Ва амир , разии аллоҳи анҳу , пайвастаи ӣнҷои бншоту шароби машғӯл май буду рӯзи одинаи ду рӯзи монда аз ҷамодии алаввалӣ то ба илоҳам рафт , каронаи дарёии обскўн ,у онҷои хаймаҳо ва шроъҳо заданд ва шароб хӯрданд ва моҳӣ гирифтанд ва киштӣҳои рӯси диданд каз ҳар ҷой омад ва бигузашт ва мумкин нашуд ки дасти кас бадишон раседӣ , ки маълумаст ки ҳар киштии бкдом фарза бидоранд . Ва ин илоҳами шаҳракӣ хирадаст , ман надидам аммо бӯи алҳсни дилшод ки рафта буд ин ҳикоятҳо маро вай кард .

و امیر، رضی اللّه عنه، پیوسته اینجا بنشاط و شراب مشغول می‌بود و روز آدینه دو روز مانده از جمادی الاولی تا به الهم‌ رفت، کرانه دریای آبسکون‌، و آنجا خیمه‌ها و شراعها زدند و شراب خوردند و ماهی گرفتند و کشتیهای روس دیدند کز هر جای آمد و بگذشت و ممکن نشد که دست کس بدیشان رسیدی، که معلوم است که هر کشتی بکدام فرضه‌ بدارند . و این الهم شهرکی خرد است، من ندیدم امّا بو الحسن دلشاد که رفته بود این حکایتها مرا وی کرد.

Ва рӯзи душанбеи дувуми ҷамодии алохрии амир , разии аллоҳи анҳу , блшкргоаҳ омул бозомад .

و روز دوشنبه دوم جمادی الاخری امیر، رضی اللّه عنه، بلشکرگاه آمل بازآمد.

Ва мардуми омули бештари он буд ки бигурехта буданд ва дар бешаҳо пинҳон шуда . Дарин миёнҳо мардии Фқоъии ҳоҷиби бгтғдии рафта буд то лухтии яху барфи орад . Дар он карони он бешаҳо дияӣ буд , даст дар духтарӣ дӯшиза зад то ӯро расво кунад , падар ва бародаронаш нагузоштанд ,у ҷои он буд , ва лҷоҷ рафт бо ин Фқоъӣу ёронаш ва зубинӣ расед Фқоъиро .

و مردم آمل بیشتر آن بود که بگریخته بودند و در بیشه‌ها پنهان شده. درین میانها مردی فقّاعی‌ حاجب بگتغدی رفته بود تا لختی‌ یخ و برف آرد. در آن کران آن بیشه‌ها دیهی بود، دست در دختری دوشیزه زد تا او را رسوا کند، پدر و برادرانش نگذاشتند، و جای آن بود، و لجاج‌ رفت با این فقّاعی و یارانش و زوبینی‌ رسید فقّاعی را.

Биёмаду солори бгтғдиро гуфт ва тез карду ваии дигари рӯз бефармон бар пел нишаст ва бо фавҷии ғуломи султонӣ савор бидон дияу беша ҳо рафт ва бисёр ғорат ва куштан рафт , чунонкӣ бознамуданд ки чанд тан аз зӯҳҳоду порсоён бар мусаллоӣ намоз нишаста ва мусҳафҳо дар канор бикушта буданд ва ҳар кас ки ин бишунид , суханон зишт гуфт . Ва хабар бомейр расед , бисёр зҷрт намӯд ва итобҳои дурушт кард бо бгтғдӣ , ки амири пушаймон шуда буд аз ҳар чаҳ рафт бад-ӣни бқъту пайваста ҷафо мегуфт бўолҳсни дабирро ,у алхўхи асфал , ки чун бозгаштем , бозӣҳои бузург пеш омад .

بیامد و سالار بگتغدی را گفت و تیز کرد و وی دیگر روز بی‌فرمان بر پیل نشست و با فوجی غلام سلطانی سوار بدان دیه و بیشه‌ها رفت و بسیار غارت و کشتن رفت، چنانکه‌ بازنمودند که چند تن از زهّاد و پارسایان بر مصلّای نماز نشسته و مصحفها در کنار بکشته بودند و هر کس که این بشنید، سخنان زشت گفت. و خبر بامیر رسید، بسیار ضجرت‌ نمود و عتابهای درشت کرد با بگتغدی، که امیر پشیمان شده بود از هر چه رفت بدین بقعت و پیوسته جفا میگفت‌ بوالحسن دبیر را، و الخوخ اسفل‌، که چون بازگشتیم، بازیهای بزرگ‌ پیش آمد.

Ва дарин ҳафтаи млтФаҳҳои муҳим расед аз диҳистону нисоу Фроўаҳ ки бози гуруҳеи тркмонон аз биёбон баромаданду қасд диҳистон доранд то чизе рубойанд . Ва амири мўдўди набишта буд ки « банда бар чаҳор ҷониб талиъа фиристод , савории анбӯҳ , ва мисол дод то уштурону асбони рмкро наздиктар гиреҳгони оранд , ва бар ҳар саворӣ ки бо чаҳорпоӣ буд ду се зиёдат кард . » ва ҷавобҳо рафт то нек эҳтиёт кунанд ки рояти олӣ бар асар мебозгардад .

و درین هفته ملطّفه‌های مهم رسید از دهستان و نسا و فراوه که باز گروهی ترکمانان از بیابان برآمدند و قصد دهستان دارند تا چیزی ربایند. و امیر مودود نبشته بود که «بنده بر چهار جانب طلیعه‌ فرستاد، سواری انبوه، و مثال داد تا اشتران و اسبان رمک‌ را نزدیک‌تر گرگان آرند، و بر هر سواری که با چهارپای بود دو سه زیادت کرد.» و جوابها رفت تا نیک احتیاط کنند که رایت عالی بر اثر می‌بازگردد.

Ва рӯзи се шанбеи сими ҷамодии алохрӣ расӯлӣ омад аз он бо колиҷору писари хешро бо расӯли фиристода буд , ва узрҳо хоста баҷангӣ ки рафту афви хоста ва гуфта ки « як фарзанди банда бар дар худованди бхдмт машғӯласт бғзнин ва аз банда давраст , нараседӣ ки шафоат кардӣ , бародараш омад бхдмт . Ва сазад аз назару ъотФти худованд ки раҳмат кунад то ин хонадони қадими бком душманон нашавад .

و روز سه‌شنبه سیم جمادی الاخری رسولی آمد از آن با کالیجار و پسر خویش را با رسول فرستاده بود، و عذرها خواسته بجنگی که رفت و عفو خواسته و گفته که «یک فرزند بنده بر در خداوند بخدمت مشغول است بغزنین و از بنده دور است، نرسیدی‌ که شفاعت کردی، برادرش آمد بخدمت. و سزد از نظر و عاطفت خداوند که رحمت کند تا این خاندان قدیم بکام دشمنان نشود .

Расӯлу писарро пеш овараданду бнўохтнд ва фурӯд овараданд . Ва амири рои хост аз вазиру аъёни давлат . Вазир гуфт : « бандаро он савобтар менамояд ки ин писарро халъат диҳанд ва бо расӯл бхрмӣ бозгардонанд ки моро муҳимотаст дар пеш , то нигарем ки ҳолҳо чун шавад , онгоҳи бҳкми мшоҳдти тадбири ин навоҳӣ сохта ояд , бории ин марди якборагӣ аз дасти бншўд . » амирро ин сухани сахт хуш омаду ҷавоби номаҳо бахӯбӣ набишта шуд ва ин писарро халъат некӯ доданду расӯлро низ хлътӣ ва бахӯбӣ бозгардонеда омад .

رسول و پسر را پیش آوردند و بنواختند و فرود آوردند. و امیر رای خواست از وزیر و اعیان دولت. وزیر گفت: «بنده را آن صوابتر مینماید که این پسر را خلعت دهند و با رسول بخرّمی بازگردانند که ما را مهمّات‌ است در پیش، تا نگریم که حالها چون شود، آنگاه بحکم مشاهدت‌ تدبیر این نواحی ساخته آید، باری این مرد یکبارگی از دست بنشود.» امیر را این سخن سخت خوش آمد و جواب نامه‌ها بخوبی نبشته شد و این پسر را خلعت نیکو دادند و رسول را نیز خلعتی و بخوبی بازگردانیده آمد.

Ва рӯзи шашум аз ҷамодии алохрии рӯзи одина буд ки нома расед аз Балх бигузашта шудани алии тагину қарор гирифтани кори малики он навоҳӣ бар писари бзргтрш . Амирро бад-ӣни сабаби дил машғӯл шуд . Ки кор бо ҷавонон корнодидаҳ афтод ; андешед ки набояд ки таҳаввурӣ равад .

و روز ششم از جمادی الاخری روز آدینه بود که نامه رسید از بلخ بگذشته شدن علی تگین و قرار گرفتن کار ملک آن نواحی بر پسر بزرگترش. امیر را بدین سبب‌ دل مشغول شد. که کار با جوانان کارنادیده‌ افتاد؛ اندیشید که نباید که تهوّری‌ رود.

Ва нома ҳо фармуд бспоаҳи солори алии дояи дарин боб то бблх равад ва роҳҳо Фрўгирду эҳтиёти тамоми биҷои орад то халалӣ науфтад , ва ҳамчунон бтрмзу кўтўоли қалъату сарҳангон бо насру бўолҳсн . Ва кўтўоли ин вақти хтлғи падарӣ буд , мардии нарми гӯнаи влкн бо эҳтиёт . Ва ду рикобдор номзад шуд бо номаҳо сӯии Бухорои бтъзиту таҳнияти сӯии писари алии тагин алии алрсми фии амсолҳо , то базӯдӣ бираванду ахбори дурусти биоранд ва агар ин ҷавони кор - нодида фасодӣ хоҳад пайваст , магари бад-ӣни нома шарм дораду мухотабаи ваии аломири алФозл алўлд карда омад .

و نامه‌ها فرمود بسپاه سالار علی دایه درین باب تا ببلخ رود و راهها فروگیرد و احتیاط تمام بجای آرد تا خللی نیفتد، و همچنان بترمذ و کوتوال قلعت‌ و سرهنگان با نصر و بوالحسن. و کوتوال این وقت ختلغ‌ پدری‌ بود، مردی نرم گونه‌ ولکن با احتیاط. و دو رکابدار نامزد شد با نامه‌ها سوی بخارا بتعزیت‌ و تهنیت سوی پسر علی تگین علی الرّسم فی امثالها، تا بزودی بروند و اخبار درست بیارند و اگر این جوان کار- نادیده فسادی خواهد پیوست، مگر بدین نامه شرم دارد و مخاطبه وی الامیر الفاضل الولد کرده آمد.

Ва ҳар чанд ин нома бирафт , ин морбчаҳ бғнимт дошта буд мурдани падарашу даври мондани султон аз хуросон , ва май шунӯд ки чанд изтиробаст . Ва ҳрўни осӣ мхзўл месохта буд ки бмрў ояд бо лашкар бисёр то хуросон бигирад , ва ҳар ду ҷавон бо якдигари бсохтнду кор рост карданд , бдонкаҳи ҳрўн бмрў ояду писарони алии тагин чғонёну Тирмиз ғорат кунанду зонҷо аз роҳи Қубодиёни бондхўди раванд ва бҳрўн пайванданд .

و هر چند این نامه برفت، این ماربچه بغنیمت داشته بود مردن پدرش و دور ماندن سلطان از خراسان، و می‌شنود که چند اضطراب‌ است. و هرون عاصی مخذول‌ میساخته بود که بمرو آید با لشکر بسیار تا خراسان بگیرد، و هر دو جوان با یکدیگر بساختند و کار راست کردند، بدانکه هرون بمرو آید و پسران علی تگین چغانیان و ترمذ غارت کنند و زآنجا از راه قبادیان باندخود روند و بهرون پیوندند.

Писарони алии тагин чғонён ғорат карданду волии чғонёни бўолқосми домод аз пеш эшон бигурехт ва дар миён кмиҷён рафт , ва чун дамор аз чғонён бароварда буданд , аз роҳи дорзнгӣ бтрмз омаданд ва зон қлътшони хандаи омада буд , ӯ корро бо аломатӣу савории сесад бадар қалъат фиристоданд ва пиндоштанд ки чун ӯ кор онҷо расед , дар вақт қалъат баҷанг ё бслҳи бадаст эшон ояд то аломати мрдиро бар бом қалъат бизананд ,у алзни ихтӣу исиб ,у огоҳи набуданд ки онҷои широннд ; чандон буд ки бқлъти расиданд ки он далерони шерон дар қалъат бикшоданд ва овоз доданд ки бисмии аллоҳ , агар дил доред бтнўраҳи қалъат бояд омад . Ва алӣ тгинён пиндоштанд ки бполўдаҳ хӯрдан омадаанду корӣ саҳласт . Чандон буд ки пеши рафтанд , саворау пиёдаи қалъат дар эшон париданду бики соъати ҷамоатӣ аз эшон бигирифтанд ва дастгир карданд . Эшон бҳзимт то наздики писари алии тагин рафтанд . ӯ корро маломат карданд , ҷавоб дод ки он деги пухта бар ҷойаст ва мо як чошнӣ бихӯрадем , ҳар касро ки орзӯаст пеш мебояд рафт . Аўкорро дашном доданду мхнси хонданду буқи бзднду тунаши сипоҳи солор бар муқаддама бирафт ва дигарон бар асар ӯ . Ва ҳамаи лашкари гирд бар гирд қалъат бигирифтанд ва фурӯд омаданд .

پسران علی تگین چغانیان غارت کردند و والی چغانیان بوالقاسم داماد از پیش ایشان بگریخت و در میان کمیجیان‌ رفت، و چون دمار از چغانیان برآورده بودند، از راه دارزنگی‌ بترمذ آمدند و زان قلعتشان خنده آمده‌ بود، او کار را با علامتی‌ و سواری سیصد بدر قلعت فرستادند و پنداشتند که چون او کار آنجا رسید، در وقت قلعت بجنگ یا بصلح بدست ایشان آید تا علامت مردیرا بر بام قلعت بزنند، و الظّنّ یخطئ و یصیب‌، و آگاه نبودند که آنجا شیرانند؛ چندان بود که بقلعت رسیدند که آن دلیران شیران‌ در قلعت بگشادند و آواز دادند که بسم اللّه‌، اگر دل دارید بتنوره‌ قلعت باید آمد. و علی تگینیان پنداشتند که بپالوده‌ خوردن آمده‌اند و کاری سهل است. چندان بود که پیش رفتند، سواره و پیاده قلعت در ایشان پریدند و بیک ساعت جماعتی از ایشان بگرفتند و دستگیر کردند. ایشان بهزیمت تا نزدیک پسر علی تگین رفتند. او کار را ملامت کردند، جواب داد که آن دیگ پخته‌ بر جای است‌ و ما یک چاشنی‌ بخوردیم، هر کس را که آرزوست پیش میباید رفت. اوکار را دشنام دادند و مخنّث‌ خواندند و بوق بزدند و تونش‌ سپاه سالار بر مقدّمه برفت و دیگران بر اثر او. و همه لشکر گرد بر گرد قلعت بگرفتند و فرود آمدند.

[ шикасти писарони алии тагин ]

[شکست پسران علی تگین‌]

Аз устоди абди арраҳмони қўоли шунӯдам ,у вай аз ғорати чғонёни бтрмзи афтода буд , гуфт : алии тгинён чанд ҷанг карданд бо қлътён ва дар ҳамаи ҷангҳо шикаста шуда , бстўаҳ омаданд ва дар ғайз мешуданд аз дашномҳои зишт ки занон сагзӣон медоданд . Як рӯзи аўкор ки сахти муҳташам буд ва ҳазор савор хайл дошт , ҷанги қалъати бхўост ва пеш омад бо сипарии фарох ,у пиёда буд . Бо насру бӯи алҳсни халаф бо аррода андоз гуфтанд : панҷоҳ динор ва ду пораи ҷомаи бидиҳем , агар аўкорро баргардоне . Ваии сангии панҷ ва шаш манӣ рост кард ва замонӣ нагирист ва андеша кард ва пас расанҳои арродаи бкшиднду санг равон шуд ва омад то бар миёни аўкор , дар соъат ҷон бидод - ва дар он рӯзгори бики санги панҷ манӣ ки аз аррода бар сар касе омадӣ , он кас низ сухан нагуфтӣ - аўкор чун биФтод , хурӯшии бузург аз лашкари мухолифони баромад , ки марди сахти бузург буд ,у вайро қавмаши брбўднду ббрднд ;у пушти алӣ тгинён бишикаст . Ва ғӯрӣ аррода андоз зару ҷомаи бастад . Ва писарони алии тагинро хабари расида буд ки ҳрўни мхзўлро киштанду сипоҳи солор бблх омад , хоӣбо хосро бозгаштанд аз Тирмиз ва аз роҳ дар оҳанӣни сӯии Самарқанди рафтанд .

از استاد عبد الرّحمن قوّال‌ شنودم، و وی از غارت چغانیان بترمذ افتاده بود، گفت: علی تگینیان چند جنگ کردند با قلعتیان و در همه جنگها شکسته شده، بستوه آمدند و در غیظ میشدند از دشنامهای زشت که زنان سگزیان‌ میدادند. یک روز اوکار که سخت محتشم بود و هزار سوار خیل‌ داشت، جنگ قلعت بخواست و پیش آمد با سپری فراخ‌، و پیاده بود. با نصر و بو الحسن خلف با عرّاده انداز گفتند: پنجاه دینار و دو پاره جامه بدهیم، اگر اوکار را برگردانی‌ . وی سنگی پنج و شش منی راست کرد و زمانی نگریست و اندیشه کرد و پس رسنهای عرادّه بکشیدند و سنگ روان شد و آمد تا بر میان‌ اوکار، در ساعت جان بداد- و در آن روزگار بیک سنگ پنج منی که از عرّاده بر سر کسی آمدی، آن کس نیز سخن نگفتی‌ - اوکار چون بیفتاد، خروشی بزرگ از لشکر مخالفان برآمد، که مرد سخت بزرگ بود، و وی را قومش بربودند و ببردند؛ و پشت علی تگینیان بشکست. و غوری‌ عرّاده انداز زر و جامه بستد. و پسران علی تگین را خبر رسیده بود که هرون مخذول را کشتند و سپاه سالار ببلخ آمد، خائبا خاسرا بازگشتند از ترمذ و از راه در آهنین‌ سوی سمرقند رفتند.