Чунон хондам дар ахбори сомониён ки чун амири Нӯҳи бен Мансур гузашта шуд ( ) ббхоро , писараш ки вале аҳд буд абӯи алҳорси Мансурро бар тахт малик нишонданду авлиёу ҳашам бар ваии бёромиднд ,у сахти некӯ рӯйу шуҷоъу сухангӯии ҷавонӣ буд , аммо одатӣ дошт ҳавл , чунонкии ҳамагон аз ваии бтрсидндӣ . Ва нишастани ваии биҷои падар дар раҷаби санаи сабъу смонину слсмоӣаҳ буд . Корро сахти некӯ забт карду сиёсатӣ қавӣ намӯд . Ва бгтўзўни сипоҳи солор буд бншобўр [ ва ] бархилофи амири Маҳмӯд . Ва амири Маҳмӯди бблх буд , броистод накард ӯро ки ншобўри брбгтўзўн яла кунад . Ва амири хуросони дил ҳар ду нигоҳ медошт аммо ҳимматаши бештари сӯии бгтўзўн буд . Чун амири Маҳмӯдро ин ҳоли муқарари гашт , сохтан гирифт то қасд бгтўзўн кунад . Бгтўзўн битарседу бомейр хуросон бинолед ,у вай аз Бухорои қасд Марв кард бо лашкарҳо ,у фоиқи алхосаҳ бо вай буд , ва хостанд то ин корро бар ваҷҳе бунаанд , чунонкии ҷангӣ ва мкошФтӣ набошад .

چنان خواندم در اخبار سامانیان که چون امیر نوح بن منصور گذشته شد () ببخارا، پسرش که ولی عهد بود ابو الحارث منصور را بر تخت ملک نشاندند و اولیا و حشم بر وی بیارامیدند، و سخت نیکو روی و شجاع و سخنگوی جوانی بود، امّا عادتی‌ داشت هول‌، چنانکه همگان از وی بترسیدندی. و نشستن وی بجای پدر در رجب سنه سبع و ثمانین و ثلثمائه‌ بود. کار را سخت نیکو ضبط کرد و سیاستی قوی نمود . و بگتوزون‌ سپاه سالار بود بنشابور [و] برخلاف امیر محمود. و امیر محمود ببلخ بود، برایستاد نکرد او را که نشابور بربگتوزون یله کند . و امیر خراسان دل هر دو نگاه میداشت اما همّتش‌ بیشتر سوی بگتوزون بود. چون امیر محمود را این حال مقرّر گشت، ساختن گرفت تا قصد بگتوزون کند. بگتوزون بترسید و بامیر خراسان بنالید، و وی از بخارا قصد مرو کرد با لشکرها، و فائق الخاصّه‌ با وی بود، و خواستند تا این کار را بر وجهی بنهند، چنانکه جنگی و مکاشفتی‌ نباشد.

Рӯзӣ чанд бмрўи ббўднди пас сӯй сарахс кашиданду бгтўзўни бхдмти истиқбол бо лашкарии анбӯҳ то онҷо биёмад , наёфт амири хуросонро , чунонкии рой ӯ буд , ки қиёси бештари сӯии амири Маҳмӯд буд , дар сари фоиқро гуфт ки ин подшоҳ ҷавонасту майл бо амир Маҳмӯд медорад , чандонаст ки ӯ қавӣ тар шуд на ман монам ва на ту . Фоиқ гуфт ҳамчунинаст ки ту гуфтӣ . Ин амир мстхФасту ҳақи хизмати нмишносд . Ва майлӣ тамом дорад бмҳмўд , ва эмин нестам ки мароу турои бадаст ӯ бидиҳад , чунонкӣ падараш дод бӯи алии симҷўрро бпдри ин амири Маҳмӯд , сбктгин . Рӯзӣ маро гуфт : « чаро лақаби туро ҷалил кардаанд ва ту на ҷалилӣ . » бгтўзўн гуфт : рой дуруст онаст ки дасти вай аз малик кӯтоҳ кунем ва якеро аз бародаронаш бинишонем . Фоиқ гуфт : сахт некӯ гуфтӣу рой инаст . Ва ҳар ду ин корро бсохтнд .

روزی چند بمرو ببودند پس سوی سرخس کشیدند و بگتوزون بخدمت استقبال با لشکری انبوه تا آنجا بیامد، نیافت امیر خراسان‌ را، چنانکه رای او بود، که قیاس‌ بیشتر سوی امیر محمود بود، در سرّ فائق را گفت که این پادشاه جوان است و میل با امیر محمود میدارد، چندان است که او قوی‌تر شد نه من مانم و نه تو . فائق گفت همچنین است که تو گفتی. این امیر مستخفّ‌ است و حقّ خدمت نمیشناسد. و میلی تمام دارد بمحمود، و ایمن نیستم که مرا و ترا بدست او بدهد، چنانکه پدرش‌ داد بو علی سیمجور را بپدر این امیر محمود، سبکتگین. روزی مرا گفت: «چرا لقب ترا جلیل‌ کرده‌اند و تو نه جلیلی.» بگتوزون گفت: رای درست آنست که دست وی از ملک کوتاه کنیم و یکی را از برادرانش بنشانیم. فائق گفت: سخت نیکو گفتی و رای این است. و هر دو این کار را بساختند .

Бӯи алҳрс икрўз барнишаст аз сарои раиси сарахс ки онҷои фурӯди омада буду бшкор берун омад ,у фоиқу бгтўзўни бикронаи сарахси фурӯд омада буданд ва хайма зада буданд , чун бозгашт бо ғуломии дивист буд бгтўзўн гуфт : худованд нишот кунад ки бхимаҳи банда фурӯд ояд ва чизе хӯрд , ва низ тадбирӣаст дар боби Маҳмӯд . Гуфт : нек омад . Ва фурӯд омад аз ҷавонӣ ва кам андешагӣу қзоءи омада . Чун бинишаст , ташвишӣ дид , бадгумони гашт ва битарсед , дар соъат банд овараданду вайро бибастанд , ва ин рӯзи чаҳоршанбе буд давоздаҳуми сифри санаи тсъу смонину слсмоӣаҳ . Ва пас аз он бики ҳафта майлаш кашиданд ва ббхоро фиристоданд . Ва муддати вай беш аз нӯздаҳ моҳ набӯд .

بو الحرث یکروز برنشست از سرای رئیس سرخس‌ که آنجا فرود آمده بود و بشکار بیرون آمد، و فائق و بگتوزون بکرانه سرخس فرود آمده بودند و خیمه زده بودند، چون بازگشت با غلامی دویست بود بگتوزون گفت: خداوند نشاط کند که بخیمه بنده فرود آید و چیزی خورد، و نیز تدبیری است در باب محمود. گفت: نیک آمد. و فرود آمد از جوانی و کم اندیشگی‌ و قضاء آمده. چون بنشست، تشویشی‌ دید، بدگمان گشت و بترسید، در ساعت بند آوردند و وی را ببستند، و این روز چهارشنبه بود دوازدهم صفر سنه تسع و ثمانین و ثلثمائه‌ . و پس از آن بیک هفته میلش کشیدند و ببخارا فرستادند. و مدّت وی‌ بیش از نوزده ماه نبود.

Ва бгтўзўну фоиқ чун ин кори саъби бкрднд , дркшиднд ва бмрў омаданд .

و بگتوزون و فائق چون این کار صعب بکردند، درکشیدند و بمرو آمدند.

Ва амири абӯи алФўорси абди алмалики бен Нӯҳи наздик эшон омад , ва бериш буд , ва бар тахт нишаст . Ва мадори маликро бирасадед Лайс ниҳоданду кор пеш гирифт ,у сахти музтариб буд ва бо халал . Ва бӯи алқосми симҷўр онҷо омад бо лашкарии анбӯҳ ва навохт ёфт . Ва чун ин ахбори бомейр Маҳмӯд расед , сахт хашм омадаш аз ҷиҳати амири абӯи алҳорс ва гуфт : бхдо агар чашми ман бар бгтўзўн уфтад , бадасти хеши чашмаш кӯр кунам , ва дар кашид аз Ҳироту бмрў алрўд омад бо лашкарии гарон ва дар баробари ин қавм фурӯд омад чун шери ошуфта . Ва бикдигр наздиктар шуданду эҳтиёти бкрднд ҳар ду гуруҳ ,у расӯлон дар миён омаданд аз арқону қазоау аъиммау фуқаҳо ва бисёр сухан рафт то бар он қарор гирифт ки бгтўзўни сипоҳи солор хуросон бошаду вилояти ншобўр ӯро доданд бо дигари ҷойҳо ки барисам сипоҳ солорон бӯдааст ,у вилояти Балху Ҳироти амири Маҳмӯдро бошад . Ва барин аҳд карданду кор устувор карданд . Ва амири Маҳмӯди бад-ӣн ризо доду молӣ бузург фармуд то бсдқаҳ бидоданд ки бе хӯни резишии чунин сулҳ афтод . Ва рӯзи шанбеи чаҳор рӯзи боқии монда аз ҷамодии алأўлии санаи тсъу смонину слсмоӣаҳи амир Маҳмӯд фармуд то кӯси ФрўкўФтнду бародарро , амири наср , бар соқаи бдошт ва худ бирафт .

و امیر ابو الفوارس عبد الملک بن نوح نزدیک ایشان آمد، و بی‌ریش‌ بود، و بر تخت نشست. و مدار ملک‌ را برسدید لیث‌ نهادند و کار پیش گرفت، و سخت مضطرب بود و با خلل‌ . و بو القاسم سیمجور آنجا آمد با لشکری انبوه و نواخت یافت. و چون این اخبار بامیر محمود رسید، سخت خشم آمدش از جهت امیر ابو الحارث و گفت: بخدا اگر چشم من بر بگتوزون افتد، بدست خویش چشمش کور کنم، و در کشید از هرات و بمرو الرود آمد با لشکری گران و در برابر این قوم فرود آمد چون شیر آشفته. و بیکدیگر نزدیکتر شدند و احتیاط بکردند هر دو گروه، و رسولان در میان آمدند از ارکان‌ و قضاة و ائمّه و فقها و بسیار سخن رفت تا بر آن قرار گرفت که بگتوزون سپاه سالار خراسان باشد و ولایت نشابور او را دادند با دیگر جایها که برسم سپاه سالاران‌ بوده است، و ولایت بلخ و هرات امیر محمود را باشد. و برین عهد کردند و کار استوار کردند. و امیر محمود بدین رضا داد و مالی بزرگ فرمود تا بصدقه‌ بدادند که بی‌خون ریزشی‌ چنین صلح افتاد. و روز شنبه چهار روز باقی مانده از جمادی الأولی سنه تسع و ثمانین و ثلثمائه‌ امیر محمود فرمود تا کوس فروکوفتند و برادر را، امیر نصر، بر ساقه‌ بداشت و خود برفت.

Дорои бен Қобӯс гуфт : Садидёну ҳамидёну дигари аснофи лашкарро ки « бузурги ғабнӣ буд ки ин Маҳмӯдро ягонагӣ аз шумо биҷуст , борӣ бирӯяд ва аз бунаи ваии чизеи брбоиид . » мардум бисёр аз ҳирси зару ҷома бефармону ризоӣ мақдамон битохтанд ва дар бунаи амири Маҳмӯду лашкари афтоданд . Амири наср чун чунон дид , мрдўор пеш омад ва ҷанг кард , ва саворон фиристоду бародарро огоҳ кард ,у амири Маҳмӯд дар соъати бгшт ва баранд ва дар ниҳод ва ин қавмро ҳазимат кард ва май буд то ду рӯз ҳзоҳз афтод дар лашкаргоҳ ва беш каси мари касро на истод ва ҳар чаҳ доштанд бадасти амири Маҳмӯд ва лашкараш омад ,у амири хуросони шикаста ва беъдт ббхоро афтод . Ва амир Маҳмӯд гуфт : إни аллоҳи лои иғири мо - бқўм ҳатто иғирўои мо бأнФсҳм . Ин қавм бо мо сулҳ ва аҳд карданд . Пас бишикастанд , эзад , ъзи зикра , напасандед ва моро бар эшон нусрат дод , ва чун хдоўндзодаҳи хешро чунон қаҳр карданд , тавфиқу исмати хеш аз эшон давр карду малику неъмат аз эшон бастад ва бмо дод .

دارا بن قابوس گفت: سدیدیان و حمیدیان‌ و دیگر اصناف لشکر را که «بزرگ غبنی‌ بود که این محمود را یگانگی‌ از شما بجست، باری بروید و از بنه وی چیزی بربایید.» مردم بسیار از حرص زر و جامه بی‌فرمان و رضای مقدّمان بتاختند و در بنه امیر محمود و لشکر افتادند. امیر نصر چون چنان دید، مردوار پیش آمد و جنگ کرد، و سواران فرستاد و برادر را آگاه کرد، و امیر محمود در ساعت بگشت‌ و براند و در نهاد و این قوم را هزیمت کرد و می‌بود تا دو روز هزاهز افتاد در لشکرگاه و بیش کس مر کس را نه ایستاد و هر چه داشتند بدست امیر محمود و لشکرش آمد، و امیر خراسان شکسته و بی‌عدّت‌ ببخارا افتاد. و امیر محمود گفت: إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما- بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ‌ . این قوم با ما صلح و عهد کردند. پس بشکستند، ایزد، عزّ ذکره، نپسندید و ما را بر ایشان نصرت داد، و چون خداوندزاده خویش را چنان قهر کردند، توفیق و عصمت‌ خویش از ایشان دور کرد و ملک و نعمت از ایشان بستد و بما داد.

Ва фоиқ дар шаъбони ин сол фармон ёфт . Ва бгтўзўн аз пеши амири Маҳмӯд ббхоро гурехт . Ва бӯи алқосми симҷўр бзинҳор омад . Ва аз дигари сӯии аилг , бӯи алҳсни наср - алӣ , аз аўзгнд тохтан оварад дар ғарраи зии алқъдаҳи ин сол ббхоро омад ва чунон намӯд ки

و فائق در شعبان این سال‌ فرمان یافت. و بگتوزون از پیش امیر محمود ببخارا گریخت. و بو القاسم سیمجور بزینهار آمد. و از دیگر سوی ایلگ، بو الحسن نصر- علی، از اوزگند تاختن آورد در غرّه ذی القعده این سال ببخارا آمد و چنان نمود که‌

Бтоъту ёрӣ омадааст , ва пас икрўзи мғоФсаҳи бгтўзўнро бо бисёр мақдами ФрўгрФтнд ва банд карданду амири хуросон рӯй пинҳон карду бгрФтндш бо ҳамаи бародарону хуишон ва дар иморӣҳо сӯии аўзгнди бурданд ;у давлати оли сомон бпоён омаду амири Маҳмӯд ноандешӣда бидон зӯдии амир хуросон шуд .

بطاعت و یاری آمده است، و پس یکروز مغافصه‌ بگتوزون را با بسیار مقدّم فروگرفتند و بند کردند و امیر خراسان روی پنهان کرد و بگرفتندش با همه برادران و خویشان و در عماریها سوی اوزگند بردند؛ و دولت آل سامان بپایان آمد و امیر محمود نااندیشیده‌ بدان زودی امیر خراسان شد.

Ва ин қисса бпоён расед то муқарар гардад маънии сухани султони масъӯд , разии аллоҳи анҳу , ва низ ибратӣ ҳосил шавад , каз чунин ҳикоятҳо Фўоӣд пайдо ояд .

و این قصّه بپایان رسید تا مقرّر گردد معنی سخن سلطان مسعود، رضی اللّه عنه، و نیز عبرتی حاصل شود، کز چنین حکایتها فوائد پیدا آید.