Ва рӯзи чаҳоршанбеи ҳафдаҳуми сифри пас аз бор хилватӣ кард амир бо вазиру соҳиби девони рисолату авлиёу ҳашам ,у хоҷаи ҳусайни Микоил низ онҷо буд , ва рой заданд дар маънии ҳаракат ва қарор гирифт бдонкаҳи сӯии Марв рафта ояд ва барин бозпрогнднд . Ва хоҷаи ҳусайни вакили шуғли бсохту бистуми ин моҳи сӯй Марв бирафт то мисол диҳад ълўФоти бтмомии сохтан , чунонкии ҳеҷ бинўоӣӣ набошад , чун рояти Мансур онҷо расад . Ва пас аз рафтан ӯ то се рӯз амир фармуд то сарои парда бар роҳи Марви бзднд бар се фарсангии лашкаргоҳ . Ва садаи наздик буд , уштурони султониро ва аз он ҳамаи лашкари бсҳрои бурданд ва газ кашӣдан гирифтанд то сада карда ояд ва пас аз он ҳаракат карда ояд . Ва гази миоўрднд дар саҳройӣ ки ҷӯии оби бузург буд , бар он барфи мёФкнднд то бболои қлътии баромад . Ва чаҳор тоқҳо бсохтнд аз чӯби сахти баланд ва онро багаз бёгнднду гази дигар ҷамъ карданд ки сахт бисёр буду бболои кӯҳии баромади бузург . Вола бисёру кабӯтару ончӣ расмаст аз дороти ин шаб бадаст карданд .

و روز چهارشنبه هفدهم صفر پس از بار خلوتی کرد امیر با وزیر و صاحب دیوان رسالت و اولیا و حشم، و خواجه حسین میکائیل‌ نیز آنجا بود، و رای زدند در معنی حرکت و قرار گرفت بدانکه سوی مرو رفته آید و برین بازپراگندند. و خواجه حسین وکیل شغل بساخت‌ و بیستم این ماه سوی مرو برفت تا مثال دهد علوفات‌ بتمامی ساختن، چنانکه هیچ بینوائی نباشد، چون رایت منصور آنجا رسد. و پس از رفتن او تا سه روز امیر فرمود تا سرای پرده بر راه مرو بزدند بر سه فرسنگی لشکرگاه. و سده‌ نزدیک بود، اشتران سلطانی را و از آن همه لشکر بصحرا بردند و گز کشیدن گرفتند تا سده کرده آید و پس از آن حرکت کرده آید. و گز میآوردند در صحرایی که جوی آب بزرگ بود، بر آن برف میافکندند تا ببالای قلعتی‌ برآمد. و چهار طاقها بساختند از چوب سخت بلند و آنرا بگز بیاگندند و گز دیگر جمع کردند که سخت بسیار بود و ببالای کوهی برآمد بزرگ. واله‌ بسیار و کبوتر و آنچه رسم است از دارات‌ این شب بدست کردند .

Аз хоҷаи бўнсри шунӯдам ки хоҷаи бузург маро гуфт : чаҳ шояд буд , ки ин тадбир рафтани сӯии Марв рост меравад ? гуфтам : ҳануз то ҳаракат накунад , дар гумон мебояд буд .

از خواجه بونصر شنودم که خواجه بزرگ مرا گفت: چه شاید بود، که این تدبیر رفتن سوی مرو راست میرود؟ گفتم: هنوز تا حرکت نکند، در گمان میباید بود.

Гуфт : гумон чист ки навбатии бзднд ва вакил рафт ? гуфтам : ҳам навбатӣ бозтўон оварад ва ҳам вакили бозтўонди гашт ки бҳичи ҳол то як ду манзил бар роҳи Марв рафта наёяд , дили дарин кор натавон ниҳод .

گفت: گمان چیست که نوبتی‌ بزدند و وکیل رفت؟ گفتم: هم نوبتی بازتوان آورد و هم وکیل بازتواند گشت که بهیچ حال تا یک دو منزل بر راه مرو رفته نیاید، دل درین کار نتوان نهاد.

Ва сада фароз омад , нахусти шаби амир бар он лаби ҷӯии об ки шроъӣ зада буданд , бинишасту надимон ва мутрибон биёмаданду оташ бҳизм заданд - ва пас аз он шунидам ки қариби даҳ фарсанги фурӯғи он оташ бидида буданд -у кабӯтарони нФтандӯд бгзоштнду ддгони барфандӯд ва оташ зада давидан гирифтанд ва чунон сада ӣӣ буд ки дигари он чунон надидам ва он бхрмӣ бпоён омад .

و سده فراز آمد، نخست شب‌ امیر بر آن لب جوی آب که شراعی‌ زده بودند، بنشست و ندیمان و مطربان بیامدند و آتش بهیزم زدند- و پس از آن شنیدم که قریب ده فرسنگ فروغ آن آتش بدیده بودند- و کبوتران نفط اندود بگذاشتند و ددگان برف اندود و آتش زده دویدن گرفتند و چنان سده‌یی بود که دیگر آن چنان ندیدم و آن بخرّمی بپایان آمد.

[ рои амири брФтни сӯии Найшобӯр ]

[رای امیر برفتن سوی نیشابور]

Ва амири дигари рӯзи бори надод . Сеюм рӯзи пас аз бор хилватӣ кард бо вазиру аъёну арқони давлат ва гуфт : « азиматам бар он ҷумла буд ки сӯй Марв рӯем , ва акнӯн андеша кардам , нўштгини хосса ходим онҷост бо лашкарии тамому фавҷии тркмононро бузад ва аз пеш вай бигурехтанд . Фавҷии савор дигар фиристем то бадви пайвандад ва бамурдам мстзҳр гардад .

و امیر دیگر روز بار نداد. سوم روز پس از بار خلوتی کرد با وزیر و اعیان و ارکان دولت و گفت: «عزیمتم بر آن جمله بود که سوی مرو رویم، و اکنون اندیشه کردم، نوشتگین خاصّه خادم آنجاست با لشکری تمام و فوجی ترکمانان را بزد و از پیش وی بگریختند. فوجی سوار دیگر فرستیم تا بدو پیوندد و بمردم مستظهر گردد.

Ва сӯрӣу ъбдўсу лашкари қавии сӯй нисо рафту сипоҳи солори алии сӯии гўзгонону Балх . Ва ҳоҷиби бузург бтхорстонаст бо лашкарӣ . Ва ин лашкарҳо бо якдигар наздиканд .

و سوری و عبدوس و لشکر قوی سوی نسا رفت و سپاه سالار علی سوی گوزگانان و بلخ. و حاجب بزرگ بتخارستان‌ است با لشکری. و این لشکرها با یکدیگر نزدیکند.

Ҳамоно алии тагин ки аҳд кардааст ва дигарон Зуҳра надоранд ки қасдӣ кунанд . Рои дурусти он май байнам ки сӯй ншобўр рӯем то ба рай наздик бошем ва ҳишматӣ уфтад ва он корҳо ки печида мебошад кушода гардад ва гргонён битарсанду моли змони ду сола бифиристанд . » хоҷа гуфт : « савоб он бошад ки рой олӣ бинад . »у бўнсри дам назд . Ва ҳоҷибони бгтғдӣу сбошӣу бўолнзрро рӯй он набӯд ки дар чунин корҳо сухан гуфтандӣ , хосса ки вазири барин ҷумла сухан гуфт . Ва амир фармуд ки нома бояд набшати сӯии ҳусайни вакил то боз гардаду сарои пардаи навбатии бозорнд . Гуфтанд : чунин кунем . Ва бозгаштанд . Ду хилтош номзад шуду нома набишта омад ва бтъҷил барнишастанд ва бирафтанд . Бўнсри вазирро гуфт ки « хоҷа бузург дид ки нагузоштанд ки як тадбир рост бирафтӣ ? » гуфт : « дидам , ва ин ҳамаи ироқӣ дабир кардааст , хабар ёфтам ;у имрӯзи бҳичи ҳол рӯй гуфтор нест . То ншобўр борӣ биравему онҷо мақом кунад , пас агар ин , ироқӣ дар сарвӣ ниҳода бошад ки сӯии гиреҳгону сорӣ бояд рафт аз баҳри ғарази хеш то таҷаммулу олату наздикии ваии бомейри мардумони он вилояти бибинанду қасд рафтан кунад , бе ҳишмати ?хитои ин рафтани бознмоим ва аз гардани хеш берун кунам , ки ироқӣ мардӣаст девонау ҳарчаш фароз ояд мегуяд ва ин худованд мешунӯд ва чунон намӯдааст бадв ки аз ваии носеҳтар кас несту хуросону Ироқи бҳқиқт дар сари кор ӯ хоҳад шуд , чунин ки май байнам . »

همانا علی تگین‌ که عهد کرده است و دیگران زهره ندارند که قصدی کنند. رای درست آن می‌بینم که سوی نشابور رویم تا به ری نزدیک باشیم و حشمتی افتد و آن کارها که پیچیده میباشد گشاده گردد و گرگانیان بترسند و مال ضمان‌ دو ساله بفرستند.» خواجه گفت: «صواب آن باشد که رای عالی بیند.» و بونصر دم نزد. و حاجبان بگتغدی و سباشی‌ و بوالنّضر را روی آن نبود که در چنین کارها سخن گفتندی، خاصّه که وزیر برین جمله سخن گفت. و امیر فرمود که نامه باید نبشت سوی حسین وکیل‌ تا باز گردد و سرای پرده نوبتی‌ بازآرند. گفتند: چنین کنیم. و بازگشتند. دو خیلتاش‌ نامزد شد و نامه نبشته آمد و بتعجیل برنشستند و برفتند. بونصر وزیر را گفت که «خواجه بزرگ دید که نگذاشتند که یک تدبیر راست برفتی؟» گفت: «دیدم، و این همه عراقی دبیر کرده است، خبر یافتم؛ و امروز بهیچ حال روی گفتار نیست‌ . تا نشابور باری‌ برویم و آنجا مقام کند، پس اگر این، عراقی در سروی نهاده باشد که سوی گرگان و ساری باید رفت از بهر غرض خویش تا تجمّل و آلت و نزدیکی وی بامیر مردمان آن ولایت ببینند و قصد رفتن کند، بی‌حشمت‌ خطای این رفتن بازنمایم و از گردن خویش بیرون کنم، که عراقی مردی است دیوانه و هرچش‌ فراز آید میگوید و این خداوند میشنود و چنان نموده است بدو که از وی ناصح‌تر کس نیست و خراسان و عراق بحقیقت در سر کار او خواهد شد، چنین که می‌بینم.»

Ва навбатиро фароашони бозоўрднду сӯии ншобўри бзднд . Рӯзи якшанбеи ду рӯз бимонада аз сифр , амир , разии аллоҳи анҳу , аз сарахс бирафт , ва бншобўр расед рӯзи шанбеи чаҳоруми моҳи рабиъи алаввал ,у бшодёх фурӯд омад . Ва ин соли хушк буд , зимистони бад-ӣн ҷойгоҳ кашида ки қариби бист рӯз аз баҳман моҳ бигузашта буд ки бншобўри як барф карда буд чаҳор ангушту ҳамаи мардумони азин ҳоли бтъҷб монда буданд . Ва пас азин пайдо омад натиҷаи хушки сол , чунонкӣ биорам ин аҷоибу наводир .

و نوبتی‌ را فراشان بازآوردند و سوی نشابور بزدند. روز یکشنبه دو روز بمانده از صفر، امیر، رضی اللّه عنه، از سرخس برفت، و بنشابور رسید روز شنبه چهارم ماه ربیع الاوّل، و بشادیاخ‌ فرود آمد. و این سال خشک بود، زمستان بدین جایگاه کشیده که قریب بیست روز از بهمن ماه بگذشته بود که بنشابور یک برف کرده بود چهار انگشت و همه مردمان ازین حال بتعجّب مانده بودند. و پس ازین پیدا آمد نتیجه خشک سال، چنانکه بیارم این عجایب و نوادر .

Сдигри рӯз аз расӣдани бншобўр хилватӣ кард бо вазиру аъёни давлат ,у бўолҳсни ироқии наздики тахт буд истода ,у ҳаргуна сухан мерафт . Амир гуфт : ман ӣнҷои як ҳафта беш нахоҳам буд ки хуросон оромидаҳ шуду тркмонон бдўзх бирафтанд ва лашкар бидам эшонаст , то алафи ншобўр бар ҷой бимонад тобистонро ки ӣнҷои бозоиим . Ва сӯрии базӯдӣ ӣнҷо бозояд ва корҳои дигар бисозад . Ва ба диҳистони мигўинди даҳ ман гандум бдрмӣасту понздаҳи ман ҷӯи бдрмӣ , онҷо рӯем ва он алафи ройгон хӯрда ояду лашкарро фарохӣ бошад ва аз ранҷ сармо барраанду бхўорзму Балхони кӯҳ наздик бошему ъбдўсу лашкари хабари мо аз диҳистон ёбанд , қавӣ дил гирданд , ва ба райу ҷибол хабар расад ки мо аз ншобўр бар он ҷониб ҳаракат кардему бўсҳл ва тоашу ҳашам ки онҷоанд қавӣ дил гирданду писари кокўу дигари осӣони сари бхти оранд ва тоаш то Ҳамадон баравад ки онҷо мнозъӣ нест ,у ончии гирд шудааст ба рай аз зару ҷомаи бадаргоҳи оранд ва бо колиҷори моли мавозиъати гиреҳгони ду сола бо ҳадяҳо бифиристад ва низ хизмат кунад ва агар рост наравад , яке то саттор обод биравем , ва агар низ ҳоҷат ояд то бсорӣу омул ки масофат наздик аст биравем . Мигўинд ки бомли ҳазор ҳазор мардаст , агар аз ҳар мардии динорӣ ситада ояд , ҳазор ҳазор динор бошад , ҷомау зар низ бадаст ояд . Ва ин ҳамаи басаи чаҳор моҳ рост шавад .

سدیگر روز از رسیدن‌ بنشابور خلوتی کرد با وزیر و اعیان دولت، و بوالحسن عراقی نزدیک تخت بود ایستاده‌، و هرگونه سخن میرفت. امیر گفت: من اینجا یک هفته بیش نخواهم بود که خراسان آرامیده شد و ترکمانان بدوزخ برفتند و لشکر بدم ایشان است، تا علف‌ نشابور بر جای بماند تابستان را که اینجا بازآییم. و سوری بزودی اینجا بازآید و کارهای دیگر بسازد. و به دهستان میگویند ده من گندم بدرمی‌ است و پانزده من جو بدرمی، آنجا رویم و آن علف رایگان خورده آید و لشکر را فراخی‌ باشد و از رنج سرما برهند و بخوارزم و بلخان کوه‌ نزدیک باشیم و عبدوس و لشکر خبر ما از دهستان‌ یابند، قوی دل گردند، و به ری و جبال خبر رسد که ما از نشابور بر آن جانب حرکت کردیم و بوسهل و تاش و حشم که آنجااند قوی دل گردند و پسر کاکو و دیگر عاصیان سر بخط آرند و تاش‌ تا همدان برود که آنجا منازعی‌ نیست، و آنچه گرد شده است به ری از زر و جامه بدرگاه آرند و با کالیجار مال مواضعت‌ گرگان دو ساله با هدیه‌ها بفرستد و نیز خدمت کند و اگر راست نرود، یکی‌ تا ستار آباد برویم، و اگر نیز حاجت آید تا بساری و آمل که مسافت نزدیک است برویم. میگویند که بآمل هزار هزار مرد است، اگر از هر مردی دیناری ستده آید، هزار هزار دینار باشد، جامه و زر نیز بدست آید. و این همه بسه چهار ماه راست شود.

Ва пас аз наврӯзи бмдтӣ чун бншобўр бозрасем , агар мурод бошад тобистон онҷо битавон буду сӯрӣу раияти ончӣ бояд аз алаф бтмомӣ бисозанд . Рои мо барин ҷумлаи қарор гирифтаасту ночор бихоҳйм рафт , шумо дарин чаҳ мебайнед ва гуед ?

و پس از نوروز بمدّتی چون بنشابور بازرسیم، اگر مراد باشد تابستان آنجا بتوان بود و سوری و رعیّت آنچه باید از علف‌ بتمامی بسازند. رای ما برین جمله قرار گرفته است و ناچار بخواهیم رفت، شما درین چه می‌بینید و گویید؟

Хоҷаи бузурги Аҳмади абди алсмд дар қавм нагирист ва гуфт : аъёни сипоҳи шмооид , чаҳ мегуед ? гуфтанд : мо бандагонем ва моро аз баҳри кори ҷангу шамшер задану вилояти зиёдат кардани оранд , ва ҳар чаҳ худованд султон бифармоед , бандаи вор пеш рӯем ва ҷонҳо фидо кунем . Сухани мо инаст , сухан бояд ва набояд ва шояд нишоед кор хоҷа бошад ки вазираст ва ин кор мо нест . Хоҷа гуфт : ҳар чанд Аҳмад инолтгин барофтод , Ҳиндӯстон шӯридааст , ва аз ӣнҷо то ғазнӣн масофатӣаст давру пушти бғзнину Ҳиндӯстони гардонӣдан носавобаст . Ваз дигар сӯи борҷоФ хабар афтод ки алии тагин гузашта шуду ҷони бмҷлс олӣ доду марои ин дурустаст , чунонкии ин шунӯдам аз нолонӣ ки вайро афтода буд , рафта бошад . Ва ваии мардии зираку грбзу кордидаҳ буд , мудоро майдонаст кард бо ҳар ҷонибӣ ;у тркмонону салҷӯқиёни ъдт ӯ буданд ва эшонро нигоҳ медошт бсхну сим , ки донист ки агар эшон азу ҷудо шаванд , заъиф гардад . Ва чун ӯ рафт , кори он вилоят бо ду кӯдак афтод заъиф ;у чунонкӣ шунӯдаам миёни салҷӯқиён ва ин ду писару қўнши сипоҳи солори алии тагин нохушаст , бояд ки он нохушӣ зиёдат гардаду салҷӯқиён онҷо натавонанд буд ;у бхўорзм рӯй рафтан несташон ки чунон ки муқарараст ва ниҳодаам то ин ғояти ҳрўн ҳаракат карда бошаду вайро кушта бошанд ва ва он навоҳӣ музтариб гаштау шоҳи малики онҷо шуда ва ӯ душманӣ бузургаст салҷӯқиёнро , ва эшонро ҷузи хуросон ҷое набошад , тарсам ки аз зарурат бхросон оянд ки шунӯда бошанд ки кори гуруҳи буқау иғмру кўктош ва дигарон ки чокарон эшонанд , ӣнҷо бар чаҳ ҷумлааст . Онгоҳ агар ъёзои биллоҳи барин ҷумла бошаду худованди ғоӣби кори сахт дароз гардад . Ва тадбири рости он буд ки худованди андешӣда буд ки бмрў равад ;у рои олӣ дар он бгшт . Банда ончӣ донист бмқдори дониши хеши бознамуд , фармони худовандро бошад .

خواجه بزرگ احمد عبد الصّمد در قوم نگریست و گفت: اعیان سپاه شمااید، چه میگویید؟ گفتند: ما بندگانیم و ما را از بهر کار جنگ و شمشیر زدن و ولایت زیادت کردن آرند، و هر چه خداوند سلطان بفرماید، بنده‌وار پیش رویم و جانها فدا کنیم. سخن ما این است، سخن باید و نباید و شاید نشاید کار خواجه باشد که وزیر است و این کار ما نیست. خواجه گفت: هر چند احمد ینالتگین برافتاد، هندوستان شوریده‌ است، و از اینجا تا غزنین مسافتی است دور و پشت بغزنین و هندوستان گردانیدن ناصواب است. وز دگر سو بارجاف‌ خبر افتاد که علی تگین گذشته شد و جان بمجلس عالی داد و مرا این درست است، چنانکه این شنودم از نالانی‌ که وی را افتاده بود، رفته باشد . و وی مردی زیرک و گربز و کاردیده‌ بود، مدارا میدانست کرد با هر جانبی؛ و ترکمانان و سلجوقیان عدّت‌ او بودند و ایشان را نگاه میداشت بسخن و سیم، که دانست که اگر ایشان ازو جدا شوند، ضعیف گردد. و چون او رفت‌، کار آن ولایت با دو کودک افتاد ضعیف‌ ؛ و چنانکه شنوده‌ام میان سلجوقیان و این دو پسر و قونش‌ سپاه سالار علی تگین ناخوش است، باید که‌ آن ناخوشی زیادت گردد و سلجوقیان آنجا نتوانند بود؛ و بخوارزم روی رفتن نیستشان‌ که چنان که مقرّر است و نهاده‌ام تا این غایت هرون حرکت کرده باشد و وی را کشته باشند و و آن نواحی مضطرب گشته و شاه ملک‌ آنجا شده و او دشمنی بزرگ است سلجوقیان را، و ایشان را جز خراسان جایی نباشد، ترسم که از ضرورت بخراسان آیند که شنوده باشند که کار گروه بوقه و یغمر و کوکتاش‌ و دیگران که چاکران ایشانند، اینجا بر چه جمله است. آنگاه اگر عیاذا باللّه‌ برین جمله باشد و خداوند غائب کار سخت دراز گردد. و تدبیر راست آن بود که خداوند اندیشیده بود که بمرو رود؛ و رای عالی در آن بگشت‌ . بنده آنچه دانست بمقدار دانش خویش بازنمود، فرمان خداوند را باشد.

Амир гуфт : нўштгини хосса бо лашкарии тамом бмрўаст ва ду солори муҳташам бо лашкарҳо бблх ва Тухористонанд , чигуна мумкин гардад тркмонони рӯдборро қасди Марв кардан ва аз биёбони баромадан ?у олтўнтошёни бахуди машғуланди бакорӣ ки пеш доранд . Моро савоби ҷуз ин нест ки ба диҳистон рӯем то нигарем ки кори хоразм чун шавад . Хоҷа гуфт :

امیر گفت: نوشتگین خاصّه با لشکری تمام بمرو است و دو سالار محتشم با لشکرها ببلخ و تخارستانند، چگونه ممکن گردد ترکمانان رودبار را قصد مرو کردن‌ و از بیابان برآمدن‌؟ و آلتونتاشیان‌ بخود مشغولند بکاری که پیش دارند. ما را صواب جز این نیست که به دهستان رویم تا نگریم که کار خوارزم چون شود. خواجه گفت:

Ҷуз муборак набошад . Амири ҳоҷиби сбоширо гуфт : сорибононро бибояд гуфт то уштурони давр - даст тар набаранд ки то панҷ рӯз бихоҳйм рафт . Ва ҳоҷибии ӣнҷо хоҳем монад бо ноӣбони сӯрӣ то чун сӯрӣ дар расад бо ваии даст яке дорад . То алаф сохта кунанд бозомадан моро ,у дигари лашкари бҷмлаҳ бо рояти мо раванд . Гуфт . Чунин кунам . Ва бўнсри машконро гуфт « номаҳо бояд набшати бмрўу Балх то ҳушёр ва бедор бошанду сари биёбонҳо ва гузарҳои Ҷайҳуни боҳтёт нигоҳ доранд , ки мо қасд диҳистон дорем то азин ҷониб дар рӯй хоразму нисоу Балхон кӯҳ бошему тркмононро бҷмлаҳ аз хуросон рмонидаҳ ояду шуғл дил намонад . »у солори ғуломони сароеро , ҳоҷиби бгтғдӣ , гуфт ки « кори ғуломони сарое рост кун ки беморони ӣнҷо монанди дар қҳндз ва дигарон сохта бо рояти мо раванд ва ҳамчунон асбони қўд . »у бархестанд ва бирафтанд .

جز مبارک نباشد . امیر حاجب سباشی را گفت: ساربانان را بباید گفت تا اشتران دور- دست‌تر نبرند که تا پنج روز بخواهیم رفت. و حاجبی اینجا خواهیم ماند با نائبان سوری تا چون سوری در رسد با وی دست یکی دارد . تا علف ساخته کنند بازآمدن ما را، و دیگر لشکر بجمله با رایت‌ ما روند. گفت. چنین کنم. و بونصر مشکان را گفت «نامه‌ها باید نبشت بمرو و بلخ تا هشیار و بیدار باشند و سر بیابانها و گذرهای جیحون‌ باحتیاط نگاه دارند، که ما قصد دهستان داریم تا ازین جانب در روی‌ خوارزم و نسا و بلخان کوه باشیم و ترکمانان را بجمله از خراسان رمانیده آید و شغل دل‌ نماند.» و سالار غلامان سرایی را، حاجب بگتغدی، گفت که «کار غلامان سرایی راست کن که بیماران اینجا مانند در قهندز و دیگران ساخته با رایت ما روند و همچنان اسبان قود .» و برخاستند و برفتند.

Аз хоҷаи бўнср машкон шунидам гуфт : чун бозгашта будем , амир маро бихонад танҳо ва бо ман хилватӣ кард ва гуфт : дарин бобаҳои ҳеҷ сухан нагуфтӣ . Гуфтам : зиндагонии худованди дарози бод , маҷлисӣ дароз бирафт ва ҳар касе ончӣ донист гуфт . Бандаро шуғл дабирӣаст ва аз он зостр чизе нагӯяд . Гуфт оре , дерӣаст то ту дар миёни муҳимоти мулкӣ , ва бар ман пӯшида нест ки падарам ҳар чаҳ бкрдӣ ва рой задӣ , чун ҳамагон бигуфта будандӣу бозгашта бо ту мторҳаҳ кардӣ , ки рои ту равшанасту шафқати ту дигару ғаразати ҳамаи салоҳи малик . Гуфтам : зиндагонии худованди дарози бод , агар чунонаст ки ин чаҳ худовандро гуфтаанд аз ҳоли диҳистону гиреҳгону табаристон биҷой ояд аз алаф вау зару ҷома ва дар хуросон халалӣ науфтад , ин сахти некӯкорӣу бузурги фоида ӣӣаст , ва агар халалӣ хоҳад афтод , наузи биллоҳ ва ин чизҳо бадаст наёяд , беҳтари дарин боб ва некӯтар бибояд андешед . Ва банда беш азин нагӯяд , ки сӯрати бандад ки банда дар боб бо колиҷору гргонён поймардӣ мекунад , ки дар маҷлиси олӣ сӯрат кардаанд ки бандаи вакили он қавмаст ,у валлоҳ ки нестаму ҳаргиз набӯдааму бҳичи рӯзгори ҷуз маслиҳат наҷустаам . Ва ба пандномау расӯли шуғли гргонён рост шавад , агар ғаразӣ дигар нест .

از خواجه بونصر مشکان شنیدم گفت: چون بازگشته بودیم، امیر مرا بخواند تنها و با من خلوتی کرد و گفت: درین بابها هیچ سخن نگفتی. گفتم: زندگانی خداوند دراز باد، مجلسی دراز برفت‌ و هر کسی آنچه دانست گفت. بنده را شغل دبیری است و از آن زاستر چیزی نگوید. گفت آری، دیری است تا تو در میان مهمّات ملکی، و بر من پوشیده نیست که پدرم هر چه بکردی و رای زدی، چون همگان بگفته بودندی و بازگشته با تو مطارحه‌ کردی، که رای تو روشن است و شفقت تو دیگر و غرضت همه صلاح ملک. گفتم: زندگانی خداوند دراز باد، اگر چنان است که این چه‌ خداوند را گفته‌اند از حال دهستان و گرگان و طبرستان بجای آید از علف و و زر و جامه و در خراسان خللی نیفتد، این سخت نیکوکاری و بزرگ فایده‌یی است، و اگر خللی خواهد افتاد، نعوذ باللّه‌ و این چیزها بدست نیاید، بهتر درین باب و نیکوتر بباید اندیشید. و بنده بیش ازین نگوید، که صورت بندد که بنده در باب با کالیجار و گرگانیان پایمردی‌ میکند، که در مجلس عالی صورت کرده‌اند که بنده‌ وکیل آن قوم است، و واللّه که نیستم‌ و هرگز نبوده‌ام و بهیچ روزگار جز مصلحت نجسته‌ام. و به پندنامه‌ و رسول شغل گرگانیان راست شود، اگر غرضی دیگر نیست‌ .

Амир гуфт : ағроз дигараст , чунонкӣ чанд маҷлис шунидае , ва ночор мебояд рафт .

امیر گفت: اغراض دیگر است، چنانکه چند مجلس شنیده‌ای، و ناچار میباید رفت.

Гуфтам : эзад , ъзу ҷл , хайру хайряти бад-ӣни ҳаракат мақрун кунод . Ва бозгаштам . Ва вазир мунтазир мебуду хабари шунӯда буд ки бо ман танҳо хилват кардааст , чун онҷои омадам , ва вазир гуфт : дайр монадӣ . Бозгуфтам ки чаҳ рафт . Гуфт : тадбири ин ироқӣ дар сари ин мард печидаасту устувори ниҳодаи бсрхс ,у ӣнҷои бншобўр ҳар рӯз мепарваранд ва ширин мекунад ; ва бибинӣ ки азинҷо чаҳ шикофад ва чаҳ байнам ; ва ҳар чанд чунинаст ман рқътӣ хоҳам набшату суханро кушода тар бигуфт , ва он ҷузи туро арза набояд кард . Гуфтам « чунин кунам , аммо пиндорам ки суд надорад . » хоҷа гуфт : « ончӣ бар манаст бикунам то фардои рӯз ки азин рафтан пушаймон шавад -у валлоҳ ки шавад ,у бтмъи маҳолу истибдоди дарин кор печидааст - натавонад гуфт ки касе набӯд ки моро бознамудии хатоу носавобии ин рафтан - ва бар дасти ту аз он мехоҳам то ту гувоҳ ман бошӣ . Ва донам ки сахт нохўшш ояд -у маро муттаҳам медорад , муттаҳамтар гирдам - ва сиқт гуяд , аммо раво дораму бҳичи ҳоли насиҳати бознгирм . » гуфтам : « худованди сахт некӯ мегуяд , ки дайну эътиқоду ҳақи неъмат шинохтан инаст . » ва бдиўон рафтаму номаҳо фармӯда буд бмрўу Балх ва ҷойҳои дигар набишта омад ва гусел карда шуд .

گفتم: ایزد، عزّ و جلّ، خیر و خیریّت‌ بدین حرکت مقرون کناد. و بازگشتم. و وزیر منتظر میبود و خبر شنوده بود که با من تنها خلوت کرده است، چون آنجا آمدم، و وزیر گفت: دیر ماندی. بازگفتم که چه رفت. گفت: تدبیر این عراقی در سر این مرد پیچیده است و استوار نهاده بسرخس، و اینجا بنشابور هر روز می‌پروراند و شیرین میکند؛ و ببینی که ازینجا چه شکافد و چه بینم؛ و هر چند چنین است من رقعتی خواهم نبشت و سخن را گشاده‌تر بگفت، و آن جز ترا عرضه نباید کرد. گفتم «چنین کنم، امّا پندارم‌ که سود ندارد.» خواجه گفت: «آنچه بر من است بکنم تا فردا روز که ازین رفتن پشیمان شود- و واللّه که شود، و بطمع محال‌ و استبداد درین کار پیچیده است‌ - نتواند گفت که کسی نبود که ما را بازنمودی‌ خطا و ناصوابی این رفتن- و بر دست تو از آن میخواهم تا تو گواه من باشی. و دانم که سخت ناخوشش آید- و مرا متّهم میدارد، متّهم‌تر گردم- و سقط گوید، امّا روا دارم و بهیچ حال نصیحت بازنگیرم.» گفتم: «خداوند سخت نیکو میگوید، که دین و اعتقاد و حقّ نعمت شناختن این است.» و بدیوان رفتم و نامه‌ها فرموده بود بمرو و بلخ و جایهای دیگر نبشته آمد و گسیل کرده شد.