Таърихи санаи смон ва ъушрину арбъмоӣаҳ

تاریخ سنه ثمان و عشرین و اربعمائه‌

Ғарраи муҳаррами рӯзи душанбе буд . Ва бкўшки дашти ?лагон фурӯд омад рӯзи панҷшанбеи чаҳоруми муҳаррами амир , разии аллоҳи анҳу , ва ин кӯшк аз баст бар як фарсангӣаст . Наздики намози пешин ки ҳамаи лашкар пурҳ доштанд ва аз ддгону нахчир брондаҳ буданд - ва андоза нест нахчири он навоҳиро - чун пурҳ танг шуд , нахчирро дар боғи ронданд ки дар пеш кӯшкаст ,у афзӯн аз панҷсад ва шашсад буд ки ббоғ расед ,у бсҳро бисёр гирифта буданд биўзон ва сегон ,у амир бар хзро бинишаст ва тир меандохту ғуломон дар боғи мидўиднд ва мегирифтанд ,у сахти некӯ шикорӣ рафт . Ва ҳамчунин дида будам ки амири Маҳмӯд , раҳмаи аллоҳи алайҳ , кард вақте ҳам ӣнҷо ба баст ,у гӯрихарӣ дар роҳ бигирифтанду бдоштнди бошколҳо , пас фармуд то доғ барниҳоданд баноми Маҳмӯду бгзоштнд ки муҳаддисони пеши вай хонда буданд ки баҳроми гӯр чунин кардӣ .

غرّه محرّم روز دوشنبه بود. و بکوشک دشت لگان‌ فرود آمد روز پنجشنبه چهارم محرّم امیر، رضی اللّه عنه، و این کوشک از بست بر یک فرسنگی است. نزدیک نماز پیشین که همه لشکر پره داشتند و از ددگان‌ و نخچیر برانده بودند- و اندازه نیست نخچیر آن نواحی را- چون پره تنگ شد، نخچیر را در باغ راندند که در پیش کوشک است، و افزون از پانصد و ششصد بود که بباغ رسید، و بصحرا بسیار گرفته بودند بیوزان‌ و سگان، و امیر بر خضرا بنشست و تیر میانداخت و غلامان در باغ میدویدند و میگرفتند، و سخت نیکو شکاری رفت. و همچنین دیده بودم که‌ امیر محمود، رحمة اللّه علیه، کرد وقتی هم اینجا به بست، و گورخری در راه بگرفتند و بداشتند باشکالها، پس فرمود تا داغ برنهادند بنام محمود و بگذاشتند که محدّثان‌ پیش وی خوانده بودند که بهرام گور چنین کردی.

Ва рӯзи одинаи нӯздаҳум муҳаррами ду расӯли салҷӯқиёнро блшкргоаҳ овараданд ва назул некӯ доданд ; донишмандӣ буд бухорӣ , мардии сухангӯӣ ,у тркмонӣ ки гуфтандӣ аз наздикони он қавмаст . Ва дигари рӯз , шанбеи амир бор дод сахт бо шиквау такаллуфу расӯлонро пеш овараданд ва хизмат карданд ва бандагӣ намуданду бдиўони вазири бурдандашону соҳиби девони рисолат онҷо рафт , хоҷаи бўнсри машкон , ва холӣ карданд . Нома ӣӣ сӯии вазири хоҷаи Аҳмади абди алсмд набишта буданду ҳўолт ба пайғом кардау пайғоми чунон буд ки аз мо то ин ғояти ҳеҷ даст дарозӣ нарафтааст , аммо пӯшида нест ки дар хуросон тркмонон дигаранд ва дигар меоянд , ки роҳи Ҷайҳуну Балхони кӯҳ кушодааст , ва ин вилоят ки моро дода омадааст тангаст ва ин мардумро ки дорем брнмигирд .

و روز آدینه نوزدهم محرّم دو رسول سلجوقیان را بلشکرگاه آوردند و نزل نیکو دادند؛ دانشمندی بود بخاری، مردی سخنگوی، و ترکمانی که گفتندی از نزدیکان آن قوم است. و دیگر روز، شنبه امیر بار داد سخت با شکوه و تکلّف و رسولان را پیش آوردند و خدمت کردند و بندگی نمودند و بدیوان وزیر بردندشان و صاحب دیوان رسالت آنجا رفت، خواجه بونصر مشکان، و خالی کردند . نامه‌یی سوی وزیر خواجه احمد عبد الصّمد نبشته بودند و حوالت به پیغام کرده و پیغام چنان بود که از ما تا این غایت‌ هیچ دست درازی نرفته است، امّا پوشیده نیست که در خراسان ترکمانان دیگراند و دیگر میآیند، که راه جیحون و بلخان کوه‌ گشاده است، و این ولایت که ما را داده آمده است تنگ است و این مردم را که داریم برنمیگیرد .

Бояд ки хоҷаи бузурги Бамёни кори даройад ва дархоҳад аз худованди султон то ин шаҳракҳо ки ботроФ биёбонаст чун Марву сарахсу бовирди моро дода ояд , чунонкӣ соҳиб буридону қазоау соҳиби девон худованд бошанд ва мол меситонанд ва бмо медиҳанд ба бистгонӣ то мо лашкар худованд бошему хуросон пок кунем аз муфсидон ва агар хидматӣ бошад бъроқ ё ҷои дигар тамом кунему баҳри кори душвортари миёни бандем ;у сбошии ҳоҷибу лашкари Найшобӯри баҳрот мақом кунанд , агар қасд мо кунанд , ночори моро бдФъи он машғӯл бояд шудану ҳурмат аз миён бархезад . Илтимоси мо инаст , рои олии бартар .

باید که خواجه بزرگ بمیان کار درآید و درخواهد از خداوند سلطان تا این شهرکها که باطراف بیابان است چون مرو و سرخس و باورد ما را داده آید، چنانکه صاحب بریدان‌ و قضاة و صاحب دیوان‌ خداوند باشند و مال می‌ستانند و بما میدهند به بیستگانی‌ تا ما لشکر خداوند باشیم و خراسان پاک کنیم از مفسدان و اگر خدمتی باشد بعراق یا جای دیگر تمام کنیم و بهر کار دشوارتر میان بندیم؛ و سباشی حاجب و لشکر نیشابور بهرات مقام کنند، اگر قصد ما کنند، ناچار ما را بدفع آن مشغول باید شدن و حرمت از میان برخیزد. التماس‌ ما این است، رای عالی برتر .

Бўнср бирафт ва ончӣ гуфтанд бо амир бигуфт . Ҷавоб дод ки расӯлонро бозгардонед ва шумо ду тани биёед то дарин боб сухан гӯйем . Вазиру бўнсри наздики султони рафтанд . Амири сахт дар хашм шуда буд , вазирро гуфт : ин таҳаккуму тбсту ақтроҳи ин қавм аз ҳад бигузашт ; аз як сӯи хуросонро ғарбол карданд ва аз дигари сӯи ин чунин ишвау сухани нигорин миФрстнд . Ин расӯлонро боз бояд гардонид ва мусарраҳ бигуфт ки « миёни мо ва шумо шамшераст ва лашкарҳо аз барои ҷанги фиристода омадааст ва мо инак аз баст ҳаракат мекунему баҳрот хоҳем рафт . » вазир гуфт : то ин қавми сухани барин ҷумлаи мигўинд ва низ орамидаанд , пардаи ҳишмати брнодоштаҳи беҳтар . Бандаро савоби он май намояд ки ҷавоби дурушт ва нарм дода ояд то мҷомлтӣ дар миён бимонад , онгоҳ агар худованд фармоед , банда баҳрот раваду ҳоҷиби бузургу ҷумлаи лашкар ӣнҷо оянду кори эшон сохта ояду бслҳ ва ё ҷанг бргзордаҳ ояд ;у худованд низ бмо наздик бошад , агар ҳоҷат ояд , ҳаракат кунад . Амир гуфт : « ин сирааст , ин расӯлонро барин ҷумлаи боз бояд гардониду ончӣ бояд набшаст , хоҷаи бўнср аз хештани бинависад ва эшонро нек бедор кунад то хоб набенанд ва бигӯед ки инак ту ки Аҳмадии миоиӣ то ин корро бргзордаҳ ояд » . Ҳар ду бозгаштанд , ва ду се рӯзи дарин мунозира буданд то бо расӯлон қарор гирифт ; ҷавоби нома ва пайғом бидоданд ва эшонро халъат васлат дода шуд ва бозгардонеданд сӯии хуросони рӯзи панҷшанбеи панҷ рӯзи монда аз муҳаррам .

بونصر برفت و آنچه گفتند با امیر بگفت. جواب داد که رسولان را بازگردانید و شما دو تن بیایید تا درین باب سخن گوییم. وزیر و بونصر نزدیک سلطان رفتند. امیر سخت در خشم شده بود، وزیر را گفت: این تحکّم‌ و تبسّط و اقتراح‌ این قوم از حد بگذشت؛ از یک سو خراسان را غربال کردند و از دیگر سو این چنین عشوه‌ و سخن نگارین‌ میفرستند. این رسولان را باز باید گردانید و مصرّح‌ بگفت که «میان‌ ما و شما شمشیر است و لشکرها از برای جنگ فرستاده آمده است و ما اینک از بست حرکت میکنیم و بهرات خواهیم رفت.» وزیر گفت: تا این قوم سخن برین جمله میگویند و نیز آرمیده‌اند، پرده حشمت‌ برناداشته بهتر. بنده را صواب آن می‌نماید که جواب درشت و نرم داده آید تا مجاملتی‌ در میان بماند، آنگاه اگر خداوند فرماید، بنده بهرات رود و حاجب بزرگ و جمله لشکر اینجا آیند و کار ایشان‌ ساخته آید و بصلح و یا جنگ برگزارده‌آید ؛ و خداوند نیز بما نزدیک باشد، اگر حاجت آید، حرکت کند. امیر گفت: «این سره‌ است، این رسولان را برین جمله باز باید گردانید و آنچه باید نبشست، خواجه بونصر از خویشتن‌ بنویسد و ایشان را نیک بیدار کند تا خواب نبینند و بگوید که اینک تو که احمدی‌ میآیی تا این کار را برگزارده آید». هر دو بازگشتند، و دو سه روز درین مناظره بودند تا با رسولان قرار گرفت؛ جواب نامه و پیغام بدادند و ایشان را خلعت وصلت‌ داده شد و بازگردانیدند سوی خراسان روز پنجشنبه پنج روز مانده از محرّم.