Таърихи санаи сабъ ва ъушрину арбъмоӣаҳ
تاریخ سنه سبع و عشرین و اربعمائه
Ва ғарраи муҳаррами рӯзи чаҳоршанбе буд . Рӯзи шанбеи чаҳоруми ин моҳи амир , разии аллоҳи анҳу , дар Балх омаду нахуст буд аз озармоҳ ва дар кӯшк дар абди алоълӣ нузул кард . Рӯзи душанбеи шашуми ин моҳи ббоғ бузург омаду всоқҳо ва девонҳо онҷои бурданд ки некӯ сохта буданду ҷои фарох буду хуррамтар .
و غرّه محرّم روز چهارشنبه بود. روز شنبه چهارم این ماه امیر، رضی اللّه عنه، در بلخ آمد و نخست بود از آذرماه و در کوشک در عبد الاعلی نزول کرد. روز دوشنبه ششم این ماه بباغ بزرگ آمد و وثاقها و دیوانها آنجا بردند که نیکو ساخته بودند و جای فراخ بود و خرّمتر.
Ва волии чғонёни ҳамин рӯз ки амир бблх расед онҷо омаду вайро истиқбол некӯ карданд ва ҷое бсзо фурӯд овараданду хӯрданӣ ва назул беандоза доданд . Ва дигари рӯз бхдмт омаду амирро бидид ва бисёр эъзоз ва навохт ёфт ва ҳам бидон кӯшк ки рост карда буданд бозшд . Ва дар рӯзии бчнди дафъати буъалии расӯлдори бхдмти наздик вай рафтӣ ва ҳар бории кароматӣу тӯҳфа ӣӣ барадии бФрмони олӣ . Ва ҳадяҳо ки оварда буд волии чғонён аз асбони гарони мояу ғуломони тарку бозу юзу чизҳое ки аз он навоҳии хезади пеш амир овараданд сахт бисёру бмўқъӣ хуб афтод . Ва рӯзи панҷшанбеи нуҳуми моҳи муҳаррами меҳмонӣ ӣӣ бузургу некӯ бсохтаҳ буданд , ҷнибтони бурданду волии чғонёнро биовараданд ва чавгон бохтанд ва пас аз он бихон фурӯд овараданду баъд аз он шароб хӯрданду рӯзи бхўшӣ бпоён омад . Ва рӯзи чаҳоршанбеи нимаи муҳаррами волии чғонёни хлътии сахти фахрии пӯшед , чунонкии влоаҳро диҳанд ; ва низ бар он зёдтҳо карданд , ки ин озоди марди домод буд ва бо ин ҷониби бузург васлат дошт баҳра ӣӣ -у ҳокими чғонёни имрӯз дар санаи аҳадӣ ва хумсину арбъмоӣаҳ бар ҷойаст , кораши табоҳ шуда ки хештан дор наомаду хоҷаи раиси алии Микоил буд ӯро бчғонён , ва ин миқдор ки намудем кифоят бошад -у волии чғонён чун халъат бапушед , пеш овараданд , расми хизмат биҷой овараду амир бисёр эъзоз ва навохт арзонӣ дошт ва гуфт : бар амири ранҷ бисёр омад азин нўхостгони нохештани шиносони писарони алии тагин , ва чун хабар бмо расед , сипоҳи солорро бо лашкарҳо фиристода шуд ; ва мо талофии ин ҳолҳоро омадаем ӣнҷо . Бмборкии сӯии ноҳити боз бояд гашту мардуми хешро гирд кард то аз ӣнҷои солории муҳташам бо лашкари гарон аз Ҷайҳун гузора кунаду даст бадаст кунанд то ин фурсати ҷӯёнро барандохта ояд . Гуфт :
و والی چغانیان همین روز که امیر ببلخ رسید آنجا آمد و وی را استقبال نیکو کردند و جایی بسزا فرود آوردند و خوردنی و نزل بیاندازه دادند. و دیگر روز بخدمت آمد و امیر را بدید و بسیار اعزاز و نواخت یافت و هم بدان کوشک که راست کرده بودند بازشد . و در روزی بچند دفعت بوعلی رسولدار بخدمت نزدیک وی رفتی و هر باری کرامتی و تحفهیی بردی بفرمان عالی. و هدیهها که آورده بود والی چغانیان از اسبان گرانمایه و غلامان ترک و باز و یوز و چیزهایی که از آن نواحی خیزد پیش امیر آوردند سخت بسیار و بموقعی خوب افتاد. و روز پنجشنبه نهم ماه محرّم مهمانییی بزرگ و نیکو بساخته بودند، جنیبتان بردند و والی چغانیان را بیاوردند و چوگان باختند و پس از آن بخوان فرود آوردند و بعد از آن شراب خوردند و روز بخوشی بپایان آمد. و روز چهارشنبه نیمه محرّم والی چغانیان خلعتی سخت فاخر پوشید، چنانکه ولاة را دهند؛ و نیز بر آن زیادتها کردند، که این آزاد مرد داماد بود و با این جانب بزرگ وصلت داشت بحرّهیی - و حاکم چغانیان امروز در سنه احدی و خمسین و اربعمائه بر جای است، کارش تباه شده که خویشتندار نیامد و خواجه رئیس علی میکائیل بود او را بچغانیان، و این مقدار که نمودیم کفایت باشد- و والی چغانیان چون خلعت بپوشید، پیش آوردند، رسم خدمت بجای آورد و امیر بسیار اعزاز و نواخت ارزانی داشت و گفت : بر امیر رنج بسیار آمد ازین نوخاستگان ناخویشتن شناسان پسران علی تگین، و چون خبر بما رسید، سپاه سالار را با لشکرها فرستاده شد؛ و ما تلافی این حالها را آمدهایم اینجا. بمبارکی سوی ناحیت باز باید گشت و مردم خویش را گرد کرد تا از اینجا سالاری محتشم با لشکر گران از جیحون گذاره کند و دست بدست کنند تا این فرصت جویان را برانداخته آید. گفت:
Чунин кунам . Ва хизмат карду бозгашт ,у вайро бтормии ббоғи бншонднду вазиру соҳиби девони рисолат онҷо омаданду аҳд тоза карданд вайро бо султону савганд дигар бидоданд ва бозгардонеданд ,у намоз дигар барнишасту сӯй чғонён бирафт .
چنین کنم. و خدمت کرد و بازگشت، و وی را بطارمی بباغ بنشاندند و وزیر و صاحب دیوان رسالت آنجا آمدند و عهد تازه کردند وی را با سلطان و سوگند دیگر بدادند و بازگردانیدند، و نماز دیگر برنشست و سوی چغانیان برفت.
Ва амири рӯзи якшанбеи чаҳор рӯзи монда аз моҳи муҳаррами бадара газ рафт бшкор бо хоссагону надимону мутрибон ,у рӯзи якшанбеи сеюм сифри ббоғ бузург омад . Ва дигари рӯз расӯлӣ расед аз писарони алии тагин аўкои лақаб , номи ваии Мӯсои тагин ,у донишмандии самарқандӣ .
و امیر روز یکشنبه چهار روز مانده از ماه محرّم بدره گز رفت بشکار با خاصّگان و ندیمان و مطربان، و روز یکشنبه سوم صفر بباغ بزرگ آمد. و دیگر روز رسولی رسید از پسران علی تگین اوکا لقب، نام وی موسی تگین، و دانشمندی سمرقندی.
Эшонро расӯлдор бшҳр оварад ва назул некӯ дод . Ва пас аз се рӯз ки биёсуданд пеши оўрдндшону амир чизе нагуфт ки озурда буд аз фиристандагон . Вазир пурсед ки амиронро чун монадед ? аўко чизе натавонист гуфт , донишманд бсхн омаду фасеҳ буд , гуфт :
ایشان را رسولدار بشهر آورد و نزل نیکو داد. و پس از سه روز که بیاسودند پیش آوردندشان و امیر چیزی نگفت که آزرده بود از فرستندگان. وزیر پرسید که امیران را چون ماندید؟ اوکا چیزی نتوانست گفت، دانشمند بسخن آمد و فصیح بود، گفت:
Мо вФд узр оварадем ва сазад аз бузургии султони муаззам ки бипазирад , ки амирон мо ҷавонанд ва бидону бдкишони эшонро бар он доштанд ки барин ҷониб омаданд . Хоҷа бузург гуфт :
ما وفد عذر آوردیم و سزد از بزرگی سلطان معظّم که بپذیرد، که امیران ما جوانند و بدان و بدکیشان ایشان را بر آن داشتند که برین جانب آمدند. خواجه بزرگ گفت:
Худованди олам боътқод нигарад на бикрдор . Ва эшонро бторми бурданд . Амир бо вазиру соҳиби девони рисолат хилват кард дарин боб . Хоҷа бузург гуфт : зиндагонии худованди дарози бод , хуросону райу гиреҳгону табаристони ҳамаи шӯрида шудааст ;у худованди бўолҳсни абди алҷлилро бо лашкар аз гиреҳгони бозхонду мавозиъати гӯна ӣӣ афтод бо гргонёну савоб буд то бўолҳсн бар ваҷҳи гӯна ӣӣ бозгардад . Ва писарони алии тагин моро ним душманӣ бошанд , мҷомлтӣ дар миёни беҳтар ки душмани тамом . Бандаро он савоб май намояд ки узри ин ҷавонон пазируфта ояд ва аҳдӣ карда ояд , чунонкӣ бо падари эшон . Гуфт : нек омад , бторм бояд рафт ва ин кори баргузорад . Хоҷаи бузургу хоҷаи бўнср бторм омаданду номаи писарони алии тагинро таъаммул карданд , нома ӣӣ буд бо тавозуъӣ бисёр , узрҳо хостаи бҳдиси Тирмизу чғонён ки « он саҳвӣ буд ки афтод ва он кас ки бар он дошт сазоӣ вай карда шуд . Агар султон муаззам бинад , ончӣ рафт дар гузошта ояд то дӯстӣҳои маврӯс тоза гардад . » ва пайғомҳо ҳам азин нмт буд . Бўнсри наздик амир рафт ва бозгуфт ва ҷавобҳои хуб оварад сахт бо дили гармӣ . Ва расӯлдори расӯлонро бозгардонед . Ва мсъдиро номзад кард вазири брсўлӣу кор ӯ бсохтнду номау мшоФҳаҳ набишта шуд . Ва расӯлони алии тагинро халъат васлат доданд . Ҷумла бирафтанд . Ва сулҳии биФтоду аҳдии бастанд , чунонкии оромии ббошд ,у волии чғонёнро Бамёни ин кор дароварданд то низ бадв қасдӣ набошад .
خداوند عالم باعتقاد نگرد نه بکردار . و ایشان را بطارم بردند. امیر با وزیر و صاحب دیوان رسالت خلوت کرد درین باب. خواجه بزرگ گفت: زندگانی خداوند دراز باد، خراسان و ری و گرگان و طبرستان همه شوریده شده است؛ و خداوند بوالحسن عبد الجلیل را با لشکر از گرگان بازخواند و مواضعت گونهیی افتاد با گرگانیان و صواب بود تا بوالحسن بر وجه گونهیی بازگردد. و پسران علی تگین ما را نیم دشمنی باشند، مجاملتی در میان بهتر که دشمن تمام. بنده را آن صواب مینماید که عذر این جوانان پذیرفته آید و عهدی کرده آید، چنانکه با پدر ایشان. گفت: نیک آمد، بطارم باید رفت و این کار برگزارد. خواجه بزرگ و خواجه بونصر بطارم آمدند و نامه پسران علی تگین را تأمّل کردند، نامهیی بود با تواضعی بسیار، عذرها خواسته بحدیث ترمذ و چغانیان که «آن سهوی بود که افتاد و آن کس که بر آن داشت سزای وی کرده شد. اگر سلطان معظّم بیند، آنچه رفت در گذاشته آید تا دوستیهای موروث تازه گردد.» و پیغامها هم ازین نمط بود. بونصر نزدیک امیر رفت و بازگفت و جوابهای خوب آورد سخت با دل گرمی. و رسولدار رسولان را بازگردانید. و مسعدی را نامزد کرد وزیر برسولی و کار او بساختند و نامه و مشافهه نبشته شد. و رسولان علی تگین را خلعت وصلت دادند. جمله برفتند. و صلحی بیفتاد و عهدی بستند، چنانکه آرامی بباشد، و والی چغانیان را بمیان این کار درآوردند تا نیز بدو قصدی نباشد.