Зикри ҳоли тлки алҳндў

ذکر حال تلک الهندو

Ин тлки писари ҳҷомӣ буд влкни лқоӣӣу мшоҳдтӣу забонӣ фасеҳ дошту хаттии некӯи бҳндўӣу форсӣ . Ва муддатии дарози бкшмир , рафта буд ва шогирдӣ кардау лухтии зарқу ишва ва ҷодуӣ омӯхта . Ва аз онҷои наздики қозии Широз бўолҳсн омаду бадви бгрўид , ки ҳар меҳтар ки ӯро бидид , ночори шефта ӯ шуд , ва аз дасти вай амалӣ карду молии бабраду тани пеши ниҳод . Ва қозӣ фармуд то ӯро аз ҳар ҷонибӣ боздоштанд . Ва тлки ҳилаи сохт то ҳол ӯ бо хоҷаи бузурги Аҳмади ҳасан , разии аллоҳи анҳу , расониданд ва гуфтанд шарорати қозӣ дафъ тавонад кард ,у миёни хоҷау қозии бад буд , хоҷаи тўқиъӣ султонӣ фиристод бо се хилтош то алии рағми қозиро тлкро бадаргоҳ овараданду хоҷаи Аҳмади ҳасани сухан ӯ башнаваду роҳи бадӣа буду дроистод то рқът ӯ бҳилти бомейри Маҳмӯд , разии аллоҳи анҳу , расониданд , чунонкӣ биҷой наёвард ки хоҷа сохтаасту амири хоҷаро мисол дод то сухан тлк башнаваду қозӣ дар бузург блоӣӣ афтод . Чун ин дорот бигузашт , тлк аз хавоси муътамадон хоҷа шуд ва ӯро дабирӣ ва мутарҷимӣ кардӣ бо ҳиндӯон , ҳамчунон ки бирболи бдиўони мо ,у кораш боло гирифт . Ва бдиўони хоҷаи ман ки бўолФзлми вайро бар пой истода дидамӣ ки беруни дабирӣу мутарҷимии пайғомҳо барадӣ ва оварадӣ ; ва корҳо сахти некӯи бргзордӣ чун хоҷаро он меҳнат афтод ки биоварадааму амири Маҳмӯди чокарону дабиронашро бхўост то шоистагонро хизмат даргоҳ фармойанд , тлкро бипасандед ва бо баҳроми тарҷумон ёр шуду марди ҷавонтару сухан - гӯйтар буд ,у амири Маҳмӯди чунин касеро хостӣ , кораш сира шуд . Султони масъӯдро дар ниҳони хизматҳои писандида кард ки ҳамаи ҳиндӯони ктўр ва баъзеро аз берунён дар аҳд вай овараду вай бо чун Маҳмӯди подшоҳии хатарии бад-ӣни бузургии бикрад . Чун шоҳи масъӯд аз Ҳирот бблх раседу кори малики икрўиаҳ шуда буду сўндҳрои сипоҳи солори ҳиндӯон бар ҷой набӯд , тлкро бнўохту халъат зар доду тавқи заррини мурассаъи бҷўоҳр дар гардани ваии афканду вайро хайл дод ,у мард ном гирифту сарои пардаи хираду чатри сохт ва бо вай тнбк мезаданд , таблӣ ки мақдамони ҳиндӯонро расмаст ,у аломати мнҷўқ бо он ёр шуду ҳиллами ҷро то кораш бидон поя расед ки дар миён аъён менишаст дар хилват ва тадбирҳо то бчнини шуғл ки бознамудам аз он Аҳмади инолтгини даст пеш кард ки тамом кунаду бахту давлаташи он кор баранду баромад ,у лкли амри сабаб ,у алрҷоли итлоҳқўн ,у хирадмандони чунин иттифоқҳо ғариб надоранд ки кас аз модар вҷиаҳ назояду мардумони мирснд , аммо шарт онаст ки номи некӯи ёдгор монанди .

این تلک پسر حجّامی‌ بود ولکن لقائی‌ و مشاهدتی و زبانی فصیح داشت و خطّی نیکو بهندوی‌ و فارسی. و مدّتی دراز بکشمیر، رفته بود و شاگردی کرده و لختی زرق‌ و عشوه‌ و جادویی‌ آموخته. و از آنجا نزدیک قاضی شیراز بوالحسن آمد و بدو بگروید، که هر مهتر که او را بدید، ناچار شیفته او شد، و از دست وی عملی کرد و مالی ببرد و تن پیش نهاد . و قاضی فرمود تا او را از هر جانبی‌ بازداشتند. و تلک حیله ساخت تا حال او با خواجه بزرگ احمد حسن، رضی اللّه عنه، رسانیدند و گفتند شرارت قاضی دفع تواند کرد، و میان خواجه و قاضی بد بود، خواجه توقیعی سلطانی‌ فرستاد با سه خیلتاش تا علی‌رغم‌ قاضی را تلک را بدرگاه آوردند و خواجه احمد حسن سخن او بشنود و راه بدیه‌ بود و درایستاد تا رقعت او بحیلت بامیر محمود، رضی اللّه عنه، رسانیدند، چنانکه بجای نیاورد که خواجه ساخته است و امیر خواجه را مثال داد تا سخن تلک بشنود و قاضی در بزرگ بلائی افتاد. چون این دارات‌ بگذشت، تلک از خواصّ معتمدان خواجه شد و او را دبیری و مترجمی کردی با هندوان، همچنان که بیربال‌ بدیوان ما، و کارش بالا گرفت. و بدیوان خواجه من که بوالفضلم وی را بر پای ایستاده‌ دیدمی که بیرون دبیری و مترجمی پیغامها بردی و آوردی؛ و کارها سخت نیکو برگزاردی چون خواجه را آن محنت افتاد که بیاورده‌ام و امیر محمود چاکران و دبیرانش را بخواست تا شایستگان را خدمت درگاه فرمایند، تلک را بپسندید و با بهرام ترجمان‌ یار شد و مرد جوانتر و سخن- گوی‌تر بود، و امیر محمود چنین کسی را خواستی، کارش سره‌ شد. سلطان مسعود را در نهان خدمتهای پسندیده کرد که همه هندوان کتور و بعضی را از بیرونیان‌ در عهد وی آورد و وی با چون محمود پادشاهی خطری بدین بزرگی بکرد . چون شاه مسعود از هرات ببلخ رسید و کار ملک یکرویه شده بود و سوندهرای‌ سپاه سالار هندوان بر جای نبود، تلک را بنواخت و خلعت زر داد و طوق زرّین مرصّع بجواهر در گردن وی افکند و وی را خیل‌ داد، و مرد نام گرفت و سرای پرده خرد و چتر ساخت و با وی طنبک‌ میزدند، طبلی که مقدّمان هندوان را رسم است، و علامت منجوق‌ با آن یار شد و هلمّ جرّا تا کارش بدان پایه رسید که در میان اعیان می‌نشست در خلوت و تدبیرها تا بچنین شغل که بازنمودم‌ از آن احمد ینالتگین دست پیش کرد که تمام کند و بخت و دولتش آن کار براند و برآمد، و لکلّ امر سبب، و الرّجال یتلاحقون‌، و خردمندان چنین اتّفاقها غریب ندارند که کس از مادر وجیه‌ نزاید و مردمان میرسند، امّا شرط آن است که نام نیکو یادگار مانند.

Ва ин тлки мардӣ ҷилд омаду ахлоқ сутӯда намӯд ва он муддат ки умр ёфт , зиёняш надошт ки писари ҳҷомӣ буд . Ва агар бо он нафасу хираду ҳиммати асл будӣ некӯтар намӯдӣ , ки изомӣу ъсомии бас некӯ бошад . Влкни изомии бик пашиз наярзад чун фазлу адаби нафасу адаб дарс надораду ҳамаи суханаш он бошад ки падарами чунин буд . Ва шоир сира гуфтааст . Шеър :

و این تلک مردی جلد آمد و اخلاق ستوده نمود و آن مدّت که عمر یافت، زیانیش نداشت که پسر حجّامی بود. و اگر با آن نفس و خرد و همّت اصل بودی نیکوتر نمودی، که عظامی‌ و عصامی بس نیکو باشد. ولکن عظامی بیک پشیز نیرزد چون فضل و ادب نفس و ادب درس ندارد و همه سخنش آن باشد که پدرم چنین بود. و شاعر سره گفته است. شعر:

Ва дарин ъсомӣу изомии арҷўзаҳу байтӣ чанд ёди доштам , нбштм , шеър :

و درین عصامی و عظامی ارجوزه‌ و بیتی چند یاد داشتم، نبشتم، شعر:

Ва қавли алохри фии алъзомии алأҳмқ :

و قول الآخر فی العظامیّ الأحمق‌ :

Ва чунон хондам ки мардии хомли зикри наздики яҳёи бен холид албрмкӣ омаду маҷлиси ом , аз ҳар гӯнаи мардуми кофӣу хомли ҳозир ; мард забон баргушоду ҷавоҳир Пошидан гирифту садафи бргшодн . Танӣ чандро аз ҳозирони изомёни ҳасаду хашми рабӯд , гуфтанд :

و چنان خواندم که مردی خامل ذکر نزدیک یحیی بن خالد البرمکی آمد و مجلس عام‌، از هر گونه مردم کافی و خامل‌ حاضر؛ مرد زبان برگشاد و جواهر پاشیدن‌ گرفت و صدف برگشادن. تنی چند را از حاضران عظامیان‌ حسد و خشم ربود، گفتند:

Зиндагонии вазири дарози бод , дариғо чунин мард , кошкӣ ӯро аслӣ будӣ . Яҳё бихандед ва гуфт : « ҳўи бнФсаҳи асли қавӣ » ва ин мардро баркашид ва аз Фҳўли мардумон рӯзгор шуд .

زندگانی وزیر دراز باد، دریغا چنین مرد، کاشکی او را اصلی بودی. یحیی بخندید و گفت: «هو بنفسه اصل قویّ‌ » و این مرد را برکشید و از فحول مردمان روزگار شد.

Ва ҳастанд дарин рӯзгори мо гуруҳеи изомён бо асбу астому ҷомаҳои гарони мояу ғошияу ҷноғ ки чун бсхни гуфтан ва ҳунар расанд , чун хар брих бимонанду ҳолату суханашон он бошад ки гӯйанд падари мо чунин буд ва чунин кард ;у турфаи онкии аФозлу мардумони ҳунарманд аз съоиту бтри эшон дар ранҷанд . Ва аллоҳ вале алкФоиаҳ .

و هستند درین روزگار ما گروهی عظامیان با اسب و استام‌ و جامه‌های گران مایه و غاشیه‌ و جناغ‌ که چون بسخن گفتن و هنر رسند، چون خر بریخ بمانند و حالت و سخنشان آن باشد که گویند پدر ما چنین بود و چنین کرد؛ و طرفه‌ آنکه افاضل و مردمان هنرمند از سعایت و بطر ایشان در رنج‌اند. و اللّه ولیّ الکفایة .

Ва чун шуғли номаҳо ва мисолҳои тлк рост шуд , амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , фармуд то вайро хлътии сахти фахри рост карданд , чунонкӣ дар он халъати кӯсу илм буд . ӯ халъат бапушеду амири вайро бзФони бнўохту лутф бисёр фармуд . Ва дигари рӯз таъбия карду ббоғ фирӯзӣ омад ва амир барнишаст то лашкари ҳиндӯ бар вай бигузашт бисёр савору пиёдаи оростаи бслоҳи тамом ва он саворони даргоҳӣ ки бо ваии номзад шуда буданд фавҷӣ бо аҳбтии некӯ , ки қозии Ширози набишта буд ки онҷои мардум бтмом ҳаст , солорӣ бояд аз даргоҳ ки вайро номӣ бошад ,у тлк пиёда шуду замин бӯса дод ва барнишасту асб « солори ҳиндӯон » хостанд ва бирафт рӯзи се шанбеи нимаи ҷамодии алأхрӣ .

و چون شغل نامه‌ها و مثالهای تلک راست شد، امیر مسعود، رضی اللّه عنه، فرمود تا وی را خلعتی سخت فاخر راست کردند، چنانکه در آن خلعت کوس و علم بود. او خلعت بپوشید و امیر وی را بزفان بنواخت و لطف بسیار فرمود. و دیگر روز تعبیه‌ کرد و بباغ فیروزی‌ آمد و امیر برنشست تا لشکر هندو بر وی بگذشت بسیار سوار و پیاده آراسته بسلاح تمام‌ و آن سواران درگاهی‌ که با وی نامزد شده بودند فوجی با اهبتی‌ نیکو، که قاضی شیراز نبشته بود که آنجا مردم بتمام‌ هست، سالاری باید از درگاه که وی را نامی باشد، و تلک پیاده شد و زمین بوسه داد و برنشست و اسب «سالار هندوان» خواستند و برفت روز سه شنبه نیمه جمادی الأخری.

Ва амири намози дигари ин рӯзи бкўшк давлат бозомад бшҳр . Ва дигари рӯзи бкўшк сипед рафту онҷо нишот карду чавгони бохт ва шароб хӯрд се рӯз , ва пас ббоғ Маҳмӯдӣ омаду бунаҳо онҷо овараданд ва то нимаи раҷаби онҷо буд . Ва аз онҷои қасди қалъат ғазнӣн кард ,у сарҳанги буъалии кўтўоли мизбон буд , онҷо омад рӯзи панҷшанбеи бист ва сеюм раҷаб ва чаҳор рӯзи онҷо мақом кард , як рӯзи меҳмони сарҳанги кўтўолу дигари рӯзи ҳашами меҳмон амир буданд . Ва рӯзи дигар хилват кард , гуфтанд : мисолҳо дод пӯшида дар боби хзоӣн ки ҳаракати наздик буд , ва шароб хӯрданд бо надимону мутрибон ,у ғарраи шаъбонро бкўшки куҳан Маҳмӯдӣ бозомад бшҳр .

و امیر نماز دیگر این روز بکوشک‌ دولت بازآمد بشهر. و دیگر روز بکوشک سپید رفت و آنجا نشاط کرد و چوگان باخت و شراب خورد سه روز، و پس بباغ محمودی آمد و بنه‌ها آنجا آوردند و تا نیمه رجب آنجا بود. و از آنجا قصد قلعت غزنین کرد، و سرهنگ بوعلی کوتوال میزبان بود، آنجا آمد روز پنجشنبه بیست و سوم رجب و چهار روز آنجا مقام کرد، یک روز مهمان سرهنگ کوتوال و دیگر روز حشم مهمان امیر بودند. و روز دیگر خلوت کرد، گفتند: مثالها داد پوشیده‌ در باب خزائن که حرکت نزدیک بود، و شراب خوردند با ندیمان و مطربان، و غرّه شعبان را بکوشک کهن محمودی بازآمد بشهر.