Зикри хурӯҷи аломири масъӯди ман ғазнаи алии ҷониби баст ва ман басти илои хуросону ҷурҷон

ذکر خروج الامیر مسعود من غزنة علی جانب بست و من بست الی خراسان و جرجان‌

Ва чун вақти ҳаракат фароз омад -у кори хуросону хоразму райу ҷиболу дигари навоҳии барин ҷумла буд ки бознамудем - амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , азиматро қарор дод бар онкии сӯй баст равад то аз онҷои сӯй Ҳирот кашад ва аз Ҳирот ки восита хуросон бошад менигарад то дар ҳар бобӣ чаҳ бояд фармуд . Амири масъӯди амири Саидро халъат доду ҳазрати ғазнӣни бадви супурд , чунонкӣ бар қалъати бсроӣ аморат нишинаду мазолим онҷо кунаду сарҳанги буъалии кўтўоли пеш хдоўндзодаҳ бошад муширу мудаббири корҳо . Ва дигари фарзандони умароро бо хонагӣону ходимону хдмтгорони бқлът ноӣ ва дерӣ фиристод . Ва амири мўдўдро халъат дод то бо рикоб вай равад . Ва нома ҳо фармуд ба тлк то шуғли Аҳмади инолтгинро ки бҷди пеш гирифтаасту вайро аз лҳўри брмонидаҳу қозӣу ҳашам аз қалъати фурӯди омадаи бҷдтр пеш гирад , чунонкии дили бикборгӣ аз кори вай фориғ гардад ,у сӯии вазири Аҳмади абди алсмд то чун аз шуғли Хатлону Тухористон фориғ гардад мунтазир бошад фармонро то бадаргоҳ ояд онҷо ки роят олӣ бошад .

و چون وقت حرکت فراز آمد- و کار خراسان و خوارزم و ری و جبال و دیگر نواحی برین جمله بود که بازنمودیم- امیر مسعود، رضی اللّه عنه، عزیمت را قرار داد بر آنکه سوی بست رود تا از آنجا سوی هرات کشد و از هرات که واسطه خراسان‌ باشد مینگرد تا در هر بابی چه باید فرمود. امیر مسعود امیر سعید را خلعت داد و حضرت غزنین‌ بدو سپرد، چنانکه بر قلعت بسرای امارت نشیند و مظالم آنجا کند و سرهنگ بوعلی کوتوال پیش خداوندزاده‌ باشد مشیر و مدبّر کارها. و دیگر فرزندان امرا را با خانگیان و خادمان و خدمتگاران بقلعت نای‌ و دیری‌ فرستاد. و امیر مودود را خلعت داد تا با رکاب وی رود. و نامه‌ها فرمود به تلک تا شغل احمد ینالتگین را که بجدّ پیش گرفته است و وی را از لهور برمانیده‌ و قاضی‌ و حشم از قلعت فرود آمده بجدتر پیش گیرد، چنانکه دل بیکبارگی از کار وی فارغ گردد، و سوی وزیر احمد عبد الصّمد تا چون از شغل ختلان‌ و تخارستان‌ فارغ گردد منتظر باشد فرمان را تا بدرگاه آید آنجا که رایت عالی باشد.

Ва пас аз онкӣ фароғат афтод азин муҳимоти амир , разии аллоҳи анҳу , аз ғазнӣн бирафт рӯзи шанбеи се рӯзи монда аз шавол ,у ҳафтуми зўи алқъдаҳ бтгинобод раседу онҷои ҳафт рӯзи ббўд ; ва як бор шароб хӯрд , ки дил машғӯл мебуд бчнд рӯй . Пас аз онҷо ба баст омад рӯзи панҷшанбеи ҳафдаҳуми ин моҳу бкўшки дашти ?лагон нузул карду онҷо зёдтҳо карда буданд аз боғҳо ва банноҳоу сроичаҳҳо .

و پس از آنکه فراغت افتاد ازین مهمّات امیر، رضی اللّه عنه، از غزنین برفت روز شنبه سه روز مانده از شوّال، و هفتم ذو القعده بتگیناباد رسید و آنجا هفت روز ببود؛ و یک بار شراب خورد، که دل مشغول میبود بچند روی‌ . پس از آنجا به بست آمد روز پنجشنبه هفدهم این ماه و بکوشک دشت لگان‌ نزول کرد و آنجا زیادتها کرده بودند از باغها و بناها و سرایچه‌ها .

Ва номаҳои муҳим расед аз хуросони бҳдиси тркмонон ва омадан эшон бҳдўди Марви сарахсу Бодғису бовирд ва фасодҳои боФрот ки мераваду аҷзи гмоштгону шаҳна аз муқовимату манъи эшон . Ва сӯрии набишта буд ки агару алъёзи биллоҳ , худованди базӯдии қасд хуросон накунад , бимаст ки аз дасти бишавад ки эшонро мададаст пӯшида аз алии тагин ,у ҳрўн низ аз хоразми иғвоӣ тамом мекунад ,у мигўинд ки дар ниҳон бо алӣ тагин биниҳодааст ки вай аз хоразми сӯй Марв ояд то алии тагин бтрмз ва Балх кашад ва дидор кунанд . Амири брсидни ин ахбори сахт биқрор шуд .

و نامه‌های مهمّ رسید از خراسان بحدیث ترکمانان و آمدن ایشان بحدود مرو سرخس و بادغیس‌ و باورد و فسادهای بافراط که میرود و عجز گماشتگان و شحنه از مقاومت و منع ایشان. و سوری نبشته بود که اگر و العیاذ باللّه‌، خداوند بزودی قصد خراسان نکند، بیم است که از دست بشود که ایشان را مدد است پوشیده از علی تگین، و هرون نیز از خوارزم اغوای تمام‌ میکند، و میگویند که در نهان با علی تگین بنهاده است که وی از خوارزم سوی مرو آید تا علی تگین بترمذ و بلخ کشد و دیدار کنند. امیر برسیدن این اخبار سخت بیقرار شد.

Ва рӯзи чаҳоршанбеи слхи ин моҳ аз баст бирафт , ва дар роҳи мубашширони расиданду нома тлк овараданд бикушта шудани Аҳмади инолтгини осии мағруру гирифтор шудани писарашу бтоът омадани тркмонон ки бо вай мебуданд . Амири бад-ӣни хабари сахт шод шуд ки шуғли дилӣ аз пас пушт бархест , ва фармуд то дуҳул ва буқ заданду мубашширонро халъат васлат доданд ва дар лашкаргоҳи бгрдониднд ва бисёр мол ёфтанд . Ва номаҳои тлку қозии Широз ва манеҳён бар он ҷумла буданд ки « тлк блҳўр расед ва чанд танро аз мусулмонон ки бо Аҳмади ёр шуда буданд , бигирифтанд , мисол дод то даст рост бибареданду мардум ки бо ваии ҷамъ шуда буданд азин сиёсату ҳишмат ки зоҳир шуд бтрсиднд ва амон мехостанд ва аз вай ҷудо мешуданд ,у кори аъмолу амволи мустақӣми гашт . Ва тлки сохтау мстзҳр бо мардум бисёр ағлаби ҳиндӯи дам Аҳмад гирифт ва дар роҳи ҷангҳоу даст овезҳо мебуду Аҳмади хизлон эзадӣ медиду тлки мардум ӯро миФрибонид ва меомаданд . Ва ҷангии қавӣтар ббўд ки Аҳмад саботӣ карду бзднд ӯро ва бҳзимт бирафту тркмонон аз ваии бҷмлаҳ ҷудо шуданд ва амон хостанду тлк амон доду Аҳмад бо хоссагони хешу танӣ чанд ки гуноҳкортар буданд , саворӣ сесад бигурехтанд . Ва тлк аз дам ӯ боз нашуду номаҳо набишта буд бҳндўони осии ҷатон то роҳи ин мхзўли Фрўгирнду нек эҳтиёт кунанд ки ҳар ки вайро ё сарашро наздики ман орад , вайро панҷсад ҳазор дирами даҳум ,у ҷаҳони бад-ӣни сабаб бар Аҳмади танги зиндонӣ шуда буду мардум аз вай май бозшд . Ва охири кораш он омад ки ҷатон ва ҳар гӯнаи куффори дам ӯ гирифтанд ва як рӯз бобӣ расед ва бар пел буд , хост ки бугзарад , ҷатони мардии ду се ҳазор савору пиёда бар вай хӯрданд ва бо вай кам аз дивист савори монда буд ва худро дар оби андохту ҷатони ду се равия даромаданд , бештари тамаъи он колоу неъматро ки бо вай буд , чун бадв наздик шуданд , хост ки писари хешро бикашади бадасти хеш , ҷатон нагузоштанд . Писараш бар пелӣ буд , бар буданду тиру шулу шамшер дар Аҳмад ниҳоданду вай бисёр кушед , охираш бикуштанд ва сараш бибареданду мардум ки бо вай буданд бикуштанд ё асир гирифтанду молии сахти азими бадасти он ҷатон афтод ,у меҳтарашон дар вақт касон фиристод наздики тлк , ва давр набӯд , ва ин мужда бидод , тлки сахт шод шуду касон дар миён омаданд ва сухан гуфтанд то писари Аҳмаду сараш фиристода ояд ; ҳадиси панҷсад ҳазор дирам мерафт .

و روز چهارشنبه سلخ‌ این ماه از بست برفت، و در راه مبشّران رسیدند و نامه تلک آوردند بکشته شدن احمد ینالتگین عاصی مغرور و گرفتار شدن پسرش و بطاعت آمدن ترکمانان که با وی می‌بودند. امیر بدین خبر سخت شاد شد که شغل دلی‌ از پس پشت برخاست‌، و فرمود تا دهل و بوق زدند و مبشّران را خلعت وصلت دادند و در لشکرگاه بگردانیدند و بسیار مال یافتند. و نامه‌های تلک و قاضی شیراز و منهیان بر آن جمله بودند که «تلک بلهور رسید و چند تن را از مسلمانان که با احمد یار شده بودند، بگرفتند، مثال داد تا دست راست ببریدند و مردم که با وی‌ جمع شده بودند ازین سیاست و حشمت که ظاهر شد بترسیدند و امان میخواستند و از وی جدا میشدند، و کار اعمال‌ و اموال مستقیم گشت. و تلک ساخته و مستظهر با مردم‌ بسیار اغلب هندو دم‌ احمد گرفت و در راه جنگها و دست‌آویزها میبود و احمد خذلان ایزدی میدید و تلک مردم او را میفریبانید و میآمدند. و جنگی قویتر ببود که احمد ثباتی کرد و بزدند او را و بهزیمت برفت و ترکمانان از وی بجمله جدا شدند و امان خواستند و تلک امان داد و احمد با خاصّگان خویش و تنی چند که گناهکارتر بودند، سواری سیصد بگریختند. و تلک از دم او باز نشد و نامه‌ها نبشته بود بهندوان عاصی جتان‌ تا راه این مخذول‌ فروگیرند و نیک احتیاط کنند که هر که وی را یا سرش را نزدیک من آرد، وی را پانصد هزار درم دهم، و جهان بدین سبب بر احمد تنگ زندانی شده بود و مردم از وی می‌بازشد . و آخر کارش آن آمد که جتان و هر گونه کفّار دم او گرفتند و یک روز بآبی رسید و بر پیل بود، خواست که بگذرد، جتان مردی دو سه هزار سوار و پیاده بر وی خوردند و با وی کم از دویست سوار مانده بود و خود را در آب انداخت و جتان دو سه رویه‌ درآمدند، بیشتر طمع آن کالا و نعمت را که با وی بود، چون بدو نزدیک شدند، خواست که پسر خویش را بکشد بدست خویش، جتان نگذاشتند. پسرش بر پیلی بود، بر بودند و تیر و شل‌ و شمشیر در احمد نهادند و وی بسیار کوشید، آخرش بکشتند و سرش ببریدند و مردم که با وی بودند بکشتند یا اسیر گرفتند و مالی سخت عظیم بدست آن جتان افتاد، و مهترشان در وقت کسان فرستاد نزدیک تلک، و دور نبود، و این مژده بداد، تلک سخت شاد شد و کسان در میان آمدند و سخن گفتند تا پسر احمد و سرش فرستاده آید؛ حدیث پانصد هزار درم میرفت‌ .

Тлк гуфт : молии азим аз он ин марди бадасти шумо афтодаасту хидматии бузург буд ки султонро кардеду самараи он бшмо бирасад , мсомҳт бояд кард , дубор расӯл шуд ва омад , бар сад ҳазор дирам қарор гирифту тлки бФрстоду сару писари Аҳмадро бнздик ӯ овараданд ва бар муроди сӯии лҳўри бозгашт то бақиятаи корҳоро низом диҳад , пас бадаргоҳи олии шитобад , ҳар чаҳ зӯдтар , бأзни аллоҳи ъзу ҷл .

تلک گفت: مالی عظیم از آن این مرد بدست شما افتاده است و خدمتی بزرگ بود که سلطان را کردید و ثمره آن بشما برسد، مسامحت باید کرد، دوبار رسول شد و آمد، بر صد هزار درم قرار گرفت و تلک بفرستاد و سر و پسر احمد را بنزدیک او آوردند و بر مراد سوی لهور بازگشت تا بقیّت کارها را نظام دهد، پس بدرگاه عالی شتابد، هر چه زودتر، بأذن اللّه عزّ و جلّ.

Амири ҷавобҳои некӯ фармуду тлкро ва дигаронро бнўохт ва аҳмод карду мубашширонро бозгардонеда омаду тлкро фармуд то қасд даргоҳ кунад бо сари Аҳмади инолтгин ва бо писараш .

امیر جوابهای نیکو فرمود و تلک را و دیگران را بنواخت و احماد کرد و مبشّران را بازگردانیده آمد و تلک را فرمود تا قصد درگاه کند با سر احمد ینالتگین و با پسرش.

Ва инак оқибати хоинону осӣон чунин бошад ва аз одами алайҳи ассалом то иўмнои ҳозои барин ҷумла буд ки ҳеҷ банда бар худованди хеш берун наомад ки на сар ббод дод ; ва чун дар кутуб мусбатаст , дароз надаҳум . Ва амири дарин боби нома ҳо фармуд боаёну бузургону ботроФи мамолик ва фармон бурдорон , ва мубашширон фиристод ки сахти бузурги фатҳӣ буд .

و اینک‌ عاقبت خائنان و عاصیان چنین باشد و از آدم علیه السّلام تا یومنا هذا برین جمله بود که هیچ بنده بر خداوند خویش بیرون نیامد که نه سر بباد داد ؛ و چون در کتب مثبت‌ است، دراز ندهم‌ . و امیر درین باب نامه‌ها فرمود باعیان و بزرگان و باطراف ممالک و فرمان برداران، و مبشّران فرستاد که سخت بزرگ فتحی‌ بود.