Қоли аллоҳи таъолӣ « Флмои таҷаллии рабаи ллҷбли ҷаълаи дкоу хари Мӯсои съқо » .

قال الله تعالی «فلما تجلی ربه للجبل جعله دکا و خر موسی صعقا».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам « ани аллоҳи халқи одами Фтҷлии фӣау қоли азои таҷаллии аллоҳи лшии хзъи ?ла » .

و قال النبی صلی الله علیه و سلم «ان الله خلق آدم فتجلی فیه و قال اذا تجلی الله لشی خضع له».

Бдонки таҷаллии иборат аз зуҳӯри зоту сифот алуҳиятаст ҷлу ъло чунонк шарҳ он бияёд ани шоءи аллоҳи таъолӣ .

بدانک تجلی عبارت از ظهور ذات و صفات الوهیت است جل و علا چنانک شرح آن بیاید ان شاء الله تعالی.

Ва рӯҳро низ таҷаллӣ бошад ва дарин маънии соликонро ғалат бисёр уфтад гоҳ буд ки сифоти рӯҳ ё зоти рӯҳ таҷаллӣ кунад соликро завқи таҷаллии ҳақи намояду басии рўндгон ки дарин мақом мағрур шаванд ва пиндоранд ки таҷаллӣ ҳақ ёфтанд . Ва агар шайхии комили соҳиб тасарруф набошад азин вартаи халоси душвор тавон ёфт .

و روح را نیز تجلی باشد و درین معنی سالکان را غلط بسیار افتد گاه بود که صفات روح یا ذات روح تجلی کند سالک را ذوق تجلی حق نماید و بسی روندگان که درین مقام مغرور شوند و پندارند که تجلی حق یافتند. و اگر شیخی کامل صاحب تصرف نباشد ازین ورطه خلاص دشوار توان یافت.

Ва ҳар чанд дар кашфи ин ҳақоиқи машойихи мутақаддим - қудси аллоҳи арўоҳҳм - камтар кӯшидаанд ва то тавонистаанд аз назари ағёр пӯшидаанд аммо чун ин заъифи бинобарони назар ки басии муддаӣон бемаънӣ дар миёни ин тайифаи падед омадаанду бғрўри шайтону макри нафас мағрур гаштау бҳрФӣ чанд пусида ки аз афвоҳ гирифтаанд пиндоштаанд бкмоли мақсаду мақсӯди ин роҳ расидаанду завқи мшорб мардон ёфта ва худро дар мамлакати ҷоизи алтсрФи дониста ва бо боҳту зндқаҳ дар афтода чунонк мегуяд

و هر چند در کشف این حقایق مشایخ متقدم- قدس الله ارواحهم- کمتر کوشیده‌اند و تا توانسته‌اند از نظر اغیار پوشیده‌اند‌ اما چون این ضعیف بنابران نظر که بسی مدعیان بی‌معنی در میان این طایفه پدید آمده‌اند‌ و بغرور شیطان و مکر نفس مغرور گشته و بحرفی چند پوسیده که از افواه گرفته‌اند پنداشته‌اند بکمال مقصد و مقصود این راه رسیده‌اند و ذوق مشارب مردان یافته‌ و خود را در مملکت جایز‌التصرف دانسته و با باحت و زندقه در افتاده چنانک میگوید

Хост то аз барои маҳаки ин муддаӣон аз мақомоту аҳволи сулӯки шамае баён кунад . То худро барин маҳак зананд агар азин аҳвол дар худ чизе на бенанд аз ҷуволи ғурури шайтону камӣнгоҳи макри нафас берун оянд ва рӯй бсроти мустақӣм ки ҷода мтобът аст ниҳанд .

خواست تا از برای محک این مدعیان از مقامات و احوال سلوک شمه‌ای بیان کند. تا خود را برین محک زنند اگر ازین احوال در خود چیزی نه بینند از جوال غرور شیطان و کمینگاه مکر نفس بیرون آیند و روی بصراط مستقیم که جاده متابعت است نهند.

Ва агар даришон дарди талаб боқӣ бошад даст дар домани соҳиб давлатӣ зананд ки бар фитроки давлат ӯ бмқсд ва мақсӯд расанд . Чунонк миФрмоиди ҷлу ъло « вотўои албиўти ман абвобҳо » . Ва ин заъифи дарин маънӣ гуяд . Байт .

و اگر دریشان درد طلب باقی باشد دست در دامن صاحب دولتی زنند که بر فتراک دولت او بمقصد و مقصود رسند. چنانک میفرماید جل و علا «واتوا البیوت من ابوابها». و این ضعیف درین معنی گوید. بیت.

Ва низ толибони муҳиқу мурӣдони содиқро далелӣ бошад бҷодаҳи савобу мушаввиқӣ буд бмрҷъу моб . Акнӯн шурӯ кунем бтأииди раббонӣу тавфиқи яздоне дар шарҳи таҷаллӣу фарқи миёни таҷаллии рӯҳонӣу таҷаллии раббонӣ .

و نیز طالبان محق و مریدان صادق را دلیلی باشد بجاده صواب و مشوقی بود بمرجع و مآب. اکنون شروع کنیم بتأیید ربانی و توفیق یزدانی در شرح تجلی و فرق میان تجلی روحانی و تجلی ربانی.

Бдонк чун оинаи дил аз кудурати вуҷӯди мосўои ҳазрати сқолти пазираду сафо бкмол расад мшрўқаҳи офтоби ҷамол ҳазрат гардад ҷом ҷаҳон намой зоти мутаъолӣ алсФот шавад . Валикин на ҳар крои давлати сқолту сафо даст дод саодати таҷаллии мусоидати намояд « злки фазли аллоҳи иўтиаҳи ман ишоء » аммо бад-ӣни саодати ҳам дилҳои софӣ мстсъд шавад . Чунонк шайхи Абдуллоҳи Ансории раҳмаи аллоҳ алайҳ фармуд : « таҷаллии ҳақ ногоҳ ояд аммо бар дил огоҳ ояд » . Ва аз шайхи алӣ бӯноне шунидам - қудс - аллоҳи рӯҳаи алъзиз - ки аз шайхи хеши хоҷаи Абубакри шанёни қазвӣнии раҳмаи аллоҳ ривоят мекард : « на ҳар ки бадвед гӯр гирифт аммо гӯр он гирифт ки бадвед » .

بدانک چون آینه دل از کدورت وجود ماسوای حضرت صقالت پذیرد و صفا بکمال رسد مشروقه آفتاب جمال حضرت گردد جام جهان نمای ذات متعالی الصفات شود. ولیکن نه هر کرا دولت صقالت و صفا دست داد سعادت تجلی مساعدت نماید «ذلک فضل الله یوتیه من یشاء» اما بدین سعادت هم دلهای صافی مستسعد شود. چنانک شیخ عبدالله انصاری رحمه الله علیه فرمود: «تجلی حق ناگاه آید اما بر دل آگاه آید». و از شیخ علی بونانی شنیدم- قدس- الله روحه العزیز- که از شیخ خویش خواجه ابوبکر شانیان قزوینی رحمه الله روایت میکرد: «نه هر که بدوید گور گرفت اما گور آن گرفت که بدوید».

Бошад ки дар ибтидо чун оинаи дил аз сифоти башарияту зангори табиат софӣ шавад баъзе сифоти рӯҳонӣ бар дил таҷаллӣ кунад ва он аз ғлботи анвори рўҷонит буд . Ва бошад ки нури зикру нури тоъат бар анвори рӯҳ ғалаба кунаду дарёии рӯҳоният дар тмўҷ ояду фавҷи мавҷии бсоҳли дил тохтани орад бар сафои оинаи дили таҷаллӣ падед ояд .

باشد که در ابتدا چون آینه دل از صفات بشریت و زنگار طبیعت صافی شود بعضی صفات روحانی بر دل تجلی کند و آن از غلبات انوار روجانیت بود. و باشد که نور ذکر و نور طاعت بر انوار روح غلبه کند و دریای روحانیت در تموج آید و فوج موجی بساحل دل تاختن آرد بر صفای آینه دل تجلی پدید آید.

[ ва гоҳе буд ки бо нури зикри зокири нури зикри мазкӯр омехта шавад завқи таҷаллӣ мазкӯр бахшад ва на он буд ] . Ва гоҳ буд ки рӯҳи бҷмлгии сифот дар таҷаллӣ ояд ва ин аз маҳви куллӣ осори сифоти башарӣ буд . Ва гоҳ буд ки зоти рӯҳ ки Халифа ҳақаст дар таҷаллӣ ояду бхлоФти ҳақи даъвӣ « ано алҳақ » кардан гирад . Ва гоҳ буд ки ҷумлаи мавҷӯдотро пеши тахти хилофати рӯҳ дар суҷуд ёбад дар ғалат уфтад ки магари ҳазрат ҳақаст қиёси барин ҳадис ки « азои таҷаллии аллоҳи лшии хзъи ?ла » .

[و گاهی بود که با نور ذکر ذاکر نور ذکر مذکور آمیخته شود ذوق تجلی مذکور بخشد و نه آن بود ]. و گاه بود که روح بجملگی صفات در تجلی آید و این از محو کلی آثار صفات بشری بود. و گاه بود که ذات روح که خلیفه حق است در تجلی آید و بخلافت حق دعوی «انا الحق» کردن گیرد. و گاه بود که جمله موجودات را پیش تخت خلافت روح در سجود یابد در غلط افتد که مگر حضرت حق است قیاس برین حدیث که «اذا تجلی الله لشی خضع له».

Азин ҷинси ғалатҳо бисёр уфтаду нафас аз баҳри шурби хеши он ғурур бихӯрад ва ҳар равандае фарқу тмииз натавонад кард миёни ҳақу ботили ҷузи манзурони назари аноят ки маҳфӯзанд аз кед нафасу макри ҳақ .

ازین جنس غلطها بسیار افتد و نفس از بهر شرب خویش آن غرور بخورد و هر رونده‌ای فرق و تمییز نتواند کرد میان حق و باطل جز منظوران نظر عنایت که محفوظ‌اند از کید نفس و مکر حق.

Аммо фарқи миёни таҷаллии рӯҳонӣу таҷаллии раббонӣ : аввал онаст ки таҷаллии рӯҳонӣу самт ҳудус дорад онро қӯт аФно набошад агар чаҳ дар вақти зуҳӯри азолти сифот башарӣ кунад аммо аФно натавонад кард чун таҷаллӣ дар ҳиҷоб шуд сифоти башарӣ мъоўдт кунад « оди алмишўми илои табъа »

اما فرق میان تجلی روحانی و تجلی ربانی: اول آن است که تجلی روحانی و صمت حدوث دارد آن را قوت افنا نباشد اگر چه در وقت ظهور ازالت صفات بشری کند اما افنا نتواند کرد چون تجلی در حجاب شد صفات بشری معاودت کند «عاد المیشوم الی طبعه»

То гоҳ буд ки нафасро аз таҷаллии рӯҳонияти олатии дигар ҳосил шавад аз илму маърифат дар макру ҳиялату таҳсили мақосиди ҳавои хеш ки пеш аз ан набӯда бошад ва дар таҷаллии ҳақи ҷлу ълои ин офати натавонад буд зирок аз лавозими таҷаллии ҳақи тади кдки тавр нафасасту зҳўқи сифоти ботил ӯ ки « ҷоء алҳақу зҳқи алботл » алоиаҳ .

تا گاه بود که نفس را از تجلی روحانیت آلتی دیگر حاصل شود از علم و معرفت در مکر و حیلت و تحصیل مقاصد هوای خویش که پیش از ان نبوده باشد و در تجلی حق جل و علا این آفت نتواند بود زیراک از لوازم تجلی حق تد کدک طور نفس است و زهوق صفات باطل او که «جاء الحق و زهق الباطل» الایه.

Дигари онки боҳусӯли таҷаллии рӯҳонии тмонинаҳи дил падед наёяд ва аз шўоиби шаки врибти халоси наёбаду завқи маърифати тамоми надиҳаду таҷаллии ҳақи бхлоФ ва зиддиин бошад .

دیگر آنک باحصول تجلی روحانی طمانینه دل پدید نیاید و از شوایب شک وریبت خلاص نیابد و ذوق معرفت تمام ندهد و تجلی حق بخلاف و ضداین باشد.

Дигари онк аз таҷаллии рӯҳонии ғурури пиндор падед ояду аҷаб ва ҳастӣ биафзояду дарди талаби нуқсони пазираду хавфу ниёз кам шавад . Ва аз таҷаллии ҳақи ин ҷумла бархезад ва ҳастӣ бнистӣ мубаддил шаваду дарди талаби биафзояду тишнагӣ зиёдат шавад . Чунонк азизӣ мегуяд

دیگر آنک از تجلی روحانی غرور پندار پدید آید و عجب و هستی بیفزاید و درد طلب نقصان پذیرد و خوف و نیاز کم شود. و از تجلی حق این جمله برخیزد و هستی بنیستی مبدل شود و درد طلب بیفزاید و تشنگی زیادت شود. چنانک عزیزی میگوید

Ва аммо таҷаллии ҳазрати худованд ӣ бар ду навъаст : таҷаллии зоту таҷаллии сифот . Ва таҷаллии зоти ҳам бар ду навъаст : таҷаллии рубубияту таҷаллии алуҳият .

و اما تجلی حضرت خداوند‌ی بر دو نوع است: تجلی ذات و تجلی صفات. و تجلی ذات هم بر دو نوع است: تجلی ربوبیت و تجلی الوهیت.

Таҷаллии рубубияти Мӯсоро буд алайҳи ассаломи кӯҳи туфайлӣ ӯ буд на ӯ туфайлии кӯҳ ки « Флмои таҷаллии рабаи ллҷбли ҷаълаи дкоу хари Мӯсои съқо » . Аз таҷаллии насиби кӯҳи тади кдк буду насиби Мӯсои съқаҳ чун ҳақи таъолӣ бар бўбит таҷаллӣ кард ҳастӣ Мӯсо ва кӯҳ бимонад агарчӣ кӯҳи пора пора шуду Мӯсои биҳуши биФтоди валикини ҳазрати рубубияти прўрндаҳу доранда буд вуҷӯди эшон боқӣ гузошт .

تجلی ربوبیت موسی را بود علیه السلام کوه طفیلی او بود نه او طفیلی کوه که «فلما تجلی ربه للجبل جعله دکا و خر موسی صعقا». از تجلی نصیب کوه تد کدک بود و نصیب موسی صعقه چون حق تعالی بر بوبیت تجلی کرد هستی موسی و کوه بماند اگرچه کوه پاره پاره شد و موسی بیهوش بیفتاد ولیکن حضرت ربوبیت پرورنده و دارنده بود وجود ایشان باقی گذاشت.

Ва таҷаллии алуҳияти Муҳамадро буд алайҳи алслўаҳ то ҷумлагӣ ҳастӣ Маҳмадиро бтороҷ дораду ивази вуҷӯди Маҳмадии вуҷӯди зоти алуҳият исбот фармуд ки « ани аллазӣнаи ббои иъўнки анмои ибоиъўни аллоҳи яди аллоҳи фавқи аидиҳм » . Камоли ин саодати бҳичи каси дигар аз анбиёи алайҳим ассалом надоданд аммо хӯшаи чинони ин хирманро бад-ӣни ташриф мушарраф гардониданд ва азин хирмани бад-ӣни хӯшаи расониданд ки « лоязоли алъбди итқрби илои болнўоФл ҳатто аҳбаҳи Фозои аҳббтаҳи канти ?лаи смъоу бсрои видоу лсонои Фбии исмъ ва беибср ва беибтш ва беинтқ » . Ва ин саодат аз хосияти таҷаллии зоти алуҳият буд .

و تجلی الوهیت محمد را بود علیه الصلوه تا جملگی هستی محمدی را بتاراج دارد و عوض وجود محمدی وجود ذات الوهیت اثبات فرمود که «ان الذین ببا یعونک انما یبایعون الله ید الله فوق ایدیهم». کمال این سعادت بهیچ کس دیگر از انبیا علیهم السلام ندادند اما خوشه چینان این خرمن را بدین تشریف مشرف گردانیدند و ازین خرمن بدین خوشه رسانیدند که «لایزال العبد یتقرب الی بالنوافل حتی احبه فاذا احببته کنت له سمعاً و بصرا ویدا و لسانا فبی یسمع و بی یبصر و بی یبطش و بی ینطق». و این سعادت از خاصیت تجلی ذات الوهیت بود.

Ва аммо таҷаллии сифоти ҳам бар ду навъаст : таҷаллии сифоти ҷамоли таҷаллии сифоти ҷалол .

و اما تجلی صفات هم بر دو نوع است: تجلی صفات جمال تجلی صفات جلال.

Ва таҷаллии сифоти ҷамоли ҳам бар ду навъаст : сифоти зотӣу сифоти феълӣ . Ва таҷаллии сифоти зотии ҳам бар ду навъаст : сифоти нафасӣу сифоти маънавӣ .

و تجلی صفات جمال هم بر دو نوع است: صفات ذاتی و صفات فعلی. و تجلی صفات ذاتی هم بر دو نوع است: صفات نفسی و صفات معنوی.

Сифоти нафасӣ онаст ки хабари мухбир азон далолат кунад бар зоти бории ҷлу ъло на бар маънии зиёдат бар зот чунонк мавҷӯдӣу воҳидии вқоими бнФсӣ . Пас агар бсФти мавҷӯдӣ мутаҷаллӣ шавад он иқтизо кунад ки ҷунайд мегуфт раҳмаи аллоҳи алайҳ « моФии алўҷўди сӯии аллоҳ » ва агар бсФти воҳидӣ мутаҷаллӣ шавад он иқтизо кунад ки Абӯсаиди раҳмаи аллоҳ алайҳ мегуфт « мо фии алҷбаҳи сӯии аллоҳ » ва агар бсФти қоими бнФсӣ мутаҷаллӣ шавад он иқтизо кунад ки Абуязид мегуфт « субҳонии мо аъзами шоне » .

صفات نفسی آن است که خبر مخبر ازان دلالت کند بر ذات باری جل و علا نه بر معنی زیادت بر ذات چنانک موجودی و واحدی وقایم بنفسی. پس اگر بصفت موجودی متجلی شود آن اقتضا کند که جنید میگفت رحمه‌الله علیه «مافی الوجود سوی الله» و اگر بصفت واحدی متجلی شود آن اقتضا کند که ابوسعید رحمه الله علیه میگفت «ما فی الجبه سوی الله» و اگر بصفت قایم بنفسی متجلی شود آن اقتضا کند که ابویزید میگفت «سبحانی ما اعظم شانی».

Ва сифоти маънавӣ онаст ки хабари мухбир аз он далолат кунад бар маънии зиёдат бар зоти бории ҷлу ъло чунонк гӯйем ӯро илмасту қудрату иродату самъу басару ҳаёту калому бақо . Пас агар бсФти олимӣ мутаҷаллӣ шавад чунонк Хизрро буд алайҳи ассалом « вълмноаҳи ман лднои уламо » улӯми ладуннӣ падед ояд ва агар бақадрат мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки Муҳамадро буд алайҳи ассалом ки бики мушти хоки лашкариро ҳазимат кард ки « ва мор мет ази Ромяти влкни аллоҳи Ромӣ » ва агар бсФти мурӣдӣ мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки бўъсмони ҳириро буд мегуфт : « сӣ соласт то ҳақи таъолии ҳама он мехоҳад ки мо момихўоҳим » ва агар бсФти самиъӣ мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки сулаймонро буд алайҳи ассалом ки овоз мӯрча мешунид ки « вқолти нмлаҳ ё аиҳо алнмли адхлўои мсои кнкм » ва агар бсФти басирӣ мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки мусанниф мегуяд : байт

و صفات معنوی آن است که خبر مخبر از آن دلالت کند بر معنی زیادت بر ذات باری جل و علا چنانک گوییم او را علم است و قدرت و ارادت و سمع و بصر و حیات و کلام و بقا. پس اگر بصفت عالمی متجلی شود چنانک خضر را بود علیه السلام «وعلمناه من لدنا علما» علوم لدنی پدید آید و اگر بقدرت متجلی شود چنان بود که محمد را بود علیه السلام که بیک مشت خاک لشکری را هزیمت کرد که «و مار میت اذ رمیت ولکن الله رمی» و اگر بصفت مریدی متجلی شود چنان بود که بوعثمان حیری را بود میگفت: «سی سال است تا حق تعالی همه آن میخواهد که ما مامیخواهیم» و اگر بصفت سمیعی متجلی شود چنان بود که سلیمان را بود علیه السلام که آواز مورچه میشنید که «وقالت نمله یا ایها النمل ادخلوا مسا کنکم» و اگر بصفت بصیری متجلی شود چنان بود که مصنف میگوید: بیت

Ва бҳқиқти бдонки инсони оинаи зоту сифот ҳақаст чун оинаи софии гашти баҳри сифат ки ҳазрат бирав таҷаллӣ кунад бидон сифат дар ва мутаҷаллӣ шавад . Ҳар сифат ки аз оина зоҳир шавад тасарруфи соҳиби таҷаллӣ буд на аз ани оина ӯро пазирои акси он беш нест чун софӣ буд . Сари хилофат инаст ки ӯ мазҳару мазҳари зоту сифот худовандӣ бошад .

و بحقیقت بدانک انسان آینه ذات و صفات حق است چون آینه صافی گشت بهر صفت که حضرت برو تجلی کند بدان صفت در و متجلی شود. هر صفت که از آینه ظاهر شود تصرف صاحب تجلی بود نه از ان آینه او را پذیرای عکس آن بیش نیست چون صافی بود. سر خلافت این است که او مظهر و مظهر ذات و صفات خداوندی باشد.

Ва агар бсФти ҳаёт мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки Хизру Илёсро ҳаст ҳаёти боқӣ ва агар бсФти калом мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки Мӯсоро буд алайҳи ассалом «у кулами аллоҳи Мӯсои тклимо » ва агар бсФти бақо мутаҷаллӣ шавад иқтизои рафъи анонити инсонӣу субути сифот раббонӣ кунад ки « имҳўооллаҳи мо ишоءу сибт » . Ҳусайни Мансур аз ӣнҷо мегуфт :

و اگر بصفت حیات متجلی شود چنان بود که خضر و الیاس را هست حیات باقی و اگر بصفت کلام متجلی شود چنان بود که موسی را بود علیه السلام «و کلم الله موسی تکلیما» و اگر بصفت بقا متجلی شود اقتضای رفع انانیت انسانی و ثبوت صفات ربانی کند که «یمحواالله ما یشاء و ثیبت». حسین منصور از اینجا میگفت:

Аммо сифоти феълӣ чун : холиқӣу розиқӣу эҳёу амотт . Чун бсФти розиқӣ мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки Марямро буд алайҳои ассалом «у ҳзии алики бҷзъи алнхлаҳи тсоқти алейк ртбои ҷнё » чун бсФти холиқӣ мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки исоро буд алайҳи ассалом « вози тхлқи ман алтини кҳиаҳи алтири бознӣ » ва чун бсФти эҳё мутаҷаллӣ шавад чунон буд ки иброҳӣмро алайҳи ассалом буд « раби арнии Киеви тҳиии аламутӣ » ва ҳамчунин исоро буд алайҳи ассалом ки «у азтхрҷи аламутии бознӣ » . Ва агар бсФти амотт таҷаллӣ кунад чунон буд ки мурӣди Абӯтуроби Нахшабиро афтод дар ҳол ки назари боязид бар вай афтод наърае бузад ва ҷон бидод . Чунин каси ҳиммат бар ҳар кас ки гуморд ҳалокаш кунад . Ва ин сифат агарчӣ аз сифот феъласт аммо таъаллуқи бсФт ҷалол дорад .

اما صفات فعلی چون: خالقی و رازقی و احیا و اماتت. چون بصفت رازقی متجلی شود چنان بود که مریم را بود علیها السلام «و هزی الیک بجذع النخله تساقط علیک رطبا جنیا» چون بصفت خالقی متجلی شود چنان بود که عیسی را بود علیه السلام «واذ تخلق من الطین کهیه الطیر باذنی» و چون بصفت احیا متجلی شود چنان بود که ابراهیم را علیه السلام بود «رب ارنی کیف تحیی الموتی»و همچنین عیسی را بود علیه السلام که «و اذتخرج الموتی باذنی». و اگر بصفت اماتت تجلی کند چنان بود که مرید ابوتراب نخشبی را افتاد در حال که نظر بایزید بر وی افتاد نعره‌ای بزد و جان بداد. چنین کس همت بر هر کس که گمارد هلاکش کند. و این صفت اگرچه از صفات فعل است اما تعلق بصفت جلال دارد.

Ва сифоти ҷалоли ҳам бар ду навъаст : сифоти зоту сифоти феъл . Сифоти феъл чунонк дар сифат амотт намӯда омад .

و صفات جلال هم بر دو نوع است: صفات ذات و صفات فعل. صفات فعل چنانک در صفت اماتت نموده آمد.

Аммо сифоти зоти ҳам бар ду навъаст : сифоти ҷабаруту сифоти ъзмўт . Чун бсФоти ҷабарут мутаҷаллӣ шавад нурӣ бениҳоят дар ғояти ҳайбат зоҳир шавад белавн ва бесӯрат ва бекайфият . Ибтидои талолуӣ мушоҳида уфтад ки дар ҳоли фанои сифоти инсоният ошкоро кунаду маҳв осор ҳастӣ оради гоҳ буд ки шуъӯрӣ бар фано бимонаду бас . Ва агар дар ҷоми таҷаллии соқӣ « всқиҳми рбҳми шробои тҳўро » як қатраи шароби ҷалол аз қӯти вилояти солики зиёдат фаро кунад стўти он шароби ҷумлагии вилояти чунон фурӯ гирад ки шуъӯри брўҷўду фанои вуҷӯди ҳам рахт бар гирад съқаҳи иборати азин ҳолат буд . Чунонк гуфтаанд :

اما صفات ذات هم بر دو نوع است: صفات جبروت و صفات عظموت. چون بصفات جبروت متجلی شود نوری بی‌نهایت در غایت هیبت ظاهر شود بی‌لون و بی‌صورت و بی کیفیت. ابتدا تلالوی مشاهده افتد که در حال فنای صفات انسانیت آشکارا کند و محو آثار هستی آرد گاه بود که شعوری بر فنا بماند و بس. و اگر در جام تجلی ساقی «وسقیهم ربهم شرابا طهورا» یک قطره شراب جلال از قوت ولایت سالک زیادت فرا کند سطوت آن شراب جملگی ولایت چنان فرو گیرد که شعور بروجود و فنای وجود هم رخت بر گیرد صعقه عبارت ازین حالت بود. چنانک گفته‌اند:

Мусанниф гуяд муносиби ин ҳол

مصنف گوید مناسب این حال

Ва таҷаллии сифоти ъзмўти ҳам бар ду навъаст : сифати ҳеу қиўмӣ . Ва сифати кибриёу азимату қаҳҳорӣ чун бсФти ҳеу қиўмӣ мутаҷаллӣ шавад фанои алФно падед ояду бақои албқо рӯй намояду ҳақиқати он нур зоҳир гардад чунонк фармуд « иҳдии аллоҳи лнўраҳи ман ишо » зуҳӯрӣ ки ҳаргиз хафо напазираду тулӯъӣ ки аз ғуруб эмин гирданд .

و تجلی صفات عظموت هم بر دو نوع است: صفت حیی و قیومی. و صفت کبریا و عظمت و قهاری چون بصفت حیی و قیومی متجلی شود فنا الفنا پدید آید و بقا البقا روی نماید و حقیقت آن نور ظاهر گردد چنانک فرمود «یهدی الله لنوره من یشا» ظهوری که هرگز خفا نپذیرد و طلوعی که از غروب ایمن گرداند.

Дар таҷаллии сифоти ҷамоли гоҳи стар буду гоҳи таҷаллии зироки мақом тлўинаст . Аммо ӣнҷо ки таҷаллии сифот ҷалоласт мақом тамкинаст дўрнгӣ бар хостаҳ агарчӣ сахт нодарра бошад . Чунонк вақте шайхи Абӯсаид дар маҷлиси шайхи абӯи алии дқоқ - қудси аллоҳи рўҳҳмо - ҳозир буд . Шайхи абӯи алӣ дар мақоми таҷаллӣ сухан меронад шайхи абӯи Саидро ҳолати ҷавонӣ буду ғлботи вақт . Бар хост ва гуфт : эй шайхи ин ҳадис бар давом бошад ? гуфто : биншин ки набошад . Дувум бор бархест ва гуфт : ин ҳадис бардавом бошад ? гуфто : биншин ки набошад . Соъатӣ бинишаст сими бор бар хост ва гуфт : эй шайхи ин ҳадис бар давом бошад ? гуфт : набошад ва агар бошад нодарра бошад . Шайхи абӯи Саиди наърае бузад ва дар чарх омад ва мегуфт : « ин азон нодарраҳост ин азон нодарраҳост ! » . Дарин мақоми ончи имон буд аёни гашту аён дар айн ниҳон шуд эътибор аз куфр ва имон бархесту дўрнгии висол ва ҳиҷрон намонад чунонк муаллиф гуяд :

در تجلی صفات جمال گاه ستر بود و گاه تجلی زیراک مقام تلوین است. اما اینجا که تجلی صفات جلال است مقام تمکین است دورنگی بر خاسته اگرچه سخت نادره باشد. چنانک وقتی شیخ ابوسعید در مجلس شیخ ابو علی دقاق- قدس الله روحهما- حاضر بود. شیخ ابو علی در مقام تجلی سخن میراند شیخ ابو سعید را حالت جوانی بود و غلبات وقت. بر خاست و گفت: ای شیخ این حدیث بر دوام باشد؟ گفتا: بنشین که نباشد. دوم بار برخاست و گفت: این حدیث بردوام باشد؟ گفتا: بنشین که نباشد. ساعتی بنشست سیم بار بر خاست و گفت: ای شیخ این حدیث بر دوام باشد؟ گفت: نباشد و اگر باشد نادره باشد. شیخ ابو سعید نعره‌ای بزد و در چرخ آمد و میگفت: «این ازان نادره‌هاست این ازان نادره‌هاست!». درین مقام آنچ ایمان بود عیان گشت و عیان در عین نهان شد اعتبار از کفر و ایمان برخاست و دورنگی وصال و هجران نماند چنانک مولف گوید:

Ҳақиқат « лоолаҳи алои аллоҳ » ӣнҷо мутаҷаллӣ шавад ки бути вуҷӯди бакулӣ аз пеш бархезаду салтанати алуҳияти вилояти Фрўгирд .

حقیقت «لااله الا الله» اینجا متجلی شود که بت وجود بکلی از پیش برخیزد و سلطنت الوهیت ولایت فروگیرد.

Чун ин ҳақиқат дар вилояти Маҳмадии алайҳи алслўаҳ падед омад ҳазрати азуи ин иборат фармуд ки « Фои илми анаи лоолаҳи алои аллоҳ » то ин мақом мушоҳида нашавад илми бҳқиқт « лоолаҳи алои аллоҳ » падед наёяд ] . «у алстғФри лзнбк » эй лзнби вҷўдк . Вҷўдки занби лои иқос ба занб .

چون این حقیقت در ولایت محمدی علیه الصلوه پدید آمد حضرت ازو این عبارت فرمود که «فا علم انه لااله الا الله» تا این مقام مشاهده نشود علم بحقیقت «لااله الا الله» پدید نیاید]. «و الستغفر لذنبک» ای لذنب وجودک. وجودک ذنب لا یقاس به ذنب.

Ончи хоҷаи алайҳ ассалом мефармуд « анаи лиғони алии қалбӣу ании лои стғФри аллоҳи фии кули явми сабъин мара » яъне аз ихтилоти халқу таблиғи рисолату иштиғоли бмъомлоти башарӣ ҳар нафас вуҷӯдӣ мезояду абри кирдор дар пеши офтоб ҳақиқӣ меояд ман бостғФори нафии он вуҷӯд мекунам рӯзии ҳафтод бор .

آنچ خواجه علیه السلام میفرمود «انه لیغان علی قلبی و انی لا ستغفر الله فی کل یوم سبعین مره» یعنی از اختلاط خلق و تبلیغ رسالت و اشتغال بمعاملات بشری هر نفس وجودی میزاید و ابر کردار در پیش آفتاب حقیقی میآید من باستغفار نفی آن وجود میکنم روزی هفتاد بار.

Дигар чун бсФоти кибриёу азимату қаҳҳории хос бар вилояти солик мутаҷаллӣ шавад боз онч ёфта буд гум кунаду даҳшату ҳайрати қоими мақом он биншинаду илму маърифати бҷҳл ва наКрет мубаддил кунад ва мегуяд : байт

دیگر چون بصفات کبریا و عظمت و قهاری خاص بر ولایت سالک متجلی شود باز آنچ یافته بود گم کند و دهشت و حیرت قایم مقام آن بنشیند و علم و معرفت بجهل و نکرت مبدل کند و میگوید: بیت

Хоҷаи алайҳи ассаломи дарин мақом буд ки баъд аз вазифа « вқли раби зи ?дании уламо » вирд « ё далели алмтҳирини зи ?дании тҳиро » бар даст гирифт . Солики дарин мақоми дарё сифат гардад ҳамаи вуҷӯди мустағриқи ин ҳадис [ ва аз тишнагии ҷон бар лаб омад .

خواجه علیه السلام درین مقام بود که بعد از وظیفه «وقل رب ز دنی علما» ورد «یا دلیل المتحیرین ز دنی تحیرا» بر دست گرفت. سالک درین مقام دریا صفت گردد همه وجود مستغرق این حدیث [و از تشنگی جان بر لب آمد.

Ва агар бсФти кибриёу азимату қаҳҳории таҷаллӣ ом кунад иборат азон рӯз қиём кунанд ки дар зуҳӯри осори таҷаллии қаҳҳории рақам « кули шайъи ҳолки алои виҷҳа »

و اگر بصفت کبریا و عظمت و قهاری تجلی عام کند عبارت ازان روز قیام کنند که در ظهور آثار تجلی قهاری رقم «کل شی هالک الا وجهه»

Бар носиаҳ мавҷӯдот кашаду Нидоӣ « лмни алмалик » дар диҳад « блодоъи влои мҷиб » то ҳам бсФти алуҳияти мҷиби хитоб иззат гардад ки « ллаҳи аўоҳди алқҳор »

بر ناصیه موجودات کشد و ندای «لمن الملک» در دهد «بلاداع ولا مجیب» تا هم بصفت الوهیت مجیب خطاب عزت گردد که «لله اواحد القهار»

Ва бдонки фарқии сахт дақиқаст миёни мушоҳидау мукошифау таҷаллӣ ҳар кас аз соликон барон вуқуфи наёбад . ӣнҷои ин қадар намӯда меояд ки : мушоҳида бетаҷаллӣ бошад ва бо таҷаллӣ бошаду таҷаллӣ бо мушоҳида бошад ва бемушоҳида бошад .

و بدانک فرقی سخت دقیق است میان مشاهده و مکاشفه و تجلی هر کس از سالکان بران وقوف نیابد. اینجا این قدر نموده میآید که: مشاهده بی‌تجلی باشد و با تجلی باشد و تجلی با مشاهده باشد و بی مشاهده باشد.

Ва таҷаллии ҳақиқӣ онаст ки шуъӯр бар таҷаллӣ бе мушоҳидаи зироки мушоҳида аз боб мФоълаҳаст аснинит иқтизо кунаду таҷаллии ҳақиқии рафъ аснинит кунаду исботи ваҳдат . Аммо мушоҳидау таҷаллӣ бемукошифа набӯду мукошифа он бошад ки бемушоҳидау таҷаллӣ буду аллоҳи аълам .

و تجلی حقیقی آن است که شعور بر تجلی بی مشاهده زیراک مشاهده از باب مفاعله است اثنینیت اقتضا کند و تجلی حقیقی رفع اثنینیت کند و اثبات وحدت. اما مشاهده و تجلی بی مکاشفه نبود و مکاشفه آن باشد که بی‌ مشاهده و تجلی بود و الله اعلم.

Ва аммо ҳадиси хоҷаи алайҳи ассалом онч фармуд » ани аллоҳи халқи одами Фтҷлии фӣа » он таҷаллӣ буд дродми бзоту ҷамеъи сифоти бмънии изҳор на бмънии зуҳӯр .

و اما حدیث خواجه علیه السلام آنچ فرمود»ان الله خلق آدم فتجلی فیه» آن تجلی بود درآدم بذات و جمیع صفات بمعنی اظهار نه بمعنی ظهور.

Лоҷарами мушоҳида ва шуъӯр набӯд аммо изҳори сифот буд . Ва дар вақти нафхи рӯҳ ки «у нафхати фӣаи ман рӯҳӣ » бтсрФи нафхау бтқиди рӯҳи хоси мушаррафи бшрФи азоФт « рӯҳӣ » ду каромат дар ниҳоди одам таъбия афтод : яке сари таҷаллии дувуми илми асмо « вълми одами алосмои кулҳо » . Ишорат « влқди крмно банӣ одам » бохтсоси ин ду тухми саодат буд ки дар тинати одам ва диът ниҳоданду ишорат « лҳои хилқати бедӣ » бад-ӣни ду асласт . Ва ҳақиқати хилофати ҳам азин маънӣаст ки бзоту ҷумлагии сифоти худовандӣ дару мутаҷаллӣ буд то даравии ҷумлаи сифот мавҷӯд шуду сари суҷуди млоикаҳи азинҷо буд чун ҳақ дар ваии мутаҷаллӣ буд саҷдаи бҳқиқти одамро набӯд . Чунонк имрӯзи саҷдаи қиблароу каъбаро нест соҳиби албити рости онҷои ҳам соҳиби албитро буд . Аммо Иблиси як чашм буд бидон чашм байт медид ва бичишам дигари соҳиби албит дидани кӯр буд ӯро натавонист дидани лъини гашти зирок « кули ноқиси малъун » .

لاجرم مشاهده و شعور نبود اما اظهار صفات بود. و در وقت نفخ روح که «و نفخت فیه من روحی» بتصرف نفخه و بتقید روح خاص مشرف بشرف اضافت «روحی» دو کرامت در نهاد آدم تعبیه افتاد: یکی سر تجلی دوم علم اسما «وعلم آدم الاسما کلها». اشارت «ولقد کرمنا بنی آدم» باختصاص این دو تخم سعادت بود که در طینت آدم و دیعت نهادند و اشارت «لها خلقت بیدی» بدین دو اصل است. و حقیقت خلافت هم ازین معنی است که بذات و جملگی صفات خداوندی در و متجلی بود تا دروی جمله صفات موجود شد و سر سجود ملایکه ازینجا بود چون حق در وی متجلی بود سجده بحقیقت آدم را نبود. چنانک امروز سجده قبله را و کعبه را نیست صاحب البیت راست آنجا هم صاحب البیت را بود. اما ابلیس یک چشم بود بدان چشم بیت میدید و بچشم دیگر صاحب البیت دیدن کور بود او را نتوانست دیدن لعین گشت زیراک «کل ناقص ملعون».

Агарчӣ тухми таҷаллии ибтидо дар тинати одам таъбия афтод аммо дар вилояти Мӯсои сабза падед оварад ва дар вилояти Маҳмадии самара бкмол расед . То мунқаризи олам балки то абадан алободи хӯшаи чинони хирмани ин давлати азин самараи саодат тановул мекунанд ки « вуҷӯҳи иўмӣзи нозраҳи илои рабҳо нозира » . Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду ?ала .

اگرچه تخم تجلی ابتدا در طینت آدم تعبیه افتاد اما در ولایت موسی سبزه پدید آورد و در ولایت محمدی ثمره بکمال رسید. تا منقرض عالم بلکه تا ابدا الاباد خوشه چینان خرمن این دولت ازین ثمره سعادت تناول می‌کنند که «وجوه یومئذ ناضره الی ربها ناظره». و صلی الله علی محمد و آله.