Қоли аллоҳи таъолӣ « мо кизби алФўоди мо рои аФтморў на алии мо ирӣу лақади роаҳи нзлаҳи ахрӣ » .

قال‌الله تعالی «ما کذب الفواد ما رای افتمارو نه علی ما یری و لقد رآه نزله اخری».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳи вслм « алои ҳисони ани тааббуди аллоҳи конки туроа » .

و قال‌النبی صلی‌الله علیه وسلم «الا حسان ان تعبد الله کانک تراه».

Бдонк чун оинаи дили батадрӣҷ аз тасарруфи мсқл « лои илоҳи алооллаҳ » сқолт ёбаду зангори табиату зулмати сифоти башарияти азу маҳв шавад ки « ани лкли шийъи сқолаҳу сқолаҳи улқулуби зкроллаҳ » пазирои анвор ғайбӣ гардаду солики бҳсби сқолти дилу зуҳӯри анвори мшоҳди он анвор шавад ва дар бдоити ҳоли анвори бештар бар мисоли брўқу лўомъу лавойиҳ падед ояд .

بدانک چون آینه دل بتدریج از تصرف مصقل «لا اله الاالله» صقالت یابد و زنگار طبیعت و ظلمت صفات بشریت ازو محو شود که «ان لکل شیء صقاله و صقاله القلوب ذکرالله» پذیرای انوار غیبی گردد و سالک بحسب صقالت دل و ظهور انوار مشاهد آن انوار شود و در بدایت حال انوار بیشتر بر مثال بروق و لوامع و لوایح پدید آید.

Ва чндонки сқолт зиёдат мешавад анвори бқўттару зиёди т тар мегардад баъд аз брўқ бар мисоли чароғу шамъу машъала ва оташҳои афрӯхта мушоҳида шавад ва онгаҳ анвори алавӣ падед ояд ибтидо дар сӯрати кавокиби хираду бузургу онкӣ бар мисоли қамар мушоҳида уфтаду баъд аз он дар шакли шамс пайдо гардад пас анвори муҷаррад аз маҳол падед ояд . Шарҳи ин ҷумла дарозное дорад аммо шама Эй намӯда ояд ани шоаллоҳ .

و چندانک صقالت زیادت میشود انوار بقوت‌تر و زیاد‌ت‌تر می گردد بعد از بروق بر مثال چراغ و شمع و مشعله و آتشهای افروخته مشاهده شود و آنگه انوار علوی پدید آید ابتدا در صورت کواکب خرد و بزرگ و آنکه بر مثال قمر مشاهده افتد و بعد از آن در شکل شمس پیدا گردد پس انوار مجرد از محال پدید آید. شرح این جمله درازنایی دارد اما شمه‌ای نموده آید ان‌شاءالله.

Бдонки маншаи анвор мутанаввиъаст чун : рӯҳонияти солику вилояти шайху набуввати хоҷаи алайҳи ассалому арвоҳи анбиёу авлиёу машойиху ҳазрати иззату зикр « лои илоҳи алои аллоҳ »у азкори мухталифу қуръону ислому имону анвоъи ибодоту тоъот ки ҳар якро нурӣ дигараст ва аз ҳар маншаи нурӣ дигар бархезад муносиби ону ҳарякро завқӣ ва лавнӣ дигараст .

بدانک منشأ انوار متنوع است چون: روحانیت سالک و ولایت شیخ و نبوت خواجه علیه‌السلام و ارواح انبیا و اولیا و مشایخ و حضرت عزت و ذکر «لا اله الا الله» و اذکار مختلف و قرآن و اسلام و ایمان و انواع عبادات و طاعات که هر یک را نوری دیگرست و از هر منشأ نوری دیگر برخیزد مناسب آن و هریک را ذوقی و لونی دیگرست.

Ва чун анвори бакул аз ҳуҷб берун ояд хаёлро дар он тасарруфӣ намонад алвон бархезад ва дар бирнгӣ ва бесӯратӣ ва бемаҳаллӣ ва бешаклӣ ва беҳайатӣ ва бекайфиятӣ мушоҳида уфтаду нури мутлақ онаст ки азин ҳамаи пок ва муназзаҳ бошад ва ҳар шаклу лавн ки хаёл идрок кунад ҷумла аз олоиши ҳуҷби сифот башарӣаст чун бо рӯҳоният сарф уфтад ин сифот ҳеҷ намонад втлأлўӣ берангу шакл падед ояду шарҳи онки ҳаряки азин анвоъи мухталиф аз кадоми манша мушоҳида мешавад дарин мухтасари бтФсил таазурӣ дорад .

و چون انوار بکل از حجب بیرون آید خیال را در آن تصرفی نماند الوان برخیزد و در بیرنگی و بی‌صورتی و بی‌محلی و بی شکلی و بی‌هیئتی و بی‌کیفیتی مشاهده افتد و نور مطلق آن است که ازین همه پاک و منزه باشد و هر شکل و لون که خیال ادراک کند جمله از آلایش حجب صفات بشری است چون با روحانیت صرف افتد این صفات هیچ نماند وتلألوی بی‌رنگ و شکل پدید آید و شرح آنک هریک ازین انواع مختلف از کدام منشأ مشاهده میشود درین مختصر بتفصیل تعذری دارد.

Аммо бар сиблати иҷмоли бдонк ҳар ч дар сӯрати брўқ ва лўомъ ояд бештар аз маншаи зикру вузӯи намози хезаду гоҳ буд ки аз ғлботи анвори рӯҳи ҳуҷби сифоти башарӣ мнхрқ шавад бар мисоли абру пуртӯй аз рӯҳоният дар сӯрати барқ мушоҳида уфтад вақте мурӣдӣ аз он шайхи Абӯсаиди раҳмаи аллоҳи алайҳи вузӯи сохта буд дар хлўтхонаҳ рафт наърае бузаду берун давид гуфт худоиро бидидам шайх аҳвол донист фармуд эй кори нодидаи он нури вузӯии ту буд ту аз куҷо ҳануз ва он ҳазрат аз куҷо ?

اما بر سبیل اجمال بدانک هر چ در صورت بروق و لوامع آید بیشتر از منشأ ذکر و وضو نماز خیزد و گاه بود که از غلبات انوار روح حجب صفات بشری منخرق شود بر مثال ابر و پرتوی از روحانیت در صورت برق مشاهده افتد وقتی مریدی از آن شیخ ابوسعید رحمه‌الله علیه وضو ساخته بود در خلوتخانه رفت نعره‌ای بزد و بیرون دوید گفت خدای را بدیدم شیخ احوال دانست فرمود ای کار نادیده آن نور وضوی تو بود تو از کجا هنوز و آن حضرت از کجا؟

Ва аммо онч дар сӯрати чароғу шамъ ва монанди ин бинад тӯрӣ бошад муқтабас ё аз вилояти шайх ё аз ҳазрати набувват ки «у сроҷои мниро » ё аз астФодти улӯм ё аз нури қуръон ё аз нури имон ва он чароғу шамъи дил буд ки бидон миқдори нури мунаввар шудааст азин оламҳо ки гуфтем ва агар дар сӯрати қандил ва машкот бинад ҳамин маънӣ бошад ки ҳақи таъолии дилро бидон мисл задааст ки « мисли нураи кимшкўаҳи фӣҳо мисбоҳ » .

و اما آنچ در صورت چراغ و شمع و مانند این بیند توری باشد مقتبس یا از ولایت شیخ یا از حضرت نبوت که «و سراجا منیرا» یا از استفادت علوم یا از نور قرآن یا از نور ایمان و آن چراغ و شمع دل بود که بدان مقدار نور منور شده است ازین عالمها که گفتیم و اگر در صورت قندیل و مشکات بیند همین معنی باشد که حق تعالی دل را بدان مثل زده است که «مثل نوره کیمشکوه فیها مصباح».

Ва аммо онч дар сӯрат алавӣот бинад чун : кавокибу ақмору шмўш аз анвори рӯҳоният буд ки бар осмони дил бақадр сқолти он зоҳир мешавад . Чун оинаи дил бақадр кавкабӣ софӣ шавад нури рӯҳ бақадр кавкабӣ падед ояд . Гоҳ буд ки кавкаб бар осмон бинаду гоҳ буд ки беосмон бинад . Чун бар осмон бинад осмони ҷурми дил буду кавкаби нури рӯҳи қадари сафои дил агар хирад буд ва агар бузурги вогари андак буд ва агар бисёр вчўни кавкаб беосмон бинад акси нури дил буд ё нури ақл ё нури имон ки бар сафои ҳавои сина зоҳир шавад . Ва гоҳ буд ки нафаси чунон сФоёбд ки осмони вор дарназар ояд вдл бар онҷо чун моҳ бинад . Агар моҳ тамом бинад дили тамоми софӣ шудааст ва агар нуқсон дорад бақадр нуқсони кудурат боқӣаст . Ва чун оинаи дил дар сафо камол гираду пазирои нур рӯҳ шавад бар мисоли ?харчад мушоҳида уфтад чунонк сафои зиёдат буд ?харчади дурахшонтар то вақт буд ки дар равшании ҳазор бора аз ?харчади дурахшонтар буд ва агар моҳу ?харчади бики бор мушоҳида уфтад моҳи дил буд ки аз акси нури рӯҳи мунаввар шудаасту ?харчад рӯҳ бошад ки мушоҳида уфтад аммо ҳануз аз пас ҳиҷоб толеъаст тохёли онро басӯрат ?харчади нақши бандӣ муносиб кардаасту алои нури рӯҳ бешаклу лавн всўртаст .

و اما آنچ در صورت علویات بیند چون: کواکب و اقمار و شموش از انوار روحانیت بود که بر آسمان دل بقدر صقالت آن ظاهر میشود. چون آینه دل بقدر کوکبی صافی شود نور روح بقدر کوکبی پدید آید. گاه بود که کوکب بر آسمان بیند و گاه بود که بی‌آسمان بیند. چون بر آسمان بیند آسمان جرم دل بود و کوکب نور روح قدر صفای دل اگر خرد بود و اگر بزرگ واگر اندک بود و اگر بسیار وچون کوکب بی‌آسمان بیند عکس نور دل بود یا نور عقل یا نور ایمان که بر صفای هوای سینه ظاهر شود. و گاه بود که نفس چنان صفایابد که آسمان‌وار درنظر آید ودل بر آنجا چون ماه بیند. اگر ماه تمام بیند دل تمام صافی شده است و اگر نقصان دارد بقدر نقصان کدورت باقی است. و چون آینه دل در صفا کمال گیرد و پذیرای نور روح شود بر مثال خرشید مشاهده افتد چنانک صفا زیادت بود خرشید درخشان‌تر تا وقت بود که در روشنی هزار باره از خرشید درخشان‌تر بود و اگر ماه و خرشید بیک بار مشاهده افتد ماه دل بود که از عکس نور روح منور شده است و خرشید روح باشد که مشاهده افتد اما هنوز از پس حجاب طالع است تاخیال آن را بصورت خرشید نقش‌بندی مناسب کرده است و الا نور روح بی‌شکل و لون وصورت است.

Ва гоҳ буд ки ?харчаду моҳу кавокиб дар ҳавзу дарёу чоҳи обу ҷӯии обу оина ва монанди ин мушоҳида уфтад . Он ҷумлаи анвори рӯҳоният буд ва он маҳоли мухталиф дил бошад ки хаёли онро чунин Нақшбандӣ кардааст .

و گاه بود که خرشید و ماه و کواکب در حوض و دریا و چاه آب و جوی آب و آینه و مانند این مشاهده افتد. آن جمله انوار روحانیت بود و آن محال مختلف دل باشد که خیال آن را چنین نقشبندی کرده است.

Ва гоҳ буд ки партави анвори сифоти ҳақи ъзўи ъло бар қазия « ман тақарруби илои шброи тақаррубати илайҳи зроъо » истиқбол кунад ва аз пас ҳуҷби рӯҳонӣу дилии акс бар оина дил андозад бақадр сафои он чунонк иброҳӣмро алайҳи ассалом буд дар ибтидо « Флмои ҷини алайҳи аллилу рои кўкбо » чун оинаи дил бақадр кавкабии сФоёФтаҳ буд он нур бақадр кавкабӣ мушоҳида афтод ва чун аз зангори табъи бтмом халос ёфт дар сӯрати қамар мушоҳида афтод ки « Флмои рои алқмри бозғо » ва чун оинаи бкмол софӣ шуд дар сӯрати ?харчад мушоҳида афтод « Флмои рои алшмси бозғаҳ »у бҳқиқти ончи мушоҳидаи назари ҷони халили алайҳ ассалом мешуд акси партави анвори сифоти рубубият буд ки дар оинаи дил мушоҳида меафтод валикин аз пас ҳиҷоби рӯҳонӣу дилии дрмқоми тлўини лоҷарам уфӯл мепазируфт ӯ мегуфт « лои аҳби алои Флин » .

و گاه بود که پرتو انوار صفات حق عزو علا بر قضیه «من تقرب الی شبرا تقربت الیه ذراعا» استقبال کند و از پس حجب روحانی و دلی عکس بر آینه دل اندازد بقدر صفای آن چنانک ابراهیم را علیه‌السلام بود در ابتدا «فلما جن علیه‌اللیل و رای کوکبا» چون آینه دل بقدر کوکبی صفایافته بود آن نور بقدر کوکبی مشاهده افتاد و چون از زنگار طبع بتمام خلاص یافت در صورت قمر مشاهده افتاد که «فلما رای القمر بازغا» و چون آینه بکمال صافی شد در صورت خرشید مشاهده افتاد «فلما رای الشمس بازغه» و بحقیقت آنچ مشاهده نظر جان خلیل علیه‌السلام میشد عکس پرتو انوار صفات ربوبیت بود که در آینه دل مشاهده میافتاد ولیکن از پس حجاب روحانی و دلی درمقام تلوین لاجرم افول میپذیرفت او میگفت «لا احب الا فلین».

Баёни онк аз пас ҳуҷб буд онк дар сӯратҳои мухталиф менамӯд ва он ҳазрат муназзаҳаст аз сӯрату баёни онк дар мақоми тлўин буд онк уфӯл мепазируфт ва ӯ муназзаҳаст аз уфӯлу баёни онки партави анвори сифоти ҳақ буд ки мушоҳида меуфтад онки бтъриФи ҳақи дили завқ шуҳуд меёфт ва бар ҳақиқати он ҳукм мекарду дили ҳокимии содиқ алқўласт дар онч бинад офати кизби дарави роҳи наёбад ки « мо кизби алФўоди мо рой » . Дил чун дили ббўд дурӯғ набинад ҳукм « ҳозои рабӣ » ҳам аз он партави хезад ки мшоҳд диласт .

بیان آنک از پس حجب بود آنک در صورتهای مختلف مینمود و آن حضرت منزه است از صورت و بیان آنک در مقام تلوین بود آنک افول میپذیرفت و او منزه است از افول و بیان آنک پرتو انوار صفات حق بود که مشاهده میافتد آنک بتعریف حق دل ذوق شهود مییافت و بر حقیقت آن حکم میکرد و دل حاکمی صادق القول است در آنچ بیند آفت کذب درو راه نیابد که «ما کذب الفواد ما رای». دل چون دل ببود دروغ نبیند حکم «هذا ربی» هم از آن پرتو خیزد که مشاهد دل است.

Онч аз анвори ҳақи мшоҳд дил шавад ҳамон нури муъарриф дил гардаду таърифи ҳоли худ ҳам бахуд кунад завқӣ дар ҷони падеди оидҳзртӣ ки бидон завқи бидонади онч дил мебинад аз ҳазратаст на аз ағёр . Ин маънӣ завқӣаст дар иборат душвор гунҷад .

آنچ از انوار حق مشاهد دل شود همان نور معرف دل گردد و تعریف حال خود هم بخود کند ذوقی در جان پدید آیدحضرتی که بدان ذوق بداند آنچ دل می‌بیند از حضرت است نه از اغیار. این معنی ذوقی است در عبارت دشوار گنجد.

Ва ин завқ мутафовит уфтад агар муъарриф аз дар самъи даройади чунон бўдкаҳи Мӯсоро буд алайҳи ассалом « ании анооллаҳ »у мтои муъарриф аз пас ҳуҷбед бавосита буд ки « ман алшҷраҳи ан ё Мӯсои ании анооллаҳ » ва чун ҳуҷб бархезад бе воситаи шунӯд ки «у кулами аллоҳи Мӯсои тклимо » .

و این ذوق متفاوت افتد اگر معرف از در سمع درآید چنان بودکه موسی را بود علیه‌السلام «انی اناالله» و متا معرف از پس حجب اید بواسطه بود که «من الشجره ان یا موسی انی اناالله» و چون حجب برخیزد بی‌واسطه شنود که «و کلم‌الله موسی تکلیما».

Ва агар муъарриф аз дар назари даройаду ҳуҷби боқӣ буд бавосита ояд чунонк халилро алайҳи ассалом буд « Флмои рои алшмси бозғаҳи қоли ҳозои рабӣ » тобҳқиқти завқӣ дар ҷон падед наёяд аз таъриф « анои рбк » тарҷумон забон нагӯяд « ҳозои рабӣ » . Вчўни ҳуҷб бакулӣ бархезад ббўостаҳ ояд чунонк хоҷаро алайҳи ассалом буд « мо кизби алФўоди мо рои аФтморў на алии моирӣ » . Ва умрро разии аллоҳи анҳу ҳам азин чошнӣ буд ки мегуфт « рои қалбии рабӣ » . Ва хоҷаи алайҳи ассалом дар баёни мақоми эҳсони ишорати бҳсўли ин завқ мекард « ани тъбдоллаҳи конки туроа » .

و اگر معرف از در نظر درآید و حجب باقی بود بواسطه آید چنانک خلیل را علیه‌السلام بود «فلما رای الشمس بازغه قال هذا ربی» تابحقیقت ذوقی در جان پدید نیاید از تعریف «انا ربک» ترجمان زبان نگوید «هذا ربی». وچون حجب بکلی برخیزد ببواسطه آید چنانک خواجه را علیه‌السلام بود«ما کذب الفواد ما رای افتمارو نه علی مایری». و عمر را رضی‌الله عنه هم ازین چاشنی بود که میگفت «رای قلبی ربی». و خواجه علیه‌السلام در بیان مقام احسان اشارت بحصول این ذوق می‌کرد «ان تعبدالله کانک تراه».

Ва агар касе суол кунад ки иброҳӣмро алайҳи ассаломи он ?харчаду моҳу ситора ки мушоҳида афтод дар олами ботин буд ё дар олами зоҳир ? ҷавоб гӯйем : тафовут накунад чун оинаи дили софии ббўди гоҳ буд ки ин мушоҳидот дар олам ғайб бинад аз олами дили бавоситаи хаёлу гоҳ буд ҳ дар шаҳодат бинад аз олами зоҳири бавоситаи ҳис дар чизе ки муносибатӣ дораду маҳали зуҳӯри анвор ҳақ тавонад буд чун ?харчаду моҳи встораҳ ки пазирои акси партави анвор ҳақанд ки « аллоҳи нури алсмўоти волорз » ки бҳқиқти ббнндаҳи он диласту намояндаи ҳазрати иззат ва чун завқ « ҳзорбӣ » аз муъарриф ҳақ бошад ғайбу шаҳодату зоҳири вботни яксон буд .

و اگر کسی سوال کند که ابراهیم را علیه‌السلام آن خرشید و ماه و ستاره که مشاهده افتاد در عالم باطن بود یا در عالم ظاهر؟ جواب گوییم: تفاوت نکند چون آینه دل صافی ببود گاه بود که این مشاهدات در عالم غیب بیند از عالم دل بواسطه خیال و گاه بود ه در شهادت بیند از عالم ظاهر بواسطه حس در چیزی که مناسبتی دارد و محل ظهور انوار حق تواند بود چون خرشید و ماه وستاره که پذیرای عکس پرتو انوار حق‌اند که «الله نور السموات والارض» که بحقیقت ببننده آن دل است و نماینده حضرت عزت و چون ذوق «هذاربی» از معرف حق باشد غیب و شهادت و ظاهر وباطن یکسان بود.

Ва гоҳ буд ки сафои дил бкмол расаду ҳуҷб шаффоф шаваду ароӣт « снриҳми оётнои фии алоФоқу фии анФсҳм » падед ояд . Агар дар худ нигарад ҳама ҳақ бинад вогар дар мавҷӯдот нигарад дар ҳарч нигарад дар он ҳақро бинад . Чунонк он бузург гуфт « мо ?назарети фии шийъи алоу раъйати аллоҳи фӣа » . Ва чун ҳуҷб бархезад бакулӣу мақоми шуҳуд бевосита муяссар шавад гуяд « мо ?назарети фии шийъи алоу раъйати аллоҳи қибла » вогар дар бҳрбии поёни шуҳуд мустағриқ шаваду вуҷӯди мшоҳдӣ муталошӣ гардад вуҷӯд шоҳид монаду бас . Чунон буд ки ҷунайди қудси аллоҳ рӯҳа мегуфт « мо фии алўҷўди сӯии аллоҳ » дарин мақоми шуҳуди ҷамоли шоҳид дар оинаи инсони ҳам назари шоҳидро буд . Чунонк ин заъиф гуяд . байт

و گاه بود که صفای دل بکمال رسد و حجب شفاف شود و ارائت «سنریهم آیاتنا فی‌الافاق و فی‌انفسهم» پدید آید. اگر در خود نگرد همه حق بیند واگر در موجودات نگرد در هرچ نگرد در آن حق را بیند. چنانک آن بزرگ گفت «ما نظرت فی شیء الا و رأیت‌الله فیه». و چون حجب برخیزد بکلی و مقام شهود بی‌واسطه میسر شود گوید «ما نظرت فی شیء الا و رأیت الله قبله» واگر در بحربی پایان شهود مستغرق شود و وجود مشاهدی متلاشی گردد وجود شاهد ماند و بس. چنان بود که جنید قدس‌الله روحه میگفت «ما فی‌الوجود سوی‌الله» درین مقام شهود جمال شاهد در آینه انسان هم نظر شاهد را بود. چنانک این ضعیف گوید. بیت

Ва аммо алвони анвор дар ҳар мақоми он анвор ки мушоҳида уфтад рангӣ дигар дорад бҳсби он мақом чунонк дар мақоми ливомагии нафаси нурии азрақ падед ояд ва он аз имтизоҷи нури рӯҳ буд ё нури зикр бо зулмати нафас аз зёии рӯҳу зулмати нафаси нурии азрақ таваллуд кунад ва чун зулмати нафас камтар шаваду нури рӯҳ зиёдат гардад нурии сурх мушоҳида шавад ва чун нури рӯҳ ғалаба гирад нурии зард падед ояд ва чун зулмат нафас намонад нурии сипед падед ояд ва чун нури рӯҳи босафои дил имтизоҷ гирад нурии сабз падед ояд ва чун дили тамом софӣ шавад нурӣ чун нури ?харчади бошуъоъ падед ояд .

و اما الوان انوار در هر مقام آن انوار که مشاهده افتد رنگی دیگر دارد بحسب آن مقام چنانک در مقام لوامگی نفس نوری ازرق پدید آید و آن از امتزاج نور روح بود یا نور ذکر با ظلمت نفس از ضیای روح و ظلمت نفس نوری ازرق تولد کند و چون ظلمت نفس کمتر شود و نور روح زیادت گردد نوری سرخ مشاهده شود و چون نور روح غلبه گیرد نوری زرد پدید آید و چون ظلمت نفس نماند نوری سپید پدید آید و چون نور روح باصفای دل امتزاج‌ گیرد نوری سبز پدید آید و چون دل تمام صافی شود نوری چون نور خرشید باشعاع پدید آید.

Ва чун ойӣнаи дил дар камоли сқолт буд нурӣ чун нури ?харчад ки дар оинаи софӣ зоҳир шавад падед ояд ки назар аз қӯти шуъоъ ӯ бирав зафари наёбад албата .

و چون آیینه دل در کمال صقالت بود نوری چون نور خرشید که در آینه صافی ظاهر شود پدید آید که نظر از قوت شعاع او برو ظفر نیابد البته.

Ва чун нури ҳақи акс бар нар рӯҳ андозад мушоҳида бо завқи шуҳуд омехта шавад ва чун нури ҳақ бе ҳуҷби рӯҳӣу дилӣ дар шуҳуд ояд берангӣ ва бекайфиятӣ ва беҳаддӣ ва бе мислии ва бе зиддиӣ ошкоро кунаду тамкину тамаккун аз лавозим ӯ шавад . ӣнҷо на тулӯъ монад на ғуруб на ямин монад на ясор на фавқ на таҳт на макон на замон на қурб на баъд на шаб на рӯз . « лӣси ъндоллаҳи сабоҳу ломсоء » ӣнҷо на аршаст на фарш на дунё на охират .

و چون نور حق عکس بر نر روح اندازد مشاهده با ذوق شهود آمیخته شود و چون نور حق بی‌حجب روحی و دلی در شهود آید بی‌رنگی و بی‌کیفیتی و بی‌حدی و بی‌مثلی و بی‌ضدی آشکارا کند و تمکین و تمکن از لوازم او شود. اینجا نه طلوع ماند نه غروب نه یمین ماند نه یسار نه فوق نه تحت نه مکان نه زمان نه قرب نه بعد نه شب نه روز. «لیس عندالله صباح و لامساء» اینجا نه عرش است نه فرش نه دنیا نه آخرت.

Ибтидои анвори сифоти ҷамол ки аз олами лутф худовандӣаст дар мақоми шуҳуди азин навъи тасарруфоти фано ошкоро кунад ки намӯда омад .

ابتدا انوار صفات جمال که از عالم لطف خداوندی است در مقام شهود ازین نوع تصرفات فنا آشکارا کند که نموده آمد.

Аммо анвори сифоти ҷалол ки аз олами қаҳр худовандӣаст фанои алФноу ФноءФноءоқно иқтизо кунаду баён аз шарҳи он оҷиз ва қосираст . Аввали нурӣ падед ояд мҳрқ ки хосият « лои тбқӣу лои тзр » ошкоро кунад ки бҳқиқти ҳафт дӯзах аз партав он нурасту ۱۰онўори сифоти ҷамол машриқаст на мҳрқу анвори сифоти ҷалол мҳрқаст на машриқ ва ҳар фаҳму ақли идроки ин маъонӣ накунад бал ки гоҳ буд ки нури сифоти ҷалоли зулмонеи сарф буду ақл чигуна фаҳм кунад нури зулмоне ки ақл « алҷмъи байни алздин » маҳоли шиносад .

اما انوار صفات جلال که از عالم قهر خداوندی است فنا الفنا و فناءفناءاقنا اقتضا کند و بیان از شرح آن عاجز و قاصرست. اول نوری پدید آید محرق که خاصیت «لا تبقی و لا تذر» آشکارا کند که بحقیقت هفت دوزخ از پرتو آن نورست و ۱۰انوار صفات جمال مشرق است نه محرق و انوار صفات جلال محرق است نه مشرق و هر فهم و عقل ادراک این معانی نکند بل که گاه بود که نور صفات جلال ظلمانی صرف بود و عقل چگونه فهم کند نور ظلمانی که عقل «الجمع بین‌الضدین» محال شناسد.

Ва агар фаҳми туоне кардани ишорат ки хоҷаи алайҳи ассаломи миФрмоид ки дӯзахро чандини ҳазор соли митоФтнди тосрхи гашт чанд ҳазор сол дигар битофтанд то сипеди гашт чанд ҳазор сол дигар битофтанд то сиёҳи гашт ва акнӯн сиёҳаст азин қабиласту оташи сиёҳро ақл чигуна фаҳм кунад ?

و اگر فهم توانی کردن اشارت که خواجه علیه‌السلام میفرماید که دوزخ را چندین هزار سال میتافتند تاسرخ گشت چند هزار سال دیگر بتافتند تا سپید گشت چند هزار سال دیگر بتافتند تا سیاه گشت و اکنون سیاه است ازین قبیل است و آتش سیاه را عقل چگونه فهم کند؟

Ва аз онҷо ки ҳақиқати ваҳдат ва ваҳдониятаст чун назар кунӣ ҳар куҷо дар ду олами нур ва зулматаст аз партави анвори сифоти лутф вқҳр ӯст ки « аллоҳи нури алсмўоти волорз » . Аз баҳри ин маънӣ буд ки нуру зулматро блФзи ҷаълят исбот фармуд на блФз халқят гуфт « халқи алсмўоти волорзу ҷаъли алзлмоти волнўр » . Халқятро дигари ниҳоду ҷаълятро дигар . Дар зимни ин шорат маъонӣ бисёраст фарохур ҳар ҳавсила Эй набошад .

و از آنجا که حقیقت وحدت و وحدانیت است چون نظر کنی هر کجا در دو عالم نور و ظلمت است از پرتو انوار صفات لطف وقهر اوست که «الله نور السموات والارض». از بهر این معنی بود که نور و ظلمت را بلفظ جعلیت اثبات فرمود نه بلفظ خلقیت گفت «خلق‌السموات والارض و جعل الظلمات والنور». خلقیت را دیگر نهاد و جعلیت را دیگر. در ضمن این شارت معانی بسیارست فراخور هر حوصله‌ای نباشد.

Аммо сифоти ҷалол чун дар мақоми Фноءи алФнои савлати ҳайбати алуҳияту стўти азимати димўмит ошкоро кунад нурии сиёҳи мғнии мбқии ммити мҳиӣ мшоҳд шавад ки шикасти тилисми аъзаму рафъи русуми мубҳам аз тулӯъ ӯ пайдо гардад . Чунонк шайхи Аҳмади Ғаззолии раҳмаи аллоҳи алайҳи рамзии дарин маънӣ мегуяд . байт

اما صفات جلال چون در مقام فناء الفنا صولت هیبت الوهیت و سطوت عظمت دیمومیت آشکارا کند نوری سیاه مغنی مبقی ممیت محیی مشاهد شود که شکست طلسم اعظم و رفع رسوم مبهم از طلوع او پیدا گردد. چنانک شیخ احمد غزالی رحمه‌الله علیه رمزی درین معنی میگوید. بیت

Хоҷаи алайҳи ассалом дар истидъо « арнои алошёءи кмоҳӣ » зуҳӯри анвори сифоти лутфи вқҳри митлбид . Зеро ки ҳар чизро ки дар ду олам вуҷӯдӣаст ё аз партави анвори сифот лутф ӯст ё аз партави анвори сифоти қаҳр ӯ волои ҳеҷ чизро вуҷӯдии ҳақиқӣ ки қоими бзоти худ буд несту вуҷӯди ҳақиқии ҳазрати лоязолӣу лами излии рост чунонк фармуд « ҳўолоўли волохри волзоҳри волботн » .

خواجه علیه‌السلام در استدعا «ارنا الاشیاء کماهی» ظهور انوار صفات لطف وقهر میطلبید. زیرا که هر چیز را که در دو عالم وجودی است یا از پرتو انوار صفات لطف اوست یا از پرتو انوار صفات قهر او والا هیچ چیز را وجودی حقیقی که قایم بذات خود بود نیست و وجود حقیقی حضرت لایزالی و لم یزلی راست چنانک فرمود «هوالاول والاخر والظاهر والباطن».

Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду ?ала .

و صلی الله علی محمد و آله.