالهای دیگر که تازه میشود، میبازنمایید، هر کسی را آنچه درباره وی باشد، تا فرمانها که رسد بر آن کار میکند. احمد ینالتگین گفت: همه بنده را مقرّر گشت و جهد کرده آید تا خلل نیفتد. و بازگشت.
Хоҷа бар асари вай пайғом фиристод бар забони ҳасани ҳоҷиби худ ки : фармони олӣ чунонаст ки фарзанди ту писарат ӣнҷо монад , ва шак нест ки ту аёлу фарзандони сари пӯшидаро бо хештани барӣ , кори ин писар бисоз то бо мؤдбӣу рақибӣу вакилии бсроӣ ту бошад ки хештанро онҷои фарох тар тавонад дошт , ки худованди нгоҳдошти дил туро нахост ки он писари бсрои ғуломон хос бошад . Ва маро шарм омад ин бо ту гуфтан , ва на аз ту рҳинаҳ май бояд , ва ҳар чанд султони дарин боб фурмоне надодааст , аз шарту расм дар натавон гузашту маро чора набошад аз нгоҳдошти масолеҳи малики андак ва бисёр ва ҳам дар масолеҳи ту ва монандаи ту . Аҳмад ҷавоб дод ки « фармон бурдораму салоҳи ман имрӯзу фардо дар онаст ки хоҷа бузург бинад ва фармоед . »у ҳоҷибро ҳақии некӯи гузорад ва боз гардониду кори писари бўоҷбии бсохт . Ва дигари шуғлҳои солорӣ аз таҷаммулу олату ғулому ҷузи он ҳама рост кард , чунонкии дида буд ва омӯхта ки дар чунин абвоби оятӣ буд .
خواجه بر اثر وی پیغام فرستاد بر زبان حسن حاجب خود که: فرمان عالی چنان است که فرزند تو پسرت اینجا ماند، و شک نیست که تو عیال و فرزندان سر پوشیده را با خویشتن بری، کار این پسر بساز تا با مؤدّبی و رقیبی و وکیلی بسرای تو باشد که خویشتن را آنجا فراختر تواند داشت، که خداوند نگاهداشت دل ترا نخواست که آن پسر بسرای غلامان خاص باشد. و مرا شرم آمد این با تو گفتن، و نه از تو رهینه میباید، و هر چند سلطان درین باب فرمانی نداده است، از شرط و رسم در نتوان گذشت و مرا چاره نباشد از نگاهداشت مصالح ملک اندک و بسیار و هم در مصالح تو و ماننده تو. احمد جواب داد که «فرمان بردارم و صلاح من امروز و فردا در آن است که خواجه بزرگ بیند و فرماید.» و حاجب را حقّی نیکو گزارد و باز گردانید و کار پسر بواجبی بساخت. و دیگر شغلهای سالاری از تجمّل و آلت و غلام و جز آن همه راست کرد، چنانکه دیده بود و آموخته که در چنین ابواب آیتی بود.
Чун корҳо бтмомӣ рост кард , дастурии хост то баравад ва дастурӣ ёфт .
چون کارها بتمامی راست کرد، دستوری خواست تا برود و دستوری یافت.