Рӯзи шанбеи шонздаҳуми шаъбони амир , разии аллоҳи анҳу , бшкор пурҳ рафт . Ва пеши бики ҳафтаи касон рафта буданд фароз овардани ҳашарро аз баҳри нахҷӣр рондан , ва ронда буданд ва бисёр нахҷӣри омада ;у шикории сахт некӯ бирафт . Ва амири ббоғ Маҳмӯдӣ бозомад ду рӯзи монда аз шаъбон ,у соҳиби девони хуросони бўолФзли сӯрии мътз аз ншобўр дар расед ва пеш омад бхдмт ва ҳазор динори ншобўрӣ нисор карду ақдии гавҳари сахти гиронмояи пеши амири ниҳод . Ва амир аз боғи Маҳмӯдии бкўшки куҳан падар бозомад бшҳри рӯзи шанбе .

روز شنبه شانزدهم شعبان امیر، رضی اللّه عنه، بشکار پره‌ رفت. و پیش بیک هفته کسان رفته بودند فراز آوردن حشر را از بهر نخجیر راندن، و رانده بودند و بسیار نخجیر آمده؛ و شکاری سخت نیکو برفت. و امیر بباغ محمودی بازآمد دو روز مانده از شعبان، و صاحب دیوان خراسان بوالفضل سوری معتزّ از نشابور در رسید و پیش آمد بخدمت و هزار دینار نشابوری نثار کرد و عقدی گوهر سخت گرانمایه پیش امیر نهاد. و امیر از باغ محمودی بکوشک کهن پدر بازآمد بشهر روز شنبه.

Нахусти рӯзи моҳи рамазон рӯза гирифтанд .

نخست روز ماه رمضان روزه گرفتند.

Ва сеюм моҳи рамазони ҳадяҳо ки соҳиби девони хуросони сохта буд пеш овараданд панҷсад ҳамл , ҳадяҳо ки ҳснкро дида будам ки бар он ҷумла оварад амири Маҳмӯдро он сол каз ҳаҷ бозомад вази ншобўр бблх расед . Ва чандон ҷомау троиФу зарринау симинау ғулому канизаку машку кофуру уннобу марвориду мҳФўрӣу қолӣу кешу аснофи неъмат буд дарин ҳадяи сӯрӣ ки амиру ҳамаи ҳозирон бтъҷб бимонаданд , ки аз ҳамаи шаҳрҳои хуросону Бағдоду райу ҷиболу гиреҳгону табаристони нодиртар чизҳо бадаст оварда буд , ва хӯрданӣҳо ва шаробҳо дархури ин . Ва ончии зари нақд буд дар кӣсаҳои ҳарири сурху сабз ,у сим дар кӣсаҳои зарди дидорӣ . Ва зи бўмнсўри муставфии шунӯдам , ва ӯ он сқаҳу амин буд ки мӯӣ дар кор ӯ натавонистӣ хазиду нафасии бузург ва рое равшан дошт , гуфт : амир фармуд то дар ниҳони ҳадяҳоро қимат карданд , чаҳор бори ҳазор ҳазор дирам омад . Амири маро ки бўмнсўрм гуфт : « нек чокарӣаст ин сӯрӣ , агар моро чунин ду се чокари дигар будӣ , бисёр фоида ҳосил шудӣ . » гуфтам : « ҳамчунонаст » , ва Зуҳра надоштам ки гуфтамӣ « аз раоёии хуросон бояд пурсед ки бадишон чанд ранҷ расонида бошад бшриФу вазеъ то чунин ҳадяи сохта омадааст ,у фардои рӯз пайдо ояд ки оқибати ин кор чигуна шавад . »

و سوم ماه رمضان هدیه‌ها که صاحب دیوان خراسان ساخته بود پیش آوردند پانصد حمل‌، هدیه‌ها که‌ حسنک را دیده بودم که بر آن جمله آورد امیر محمود را آن سال کز حج بازآمد وز نشابور ببلخ رسید. و چندان جامه و طرایف‌ و زرّینه و سیمینه و غلام و کنیزک و مشک و کافور و عنّاب و مروارید و محفوری‌ و قالی‌ و کیش‌ و اصناف نعمت بود درین هدیه سوری که امیر و همه حاضران بتعجّب بماندند، که از همه شهرهای خراسان و بغداد و ری و جبال‌ و گرگان و طبرستان نادرتر چیزها بدست آورده بود، و خوردنیها و شرابها درخور این. و آنچه زر نقد بود در کیسه‌های حریر سرخ و سبز، و سیم در کیسه‌های زرد دیداری‌ . و ز بومنصور مستوفی شنودم، و او آن ثقه‌ و امین بود که موی در کار او نتوانستی خزید و نفسی بزرگ و رایی روشن داشت، گفت: امیر فرمود تا در نهان هدیه‌ها را قیمت کردند، چهار بار هزار هزار درم آمد. امیر مرا که بومنصورم گفت: «نیک چاکری است این سوری، اگر ما را چنین دو سه چاکر دیگر بودی، بسیار فایده حاصل شدی.» گفتم: «همچنان است»، و زهره نداشتم که گفتمی «از رعایای خراسان باید پرسید که بدیشان چند رنج رسانیده باشد بشریف و وضیع‌ تا چنین هدیه ساخته آمده است، و فردا روز پیدا آید که عاقبت این کار چگونه شود.»

Ва рост ҳамчунон буд ки бўмнсўр гуфт , ки сӯрии мардии мутаҳаввиру золим буд , чун даст ӯро кушода карданд бар хуросон , аъёну руасоро барканд ва молҳои бе андозаи ситаду осеби ситам ӯ бзъФо расед , вази ончии ситад , аз даҳ дирами панҷ султонро дод , ва он аъён мустаъсал шуданду номаҳо нбштнди бмоўроءи алнҳр ва расӯлон фиристоданду боаён таркон биноледанд то эшон ағро карданд тркмононро ,у зуъафо низ боязд , ъзи зикра , ҳол хеш бардоштанд , ва манеҳёнро Зуҳра набӯд ки ҳоли сӯриро баростӣ анҳо кардандӣу амир , разии аллоҳи анҳу , сухани кас бар вай наме шунӯд ва бидон ҳадяҳои боФрот вай менагирист то хуросони бҳқиқт дар сари зулму дроздстӣ вай бишуд . Ва чун он шикаст рӯй дод , сӯрӣ бо мо бғзнин омаду брўзгори малики мўдўдии соҳбдиўонии ҳазрати ғазнӣнро пеш гирифту хост ки ҳамон дорот хуросонӣ бараваду бнрФту дасти вай кӯтоҳ карданд . Ва охири кори ин мард он омад ки бар қалъаи ғазнӣн гузашта шуд , чунонкӣ оварда ояд биҷои хеш . Худоӣ , ъзу ҷл , бар вай раҳмат кунод ки кораш бо ҳокимии адлу раҳим афтодааст , магари сар басар биҷаҳад ки бо ситамкории мардии некӯи садақау намоз буд , ва осорҳои хуши вайро бтўс ҳаст аз онҷмлаҳи онкии Машҳади алии бен Мӯсои алрзоро , алайҳи ассалом , ки бўбкри шҳмрди кадхудои фоиқи алходми хосса ободон карда буд , сӯрӣ дар он зёдтҳоӣ бисёр фармӯда буду минора ӣӣ кард вдиҳии хариди фахри ва бар он вақф кард ;у бншобўри мусаллоро чунон кард ки бҳичи рӯзгор кас накарда буд аз умаро , ва он асар бар ҷойаст , ва дар миёни маҳалати блқобод ва ҳираҳ равадӣаст хираду буқати баҳори онҷои сайл бисёр омадӣу мусулмононро аз он ранҷ бисёр будӣ , мисол дод то бо сангу хишти пухта рехта карданд ва он ранҷ давр шуд ; ва барин ду чиз вақфҳо кард то мдрўс нашавад . Ва брботи Фроўаҳу нисо низ чизҳои бо ном фармуд ва бар ҷойаст . Ва ин ҳама ҳаст , аммо эътиқоди ман ҳама онаст ки бисёр азин баробари ситамӣ ки бар заъифӣ кунанд , нестанд . Ва сахт некӯ гуфтааст шоир , шеър :

و راست همچنان بود که بومنصور گفت، که سوری مردی متهّور و ظالم بود، چون دست او را گشاده کردند بر خراسان، اعیان و رؤسا را برکند و مالهای بی‌اندازه ستد و آسیب ستم او بضعفا رسید، وز آنچه ستد، از ده درم پنج سلطان را داد، و آن اعیان مستأصل‌ شدند و نامه‌ها نبشتند بماوراء النّهر و رسولان فرستادند و باعیان ترکان بنالیدند تا ایشان اغرا کردند ترکمانان را، و ضعفا نیز بایزد، عزّ ذکره، حال خویش برداشتند، و منهیان‌ را زهره نبود که حال سوری را براستی انها کردندی و امیر، رضی اللّه عنه، سخن کس بر وی نمی‌شنود و بدان هدیه‌های بافراط وی مینگریست تا خراسان بحقیقت در سر ظلم و درازدستی وی بشد. و چون آن شکست‌ روی داد، سوری با ما بغزنین آمد و بروزگار ملک مودودی‌ صاحبدیوانی‌ حضرت غزنین را پیش گرفت و خواست که همان دارات‌ خراسانی برود و بنرفت و دست وی کوتاه کردند. و آخر کار این مرد آن آمد که بر قلعه غزنین گذشته شد، چنانکه آورده آید بجای خویش. خدای، عزّ و جلّ، بر وی رحمت کناد که کارش با حاکمی عدل و رحیم افتاده است، مگر سر بسر بجهد که با ستمکاری مردی نیکو صدقه‌ و نماز بود، و آثارهای خوش‌ وی را بطوس هست از آنجمله آنکه مشهد علیّ بن موسی الرّضا را، علیه السّلام، که بوبکر شهمرد کدخدای فائق‌ الخادم خاصّه‌ آبادان کرده بود، سوری در آن زیادتهای بسیار فرموده بود و مناره‌یی کرد ودیهی خرید فاخر و بر آن وقف کرد؛ و بنشابور مصلّی را چنان کرد که بهیچ روزگار کس نکرده بود از امرا، و آن اثر بر جای است، و در میان محلّت بلقاباد و حیره‌ رودی است خرد و بوقت بهار آنجا سیل بسیار آمدی و مسلمانان را از آن رنج بسیار بودی، مثال داد تا با سنگ و خشت پخته ریخته کردند و آن رنج دور شد؛ و برین دو چیز وقفها کرد تا مدروس نشود. و برباط فراوه‌ و نسا نیز چیزهای با نام فرمود و بر جای است. و این همه هست، امّا اعتقاد من همه آنست که بسیار ازین برابر ستمی که بر ضعیفی کنند، نیستند. و سخت نیکو گفته است شاعر، شعر:

Нони ҳамсоягони дуздӣдану бҳмсоигон додан дар шарт несту бас муздӣ набошад .

نان همسایگان دزدیدن و بهمسایگان دادن در شرط نیست‌ و بس مزدی نباشد.

Ва надонам то ин нўхостгони дарин дунё чаҳ бенанд ки Фрохизнду муштии ҳтом гирд кунанд вази баҳри он хӯн резанд ва мнозът кунанду онгоҳи онро осон фурӯгузоранд ва бо ҳасрат бираванд , эзад , ъзи зикра , бедорӣ каромат кунод бмнаҳу карама .

و ندانم تا این نوخاستگان درین دنیا چه بینند که فراخیزند و مشتی حطام‌ گرد کنند وز بهر آن خون ریزند و منازعت کنند و آنگاه آنرا آسان فروگذارند و با حسرت بروند، ایزد، عزّ ذکره، بیداری کرامت کناد بمنّه و کرمه‌ .

Ва бӯи алмзФри ҷмҳии бохри рӯзгори сӯрӣ бншобўр рафт бсоҳб буридӣ бФрмони амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу -у ҳоли ин фозили дарин таърих чанд ҷой биёмадаасту хоҷаи бузурги Аҳмади абди алсмд ӯро сахти некӯ ва гиромӣ доштӣ - ва мисол дод ӯро пӯшида то анҳо кунад бе муҳобои ончӣ аз сӯрӣ равад ,у микрдӣ ,у сӯрӣ дар хӯн ӯ шуд ,у набиштаҳои ӯ охир асар кард бар дили амир ;у фарохтар сӯии ин вазири нбштӣ . Вақте байтӣ чанд фиристода буд сӯии вазир , онро дидам ва ин ду се байт ки аз он ёди доштами нбштм ,у хоҷа ҳиялат кард то амир ин бишунид , ки сӯии амири набишта буду сухан коргар омад .

و بو المظفر جمحی بآخر روزگار سوری بنشابور رفت بصاحب بریدی‌ بفرمان امیر مسعود، رضی اللّه عنه- و حال این فاضل درین تاریخ چند جای بیامده است و خواجه بزرگ احمد عبد الصّمد او را سخت نیکو و گرامی داشتی- و مثال داد او را پوشیده تا انها کند بی‌محابا آنچه از سوری رود، و میکردی، و سوری در خون او شد، و نبشته‌های او آخر اثر کرد بر دل امیر؛ و فراخ‌تر سوی این وزیر نبشتی. وقتی بیتی چند فرستاده بود سوی وزیر، آن را دیدم و این دو سه بیت که از آن یاد داشتم نبشتم، و خواجه حیلت کرد تا امیر این بشنید، که سوی امیر نبشته بود و سخن کارگر آمد.

Инаст , шеър :

این است، شعر:

Ва охир он омад ки мухолифон биёмаданд ва хуросон бигирифтанд , чунонкӣ бар асар шарҳ карда ояд .

و آخر آن آمد که مخالفان بیامدند و خراسان بگرفتند، چنانکه بر اثر شرح کرده آید.

Ва азин ҳадиси марои ҳикоятии сахти нодиру бофоидаи ёд омадааст воҷиби доштами нбштни он , ки дар ҷаҳон монандаи ин ки сӯрӣ кард бисёр бӯдааст , то хонандагонро фоида ҳосил шавад , ҳар чанд сухан дароз гардад .

و ازین حدیث مرا حکایتی سخت نادر و بافایده یاد آمده است واجب داشتم نبشتن آن، که در جهان ماننده این که سوری کرد بسیار بوده است، تا خوانندگان را فایده حاصل شود، هر چند سخن دراز گردد.