Чунки гуфтӣ ӯ худовандасту бас

چونکه گفتی او خداوند است و بس

Пайрави аҳком ӯ мебош вбс

پیرو احکام او می باش وبس

Чунки гуфтӣ банда ам кун бандагӣ

چونکه گفتی بنده ام کن بندگی

То набинӣ хиҷлату шармандагӣ

تا نبینی خجلت و شرمندگی

Дар намозу рӯза кӯтоҳӣ макун

در نماز و روزه کوتاهی مکن

Кин ду мебошанд дайнро бех ва бен

کاین دو می باشند دین را بیخ و بن

Ин намозу рӯза махсӯс худост

این نماز و روزه مخصوص خداست

Кор аз баҳр хдокрдн равост

کار از بهر خداکردن رواست

Дрнмози хештан сустӣ макун

در نماز خویشتن سستی مکن

Дар ибодати тундӣ ва чустӣ макун

در عبادت تندی و چستی مکن

Дар намозу рӯзагар коҳили шӯй

در نماز و روزه گر کاهل شوی

Рафтаи рафта аз худои ғофили шӯй

رفته رفته از خدا غافل شوی

Ҳаргизи астҳзоءи мёўр бар намоз

هرگز استهزاء میاور بر نماز

Бо касе шухӣ макун андари намоз

با کسی شوخی مکن اندر نماز

Кўҳлоки дайни ваҳми дунё буд

کوهلاک دین و هم دنیا بود

Офатӣ бар ҷони зи сар то по буд

آفتی بر جان ز سر تا پا بود

Бо падари модар чунон бош эй писар

با پدر مادر چنان باش ای پسر

Ки зФрзндони худ дории назар

که ز فرزندان خود داری نظر

Субҳ ҳо бингар ба ҳоли кеҳтарон

صبح ها بنگر به حال کهتران

То бибинӣ хешро аз меҳтарон

تا ببینی خویش را از مهتران

То ки ояд аз худои хушнӯдят

تا که آید از خدا خشنودیت

Вази худо ҳар дам расад беҳбудят

وز خدا هر دم رسد بهبودیت

То нпрсндти сухан чизе магӯ

تا نپرسندت سخن چیزی مگو

То ба ҷо монад барояти обрӯ

تا به جا ماند برایت آبرو

Ҳар ки пенат нашунӯд пандаши мада

هر که پندت نشنود پندش مده

Ранҷиш аз сафроаст глқндши мада

رنجش از صفرا است گلقندش مده

Ту надонам бишинавӣ ё нашнавӣ

تو ندانم بشنوی یا نشنوی

Дории аншоءи аллоҳ аз дили пайравӣ

داری انشاء الله از دل پیروی

Бар млоксро маи панд эй азиз

بر ملا کس را مه پند ای عزیز

Обрӯяшро ба пеши каси марез

آبرویش را به پیش کس مریز

То туоне тухм никўӣӣ фишон

تا توانی تخم نیکوئی فشان

То ки никўӣии барии ҳосил аз он

تا که نیکوئی بری حاصل از آن

Никўӣии рӯзии самари никўдҳд

نیکوئی روزی ثمر نیکو دهد

Ҳар чаҳ бидиҳӣ бар ту беҳтар ӯ ҳад

هر چه بدهی بر تو بهتر او دهد

Аз ғаму шодии мгўбои ёри ҳеҷ

از غم و شادی مگو با یار هیچ

Хоссаи азғми зўмкни изҳори ҳеҷ

خاصه از غم زو مکن اظهار هیچ

Неку бад чун пешат ояд дараҷаон

نیک و بد چون پیشت آید در جهان

На ғамин зи ин зуди шўнаҳи шод аз он

نه غمین زین زود شو نه شاد از آن

Кин сифат бошад ба ҳоли кӯдакон

کاین صفت باشد به حال کودکان

Аз барои нақлу мағзи грдкон

از برای نقل و مغز گردکان

Гар ситезад бо ту каси хомӯши шӯ

گر ستیزد با تو کس خاموش شو

Ҳар чаҳ ӯ гардад забони ту гӯши шӯ

هر چه او گردد زبان تو گوش شو

Бош хомаш то ки хомӯшаш кунӣ

باش خامش تا که خاموشش کنی

Гўшшў то ҳалқа дар гӯшаш кунӣ

گوش شو تا حلقه در گوشش کنی

Аҳмақонро ҳаст хомӯшии ҷавоб

احمقان را هست خاموشی جواب

зи аҳмақи воз суҳбаташ кун иҷтиноб

ز احمق و از صحبتش کن اجتناب

Ҳурмат аз ақвоми пер хеш кун

حرمت از اقوام پیر خویش کن

зи оҳи перон эй ҷавон ташвиш кун

ز آه پیران ای جوان تشویش کن

Ҳурмат аз ақвоми пер хеш кун

خاصه زآه پیرزن های فقیر

зи оҳи перон эй ҷавон ташвиш кун

خاصه در آن نیم شب های چو قیر

Хоссаи зи оҳи пери занҳои фақир

آهشان سوزنده تر باشد ز برق

Хосса дар он ним шабҳои чу қӣр

شعله ور از غرب گردد تا به شرق

Оҳашон сӯзанда тар бошад зи барқ

کرد می باید حذر از آهشان

Шуълаи вар аз ғарб гардад то ба шарқ

نیست پروائی به دل از شاهشان

Кард май бояд ҳазар аз оҳашон

گر به شیر آسمان تیر افکنند

Нест прўоӣӣ ба дил аз шоҳашон

شیر را از‌ آسمان زیر افکنند

Гар ба шери осмон тир афкананд

نوک تیر آهشان از نه فلک

Шерро аз осмон зер афкананд

بگذرد چونانکه سوزن از قدک

Нӯки тири оҳашон аз на фалак

از فساد تن برآید کاهلی

Бугзарад чўнонкаҳи сӯзан аз қдк

دور از خود کرد باید کاهلی

Аз фасод тан барояд коҳилӣ

تن گر از فرمان تو بیرون رود

Давр аз худ кард бояд коҳилӣ

بنده فرمان تو جان چون شود

Тангар аз фармони ту берун равад

تن ندارد بر توچون فرمانبری

Бандаи фармони ту ҷон чун шавад

بایدش در زیر فرمان آوری

Тан надорад бар тўчўни Фрмонбрӣ

کن ستم بر تن که فرمانت برد

Боядаш дар зери фармон оварӣ

خسته اش کن تا اطاعت آورد

Кун ситам бар тан ки фармонати барад

چون کلام با صلاحی باشدت

Хаста аш кун то итоат оварад

شرم ازگفتار باید نایدت

Чун калом бо салоҳии бошиддат

ای بسا شخصی که آمد شرم کیش

Шарми азгФтор бояд ноидт

باز ماند از عرضهای حال خویش

эй басои шахсе ки омад шарми кеш

تیزی وتندی مکن با هیچکس

Боз монад аз арзҳои ҳоли хеш

هم مباش از حلم خالی یک نفس

Тезӣ втндӣ макун бо ҳечкас

نرم باش اما نه آن شدت که خلق

Ҳам мабош аз ҳалами холии як нафас

چون به حلوا بر تو بگشایند حلق

Нарм бош аммо на он шиддат ки халқ

هر گروهی را موافق باش و یار

Чун ба ҳалво бар ту бигушоӣанд ҳалқ

تا تو را مرغ مراد آید شکار

Ҳар гуруҳеро мувофиқ бошу ёр

مشکلی هر گه تو را آید به پیش

То туро мурғ мурод ояд шикор

گرچه حلش می توانی کرد خویش

Мушкилӣ ҳар гуҳи туро ояд ба пеш

مستبد بر رأی خود هرگز مباش

Гарчи ҳалаш метуоне кард хеш

کان پشیمانت نماید زود فاش

Мустабид бар раъии худ ҳаргиз мабош

مشورت را عیب وعار خود مدان

Кони пушаймонати намояди зуди фош

شور از پیران کن و از دوستان

Машваратро айби въори худ мадон

راستگو شو راستجو شوراستکار

Шӯр аз перон кун ва аз дӯстон

تا بگردی در دو دنیا رستگار

Ростгӯи шӯи ростҷуи шўросткор

از دل وجان و زبان گرراستی

То бигардӣ дар ду дунёи растгор

غم مخور دیگر که کار آراستی

Аз дили вҷону забони грростӣ

خود خبر داده است رب العالمین

Ғам махӯр дигар ки кор оростӣ

زاینکه ان الله یحب الصادقین

Худ хабар додааст раби Алъоламин

نیز فرمود آن رسول کائنات

Зоинкаҳи ани аллоҳи иҳби алсодқин

ایها القوم ان فی الصدق النجات

Низ фармуд он расӯли коинот

راست آمد تیر وکج باشد کمان

Аиҳо алқўми ани фии алсдқи алнҷот

دشمن از پا افتد از این یا از آن

Рост омад тир вкҷ бошад камон

شهره کن در راستگوئی خویش را

Душман аз по уфтад аз ин ё аз он

راست گو وزدل ببر تشویش را

Шуҳра кун дар ростгўӣии хеш ро

کن حذر از مکر وبهتان ودروغ

Рости гӯи вздли бабри ташвиш ро

گرهمی خواهی تو را باشد فروغ

Кун ҳазар аз макри вабаатони вдрўғ

راستی هم گر دروغ آسا بود

Грҳмии хоҳии туро бошад фурӯғ

کس نمی باید بدوگویا شود

Ростии ҳамгар дурӯғи осо буд

آن دروغ راست سان با فروغ

Кас наме бояд бдўгўё шавад

بهتر است از راست همچون دروغ

Он дурӯғи рости сон бо фурӯғ

گر ز شخص محتشم با دوستان

Беҳтараст аз рост ҳамчун дурӯғ

عیب می بینی میاور بر زبان

Гар зи шахси муҳташам бо дӯстон

چیزی ار بینی که با دین عوام

Айб май бинии мёўр бар забон

متفق نبودمگواز آن کلام

Чизе ар бинӣ ки бо дайни авом

در عوان الناس غوغا می شود

Муттафиқи нбўдмгўози он калом

زحمت از بهر تو پیدا می شود

Дар ъўони аннос ғавғо ме шавад

رازی ار نیک وبدش هست ازتو دور

Заҳмат аз баҳри ту пайдо ме шавад

سعی در دانستنش نبود ضرور

Розӣ ар нек вбдш ҳаст азтўи давр

راز پیش مردم ناکس مگو

Саъй дар донистанаш набӯд зарур

زشت پندارد اگر گوئی نکو

Рози пеши мардум нокас магӯ

سرد گفتاری مکن با این وآن

Зишти пиндорад агар гўӣии накӯ

دشمنی ز این تخم روید در جهان

Сард гуфторӣ макун бо ин вон

هر چه گوئی فکرناکرده مگو

Душмании зи ин тухми равед дар ҷаҳон

تا پشیمانی نبینی بعد ازاو

Ҳар чаҳ гўӣӣ Фкрнокрдаҳ магӯ

باش هم کم گوهم بسیار دان

То пушаймонӣ набинӣ баъд азов

نه که نادان باشی وهی قصه خوان

Бош ҳам кам гўҳм бисёр дон

گر خردمندی شود بسیار گو

На ки нодон бошӣ вҳӣ қисса хон

مردمان بیزار می گردنداز او

Гар хирадмандӣ шавад бисёр гӯ

چون سخن گوئی بباید بنگری

Мардумони безор май грдндоз ӯ

گوهرت را جوئی اول مشتری

Чун сухани гўӣӣ бибояд бенгарӣ

مشتری گر هست شوگوهر فروش

Гавҳаратро ҷўӣии аввали муштарӣ

ورنه بگذارش به جا بنشین خموش

Муштарӣ гар ҳаст шўгўҳри фуруш

دشمن هرکس که باشد دوستت

Варна бигзораш ба ҷо биншин хамӯш

دوستت نبودکه دشمن اوستت

Душмани ҳаркас ки бошад дӯстат

خویش را نادان چو دانا بشمرد

Дӯстати нбўдкаҳ душман ӯстат

زوحذر میکن که باشد بی خرد

Хешро нодон чу доно башмурд

راز خود با دوست خودهم مگو

Зўҳзр мекун ки бошад бе хирад

تا نگردد دشمنت آگه از او

Рози худ бо дӯст худҳам магӯ

هرکه زشتی از توگوید در غیاب

То нагардад душманати огаҳ аз ӯ

کز شنیدن افتی اندر پیچ وتاب

Ҳаркии зиштӣ аз Тогоед дар ғиоб

باید او را داشتن معذور تر

Каз шунидани уфтии андари печи втоб

زآنکه ازبهر تو آرد این خبر

Бояд ӯро доштани маъзӯр тар

خواهی ار مردم بگویندت نکو

Зонкаҳи азбҳри ту оради ин хабар

هم تو از مردم نکودایم بگو

Хоҳӣ ар мардум бигӯяндат накӯ

خواهی ار زخمی نیفتد بر دلت

Ҳам ту аз мардум нкўдоим бигӯ

کزعلاجش کار گرددمشکلت

Хоҳӣ ар захмӣ науфтад бар дилат

هیچ با نادان مشو پرخاشجو

Кзълоҷши кори грддмшклт

زآنکه چاک دل نمی گردد رفو

Ҳеҷ бо нодон машав пархошҷу

بس زیان دارد به شب خوردن طعام

Зонкаҳи чок дил намегардад руфӯ

بر خلاف رأی خلق از خاص وعام

Бас зиён дорад ба шаб хӯрдани таом

گر کسی رامیهمان خود کنی

Бар хилофи раъии халқ аз хоси въом

حاضر او را چون به خوان خودکنی

Гар касе ромиҳмон худ кунӣ

خوردنی ها را مگو از خوب و بد

Ҳозир ӯро чун ба хон худкунӣ

کاین خوش ونیکوست یا معیوب ورد

Хӯрданиҳоро магӯ аз хубу бад

هی مگوز آن خور که نغز ودلکش است

Кин хуши вникўст ё маъюби вирд

یا چرا از این نخوردی این خوش است

Ҳаии мгўзи он хур ки нағз вдлкш аст

یا نمی باشد تو را اینها سزا

ё чаро аз ин нахурдӣ ин хуш аст

یا نشد ممکن که خوب آرم بجا

ё намебошад туро инҳо сазо

عذر خواهی زومکن در خوردنی

ё нашуд мумкин ки хуби орми баҷо

تا نپندارند طبعت را دنی

Узри хоҳии зўмкн дар хӯрданӣ

این شعار مردم بازاری است

То напиндоранд табъатро ?данӣ

طبع عالی ز این سخنها عاری است

Ин шиори мардум бозорӣ аст

چاکران میهمان راکن نظر

Табъи олии зи ин суханҳо орӣ аст

تا برنداز تو نکونامی به در

Чокарони миҳмони рокни назар

چاکران تو خطایی گر کنند

То брндози ту накӯномӣ ба дар

که تو را از حوصله خوددر کنند

Чокарони ту хатое гар кунанд

پیش مهمان جنگ با ایشان مکن

Ки туро аз ҳавсила худдар кунанд

تلخکامی در بر مهمان مکن

Пеши меҳмони ҷанг бо эшон макун

هر کسی راهم مشوخود میهمان

Талхкомӣ дар бар меҳмон макун

کاین به حال حشمتت دارد زیان

Ҳар касе роҳами мшўхўди миҳмон

هم مکن با چاکران میزبان

Кин ба ҳол ҳишматат дорад зиён

حکمرانی که فلان کن یا فلان

Ҳам макун бо чокарони мизбон

این طبق را درفلان جا جای ده

Ҳукмронӣ ки фалон кун ё фалон

یا بیار آن کاسه را اینجا بنه

Ин тибқро дрФлони ҷои ҷои даҳ

می شونداز میهمان هست ار فضول

ё биор он косаро ӣнҷои буна

میزبان وچاکران اوملول

Май шўндоз миҳмон ҳаст ар фузул

هست نان وکاسه چون از دیگران

Мизбони вчокрони аўмлўл

دیگران راتومکن مهمان بر آن

Ҳаст нони вкосаҳ чун аз дигарон

از مزاح ناخوش واز فحش دار

Дигарон ротўмкни меҳмон бар он

شرم تا هرگز نگردی خوار و زار

Аз мазоҳи нохуши вози фӯҳши дор

با کسی کوکمتر است از تومزاح

Шарм то ҳаргиз нагардӣ хору зор

الحذر هرگز مکن نبود صلاح

Бо касе кўкмтраст аз тўмзоҳ

تا بماندحشمت تو برقرار

Алҳзр ҳаргиз макун набӯд салоҳ

ورنه از دستت رود بی اختیار

То бмондҳшмти ту барқарор

قدرها را خوار میسازد مزاح

Варна аз дастат равад бе ихтиёр

نورها را نار میسازد مزاح

Қадарҳоро хор месозад мазоҳ

دوست ها را میکنددشمن مزاح

Нурҳоро нор месозад мазоҳ

دشمن جان است وخصم تن مزاح

Дӯстҳоро микнддшмни мазоҳ

آنچه گوئی لابد آن را بشنوی

Душман ҷонаст вхсми тани мазоҳ

خوارتر گردی کنی چون پیروی

Ончии гўӣии лобуди онро бишинавӣ

با کسی هرگز مکن جنگ ای جوان

Хортар гардӣ кунӣ чун пайравӣ

کاین بود شغل زنان و کودکان

Бо касе ҳаргиз макун ҷанг эй ҷавон

نیمروز فصل تابستان بخواب

Кин буд шуғли занону кӯдакон

خوابت ار ناید بخلوت کن شتاب

Нимрўзи фасл тобистон бихоб

تا که گرما سستی از شدت کند

Хобат ар ноед бхлўт кун шитоб

با توهر کس هست ناراحت کند

То ки гармои сустӣ аз шиддат кунад

هر زمان بر اسب میگردی سوار

Бо тўҳр кас ҳаст нороҳат кунад

اسب کوچک زیر ران خودمیار

Ҳар замон бар асб мегардӣ савор

اسب کوچک مرد را سازد حقیر

Асби кучаки зери рони хўдмёр

گرچه میباشد سوار او امیر

Асби кучаки мардро созад ҳақир

بر بزرگ اسبی نشیند گر حقیر

Гарчи мебошад савор ӯ амир

مینماید از شکوه اوچون امیر

Бар бузург асбӣ нишинадгар ҳақир

هرگز از مردن مشواندیشناک

Менамояд аз шикваи аўчўни амир

زندگانی را ز پی باشد هلاک

Ҳаргиз аз мурдани мшўондишнок

هرکه شد زاییده روزی میرد او

Зиндагониро з пай бошад ҳалок

آن که جان را داده جان را گیرد او

Ҳарки шуд зоида рӯзӣ мерад ӯ

کن نگهداری نکوازمال خو

Он ки ҷонро дода ҷонро гирад ӯ

باش اندر فکر ماه وسال خود

Кун нигаҳдории нкўозмоли ху

گرچه کم باشد نگهدارش نکو

Бош андари фикри моҳи всоли худ

تا نگهداری فزون را همچواو

Гарчи кам бошад нигаҳдораши накӯ

مال اگر ماند از اودشمن خورد

То нигаҳдории фузунро ҳамчуов

به که پیش دوست کس حاجت برد

Мол агар монад аз аўдшмн хӯрд

از امانت داری خلق الحذر

Ба ки пеши дӯсти каси ҳоҷати барад

هست این کاری عبث زو درگذر

Аз амонати дории халқи алҳзр

گر کنی رد مال او را داده ای

Ҳаст ин кории абас зу даргузар

مرحمی بر زخم اوننهاده ای

Гар кунӣ ради мол ӯро дода Эй

صاحبش ممنون نگردد ازتو هیچ

Мрҳмӣ бар захми аўннҳодаҳ Эй

هست این بندی به پای خود مپیچ

Соҳибаш мамнӯн нагардад азтўи ҳеҷ

ورنکردی مال اورا رد به او

Ҳаст ин бандӣ ба пой худ мапӣч

خائنی وتیره روز وزرد رو

Врнкрдии моли ӯрои рад ба ӯ

ورتلف کردی شوی بدنام شهر

Хоинии втираҳи рӯзи визради рӯ

زندگانیت شود ضایع به دهر

ВртлФ кардӣ шӯии бадноми шаҳр

هیچگه سوگند درعالم مخور

Зиндагонӣат шавад зойеъ ба даҳр

گر رودمالت در این ره غم مخور

Ҳичгаҳи савганд дръолм махӯр

درخرید و در فروش اندر بها

Гар рўдмолт дар ин раҳ ғам махӯр

تا توانی دقت وکوشش نما

Дрхрид ва дар фуруши андари баҳо

زآنکه نیمی از تجارت باشداین

То туоне диққати вкўшши намо

کس نگوید کز حقارت باشد این

Зонкаҳи нимӣ аз тиҷорати бошдоин

صابری کن پیشه اندر کارها

Кас нагӯяд каз ҳақорат бошад ин

صابران را دوست می دارد خدا

Собирӣ кун пешаи андари корҳо

صابری گردیده دوم عاقلی

Собиронро дӯст медорад худо

از صبوری گشته پیدا کاملی

Собирӣ гардӣда дувуми оқилӣ

در صبوری حاصل آید کام دل

Аз сабурӣ гашта пайдои комилӣ

صبرکن خواهی اگر آرام دل

Дар сабурӣ ҳосил ояд коми дил

شاخهای خشک تاک از صبر وتاب

Сбркни хоҳӣ агар ороми дил

غوره داد انگور شد آمد شراب

Шохҳои хушки ток аз сабри втоб

خانه گر خواهی خریدن بهر زیست

Ғӯра дод ангур шуд омад шароб

باید اول بنگری همسایه کیست

Хонагар хоҳӣ харидан баҳр зист

خانه جایی خر که از همسایگان

Бояд аввали бенгарӣ ҳамсоя кист

تو غنی تر باشی وبا عز وشان

Хона ҷое хар ки аз ҳамсоягон

یا تو را باشد از آنها کمتری

Ту ғанӣ тар бошӣ вабои ъз ваашон

گرمساوی بشد مشقت میبری

ё туро бошад аз онҳо камтарӣ

ده طعام وهدیه بر همسایگان

Грмсоўӣ бишуд машаққат мебарӣ

محتشم تر تا شوی از این وآن

Даҳ таоми вҳдиаҳ бар ҳамсоягон

طفلهاشان را نوازش کن همی

Муҳташамтар то шӯй аз ин вон

از دل ایشان ببر هست ار غمی

Тифлҳошонро навозиш кун ҳаме

بام را برتر کن از دیوارشان

Аз дили эшон бабр ҳаст ар ғамӣ

تا نباشد سوی تو دیدارشان

Бомро бартар кун аз деворашон

چون زن از تومحتشم تر شد مگیر

То набошад сӯии ту дидорашон

تا که نشمارد توراخوار وحقیر

Чун зан аз тўмҳтшм тар шуд мгир

گرچه میری پیر باشد یا سیاه

То ки нишморад тўрохўори вҳқир

زنگرش بیندمده درخانه راه

Гарчи мерай пер бошад ё сиёҳ

با برادرها وفرزندان خویش

Знгрши биндмдаҳи дрхонаҳи роҳ

باش با هیبت که ترسند از تو بیش

Бо бародарҳо вФрзндони хеш

پیشه ای گر یاد فرزندان دهی

Бош бо ҳайбат ки тарсанд аз ту беш

به که او را گنج در دامان نهی

Пешаегар ёди фарзандони диҳӣ

عیب نبود پیشه میباشد هنر

Ба ки ӯро ганҷ дар домон наҳй

یک هنر بهتر ز صد گنج گهر

Айб набӯд пеша мебошад ҳунар

گنج را گفتند از آن شه بود

Як ҳунари беҳтари зи сад ганҷи гуҳар

و آن هنر هر جا روی همره بود

Ганҷро гуфтанд аз он шаҳ буд

هر چه داری خرج کن بر دختران

Ва он ҳунар ҳар ҷо рӯй ҳамраҳ буд

کارشان را بین وده بر شوهران

Ҳар чаҳ дорӣ харҷ кун бар духтарон

تا که از اندوه ایشان وارهی

Корашонро байни вдаҳ бар шавҳарон

لیک دوشیزه به دوشیزه دهی

То ки аз андӯҳи эшон вораӣ

از تو دامادت بیاید ای پسر

Лек дӯшиза ба дӯшизаи диҳӣ

هم به نعمت هم به حشمت پست تر

Аз ту домодат бияёд эй писар

تا که فخر او به تو باشد همی

Ҳам ба неъмати ҳам ба ҳишмати паст тар

نهکه فخر تو به او آیددمی

То ки фахр ӯ ба ту бошад ҳаме

دوستی بیحجت از تو گر گله

Нҳкаҳи фахри ту ба ӯ оиддмӣ

کرد میباید نمایی حوصله

Дӯстии биҳҷт аз тугар гила

دوستی او نباشد معتبر

Кард мебояд намоеи ҳавсила

باش ممنونش که خود دادت خبر

Дӯстӣ ӯ набошад муътабар

دوست شوبا نیکوان وبا بدان

Бош мамнӯнаш ки худ додат хабар

لیک آن را با دل این را با زبان

Дӯсти шўбои некӯон вабо бидон

گر کسی با دشمن تو دوست است

Лек онро бо дили инро бо забон

دوستیش مغز نبود پوست است

Гар касе бо душмани ту дӯст аст

زنهار وصد هزاران زینهار

Дӯстяш мағз набӯд пӯст аст

زومشو غافل ندارد اعتبار

Зинҳори всди ҳазорон зинҳор

گر تو را دشمن بود غمگین مشو

Зўмшў ғофил надорад эътибор

تنگدل آشفته حال از این مشو

Гар туро душман буд ғамгин машав

هر که را دشمن نباشد قدر نیست

Тнгдли ошуфтаи ҳол аз ин машав

گر خسوف او رانگیرد بدر نیست

Ҳар киро душман набошад қадар нест

هرکه را دشمن دارد او شد با بها

Гар хусуф ӯ ронгирд бадар нест

فادخلوا الجنات من ابوابها

Ҳаркиро душман дорад ӯ шуд бо баҳо

پیش دشمن باش با فر وشکوه

Фодхлўои алҷноти ман абвобҳо

کاه اگر هستی نما خود را چوکوه

Пеш душман бош бо фари вшкўаҳ

کن جسارت گرچه بس افتاده ای

Коҳ агар ҳастӣ намои худро чўкўаҳ

نقش انگلیون شو ار چه ساده ای

Кун ҷасорат гарчи баси афтода Эй

دشمن ار همسایه یا خویشت بود

Нақши англиўни шӯ ар чаҳ сода Эй

کن حذر دایم چودر پیشت بود

Душман ар ҳамсоя ё хешат буд

الحذر از دشمنان خانگی

Кун ҳазари доими чўдри пешат буд

ماندن آنجا بود دیوانگی

Алҳзр аз душманони хонагӣ

خویش را در دوستی یکدل مساز

Мондани онҷо буд девонагӣ

دوستی کن لیک از روی اعجاز

Хешро дар дӯстии икдли мсоз

از سفیهان و ز اوباش شریر

Дӯстӣ кун лек аз рӯй эъҷоз

بردباری کن بر ایشان ره مگیر

Аз сафеҳону зи авбоши шарир

گردن ار داری به گردنکش بکش

Бурдборӣ кун бар эшон раҳи мгир

بر شه شطرنج اوهی کش بکش

Гардан ар дорӣ ба гарданкаш бикаш

چرب وآهسته سخن گو با کسان

Бар шаҳи шатранҷи уҳӣ каш бикаш

دوست یا دشمن سخن را خوش رسان

Чарби воҳстаҳи сухани гӯ бо касон

هر چه گوئی با کسان از نیک وبد

Дӯст ё душмани суханро хуши расон

چشم دار آن را که می خواهی رسد

Ҳар чаҳ гўӣӣ бо касон аз неки вебад

بد نخواهی بشنوی هم مشنوآن

Чашми дори онро ки мехоҳӣ расад

هم شوی خود چون کنی کس را نوان

Бад нахоҳӣ бишинавӣ ҳам мшнўон

هر چه نتوانی بگویی پیش کس

Ҳам шӯии худ чун кунӣ касро навон

هم نمی شاید که تا گوئی ز پس

Ҳар чаҳ натавонӣ бигӯе пеши кас

لاف بر ناکرده کار خودمزن

Ҳам наме шояд ки то гўӣии зи пас

از کنم یا کرده ام کم گوسخن

Лоф бар нокардаи кори худмазан

آنکه بتواند زبان بر توگشاد

Аз кунам ё кардаам кам гўсхн

پس زبان تو به رویش بسته باد

Онкӣ битавонад забон бар тўгшод

از سخن چینان تو را اندیشه باد

Пас забони ту ба рӯйиши бастаи бод

خانه آنها خراب از ریشه باد

Аз сухани чинони туро андешаи бод

کم ستایش کن به بی قدران که گر

Хонаи онҳо хароб аз решаи бод

وقتی آیدنشمرندت بی خبر

Кам ситоиш кун ба беқадарон ки гар

هرکه می دانی به کارت آید او

Вақте оидншмрндт бе хабар

همچوخر در زیر بارت آید او

Ҳарки май доне ба карт ояд ӯ

ترسش از اعراض وخشم خودمده

Ҳмчўхр дар зер борат ояд ӯ

گر گناهی کرده پا بر آن بنه

Тарсаш аз эърози Вахшами хўдмдаҳ

گر شنیدی از کسی حرفی توهیچ

Гар гуноҳӣ карда по бар он буна

اندر آن انگشت خود دیگرمپیچ

Гар шунидӣ аз касе ҳарфии тўҳич

خشمگین کم شو ترش منمای رو

Андари он ангушти худ дигрмпич

ور شدی پس خشم خود را بر فرو

Хашмгин кам шӯ турш манимоӣ рӯ

جائی ار باید که عفو و عذر خواست

Вар шудӣ пас хашми худро бар фурӯ

ننگ نبود خواه اگر بینی به جاست

Ҷоӣӣ ар бояд ки афву узри хост

گر شوی واعظ چو برمنبر روی

Нанг набӯд хоҳ агар бинӣ ба ҷост

بایدت بی باک درگفتن شوی

Гар шӯии воъиз чу брмнбр рӯй

حاضرین را همچو طفلان دان که تا

Боядат бе боки дргФтни шӯй

هر سخن را خوب بتوانی ادا

Ҳозиринро ҳамчуи Тифлони дон ки то

در سخن گر دربمانی زودتر

Ҳар суханро хуб битавонӣ адо

زاین سخن رودر سخن های دگر

Дар сухангар дрбмонии зӯдтар

بر سر منبر تروشروئی مکن

Зоин сухани рўдри суханҳои дигар

باک از هر چیز می گوئی مکن

Бар сари минбар трўшрўӣӣ макун

ای پسر گر قاضی ومفتی شوی

Бок аз ҳар чиз мегўӣӣ макун

بایدت حق گوئی وحق بشنوی

эй писаргар қозии вмФтии шӯй

ترشرو بی خنده میباش وهیوب

Боядат ҳақи гўӣӣ вҳқ бишинавӣ

استعانت جو زعلام الغیوب

Тршрў беханда мебош вҳиўб

گر شوی تاجر چه بالا وچه پست

Истионати ҷӯи зъломи алғиўб

بایدت داد وستدبا زیر دست

Гар шӯии тоҷир чаҳ болои вчаҳи паст

طالب بیع و شری گر می شوی

Боядат дод встдбои зери даст

با کسی کز رتبه هست از توقوی

Толиби байъу шаригар май шӯй

با دیانت رحمش ار در دل بود

Бо касе каз рутба ҳаст аз тўқўӣ

باک نبود ورنه بی حاصل بود

Бо диёнати раҳмаш ар дар дил буд

نسیه کاری تا که بتوانی مکن

Бок набӯд варна беҳосил буд

خانه ها را نسیه کند از بیخ وبن

Насяи корӣ то ки битавонӣ макун

قیمت ار نقد است و نفع کم نمود

Хонаҳоро нася кунад аз бехи вбн

بهتر است از نسیه وبسیار سود

Қимат ар нақдасту нафъ кам намӯд

آنچه را تاجر به سنگ و من خرد

Беҳтараст аз насяи вбсёри суд

زوبه مثقال و درم هر کس برد

Ончиро тоҷир ба санг ва ман хирад

درتجارت بهترین چیزهاست

Зўбаҳи мисқолу дирам ҳар каси барад

اینچنین چیزی تجارت را رواست

Дртҷорти беҳтарини чизҳост

آنچه میرد یا بود بشکستنی

Инчунин чизеи тиҷоратро равост

نیستتاجرا را به اودل بستنی

Ончӣ мерад ё буд бшкстнӣ

تاجر اینها را نمی باید خرد

Нисттоҷроро ба аўдли бастанӣ

ور خرد آخر پشمانی برد

Тоҷири инҳоро наме бояд хирад

تاجران باید چودر شهری روند

Вари хиради охири пашмонеи барад

از اراجیف جهان ساکت شوند

Тоҷирон бояд чўдри шаҳрии раванд

از خبرهای نکو گویندو بس

Аз ароҷифи ҷаҳон сокит шаванд

هیچ ندهند اطلاع از موت کس

Аз хабарҳои накӯи гўиндўи бас

در سفر تا راحتت گرددزیاد

Ҳеҷ ндиҳанд итилоъ аз мӯати кас

کنمکاری را زخودخشنود وشاد

Дар сафар то роҳатати грддзёд

تاجر از شهری چودرشهری رود

Кнмкориро зхўдхшнўди вшод

با سه صنف او آشنا باید شود

Тоҷир аз шаҳрӣ чўдршҳрӣ равад

با توانگریهای صاحب اعتبار

Бо се синф ӯ ошно бояд шавад

با جوانمردان عیار بکار

Бо тўонгриҳои соҳиби эътибор

هم به رهبان وشناسایان یوم

Бо ҷавонмардони айёри бакор

صرفه دارد دوستی این سه قوم

Ҳам ба рҳбони вшносоёни явм

نسیه کاری را اگر کردی هوس

Сарфа дорад дӯстии ин се қавм

الحذر نسیه مده بر چندکس

Насяи кориро агар кардӣ ҳавас

لاف زنها وکسان بی درم

Алҳзри насяи мада бар чндкс

قاضی ومفتی وشخص محترم

Лофи занҳо вксон бе дирам

کودک ونوکیسه ونواب وصدر

Қозии вмФтии вшхси муҳтарам

الحذر نسیه مده شان هیچ قدر

Кӯдаки внўкисаҳи внўоби всдр

هیچ خطی را به خودحجت مساز

Алҳзри насяи мадаи шани ҳеҷ қадар

از برای خویشتن زحمت مساز

Ҳеҷ хаттиро ба худҳуҷҷати мсоз

معنی اواینکه بنویسی چوخط

Аз барои хештани заҳмати мсоз

برتواز آن خط نگیردکس غلط

Маънӣ аўоинкаҳ банависӣ чўхт

با کسی کاندر میان داری حساب

Бртўози он хати нгирдкси ғалат

زودتر می کن حساب ورخ متاب

Бо касе кандар миёни дории ҳисоб

دوست بسیار ار تو را باشد کم است

Зӯдтар мекун ҳисоби врхи мтоб

دوست بهتر ز آنچه اندر عالم است

Дӯст бисёр ар туро бошад кам аст

دوستی از نو همی در دست آر

Дӯсти беҳтари зи ончии андар олам аст

دوستان کهنه را هم دوست دار

Дӯстӣ аз нави ҳаме дар дасти ор

گر شوی دهقان به عالم ای پسر

Дӯстони куҳнаро ҳам дӯсти дор

زآنچه می کاری اگر خواهی ثمر

Гар шӯии деҳқон ба олам эй писар

سعی کن تا نگذرد از وقتکار

Зончаҳ май корӣ агар хоҳии самар

آنچه باید کاشت پیش از وقت کار

Саъй кун то нагзарад аз вқткор

خواهی ار کشتی کنی در سال نو

Ончӣ бояд кошт пеш аз вақти кор

در پی تدبیر آن امسال رو

Хоҳӣ ар киштӣ кунӣ дар соли нав

زودکاری را شعار خویش کن

Дар паии тадбири он имсоли рӯ

کار را از وعده خود پیش کن

Зўдкориро шиор хеш кун

کاسب ار گردی واز اهل هنر

Корро аз ваъдаи худ пеш кун

کن بهمزد کم قناعت ای پسر

Косиб ар гардии вози аҳли ҳунар

تا کنی ده یازده یکبار کار

Кун бҳмзд кам қаноат эй писар

در دوباره پس به کف ده نیم آر

То кунӣ даҳ ёздаҳи якбори кор

از لجاجت درگذر در روزگار

Дар дубораи пас ба кафи даҳ ним ор

ورنهمردم را دهی ازخودفرار

Аз лиҷоҷати даргузар дар рӯзгор

پادشاهی را مقرب گر شوی

Врнҳмрдмро диҳии азхўдФрор

رأی شه را کرد باید پیروی

Подшоҳиро муқаррабгар шӯй

برخلاف رأی شه حرفی مگو

Раъии шаҳро кард бояд пайравӣ

بی ضرورت جز رضای اومجو

Бархилофи раъии шаҳ ҳарфӣ магӯ

پادشاهان صاحب تختند وتاج

Бе зарурати ҷузи ризои аўмҷў

غایت جهل است با شاهان لجاج

Подшоҳон соҳиб тахтанд втоҷ

عیب کس را در حضورشه مگو

Ғоят ҷаҳласт бо шоҳони лҷоҷ

تا کهبدنفست نخواند کینه جو

Айби касро дар ҳзўршаҳ магӯ

غیر نیکوئی مکن از بیم شاه

То кҳбднФст нахонд кӣнаи ҷӯ

هم مکن جز نیکوئی تعلیم شاه

Ғайр никўӣӣ макун аз бими шоҳ

نان از آن سفره که خوردی بد مکن

Ҳам макун ҷузи никўӣии таълими шоҳ

بلکه بد تا خوب میباشد مکن

Нон аз он суфра ки хӯрдӣ бад макун

کن جوانمردی که تا مردم شوی

Балки бад то хуб мебошад макун

بلکه وقتی داروی دردی شوی

Кун ҷавонмардӣ ки то мардуми шӯй

آنچه مذکور است از اهل تمیز

Балки вақте доруии дардии шӯй

آمده است اصل جوانمردی سه چیز

Ончӣ мазкӯраст аз аҳли тамиз

هر چه را گوئی کنم کن بی خلاف

Омадааст асли ҷавонмардии се чиз

راست گوخامش شو از لاف وگزاف

Ҳар чаҳро гўӣӣ кунам кун бе хилоф

کن شعار خویشتن صبرو شکیب

Рости гўхомши шӯ аз лофи вгзоФ

ای خوشا آنکس که دارد این نصیب

Кун шиори хештани сбрўи шикеб

مال خود را هیچگه ضایع مدار

эй хушо онкас ки дорад ин насиб

گرچه باشد پوست نارنج ونار

Моли худро ҳичгаҳи зойеъи мадор

درنظر چیزی که خوار آید تورا

Гарчи бошад пӯсти норанҷи внор

شاید آن روزی به کار آید تورا

Дарназари чизе ки хор ояд тўро

گر بود برگ درختان یا که سنگ

Шояд он рӯзӣ ба кор ояд тўро

کار می آید تو را در روز تنگ

Гар буд барги дарахтон ё ки санг

کن قناعت پیشه که اصل پندهاست

Кор меояд туро дар рӯзи танг

هر که قانع شد رها از بندهاست

Кун қаноати пеша ки асли пндҳост

بی طمع شو ورنه خواهی شد ذلیل

Ҳар ки қонеъ шуд раҳо аз бндҳост

شوقناعت پیشه تا گردی جلیل

Бе тамаъи шӯ варна хоҳӣ шуд залил

طامعان مردند دل پر آرزو

Шўқноъти пеша то гардии ҷалил

قانعان راکم نگردید آبرو