Рафтани амири масъӯд , разии аллоҳи анҳу , аз Ҳироти бҷонби пўшнг
رفتن امیر مسعود، رضی اللّه عنه، از هرات بجانب پوشنگ
Рӯзи чаҳоршанбеи ҳаждаҳами моҳи сифри амир , разии аллоҳи анҳу , аз Ҳирот бирафт бҷонби пўшнг бо лашкарии сахти гарони оростау пелони ҷангӣу пиёда бисёру бунаи сабктар .
روز چهارشنبه هژدهم ماه صفر امیر، رضی اللّه عنه، از هرات برفت بجانب پوشنگ با لشکری سخت گران آراسته و پیلان جنگی و پیاده بسیار و بنه سبکتر .
Ва бпўшнг таъбия фармуд : султон дар қалбу сипоҳи солори алӣ дар майманау ҳоҷиби бузурги сбошӣ дар майсарау перии охури солор бо бгтгини обдор [ бар соқа ]у сунқуру бўбкри ҳоҷиб бо ҷумла карду араб ва панҷсад хилтош бар муқаддама . Ва артгини ҳоҷиби саройро хлътӣ фармуд фахри ,у охури солорро кулоҳи ду шох ва камар доду хлиФти ҳоҷиб бгтғдӣ кард то ончӣ бояд фармуд аз мисоли ваии ғуломони сароеро миФрмоид . Ва бисёр ҳиндӯ буд чаҳ савори доғӣ ва чаҳ пиёда бо солорони номдор , пароганда карда бар қалбу майманау майсарау соқа , ва ҳамчунон пиёдагони даргоҳӣ , бештар бар ҷмозгон . Ва панҷоҳ пел аз гузидатар пелони дарин лашкар буд .
و بپوشنگ تعبیه فرمود : سلطان در قلب و سپاه سالار علی در میمنه و حاجب بزرگ سباشی در میسره و پیری آخور سالار با بگتگین آبدار [بر ساقه ] و سنقر و بوبکر حاجب با جمله کرد و عرب و پانصد خیلتاش بر مقدّمه. و ارتگین حاجب سرای را خلعتی فرمود فاخر، و آخور سالار را کلاه دو شاخ و کمر داد و خلیفت حاجب بگتغدی کرد تا آنچه باید فرمود از مثال وی غلامان سرایی را میفرماید. و بسیار هندو بود چه سوار داغی و چه پیاده با سالاران نامدار، پراگنده کرده بر قلب و میمنه و میسره و ساقه، و همچنان پیادگان درگاهی، بیشتر بر جمّازگان. و پنجاه پیل از گزیدهتر پیلان درین لشکر بود.
Ва ҳамгинон иқрор доданд ки чунин лашкар надидаанд . Ва ҳзоҳз дар ҷаҳон афтод аз ҳаракати ин лашкари бузург .
و همگنان اقرار دادند که چنین لشکر ندیدهاند. و هزاهز در جهان افتاد از حرکت این لشکر بزرگ.
Ва туғрули бншобўр буд , чун амири бсроӣ синҷид расед , бар сари ду роҳи ншобўру Тӯс , азмаш бар он қарор гирифт ки сӯй Тӯс равад то туғрули эмини гӯнаи фарои истад ва дайртар аз ншобўр баравад то вай аз роҳи нўқ тохтанӣ кунад сӯии устувоу роҳи Фрўгирд , чунонкии натавонад ки андар нисо равад , ва чун натавонад бар он роҳ рафтан , агар бароаи Ҳирот ва сарахс равад , мумкин бошад ӯро гирифтан . Пас бар ин азми сӯии тоброн Тӯс рафту онҷои ду рӯзи ббўди бсъди обод то ҳамаи лашкари дррсид , пас бчшмаҳ шерхон рафту доруӣ мсҳл хӯрд ва аз дору берун омаду хобии сабки бикрад . Ва намози дигари пели модаи бхўост ва барнишасту вазирро мисол дод то намоз хуфтан баранд ва бар асари ваии пиёдау бунау таблу илму ҳоҷиби бгтғдӣу ғуломи сарое , ва худ лашкар бар асар вай бошад , ин бигуфту пел бтъҷил баранд , чунонкӣ тохтан бошад . Ва бо ваии ҳазор ғуломи сарое буд ва ду ҳазор савор аз ҳар дастӣ ва ду ҳазор пиёда бо силаҳи тамом бар ҷмозгон . Ва пеш аз рафтани ваии лашкари номзади нокарда рафтан гирифт , чунонкии вазир ҳар чанд кушед эшонро Фрўдоштн , мумкин нашуд то вай низ мисол дод ки бираванд , намоз шом бардоштанд ва бирафтанд .
و طغرل بنشابور بود، چون امیر بسرای سنجد رسید، بر سر دو راه نشابور و طوس، عزمش بر آن قرار گرفت که سوی طوس رود تا طغرل ایمن گونه فرا ایستد و دیرتر از نشابور برود تا وی از راه نوق تاختنی کند سوی استوا و راه فروگیرد، چنانکه نتواند که اندر نسا رود، و چون نتواند بر آن راه رفتن، اگر براه هرات و سرخس رود، ممکن باشد او را گرفتن. پس بر این عزم سوی طابران طوس رفت و آنجا دو روز ببود بسعد آباد تا همه لشکر دررسید، پس بچشمه شیرخان رفت و داروی مسهل خورد و از دارو بیرون آمد و خوابی سبک بکرد. و نماز دیگر پیل ماده بخواست و برنشست و وزیر را مثال داد تا نماز خفتن براند و بر اثر وی پیاده و بنه و طبل و علم و حاجب بگتغدی و غلام سرایی، و خود لشکر بر اثر وی باشد، این بگفت و پیل بتعجیل براند، چنانکه تاختن باشد. و با وی هزار غلام سرایی بود و دو هزار سوار از هر دستی و دو هزار پیاده با سلاح تمام بر جمّازگان. و پیش از رفتن وی لشکر نامزد ناکرده رفتن گرفت، چنانکه وزیر هر چند کوشید ایشان را فروداشتن، ممکن نشد تا وی نیز مثال داد که بروند، نماز شام برداشتند و برفتند.
Ва туғрули саворони нек асба дошта буд бар роҳ ; чун шунӯда буд ки амири сӯй Тӯс рафт , муқарари гашт ки роҳҳо бар вай Фрўхўоҳд гирифт , бтъҷили сӯй ӯн кашид . Аз иттифоқи аҷоиб ки намебоист ки туғрул гирифтор ояд , он буд ки султони андаки тирёкии хӯрда буду хоб тамом ноёфта , пас аз намоз хуфтан бар пел бихоб шуду пилбонон чун бдонстнд , Зуҳра надоштанд пелро башитоб рондану бгоми хуш хуш меронданду султони хуфта буд то наздики саҳар ва он фурсат зойеъ шуд , ки агар он хоб набӯдӣ , саҳаргоҳ бар сари туғрул будӣ . Ва ман бо амир будам , саҳаргоҳи тези брондим , чунонкии бомдодро бнўқ будем . Онҷо фурӯд омаду намози бомдоди бикраду кӯси рӯйин ки бар ҷмозгон буд ФрўкўФтнд . Амир пел баранд башитобтару бадари ҳоҷиб бо фавҷӣ карду арабу артгини ҳоҷиб бо ғуломии панҷсад сарое бирафтанд бтохтнии сахти қавӣ . Чун бхўҷони расиданд , қасабаи устуво , туғрули бомдод аз онҷои брондаҳ буд , ки овози кӯси расида буд , ва бар роҳи ақаба берун бирафта , чунонкӣ бисёр ҷои сиқл бгзоштаҳ буданд аз шитоб ки карданд .
و طغرل سواران نیک اسبه داشته بود بر راه؛ چون شنوده بود که امیر سوی طوس رفت، مقرّر گشت که راهها بر وی فروخواهد گرفت، بتعجیل سوی اون کشید. از اتّفاق عجایب که نمیبایست که طغرل گرفتار آید، آن بود که سلطان اندک تریاکی خورده بود و خواب تمام نایافته، پس از نماز خفتن بر پیل بخواب شد و پیلبانان چون بدانستند، زهره نداشتند پیل را بشتاب راندن و بگام خوش خوش میراندند و سلطان خفته بود تا نزدیک سحر و آن فرصت ضایع شد، که اگر آن خواب نبودی، سحرگاه بر سر طغرل بودی. و من با امیر بودم، سحرگاه تیز براندیم، چنانکه بامداد را بنوق بودیم. آنجا فرود آمد و نماز بامداد بکرد و کوس رویین که بر جمّازگان بود فروکوفتند. امیر پیل براند بشتابتر و بدر حاجب با فوجی کرد و عرب و ارتگین حاجب با غلامی پانصد سرایی برفتند بتاختنی سخت قوی . چون بخوجان رسیدند، قصبه استوا، طغرل بامداد از آنجا برانده بود، که آواز کوس رسیده بود، و بر راه عقبه بیرون برفته، چنانکه بسیار جای ثقل بگذاشته بودند از شتاب که کردند.
Ва амири дамодам дар расед , ва ин рӯзи якшанбе буд панҷуми моҳи рабиъи алأўл , ва фурӯд омад сахти зҷр аз шудан ин фурсат ва дар хештан ва мардумон меафтоду дашномӣ фӯҳш медод , чунонкии ман вайро ҳаргиз бар он зҷрт надида будам . Ва дар соъати тагин ҷилмиро ки савории муборизу далер буду тоқишон ӯ доштӣ бо панҷсад ғуломи сароеи осӯда ва панҷсад хилтош гусел кард бадунболи гурехтагон ,у мардумон дигар бирафтанд сахт бисёр бтмъи онкӣ чизе ёбанд . Ва намози шомро бозомаданд ва бисёр коло ва қумош овараданд ва гуфтанд ки « туғрули нек таъҷил карда буд ва бар роҳи асбон осӯда дошт ки ӯро дида наомад . Аммо дар фавҷӣ раседем ва мегуфтанд сулаймони Арсалони ҷозибу қадари ҳоҷиби сар эшон буданду дарра ӣӣ танг буд ва эшон роҳӣ донистанду бкўаҳ бар шуданд сохта ва гуруҳе ёфтем ва менамӯд ки на тркмонон буданд . »
و امیر دمادم در رسید، و این روز یکشنبه بود پنجم ماه ربیع الأوّل، و فرود آمد سخت ضجر از شدن این فرصت و در خویشتن و مردمان میافتاد و دشنامی فحش میداد، چنانکه من وی را هرگز بر آن ضجرت ندیده بودم. و در ساعت تگین جیلمی را که سواری مبارز و دلیر بود و تاقیشان او داشتی با پانصد غلامسرایی آسوده و پانصد خیلتاش گسیل کرد بدنبال گریختگان، و مردمان دیگر برفتند سخت بسیار بطمع آنکه چیزی یابند. و نماز شام را بازآمدند و بسیار کالا و قماش آوردند و گفتند که «طغرل نیک تعجیل کرده بود و بر راه اسبان آسوده داشت که او را دیده نیامد. امّا در فوجی رسیدیم و میگفتند سلیمان ارسلان جاذب و قدر حاجب سر ایشان بودند و درهیی تنگ بود و ایشان راهی دانستند و بکوه بر شدند ساخته و گروهی یافتیم و مینمود که نه ترکمانان بودند.»
Амири ӣнҷои ду рӯз бор афганд то лашкар биёсоед . Ва бӯи саҳли ҳмдўӣу сӯрии ӣнҷои бмои расиданд бо ҳоҷиби ҷомаи дору гавҳари ойини хазинаи дору дигари мақдамону савории панҷсад .
امیر اینجا دو روز بار افگند تا لشکر بیاساید. و بو سهل حمدوی و سوری اینجا بما رسیدند با حاجب جامهدار و گوهر آیین خزینهدار و دیگر مقدّمان و سواری پانصد.
Амир фармуд эшонро ки « сӯии ншобўр бояд рафту шаҳр забт кард ки номаи бӯи алмзФри ҷмҳӣ расидааст ки соҳиб буридаст ва аз мутавории ҷои беруни омада ва улувваён бо вай ёранд , аммо аъён хостаҳанд ва фасод мекунанд , то шаҳр забт карда ояд . Ва алаф бояд сохт , чндонкаҳ мумкин гардад , ки мо бақиятаи зимистони онҷои мақом хоҳем кард . » эшон бирафтанд .
امیر فرمود ایشان را که «سوی نشابور باید رفت و شهر ضبط کرد که نامه بو المظفّر جمحی رسیده است که صاحب برید است و از متواری جای بیرون آمده و علویان با وی یارند، امّا اعیان خاستهاند و فساد میکنند، تا شهر ضبط کرده آید. و علف باید ساخت، چندانکه ممکن گردد، که ما بقیّت زمستان آنجا مقام خواهیم کرد.» ایشان برفتند.