Қоли аллоҳи таъолӣ : « мо кони Муҳамади абои аҳади ман раҷои лакаму локини расӯли аллоҳу хотами алнабӣин » .

قال الله تعالی: «ما کان محمد ابا احد من رجا لکم و لکن رسول الله و خاتم النبیین».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « фазлати алии уланбиёи басти ҷаълати лии аларзи масҷиди ӯтар баҳои тҳўрои воҳлти лии алғноӣму нусрати болръби воътити ашФоъаҳу беъсати илои алхлқи кафеу хатм беалнбиўн » .

و قال النبی صلی‌الله علیه و سلم: «فضلت علی الانبیا بست جعلت لی الارض مسجد اوتر بها طهورا واحلت لی الغنائم و نصرت بالرعب واعطیت اشفاعه و بعثت الی الخلق کافه و ختم بی‌النبیون».

Бдонки ҳазрати ҷлт аз ъъноит бе иллати хоҷаи алайҳи ассаломи нисбат аз одаму одамиён мунқатиъ мекунаду нисбат ӯ бо олами набуввату рисолати дурусти мигрдонд ки « мо кони Муҳамади абои аҳади ман рҷолкму локини расӯли аллоҳу хотами алнабӣин » . Муҳамад на аз шумоу олами шумо буд влкни расӯли худоу хотами анбиё буд ҳамаи оламро аз нур ӯ равшаноӣаст ӯро бо олами обу гул чаҳ ошноӣаст одами туфайли Муҳамад буд ту мапиндор ки Муҳамади туфайли одам буд .

بدانک حضرت جلت از ععنایت بی علت خواجه علیه السلام نسبت از آدم و آدمیان منقطع میکند و نسبت او با عالم نبوت و رسالت درست میگرداند که «ما کان محمد ابا احد من رجالکم و لکن رسول الله و خاتم النبیین». محمد نه از شما و عالم شما بود ولکن رسول خدا و خاتم انبیا بود همه عالم را از نور او روشنایی است او را با عالم آب و گل چه آشنایی است آدم طفیل محمد بود تو مپندار که محمد طفیل آدم بود.

Агар шаҳбозӣ бар дасти шоҳии пар боз кунад ва дар талаби сайдӣ парвоз кунад дар миёнаи соъатӣ аз баҳри истироҳатӣ бар канори девори пер занӣ нишинад боз подшоҳ бидон сабаби малики пер зан нагардад . Ҳар чанд дайр бимонад чун овози табл ё сафир башнавад парвози кунони бадасти шаҳ боз ояд . Байт . 0

اگر شهبازی بر دست شاهی پر باز کند و در طلب صیدی پرواز کند در میانه ساعتی از بهر استراحتی بر کنار دیوار پیر زنی نشیند باز پادشاه بدان سبب ملک پیر زن نگردد. هر چند دیر بماند چون آواز طبل یا صفیر بشنود پرواز کنان بدست شه باز آید. بیت.۰

Хоҷа мегуфт : « молӣу ллднёи анмо мислии кмсли рокиби роҳи фии явми соӣФи Фнзлу астроҳи фии зилли шаҷараи сами ркбу роҳ » . Ман аз куҷоу дунё аз куҷо ? ман онам ки дар мақоми сидра ҳар ч дар хазонаи ғайби ҷавоҳиру нафоиси малику малакӯт буд ҷумла бар ман арза карданд бгўшаҳи чашми ҳиммати бҳичи чизи бози ннгристм ки « азиғшии алсдраҳи мо иғшии мозоғи албсру мотғӣ » [ блаки нақди вуҷӯд низ дар ани қимори хона ки задаму парвози кунон аз дарвозаи адами бошёни аслӣ « аўоднӣ » боз шудам . Шайх фармоед разии аллоҳи анҳу .

خواجه میگفت: «مالی و للدنیا انما مثلی کمثل راکب راح فی‌یوم صائف فنزل و استراح فی ظل شجره ثم رکب و راح». من از کجا و دنیا از کجا؟ من آنم که در مقام سدره هر چ در خزانه غیب جواهر و نفایس ملک و ملکوت بود جمله بر من عرضه کردند بگوشه چشم همت بهیچ چیز باز ننگریستم که «اذیغشی السدره ما یغشی مازاغ البصر و ماطغی» [ بلک نقد وجود نیز در ان قمار خانه که زدم و پرواز کنان از دروازه عدم بآشیان اصلی «اوادنی» باز شدم. شیخ فرماید رضی الله عنه.

Ҳам шайх фармоед разии аллоҳи анҳу » .

هم شیخ فرماید رضی‌الله عنه».

Ман нисбати худ аз дунёу охират ва ҳашт биҳишти он рӯз буридам ки насаб « аномни аллоҳ » дуруст кардам лоҷарам ҳар насаб ки бҳдўс таъаллуқ дорад мунқатиъ шаваду насаби ман боқӣ монад ки « кули ҳасбу насаби инқтъи алоҳсбӣу нисбӣ » ва дигаронро мефармуд « Флои ансоби бинҳми иўмӣзу лои итсоӣлўн » . Гӯии авваляту мсобқт дар ҳар майдони ман рабӯдаам агар дар фитрати аввалӣ буд аввали нўбоўаҳ эй ки бар шаҷараи фитрат падед омад ман будам ки « аввали мо халқи аллоҳи нурӣ » ва агар бар дашт қиёмат бошад аввали гавҳар ки сар аз садафи хок бар орад ман бошам « анои аввали ман тншқи анҳу аларзи явми алқёмаҳ » агар дар мақоми шафоати ҷӯии аввал касе ки ғарқа гаштагон дарёии маъсиятро бшФоът дастгирӣ кунад ман бошам ки « анои аввали шоФъу мшФъ » ва агар бпишрўӣу пешвоеи сироти гӯйии аввал касе ки қадам бар тез ноӣ сирот наад ман бошам ки « анои аввали ман иҷўзи алсрот » ва агар бсоҳби мансабии садри ҷинати хоҳии аввал касе ки бар мушоҳида ӯ дар биҳишт гушойанд ман бошам ки « анои аввали ман иФтҳи ?лаи абвоби алҷнаҳ » ва агар бсрўрии ошиқону муқтадоеи муштоқоннигарӣ аввали ошиқии содиқ ки давлати висол маъшӯқ ёбад ман бошам ки « анои аввали ман итҷлии ?лаи алрб » . Ин турфа ки ӣнҳама ман бошаму марои худ ман набошам « аммо анои Флои ақўли ано » . Байт .

من نسبت خود از دنیا و آخرت و هشت بهشت آن روز بریدم که نسب «انامن‌الله» درست کردم لاجرم هر نسب که بحدوث تعلق دارد منقطع شود و نسب من باقی ماند که «کل حسب و نسب ینقطع الاحسبی و نسبی» و دیگران را میفرمود «فلا انساب بینهم یومئذ و لا یتسائلون». گوی اولیت و مسابقت در هر میدان من ربوده‌ام اگر در فطرت اولی بود اول نوباوه‌ای که بر شجره فطرت پدید آمد من بودم که «اول ما خلق الله نوری» و اگر بر دشت قیامت باشد اول گوهر که سر از صدف خاک بر آرد من باشم «انا اول من تنشق عنه الارض یوم القیامه» اگر در مقام شفاعت‌جویی اول کسی که غرقه گشتگان دریای معصیت را بشفاعت دستگیری کند من باشم که «انا اول شافع و مشفع»و اگر بپیشروی و پیشوایی صراط گویی اول کسی که قدم بر تیز نای صراط نهد من باشم که «انا اول من یجوز الصراط» و اگر بصاحب منصبی صدر جنت خواهی اول کسی که بر مشاهده او در بهشت گشایند من باشم که «انا اول من یفتح له ابواب الجنه» و اگر بسروری عاشقان و مقتدایی مشتاقان نگری اول عاشقی صادق که دولت وصال معشوق یابد من باشم که «انا اول من یتجلی له الرب». این طرفه که اینهمه من باشم و مرا خود من نباشم «اما انا فلا اقول انا». بیت.

Онк шунидае ки хоҷаро соя набӯд ростаст аз ду ваҷҳ : яке ваҷҳи онки хоҷаи офтоб буд ки «у сроҷои мниро »у офтобро соя набошад [ дувуми ваҷҳи онк ӯ султони дайн буду султони худ соя ҳақ бошад ки « алслтони зилли аллоҳ »у сояро соя набошад ] чун сару кор ӯ бо халқ будӣ офтоби нури бахш будӣ халқи аввалин ва охиринро аз нур ӯ офариданд . Ва чун бо ҳазрат иззат афтодӣ сояи он ҳазрат будӣ то сар гаштагон тӣаи залолат чун хостандӣ ки дар ҳақ гурезанд дар паноҳи давлату мтоўът ӯ грихтндӣ ки « ман итъ алрасул Фқди атоъи аллоҳ » ва ҳар вақт ки бо худ афтодӣ аз худ бигурехтӣ ва дар соя ҳақ гурехтӣ ки « лии маъаи аллоҳи вақти лои исънии фӣаи малики муқаррабу лонбии мурсал » байт .

آنک شنیده‌ای که خواجه را سایه نبود راست است از دو وجه: یکی وجه آنک خواجه آفتاب بود که «و سراجا منیرا» و آفتاب را سایه نباشد [ دوم وجه آنک او سلطان دین بود و سلطان خود سایه حق باشد که «السلطان ظل الله» و سایه را سایه نباشد] چون سر و کار او با خلق بودی آفتاب نور بخش بودی خلق اولین و آخرین را از نور او آفریدند. و چون با حضرت عزت افتادی سایه آن حضرت بودی تا سر گشتگان تیه ضلالت چون خواستندی که در حق گریزند در پناه دولت و مطاوعت او گریختندی که «من یطع الرسول فقد اطاع الله» و هر وقت که با خود افتادی از خود بگریختی و در سایه حق گریختی که «لی مع الله وقت لا یسعنی فیه ملک مقرب و لانبی مرسل» بیت.

Хоҷа агар чаҳ офтоби оламён буд аммо сояи пурвирд « абят ъанд рабӣ » буд нўолаҳ аз хон « итъмнӣ » мехӯрд шароб аз ҷом « исқинӣ » менӯшед [ ҷамоли аддӣн Абдурразоқ гуяд ] .

خواجه اگر چه آفتاب عالمیان بود اما سایه پرورد «ابیت عند ربی» بود نواله از خوان «یطعمنی» میخورد شراب از جام «یسقینی» مینوشید [ جمال الدین عبدالرزاق گوید].

Агар чаҳ анбиёи алайҳими алслўаҳу алслм ҳар як қофилаи солори корвон умматӣ буданд ки « тлки алрсли Фзлнои бъзҳми алии баъз » ҳама гузидагон буданд ва баъзеро бар баъзе бар гузиданд то пешравӣ умматӣ кунанду бърсот аз роҳи дайну дарвозаи яқин дар оваранд .

اگر چه انبیا علیهم‌الصلوه و السلم هر یک قافله سالار کاروان امتی بودند که «تلک الرسل فضلنا بعضهم علی بعض» همه گزیدگان بودند و بعضی را بر بعضی بر گزیدند تا پیشروی امتی کنند و بعرصات از راه دین و دروازه یقین در آورند.

Аммо хоҷаи алайҳи алслўаҳу ассаломи қофилаи солорӣ буд ки аввал аз ктми адами қадами беруни ниҳоду корвони мавҷӯдотро пешравӣ карду бсҳроӣ вуҷӯд оварад « нҳни алои хрўни алсобқўн » ва чун вақти бози гаштан корвон омад онки пешрав буд дамдор шуд ки « вхтм беалнбиўн » .

اما خواجه علیه‌الصلوه و السلام قافله سالاری بود که اول از کتم عدم قدم بیرون نهاد و کاروان موجودات را پیشروی کرد و بصحرای وجود آورد «نحن الآ خرون السابقون» و چون وقت باز گشتن کاروان آمد آنک پیشرو بود دمدار شد که «وختم بی‌النبیون».

Фармуд ки « фазлати алии уланбиёи баст » маро бар анбиё фазилат доданд бшши чиз [ аввали онк ҳар пайғомбариро масҷидии муайян буд ки намоз дар он масҷид кардандӣу ҷои дигари намоз ншоистӣ кард чун навбат бмн расед ҳамаи бисоти заминро аз баҳри ман масҷид карданд то ҳар куҷои ману уммати ман намоз хоҳем кунем . Ин чаҳ ишоратаст масҷиди мавзе саҷда бошад анбиёи дигарро он қадари тӯлу арзи вилоят буд ки миқдори як масҷидро аз кимиёгарӣ нури набувват муқаддас кардандӣу замини диноўиро равзаи ухравии сохтндӣ . Ва дигари онки танӣ чанд муайянро аз уммат ҳар касе дар зери пару боли набуввати парвариши доддндӣ то ҳар пайғомбарии бқўмии муайян будӣ . Ва дигари онки тасарруфи кимиёӣ набувват бидон камол набӯд ҳеҷ касро ки моли наҷиси кофарро чун ғанимат шудӣ ҳалол ва пок кардӣ . Ва дигари онки ҳеҷ пайғомбар аз ҳиҷоби нафаси хеши бакулӣ халос наёфта буд то бшФоъти дайгарии пардозади бал ки ҷумла нафасӣ зананд . Ва дигари онки қӯту шавкат ҳар як аз анбиёи чандон буд ки чун дар муқобилаи хасми афтодандии дафъи хасми бкрдндии валикин чун хасм давртар афтодӣ ӯро ҳазимати нтўонстндӣ кардану дигари онки қӯти набуввати чандон будӣ ҳар касро ки дар ҳоли ҳаёти раҳбарӣ уммат кунанд баъд аз вафоти бпиғмбрии дигар ҳоҷат афтодӣ то раҳбарӣ кунанд .

فرمود که «فضلت علی الانبیا بست» مرا بر انبیا فضیلت دادند بشش چیز [ اول آنک هر پیغامبری را مسجدی معین بود که نماز در آن مسجد کردندی و جای دیگر نماز نشایستی کرد چون نوبت بمن رسید همه بساط زمین را از بهر من مسجد کردند تا هر کجا من و امت من نماز خواهیم کنیم. این چه اشارت است مسجد موضع سجده باشد انبیا دیگر را آن قدر طول و عرض ولایت بود که مقدار یک مسجد را از کیمیا گری نور نبوت مقدس کردندی و زمین دیناوی را روضه اخروی ساختندی. و دیگر آنک تنی چند معین را از امت هر کسی در زیر پر و بال نبوت پرورش داددندی تا هر پیغامبری بقومی معین بودی. و دیگر آنک تصرف کیمیای نبوت بدان کمال نبود هیچ کس را که مال نجس کافر را چون غنیمت شدی حلال و پاک کردی. و دیگر آنک هیچ پیغامبر از حجاب نفس خویش بکلی خلاص نیافته بود تا بشفاعت دیگری پردازد بل که جمله نفسی زنند. و دیگر آنک قوت و شوکت هر یک از انبیا چندان بود که چون در مقابله خصم افتادندی دفع خصم بکردندی ولیکن چون خصم دورتر افتادی او را هزیمت نتوانستندی کردن و دیگر آنک قوت نبوت چندان بودی هر کس را که در حال حیات رهبری امت کنند بعد از وفات بپیغمبری دیگر حاجت افتادی تا رهبری کنند.

Валикин чун набувватро навбати бхўоҷаҳи слии аллоҳи алайҳ ва силам расед ки маҳбӯби азали вобд буд кимиёии набувват ӯ бкмоли қӯтӣ буд ки тасарруфи он чунон нуфӯз ёфт ки ҷумлаи замини дунёро ки иқтоъи шайтону номанзури рҳмн буд ки « мо назари аллоҳи илои алднёи мнзи халқҳо бғзои лҳо » хонаи худоӣу масоҷид ъбодолрҳмн гардонид ки « ҷаълати лии аларзи мсҷдо »у хоки тираро бмртбаҳи оби таҳури расонид ки « втробҳои тҳўро »у ғанимати наҷиси куффорро моли ҳалол пок кард ки « воҳлти лии алғноим » варояти шафоатро бадасти кифоят ӯ дод ки « воътити алшФоъаҳ » ва ҳар халқ ки то мунқариз олам хоҳад омад ҷумларо уммат ӯ гардонид ки « вбъсти илои алхлқи кафе » ва як моҳаи роҳи хасмонро аз стўоти хавфу садамоти руъб ӯ ҳазимат кард ки « внсрти блръби масираи шаҳр » ] .

ولیکن چون نبوت را نوبت بخواجه صلی‌الله علیه و سلم رسید که محبوب ازل وابد بود کیمیای نبوت او بکمال قوتی بود که تصرف آن چنان نفوذ یافت که جمله زمین دنیا را که اقطاع شیطان و نامنظور رحمن بود که «ما نظر الله الی الدنیا منذ خلقها بغضا لها» خانه خدای و مساجد عبادالرحمن گردانید که «جعلت لی‌الارض مسجدا» و خاک تیره را بمرتبه آب طهور رسانید که «وترابها طهورا» و غنیمت نجس کفار را مال حلال پاک کرد که «واحلت لی الغنایم» ورایت شفاعت را بدست کفایت او داد که «واعطیت الشفاعه» و هر خلق که تا منقرض عالم خواهد آمد جمله را امت او گردانید که «وبعثت الی الخلق کافه» و یک ماهه راه خصمان را از سطوات خوف و صدمات رعب او هزیمت کرد که «ونصرت بلرعب مسیره شهر»].

Ва чунонкӣ дар аввали хутбаи набувват дар осмонҳо баном ӯ буд ки « кант набиёу одами байни алмоу алтин » бохр дар ҷумлаи замини сиккаи хатми набуввати баном ӯ заданд . Оре чаҳ аҷаб ки хатми набувват бадв бошад пеши азин шарҳ додаем ки хоҷаи ҳам тухми шаҷараи офариниш буд ҳам самараи он шаҷарау анбиёи шоху барги он шаҷара буданд шоху барги чандон берун ояд ки самара берун наёмада бошад чун самара берун омаду бкмол худ расед дигари ҳеҷ шоху барг берун наёяд самараи хотам ҷумла бошад хатм бирав буд .

و چنانکه در اول خطبه نبوت در آسمانها بنام او بود که «کنت نبیا و آدم بین الما و الطین» بآخر در جمله زمین سکه ختم نبوت بنام او زدند. آری چه عجب که ختم نبوت بدو باشد پیش ازین شرح داده‌ایم که خواجه هم تخم شجره آفرینش بود هم ثمره آن شجره‌ و انبیا شاخ و برگ آن شجره بودند شاخ و برگ چندان بیرون آید که ثمره بیرون نیامده باشد چون ثمره بیرون آمد و بکمال خود رسید دیگر هیچ شاخ و برگ بیرون نیاید ثمره خاتم جمله باشد ختم برو بود.

Аммо агар ҷуҳудону тарсоёни моро суол кунанд ва гӯйанд бачаи далел Муҳамад пайғомбараст ва агар пайғомбарӣ ӯ собит шавад чаро дайн ӯ бояд ки носихи адён буд вчаҳ лозимаст ки ҳар қавмии дайни набии хеш раҳо кунанду мтобът ӯ кунанд чун ҳар пайғомбарӣ китобӣ дорад аз худоӣ чаро бояд ки мансӯх гардад [у ҷумла дайнҳо баруфтад то ин як дайн бошад ] ва чаро нишоед ки ҳар қавмии мтобъти дайн хеш кунанд чун аҳди дигари анбиё то ҷумлаи дайнҳо ва китобҳо бар қарор монад ? ҷавоби он аз ду ваҷҳаст : маъқӯлу таҳқиқ .

اما اگر جهودان و ترسایان مارا سوال کنند و گویند بچه دلیل محمد پیغامبرست و اگر پیغامبری او ثابت شود چرا دین او باید که ناسخ ادیان بود وچه لازم است که هر قومی دین نبی خویش رها کنند و متابعت او کنند چون هر پیغامبری کتابی دارد از خدای چرا باید که منسوخ گردد [ و جمله دینها برافتد تا این یک دین باشد] و چرا نشاید که هر قومی متابعت دین خویش کنند چون عهد دیگر انبیا تا جمله دینها و کتابها بر قرار ماند؟ جواب آن از دو وجه است: معقول و تحقیق.

Аммо маъқӯл онаст ки гўӣим ки ҳамин суол бар шумо воридаст шумо бача далел донистед ки Мӯсоу исои ъалиҳумо алслўаҳу алслм пайғомбар буданд ва шумо эшонроу мӯъҷизоти эшонро надидед . Ҷавоби эшон аз ду ваҷҳ берун набошад : ё гӯйанд бтўотри хабари мӯъҷизоти эшон бмо раседу тавотури мӯҷиб илмасту муъҷизаи далели сиҳҳат набувват бошад ё гӯйанд тасдиқи дил ки натиҷаи нур имонаст ҳосил омад муҳтоҷи ҳеҷ далел дигар нагаштем . Гўӣими ҳамин бъинаҳи далели мост ки мо низ мӯъҷизоти Муҳамади алайҳи алслўаҳу алслми бтўотр маълум кардаем дигари тасдиқи дил ки натиҷаи нур имонаст бҳқиқти моро ҳосиласт ки бҷмлгии анбиёу кутуби эшон имон дорем на чунонк шуморо ки ббъзии анбиё имон дореду ббъзии китобҳоу ббъзӣ имон надоред . Чунонк ҷуҳудони бъисии алайҳи алслўаҳу алслму китоб ӯ имон надоранд . Ва тарсоёни бмўсии алайҳи алслўаҳу алслму китоб ӯ имон надоранду исоро фарзанди худоӣу солис ва салоса гӯйанд « таъолии аллоҳи ъмои иқўли алзолмўн улувва акбиро » .

اما معقول آن است که گوئیم که همین سوال بر شما وارد است شما بچه دلیل دانستید که موسی و عیسی علیهما الصلوه و السلم پیغامبر بودند و شما ایشان را و معجزات ایشان را ندیدید. جواب ایشان از دو وجه بیرون نباشد: یا گویند بتواتر خبر معجزات ایشان بما رسید و تواتر موجب علم است و معجزه دلیل صحت نبوت باشد یا گویند تصدیق دل که نتیجه نور ایمان است حاصل آمد محتاج هیچ دلیل دیگر نگشتیم. گوئیم همین بعینه دلیل ماست که ما نیز معجزات محمد علیه‌الصلوه و السلم بتواتر معلوم کرده‌ایم دیگر تصدیق دل که نتیجه نور ایمان است بحقیقت ما را حاصل است که بجملگی انبیا و کتب ایشان ایمان داریم نه چنانک شما را که ببعضی انبیا ایمان دارید و ببعضی کتابها و ببعضی ایمان ندارید. چنانک جهودان بعیسی علیه‌الصلوه و السلم و کتاب او ایمان ندارند. و ترسایان بموسی علیه‌الصلوه و السلم و کتاب او ایمان ندارند و عیسی را فرزند خدای و ثالث و ثلاثه گویند «تعالی الله عما یقول الظالمون علو اکبیرا».

[у дигари онки муъҷиза ҳар пайғомбар дар аҳд ӯ буд ва чун ӯ бирафт муъҷиза бо худ бабраду хосияти дайни Маҳмадӣ онаст ки баъд азу муъҷизаи қуръон ки яке аз мӯъҷизот ӯст то мунқаризи олам боқӣ хоҳад монаду эъҷози қуръон онаст ки аз аҳди хоҷаи алайҳи алслўаҳу алслми илои иўмнои ҳозои ҷумлаи Фсҳои арабу аҷам ки муонидон буданд оҷиз буданд аз мисли он овардан чунонк ҳам аз муъҷизаи қуръон хабар медиҳад ки « қул лӣни аҷтмъти алонси алии ани ётўо мисли ҳозои алқуръони лоётўни бмслаҳу луи кони бъзҳми лбъзи зҳиро » .

[و دیگر آنک معجزه هر پیغامبر در عهد او بود و چون او برفت معجزه با خود ببرد و خاصیت دین محمدی آن است که بعد از و معجزه قرآن که یکی از معجزات اوست تا منقرض عالم باقی خواهد ماند و اعجاز قرآن آن است که از عهد خواجه علیه‌الصلوه و السلم الی یومنا هذا جمله فصحا عرب و عجم که معاندان بودند عاجز بودند از مثل آن آوردن چنانک هم از معجزه قرآن خبر میدهد که «قل لئن اجتمعت الانس علی‌ ان یاتوا مثل هذا القرآن لایاتون بمثله و لو کان بعضهم لبعض ظهیرا».

Муъҷизаи азин шигарфтар чигуна буд ки бо вуҷӯди чандини хасмону муонидон ки дар шарқ ва ғарб буданду Фсҳоу блғои арабу аҷам аз аҳли китобу фалосифау ҳукамои зи нодқаҳ ки олам қадим гуфтанду ҳашару нашрро мункир буданду қуръони сухан Муҳамад донистанд ; даъвии бад-ӣни азимии бикраду хабарии чунин боз дод ки то муддати шашсад ваанд сол касе ин даъвӣ ботил натавонист кард ва чунин китобӣ натавонистанд оварад на бтнҳоӣӣ на бмўоФқту мазоҳирати якдигар .

معجزه ازین شگرف‌تر چگونه بود که با وجود چندین خصمان و معاندان که در شرق و غرب بودند و فصحا و بلغا عرب و عجم از اهل کتاب و فلاسفه و حکمای ز نادقه که عالم قدیم گفتند و حشر و نشر را منکر بودند و قرآن سخن محمد دانستند؛ دعوی بدین عظیمی بکرد و خبری چنین باز داد که تا مدت ششصد و اند سال کسی این دعوی باطل نتوانست کرد و چنین کتابی نتوانستند آورد نه بتنهائی نه بموافقت و مظاهرت یکدیگر.

Ва сидқи ин ахбор ки айн муъҷизааст ҳолро ҳар чаҳ зоҳир тараст то бадӣгари ахборот чаҳ расад ки хоҷаи алайҳи алслўаҳу алслм фармӯдааст ва як бик зоҳир мешавад . Хусусан воқеаи куффори млоъини ттор - дмри ҳам аллоҳ - ки фармӯдааст қиёмат бар наёяд то қаттол накунанд уммати ман бо қавмии таркон ки чашмҳои кучак доранд ва бинӣҳои паҳн ва рӯйҳои фарох чун сипари пӯст дар кашидау қатлӣ бисёр ббошд . Ин маънӣ зоҳир шуд .

و صدق این اخبار که عین معجزه است حال را هر چه ظاهر‌ترست تا بدیگر اخبارات چه رسد که خواجه علیه الصلوه و السلم فرموده است و یک بیک ظاهر میشود. خصوصا واقعه کفار ملاعین تتار- دمر هم‌الله- که فرموده است قیامت بر نیاید تا قتال نکنند امت من با قومی ترکان که چشمهای کوچک دارند و بینیهای پهن و رویهای فراخ چون سپر پوست در کشیده و قتلی بسیار بباشد. این معنی ظاهر شد.

Ва ҳануз эмин наме тавон буд ки ҳадиси хоҷаи алайҳи алслўаҳу алслм ишоратҳои дигараст ки ҳануз зоҳир нашудаи аллоҳам ано насолик алъФўу алъоФиаҳу алмъоФоти фии аддӣну алднёу алхотмаҳи алмрзиаҳи бҷўдку кирмак ] .

و هنوز ایمن نمی‌توان بود که حدیث خواجه علیه‌الصلوه و السلم اشارتهای دیگرست که هنوز ظاهر نشده اللهم انا نسالک العفو و العافیه و المعافات فی‌‌الدین و الدنیا و الخاتمه المرضیه بجودک و کرمک].

Пас аҳли китоб ҳамчунонк набуввати исоу Мӯсои бхбри тавотури мӯъҷизоти эшон қабул карданд агар ъинод накунанд боистӣ ки набуввати Муҳамади беҳтар қабул кардандӣ ки аҳд қариб тарасту ахбор мутавотир тараст аз кизб давртар бошаду муъҷизаи қуръону ахбороти хоҷа ҳар чаҳ зоҳир тараст .

پس اهل کتاب همچنانک نبوت عیسی و موسی بخبر تواتر معجزات ایشان قبول کردند اگر عناد نکنند بایستی که نبوت محمد بهتر قبول کردندی که عهد قریب‌ترست و اخبار متواتر ترست از کذب دورتر باشد و معجزه قرآن و اخبارات خواجه هر چه ظاهر‌ترست.

Влкни имони ҷуҳудони втрсоён на аз натиҷаи назари ақлу нури тасдиқ диласт бал ки аз модару падар бтқлид ёфтаанд бе бурҳони возеҳ чунонк фармуд « анои вҷднои обои нои алии ИМАу анои алии осорҳми мҳтдўн » . Ва хоҷа хабар дод ки « кули мавлуди иўлди алии алФтраҳи Фобўоаҳи яҳудонау инсронаҳу имҷсонаҳ »у дайн ки [ аз модару падар ] бтқлид гиранд бе нури имону назари ақл [ онро эътиборӣ набошад ва ] куфр буд .

ولکن ایمان جهودان وترسایان نه از نتیجه نظر عقل و نور تصدیق دل است بل که از مادر و پدر بتقلید یافته‌اند بی‌برهان واضح چنانک فرمود‌ «انا وجدنا آبا نا علی امه و انا علی آثارهم مهتدون». و خواجه خبر داد که «کل مولود یولد علی الفطره فابواه یهودانه و ینصرانه و یمجسانه» و دین که [ از مادر و پدر] بتقلید گیرند بی‌نور ایمان و نظر عقل [آن را اعتباری نباشد و ]کفر بود.

Аммо ҷавоби онк чун набуввати Муҳамади алайҳи алслўаҳи алслм собит шавад ва мусаллам дорем чаро дайн ӯ бояд ки носихи адён дигар гардад гўӣим чун набувват ӯ мусаллам доштед ӯро содиқи алқўл бояд донистану китоб ӯро қабул бояд кард дар қуръони Маҷид ки китоб ӯст чунин фармуд ки « ҳўолзии арсли расӯлаи болҳдӣу дайн алҳақ лизҳраҳи алии аддӣни каллау луи караи алмшркўн » [ аз баҳри онки ончӣ дар ҷумлаи кутуби анбиё буд дар китоб ӯ ҳасту онч дар ҷумлаи шароеъ буд дар шариъат ӯ дохиласт валикини ончӣ дар китобу шариъат ӯ буд аз камолоти дайн дар кутубу шароеъ эшон нест ] яъне бад-ӣн ӯ ҷумлаи адён мансӯх шавад насхи адёну кутуби дигар на бидон маънӣаст ки онҳоро бакулӣ ботил кунад ва ҳақ ндонанд ва бидон имон наёранд [ блак чун ҳақоиқӣ ки дар кутуби дигар буду асрорӣ ки дар шароеъи мухталифи мутафарриқ буд дар қуръону шариъати Муҳамади алайҳи алслўаҳу алслм ҷамъ кунад ]

اما جواب آنک چون نبوت محمد علیه‌الصلوه السلم ثابت شود و مسلم داریم چرا دین او باید که ناسخ ادیان دیگر گردد گوئیم چون نبوت او مسلم داشتید او را صادق القول باید دانستن و کتاب او را قبول باید کرد در قرآن مجید که کتاب اوست چنین فرمود که «هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی‌الدین کله و لو کره المشرکون» [ از بهر آنک آنچه در جمله کتب انبیا بود در کتاب او هست و آنچ در جمله شرایع بود در شریعت او داخل است ولیکن آنچه در کتاب و شریعت او بود از کمالات دین در کتب و شرایع ایشان نیست] یعنی بدین او جمله ادیان منسوخ شود نسخ ادیان و کتب دیگر نه بدان معنی است که آنها را بکلی باطل کند و حق ندانند و بدان ایمان نیارند [ بلک چون حقایقی که در کتب دیگر بود و اسراری که در شرایع مختلف متفرق بود در قرآن و شریعت محمد علیه‌الصلوه و السلم جمع کند]

Ки « влои рутабу лоёбси алои фии китоби мубин »у ончи тамомии неъмат дайнаст ки бираваш хоси Маҳмадӣ таъаллуқ дошт бо он зм кунад ки « вотммти алайкуми неъматӣу разӣати лаками алисломи дино » то агар ҳар умматии иқтидои бик набӣ доштанду бархӯрдорӣ аз мтобъти як соҳиб давлат ёфтанд ин уммати иқтидои бҷмлаҳ анбиё кунанду бархӯрдори мтобът ҳама шаванд ки « аўлӣки аллазӣнаи ҳудои аллоҳи Фбҳди иҳми ақтдаҳ »

که «ولا رطب و لایابس الا فی‌کتاب مبین» و آنچ تمامی نعمت دین است که بروش خاص محمدی تعلق داشت با آن ضم کند که «واتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» تا اگر هر امتی اقتدا بیک نبی داشتند و برخورداری از متابعت یک صاحب دولت یافتند این امت اقتدا بجمله انبیا کنند و برخوردار متابعت همه شوند که «اولئک الذین هدی الله فبهد یهم اقتده»

[ мисоли набуввати хоҷаи алайҳи алслўаҳу алслм бо дигари анбиёи мисоли офтоб буду ситорагони ибтидо ки дайн ҳануз камол наёфта буд хилоиқ дар шаб дайн буданд ҳар умматӣ дар ҳар қарнии бстораҳи набувватии дигар роҳ меёфтанд ки « вболнҷми ҳам иҳтдўн » чун кори дайни бкмол « алиўми акмалати лаками динкм » расед офтоби вуҷӯди Маҳмадиро офтоби сифати бкоФаҳи хилоиқ олам фиристоданд ки « вмои арслноки алои кафеи ллнос » шаби дайни бурузи дайн мубаддил шуд , сифат « молики явми аддӣн » ошкорои гашт , лоҷарами далелӣу раҳбарии ситорагон чандон бошад ки офтоби толеъ нашудааст « азои тлъи алсбоҳи астғнии ани алмсбоҳ » чун шоҳи ситорагон ҷамол бинмоед сари зёи ситорагони бтиғ ашаъа бирабоед . байт

[مثال نبوت خواجه علیه‌الصلوه و السلم با دیگر انبیا مثال آفتاب بود و ستارگان ابتدا که دین هنوز کمال نیافته بود خلایق در شب دین بودند هر امتی در هر قرنی بستاره نبوتی دیگر راه می‌یافتند که «وبالنجم هم یهتدون» چون کار دین بکمال «الیوم اکملت لکم دینکم» رسید آفتاب وجود محمدی را آفتاب صفت بکافه خلایق عالم فرستادند که «وما ارسلناک الا کافه للناس» شب دین بروز دین مبدل شد، صفت «مالک یوم الدین» آشکارا گشت، لاجرم دلیلی و رهبری ستارگان چندان باشد که آفتاب طالع نشده است «اذا طلع الصباح استغنی عن المصباح» چون شاه‌ ستارگان جمال بنماید سر ضیا ستارگان بتیغ اشعه برباید. بیت

[ мисоли ин чунонаст ки подшоҳӣ хоҳад то ҷаҳонгирӣ кунаду осори муъаддилату аҳкоми салтанати хеши бҷмлгии билоду ибод мамолик бирасонаду кафеи раоёро аз анъому икрому эъзозу иҷлоли шоҳонаи маҳзуз ва ммтъ гирданд баҳри диёр ва ҳар қавм расӯлӣ фиристад . Ва фарохури эшон нома Эй нависаду таҳдид ва ид кунаду ваъда ва тамаъ диҳад ва бо ҳар тайифаи сухани фарохури ақлу истеъдод эшон ронад баъзеро бостмолту лутф бҳзрт хонд ва баъзеро бкроҳиту унф ки мизоҷҳо мухталифаст онро ки мустаҳаққ унф бошад агар блтФ хонанд қадар он надонад ва онро ки шоиста лутф бошад агар бънФ хонанд аз ани давлат маҳрӯм монад « влўкнти Фзои ғализи алқлби лонФзўои ман ҳўлк »у тайифаеро фармуд « воғлзи алайҳим » .

[مثال این چنان است که پادشاهی خواهد تا جهانگیری کند و آثار معدلت و احکام سلطنت خویش بجملگی بلاد و عباد ممالک برساند و کافه رعایا را از انعام و اکرام و اعزاز و اجلال شاهانه محظوظ و ممتع گرداند بهر دیار و هر قوم رسولی فرستد. و فراخور ایشان نامه‌ای نویسد و تهدید و عید کند و وعده و طمع دهد و با هر طایفه سخن فراخور عقل و استعداد ایشان راند بعضی را باستمالت و لطف بحضرت خواند و بعضی را بکراهیت و عنف که مزاجها مختلف است آن را که مستحق عنف باشد اگر بلطف خوانند قدر آن نداند و آن را که شایسته لطف باشد اگر بعنف خوانند از ان دولت محروم ماند «ولوکنت فظا غلیظ القلب لانفظوا من حولک» و طایفه‌ای را فرمود «واغلظ علیهم».

Пас ҳар расӯлии бтрФии рафтанд ва бо ҳар қавмии бзбони ҳоли эшон сухан гуфтанду батадрӣҷи аҳкоми салтанат дар пеш эшон ниҳоданд то халқи хуии Фробндгӣ подшоҳ карданду ммтсл фармон шуданду муштоқи ҷамоли подшоҳи гаштанд .

پس هر رسولی بطرفی رفتند و با هر قومی بزبان حال ایشان سخن گفتند و بتدریج احکام سلطنت در پیش ایشان نهادند تا خلق خوی فرابندگی پادشاه کردند و ممتثل فرمان شدند و مشتاق جمال پادشاه گشتند.

Подшоҳ аз камоли ъотФти шоҳии хост то ҷумлагии хилоиқ аз камоли анъому эҳсон ӯ бархӯрдор шаванду ончи ибтидо ҳар тайифа аз навъе анъом ӯ насиба ёфтанд ва навъе бандагӣ карданд акнӯн аз ҷумла насиба ёбанд ва бо нўоъи убудийяти қиёми намоянд ва рӯй бҳзрт ниҳанду бшрФи қурбати подшоҳ мушарраф шаванд . Расӯлӣ дигар фиристад баҳамаи ҷаҳони нома Эй нависаду ҷумлаи аҳком ки дар номаҳои дигар буд дар ан ҷамъ кунаду ҷумларо бавоситаи он расӯл ва он нома бҳзрт хонду онч то акнӯн аз камолоти убудийят баришон наниҳода буд бунаад ва он қурбат ки бавоситаи дигари расӯлони эшонро надода буд бидиҳад . Ибтидои чандин расӯл мебоист то эшонро мустаъиди қабули ин камолот гардонанд воло чун бегона будандӣ дар бдоити бкмоли убудийяти қиёми ннмўдндӣу ҷумлагии аҳкоми салтанат қабул накардандӣу бдрҷаҳ қурбат нарасидандӣу шойистагии мулозимати хизмату мнодмти ҳазрати нёФтндӣу мустаҳаққи ниёбату хилофати ншдндӣ .

پادشاه از کمال عاطفت شاهی خواست تا جملگی خلایق از کمال انعام و احسان او برخوردار شوند و آنچ ابتدا هر طایفه از نوعی انعام او نصیبه یافتند و نوعی بندگی کردند اکنون از جمله نصیبه یابند و با نواع عبودیت قیام نمایند و روی بحضرت نهند و بشرف قربت پادشاه مشرف شوند. رسولی دیگر فرستد بهمه جهان نامه‌ای نویسد و جمله احکام که در نامه‌های دیگر بود در ان جمع کند و جمله را بواسطه آن رسول و آن نامه بحضرت خواند و آنچ تا اکنون از کمالات عبودیت بریشان ننهاده بود بنهد و آن قربت که بواسطه دیگر رسولان ایشان را نداده بود بدهد. ابتدا چندین رسول میبایست تا ایشان را مستعد قبول این کمالات گردانند والا چون بیگانه بودندی در بدایت بکمال عبودیت قیام ننمودندی و جملگی احکام سلطنت قبول نکردندی و بدرجه قربت نرسیدندی و شایستگی ملازمت خدمت و منادمت حضرت نیافتندی و مستحق نیابت و خلافت نشدندی.

Ҳамчунин худованди таъолии хост то барин муштии хоки назари фазл худовандӣ кунад ва ҳар якро бшрФи хилофат « вҷълкми хлоиФи аларз » мушарраф гирданд дар ҳар асри баҳри қавм расӯлӣ фиристоду аҳкоми шариъат дар китоби эшон фарохури ҳиммати он қавм баён фармуд ва аз баъзе камолоти дайн шарҳ дод то ҳар қавмии бнўъии убудийят қиём намуданд ва аз мартабае аз маротиби дайни брхўддори гаштанд ва аз бегонагии куфри бошноиӣ дайн омаданд ва аз торикии табъи брўшноиӣ шаръ пайвастанд .

همچنین خداوند تعالی خواست تا برین مشتی خاک نظر فضل خداوندی کند و هر یک را بشرف خلافت «وجعلکم خلایف الارض» مشرف گرداند در هر عصر بهر قوم رسولی فرستاد و احکام شریعت در کتاب ایشان فراخور همت آن قوم بیان فرمود و از بعضی کمالات دین شرح داد تا هر قومی بنوعی عبودیت قیام نمودند و از مرتبه‌ای از مراتب دین برخوددار گشتند و از بیگانگی کفر بآشنایی دین آمدند و از تاریکی طبع بروشنایی شرع پیوستند.

Онгаҳ Муҳамадро алайҳи алслўаҳу ассалом аз ҷумлаи анбиё бар кашид ва бар ҳама бар гузиду қуръони Маҷидро бдўФрстоду ҷумлаи аҳком ки дар кутуби мутафарриқ буд дарав ҷамъ кард ки « влортби влоёбси алои фии китоби мубин » .

آنگه محمد را علیه الصلوه و السلام از جمله انبیا بر کشید و بر همه بر گزید و قرآن مجید را بدوفرستاد و جمله احکام که در کتب متفرق بود درو جمع کرد که «ولارطب ولایابس الا فی کتاب مبین».

Ва ӯ брсолти бкоФаҳ халқ фиристод « ва мо арслноки алои кафеи ллнос » то агар дигари анбиёи даъвати халқ биҳишт карданд ӯ даъвати халқ бхдо кунад ки « вдоъёи илои аллоҳи бознаҳ »у раҳбару далел ҷумла бошад бҳзрт « всроҷои мниро »у дигари маротиби динӣ ки бавосита ӯ бкмоли хости пайвасти бадишони расонаду неъмати дайнро бадишон тамом гирданд ки « вотммти алайкуми неъматӣ » ва эшонро боълои дараҷаи ислом ки Марзия ҳақаст далолат кунад ки « врзити лаками алисломи дино » . Чаҳ бҳқиқти дайни комил дар ҳазрати иззат исломаст чунонк фармуд « ани аддӣни ъндоллаҳи алислом » алоиаҳ ва ҳар чаҳ ҷузи дайн исломаст мардӯдаст ки « вмни ибтғи ғайри алисломи динои Флн иқбл манеҳу ҳўи фии алохраҳи ман алхосрин » .

و او برسالت بکافه خلق فرستاد «و ما ارسلناک الا کافه للناس» تا اگر دیگر انبیا دعوت خلق بهشت کردند او دعوت خلق بخدا کند که «وداعیا الی الله باذنه» و رهبر و دلیل جمله باشد بحضرت «وسراجا منیرا» و دیگر مراتب دینی که بواسطه او بکمال خواست پیوست بدیشان رساند و نعمت دین را بدیشان تمام گرداند که «واتممت علیکم نعمتی» و ایشان را باعلا درجه اسلام که مرضیه حق است دلالت کند که «ورضیت لکم الاسلام دینا». چه بحقیقت دین کامل در حضرت عزت اسلام است چنانک فرمود «ان الدین عندالله الاسلام» الآیه و هر چه جز دین اسلام است مردود است که «ومن یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه و هو فی‌الاخره من الخاسرین».

Ва аммо аз ваҷҳи таҳқиқи бдонки мақсӯд аз офаридани мавҷӯдоти вуҷӯди инсон буду мақсӯд аз вуҷӯди инсони маърифат буду ончи ҳақи таъолии онро амонат хонд маърифатаст . Ва қобили таҳаммули бори амонат инсон омаду маърифат дар дайн таъбияаст . Чндонки одамиро аз дайн бар хўрдорӣ бешаст ӯро маърифат зиёдатасту ҳаркиро аз дайн насиба нест аз маърифат бенасибасту ончи бори камол дайнаст инсони мутлақи мутаҳаммил он тавонист буд на як шахси муайян чунонк шаҷара тавонад мутаҳаммили самара бӯдан на як шохи абтдокаҳи як шох аз замин бар ояд самара бирав падед наёяд то онгаҳ ки шаҷара шавад самара бар шаҷара падед ояд бар ҳар шох .

و اما از وجه تحقیق بدانک مقصود از آفریدن موجودات وجود انسان بود و مقصود از وجود انسان معرفت بود و آنچ حق تعالی آن را امانت خواند معرفت است. و قابل تحمل بار امانت انسان آمد و معرفت در دین تعبیه است. چندانک آدمی را از دین بر خورداری بیش است او را معرفت زیادت است و هرکه را از دین نصیبه نیست از معرفت بی نصیب است و آنچ بار کمال دین است انسان مطلق متحمل آن توانست بود نه یک شخص معین چنانک شجره تواند متحمل ثمره بودن نه یک شاخ ابتداکه یک شاخ از زمین بر آید ثمره برو پدید نیاید تا آنگه که شجره شود ثمره بر شجره پدید آید بر هر شاخ.

Пас шахси инсонӣ дар олам якеаст ва ҳар шахси муайян чун узвӣ барои шахси инсонӣу анбиёи алайҳими алслўаҳу алслми аъзоӣ раисаанд бар он шахсу аъзои раисаи он бошдкаҳ бе он ҳаёти шахси мустаҳил буд чун сару дилу ҷигару спрз ва шашу ғайри он . Ва Муҳамади алайҳи алслўаҳу алслм аз анбиёи бмсобти дил буд бар шахси инсонӣу дили хулосаи вуҷӯди шахс инсонӣаст зеро ки дар одамии маҳаллӣ ки мазҳари анвор рӯҳаст ва ҷисмонӣат дорад диласт .

پس شخص انسانی در عالم یکی است و هر شخص معین چون عضوی برای شخص انسانی و انبیا علیهم الصلوه و السلم اعضای رئیسه‌اند بر آن شخص و اعضا رئیسه آن باشدکه بی آن حیات شخص مستحیل بود چون سر و دل و جگر و سپرز و شش و غیر آن. و محمد علیه‌الصلوه و السلم از انبیا بمثابت دل بود بر شخص انسانی و دل خلاصه وجود شخص انسانی است زیرا که در آدمی محلی که مظهر انوار روح است و جسمانیت دارد دل است.

Агар чаҳ дили бетонҳоеи дайни брзиӣ ки мусмир маърифатаст натавонад карду бмдду муовинати ҷумлаи аъзо ҳоҷат уфтад аммо ончи самара дайнаст аз маърифат дар дил падед ояду бархӯрдории бкмол аз маърифати дилро буд агар чаҳ ҳар узвиро бнсбти ҳоли хеш бар хўрдорӣ буд .

اگر چه دل بتنهایی دین برزیی که مثمر معرفت است نتواند کرد و بمدد و معاونت جمله اعضا حاجت افتد اما آنچ ثمره دین است از معرفت در دل پدید آید و برخورداری بکمال از معرفت دل را بود اگر چه هر عضوی را بنسبت حال خویش بر خورداری بود.

Ва дилро хосиятӣ дигараст ки ҳеҷ узвро нест онки дилро ҷонӣ хос ҳаст ва аз он ҷон ки ҳар узвро бидон ҳаётӣ ҳаст дилро ҳам ҳаст . Дигари онки сӯрати дилро аз хулосаи олам аҷсом сохтанду ҷони дилро аз хулосаи олам арвоҳ пардохтанд чунонк ҳарчӣ латофати аҷсоми муфраду мураккаб буд бстднд ва аз он ғизоӣ нботёт сохтанд , ва ҳарчӣ латофати нботёт буд бстднду ғизоӣ ҳайвонот сохтанд ва ҳар чи латофати ҳайвонот буд бстднду ғизоӣ одамӣ сохтанд ва ҳар чи латофати ғизо буд бстднд ва аз ани тан одамӣ сохтанд ва ҳар чи латофати тан буд бстднд ва аз ани сӯрат дил сохтанд .

و دل را خاصیتی دیگرست که هیچ عضو را نیست آنک دل را جانی خاص هست و از آن جان که هر عضو را بدان حیاتی هست دل را هم هست. دیگر آنک صورت دل را از خلاصه عالم اجسام ساختند و جان دل را از خلاصه عالم ارواح پرداختند چنانک هرچه لطافت اجسام مفرد و مرکب بود بستدند و از آن غذای نباتیات ساختند، و هرچه لطافت نباتیات بود بستدند و غذای حیوانات ساختند و هر چ لطافت حیوانات بود بستدند و غذای آدمی ساختند و هر چ لطافت غذا بود بستدند و از ان تن آدمی ساختند و هر چ لطافت تن بود بستدند و از ان صورت دل ساختند.

Ва ҳамчунин арвоҳи инсонӣ аз латофати арвоҳи мулкӣ буду арвоҳи мулкӣ аз латофати арвоҳи ҷин буду арвоҳи ҷин аз латофати малакӯтӣоти мухталиф буд . Ончи латофати рӯҳи инсонӣ буд бстднд ва аз ани ҷон дил сохтанд .

و همچنین ارواح انسانی از لطافت ارواح ملکی بود و ارواح ملکی از لطافت ارواح جن بود و ارواح جن از لطافت ملکوتیات مختلف بود. آنچ لطافت روح انسانی بود بستدند و از ان جان دل ساختند.

Пас дили хулоса ҳар ду олами ҷисмонӣ ва рӯҳонӣ омад лоҷарами мазҳари маърифат дил омад . Азинҷо фармуд « кутуби фии қлўбҳми алоямон » аз инсони ҳеҷ маҳали қобили китобат ҳақ наомад алои дил ва ҳеҷ мавзеи шойистагӣ « муқаррабин алосбъин » наёфт алодл .

پس دل خلاصه هر دو عالم جسمانی و روحانی آمد لاجرم مظهر معرفت دل آمد. ازینجا فرمود «کتب فی قلوبهم الایمان» از انسان هیچ محل قابل کتابت حق نیامد الا دل و هیچ موضع شایستگی «مقربین الاصبعین» نیافت الادل.

Ва чун хоҷаи алайҳи ассаломи бмсобти дил буд бар шахси инсонӣу анбиёи дигари аъзои истеҳқоқ « Фоўҳии илои абдаи мо аўҳӣ » ӯ ёфт ки бмсобт « кутуби фии қлўбҳми алоямон » буду ташрифи қурб « аўоднӣ » ӯро ҳосил шуд ки бмсобт « муқаррабин алосбъин »аст .

و چون خواجه علیه‌السلام بمثابت دل بود بر شخص انسانی و انبیا دیگر اعضا استحقاق «فاوحی الی عبده ما اوحی» او یافت که بمثابت «کتب فی قلوبهم الایمان» بود و تشریف قرب «اوادنی» او را حاصل شد که بمثابت «مقربین الاصبعین» است.

Пас чунонк дар маърифати ҷумлаи аъзои табаъ дил омад ва ҳамчунин дар набуввати анбиёи табаъ Муҳамад бошанд . Азинҷо мефармуд « Лукони Мӯсоу исои ҳаёи лмоу съҳмои алои атбоъӣ » агарчӣ ҷумлаи анбиё дар дайни парварӣ бар кор буданд аммо камоли дайнро мазҳари аҳди набуввати хоҷаи алайҳи ассалом буд .

پس چنانک در معرفت جمله اعضا تبع دل آمد و همچنین در نبوت انبیا تبع محمد باشند. ازینجا میفرمود «لوکان موسی و عیسی حیا لما و سعهما الا اتباعی» اگرچه جمله انبیا در دین پروری بر کار بودند اما کمال دین را مظهر عهد نبوت خواجه علیه‌السلام بود.

Ҳақи таъолӣ аз камоли ҳикмати худовандии ончи ҳақиқати дайн буд дар тасарруфи парвариши анбиёи андохт . Чун гандум ки то нон шавад бар дасти чандини халқ гузар кунад ва ҳар каси санъати хеши брўминмоид : яке гандум пок кунад яке орад кунад яке хамир кунад яке нўолаҳ кунад яке паҳн кунад яке дар танури бандади нони тамом бар даст ӯ шавад аммо он ҳама бар кор мебоистанд .

حق تعالی از کمال حکمت خداوندی آنچ حقیقت دین بود در تصرف پرورش انبیا انداخت. چون گندم که تا نان شود بر دست چندین خلق گذر کند و هر کس صنعت خویش برومینماید: یکی گندم پاک کند یکی آرد کند یکی خمیر کند یکی نواله کند یکی پهن کند‌یکی در تنور بندد نان تمام بر دست او شود اما آن همه بر کار می‌بایستند.

Аз аҳди одам то вақти исо ҳар як аз анбиё бар хамираи мояи дайни дасткорӣ дигар мекарданд аммо танури тофтаи пари оташи муҳаббати Муҳамадро буд алайҳи алслўаҳ чун он нўолаҳи парвардаи сад ва бисту андҳзори нуқтаи набуввати бадаст ӯ доданд ки « аўлӣки аллазӣнаи ҳудои аллоҳи Фбҳди иҳми ақтдаҳ » дар танури муҳаббати басту нони дайн дар муддати бист ва се соли набувват бкмол расед ки « алиўми акмалати лаками динкм » аз танури муҳаббат бар оварад ва бар дар дукони даъват « беъсати алии алоҳмру алосўд » ниҳод . То гуруснагон қаҳт зада « алии Фтраҳи ман алрсл » дар баҳоии он нони ҷону мол базл мекунанд ки « вҷоҳдўои бомўолкми вонФскми фии сиблати аллоҳ » ва он нони пухтаи дайн ки чандини ҳазор уммат дар орзӯии он ҷон бидоданд соҳиби дувалатон « кантами хайри ИМА » бидон маҳзуз мешаванд .

از عهد آدم تا وقت عیسی هر یک از انبیا بر خمیره مایه دین دستکاری دیگر میکردند اما تنور تافته پر آتش محبت محمد را بود علیه‌الصلوه چون آن نواله پرورده صد و بیست و اندهزار نقطه نبوت بدست او دادند که «اولئک الذین هدی الله فبهد یهم اقتده» در تنور محبت بست و نان دین در مدت بیست و سه سال نبوت بکمال رسید که «الیوم اکملت لکم دینکم» از تنور محبت بر آورد و بر در دکان دعوت «بعثت علی الاحمر و الاسود» نهاد. تا گرسنگان قحط زده «علی فتره من الرسل» در بهای آن نان جان و مال بذل میکنند که «وجاهدوا باموالکم وانفسکم فی‌سبیل‌الله» و آن نان پخته دین که چندین هزار امت در آرزوی آن جان بدادند صاحب دولتان «کنتم خیر امه» بدان محظوظ میشوند.

Агарчӣ анбиёи алайҳими ассалом ки барин нон кор мекарданд азон аҳд ки гандум буд то ин ғоят ҳар каси азин насибаи хеш бакор мебурданду қавми хешро аз ан медоданд аз баҳри бақои ҳаёт аммо ҳар тайифае аз ани михўрднд ки барон кор мекарданд . Чун аввали коркунанда одам буд алайҳи ассалом ва дар он аҳди ин нон ҳануз гандум буд ӯ бгндмӣ бихӯрад тшниъ « въсии одам » дар малакӯт бирав заданд . Ин чаҳ сар буд ? аз баҳри онки он гандум то он рӯз дар дасти деҳқонону мазореъон млоикаҳ бӯда буд ва дар замин биҳишт бикушта буданд ва парвариш медоданд то буқати одам дар парвариш буд то ҳақи таъолии обу гули одамро дар миёни Маккаи втоиФ парвариш медод аз баҳри ғизоӣ ӯ млоикаҳи он гандум дар замини биҳишт кушта буданд ва парвариш медоданд .

اگرچه انبیا علیهم‌السلام که برین نان کار میکردند ازان عهد که گندم بود تا این غایت هر کس ازین نصیبه خویش بکار میبردند و قوم خویش را از ان میدادند از بهر بقای حیات اما هر طایفه‌ای از ان میخوردند که بران کار میکردند. چون اول کار کننده آدم بود علیه‌السلام و در آن عهد این نان هنوز گندم بود او بگندمی بخورد تشنیع «وعصی آدم» در ملکوت برو زدند. این چه سر بود؟ از بهر آنک آن گندم تا آن روز در دست دهقانان و مزارعان ملایکه بوده بود و در زمین بهشت بکشته بودند و پرورش میدادند تا بوقت آدم در پرورش بود تا حق تعالی آب و گل آدم را در میان مکه وطایف پرورش میداد از بهر غذای او ملایکه آن گندم در زمین بهشت کشته بودند و پرورش میدادند.

Чун одам тамом шуд ғизоӣ ӯ ҳам тамом шуда буд имтиҳонии бкрднд то ӯ худ ғизои худ боз хоҳад шинохт ? гуфтанд : эй одами дарин биҳишти рӯ ва ҳар чаҳ хоҳӣ мехур влкни гирди он дарахти магарад . ӯ бФрмони гирди он дарахти нмигшт аммо нафас ӯ бо ҳеҷ таоми инси нмигрФти вмилш ҳама бидон мебуд .

چون آدم تمام شد غذای او هم تمام شده بود امتحانی بکردند تا او خود غذای خود باز خواهد شناخت؟ گفتند: ای آدم درین بهشت رو و هر چه خواهی میخور ولکن گرد آن درخت مگرد. او بفرمان گرد آن درخت نمیگشت اما نفس او با هیچ طعام انس نمیگرفت ومیلش همه بدان میبود.

Ҳамчунонк асбро тубрае ҷӯ аз давр бунаанд ва қадре коҳ дар пеш ӯ кунанд ки ин мехуру гирди тубраи ҷӯи магарад . ӯ бҳкми зарурат коҳ мехӯрду ҳамагии майлу қасд ӯ сӯй ҷӯ бошад ва ӯро пои банд бар ниҳода бошанд натавонад ки бнздик ҷӯ шавад то онгаҳ ки касе бияёд банд азу бардорад .

همچنانک اسب را توبره‌ای جو از دور بنهند و قدری کاه در پیش او کنند که این میخور و گرد توبره جو مگرد. او بحکم ضرورت کاه میخورد و همگی میل و قصد او سوی جو باشد و او را پای بند بر نهاده باشند نتواند که بنزدیک جو شود تا آنگه که کسی بیاید بند ازو بردارد.

Одамро агар чаҳ Наими ҳашт биҳишт дар пеш ниҳода буданд аммо нисбат бо он гандуми ҳамаи коҳ буду побанд « влотқр бо ҳзаҳи алшҷраҳ » бар пой дошт .

آدم را اگر چه نعیم هشت بهشت در پیش نهاده بودند اما نسبت با آن گندم همه کاه بود و پابند «ولاتقر با هذه الشجره» بر پای داشت.

То Иблис биёмад ва гуфт « ҳилли адлки алии шаҷараи алхлду малики лоиблӣ » одам гуфт ман онро мешиносам марои бмълмии ту ҳоҷат нест ки на ман млоикаҳам то чун ту муъаллимӣ боядам ман дар мактаб «у илми одами алосмои кулҳо » омӯхтаам ки он дарахт кадомаст ва онро чаҳ номаст ? ту рост май бинӣ ки шаҷараи алхлду воситаи малик абадӣаст влкн аз сари душманӣу кажии мигўӣӣ то маро дар мухолифат фармон андозӣ . Марои бадалу ҷони орзӯӣ онаст влкни монеъи пои банд фармонаст . Иблиси дасти бсўгнди бараду бдстбрди савганд «у қосмҳмои ании лкмои лмни алносҳин » пои банди фармон аз пои одам боз гушӯд .

تا ابلیس بیامد و گفت «هل ادلک علی شجره الخلد و ملک لایبلی» آدم گفت من آن را می‌شناسم مرا بمعلمی تو حاجت نیست که نه من ملایکه‌ام تا چون تو معلمی بایدم من در مکتب «و علم آدم الاسما کلها» آموخته‌ام که آن درخت کدام است و آن را چه نام است؟ تو راست می‌بینی که شجره الخلد و واسطه ملک ابدی است ولکن از سر دشمنی و کژی میگوئی تا مرا در مخالفت فرمان اندازی. مرا بدل و جان آرزوی آن است ولکن مانع پای بند فرمان است. ابلیس دست بسوگند برد و بدستبرد سوگند «و قاسمهما انی لکما لمن الناصحین» پای بند فرمان از پای آدم باز گشود.

Одам аз саломати дили хеши бдўнгристи гумони набард ки касе бъзмту кибриёии ҳақи савганд бдрўғ хӯрд ҳам аз ғояти некӯи дилӣ чун номи худоӣу сифот худоӣ шунид бхдоӣ фирефта шуд . Нишони ошиқон инаст ки бмҳри ду ҷаҳон фирефта нашаванд бмъшўқ фирефта шаванд « ман хдънои биллоҳи анхдъно » .

آدم از سلامت دل خویش بدونگریست گمان نبرد که کسی بعظمت و کبریای حق سوگند بدروغ خورد هم از غایت نیکو دلی چون نام خدای و صفات خدای شنید بخدای فریفته شد. نشان عاشقان این است که بمهر دو جهان فریفته نشوند بمعشوق فریفته شوند «من خدعنا بالله انخدعنا».

Бози хўғости ҳақи таъолӣ аз одам на аз баҳри гандум буд ки он худ аз баҳр ӯ офарӣда буд агарчӣ млоикаҳ парварданад аммо ғизои хораи он набуданди одами ғзохўораҳи он буд валикин бозхост бидон буд ки бФрмон Иблис хӯрд Нидоӣ « въсии одам » бҷҳони дрдоднди ҳақи таъолиро дарон сарҳо ва ҳикматҳои дигар буд ҳамоно ин сар то ин ғояти макнуни ғайб буд аммо млоикаҳи нмидонстнд .

باز خوغاست حق تعالی از آدم نه از بهر گندم بود که آن خود از بهر او آفریده بود اگرچه ملایکه پروردند اما غذا خواره آن نبودند آدم غذاخواره آن بود ولیکن بازخواست بدان بود که بفرمان ابلیس خورد ندای «وعصی آدم» بجهان دردادند حق تعالی را دران سرها و حکمتهای دیگر بود همانا این سر تا این غایت مکنون غیب بود اما ملایکه نمیدانستند.

Эшонро назар бар он буд ки чунин дарахтии чандини ҳазор соласт то мипрўрим то дарахтии бад-ӣни латифии ббўд ки ороиши ҳашт биҳишт аз ҷамол ӯст .

ایشان را نظر بر آن بود که چنین درختی چندین هزار سال است تا میپروریم تا درختی بدین لطیفی ببود که آرایش هشت بهشت از جمال اوست.

Ин Тифли норасида дар омад вебӣ фурмоне карду кӯдаконаи шох он бишикаст ва бихӯрад ва ночиз кард . Ва мо рости дида будем ки « атҷъли фӣҳо ман иФсди фӣҳо » асари фасоди ӣнҷо зоҳир кард ки он гандумро агар бнхўрдӣ ҳар донае шойистагӣ он дошт ки чун бкоштндии дарахтии дигари азу бар омадӣ . Надонистанд ки чун бакорӣ дарахтӣ шавад ва чун бихӯрӣ мардӣ шавад . Ва ин сар бузургаст фаҳм ҳар кас ӣнҷо нарасад .

این طفل نارسیده در آمد وبی فرمانی کرد و کودکانه شاخ آن بشکست و بخورد و ناچیز کرد. و ما راست دیده بودیم که «اتجعل فیها من یفسد فیها» اثر فساد اینجا ظاهر کرد که آن گندم را اگر بنخوردی هر دانه‌ای شایستگی آن داشت که چون بکاشتندی درختی دیگر ازو بر آمدی. ندانستند که چون بکاری درختی شود و چون بخوری مردی شود. و این سر بزرگ است فهم هر کس اینجا نرسد.

Ғарази онки тшниъ бар одам аз баҳри он буд ки он гандуми дайн то дар аҳд ӯ дар парвариш буд ва ҳануз касе аз он тановул накарда буд . Чун одамро бар он дасткорӣ хеш мебоист намӯд то дигари анбиё ҳар касе дасткорӣ хеш бинмоӣанд то чун вақт пухтан дар ояд ба дасти устодӣ Муҳамад диҳанд . Ҳар касро ҳам аз он қӯт хеш мебоист сохт . Дар мисл гӯйанд ки « ҳар ки гул кунад гул хӯрд » . Одам ки бар гандум кор кард аз гандум хӯрд ва дигарон ки орад карданд аз ан орад хӯрданд ва онҳо ки хамир карданд хамир хӯрданд то нони пухтаи Муҳамад ва Муҳаммадиён хӯрданд ки аз танури муҳаббати Маҳмадии пухта бар омада буд .

غرض آنک تشنیع بر آدم از بهر آن بود که آن گندم دین تا در عهد او در پرورش بود و هنوز کسی از آن تناول نکرده بود. چون آدم را بر آن دستکاری خویش می‌بایست نمود تا دیگر انبیا هر کسی دستکاری خویش بنمایند تا چون وقت پختن در آید به دست استادی محمد دهند. هر کس را هم از آن قوت خویش می‌بایست ساخت. در مثل گویند که «هر که گل کند گل خورد». آدم که بر گندم کار کرد از گندم خورد و دیگران که آرد کردند از ان آرد خوردند و آنها که خمیر کردند خمیر خوردند تا نان پخته محمد و محمدیان خوردند که از تنور محبت محمدی پخته بر آمده بود.

Пас он нони дайн ки пухтаи оташи муҳаббат буд бар дар дӯкони даъват Муҳамад ниҳоданду мунодӣ дар доданд ки ҳарро нони дайни пухта ба оташи муҳаббат май бояд то бихӯрад маҳбӯб ҳазрат гардад ба дар дӯкони Муҳамади алайҳ ассалом ояд « қул ани кантами тҳбўни аллоҳи Фотбъўнии иҳббкми аллоҳ » то анбиё низ агар хоҳанд ки нони эшон пухта шавад ҳам ба дар ин дӯкон оянд фардои қиёмат ки « анноси иҳтоҷўни илои шафоатии явми алқёмаҳ ҳатто иброҳӣм » .

پس آن نان دین که پخته آتش محبت بود بر در دوکان دعوت محمد نهادند و منادی در دادند که هر را نان دین پخته به آتش محبت می‌باید تا بخورد محبوب حضرت گردد به در دوکان محمد علیه‌السلام آید «قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله» تا انبیا نیز اگر خواهند که نان ایشان پخته شود هم به در این دوکان آیند فردای قیامت که «الناس یحتاجون الی شفاعتی یوم القیامه حتی ابراهیم».

Пас тарбияти дайн чун бмтлқи инсон ҳосил мешуд ҳар як аз анбиё ки узвӣ буданд бар шахси инсонӣ бар хамири мояи дайни дасткории хеш бкмол менамуданд то кори бмҳмди алайҳ ассалом расед ки дили шахси инсонӣ буд барон дасткорӣ бинмуд дайни бкмол хеш расед муҳтоҷи тасарруфи ҳеҷ мураббӣ нагашт . Зироки камолят « алиўми акмалати динкм » дайни бҳич аҳд наёфта бўдолои бъҳди хоҷаи алайҳи ассалом ва ҳар зёдтӣ ки бар камолафзое нуқсон буд « алзёдаҳи алии алкмоли нуқсон »у хоҷа азинҷо мефармуд « ман аҳдси фии динно молис манеҳ Фҳўрд » ва мефармуд « аёкму алмҳдсоти ?фони кули муҳаддиси бдъаҳу кули бдъаҳи залола » .

پس تربیت دین چون بمطلق انسان حاصل میشد هر یک از انبیا که عضوی بودند بر شخص انسانی بر خمیر مایه دین دستکاری خویش بکمال مینمودند تا کار بمحمد علیه‌السلام رسید که دل شخص انسانی بود بران دستکاری بنمود دین بکمال خویش رسید محتاج تصرف هیچ مربی نگشت. زیراک کمالیت «الیوم اکملت دینکم» دین بهیچ عهد نیافته بودالا بعهد خواجه‌علیه‌السلام و هر زیادتی که بر کمال افزایی نقصان بود «الزیاده علی‌الکمال نقصان» و خواجه ازینجا میفرمود «من احدث فی‌دیننا مالیس منه فهورد» و میفرمود «ایاکم و المحدثات فان کل محدث بدعه و کل بدعه ضلاله».

Дайнро сифот бисёраст ҳар сифатиро яке аз анбиё мебоист то бкмоли расонад чунонк одами сифати сФўти бкмоли расониду Нӯҳи сифати даъвату иброҳӣми сифати хулату Мӯсои сифати мколмту Айюби сифати сабру ёқӯби сифати ҳузну Юсуфи сифати сидқу Довӯди сифати таловату сулаймони сифати шукру яҳёи сифати хавфу исои сифати раҷо ва ҳамчунин дигари анбиё ҳар як парвариши як сифати бкмоли расониданд агарчӣ парвариши дигар сифот доданд аммо ҳар як парвариши як сифат ғолиб омад .

دین را صفات بسیارست هر صفتی را یکی از انبیا میبایست تا بکمال رساند چنانک آدم صفت صفوت بکمال رسانید و نوح صفت دعوت و ابراهیم صفت خلت و موسی صفت مکالمت و ایوب صفت صبر و یعقوب صفت حزن و یوسف صفت صدق و داود صفت تلاوت و سلیمان صفت شکر و یحیی صفت خوف و عیسی صفت رجا و همچنین دیگر انبیا هر یک پرورش یک صفت بکمال رسانیدند اگرچه پرورش دیگر صفات دادند اما هر یک پرورش یک صفت غالب آمد.

Аммо ончи дарраи алтоҷу воситаи алъқдоини ҳама буд сифати муҳаббат буд ва ин сифати дайнро Муҳамади алайҳи ассаломи бкмоли расонид аз бҳронк ӯ дили шахси инсонӣ буду муҳаббат парвардани ҷузи кор дил нест .

اما آنچ دره‌التاج و واسطه العقداین همه بود صفت محبت بود و این صفت دین را محمد علیه‌السلام بکمال رسانید از بهرآنک او دل شخص انسانی بود و محبت پروردن جز کار دل نیست.

[у камоляти дайн дар камолят муҳаббатасту ташриф « ФсўФи ётии аллоҳи бқўми иҳбҳму иҳбўнаҳ » қабое буд бар қади ин уммати дӯхтау каромат « вуҷӯҳи иўмӣзи нозраҳи илои рабҳо нозира » шамъӣ буд барои ин хирмани сӯхтагони парвонаи сифати афрӯхта . Қавми Мӯсоро агар ман ва селоӣ доданду қавми исоро агар аз осмон моида фиристоданд « зарраами ёклўоу итмтъўо » ин дарди навашони жандаи пӯшроу риндони хонаи фурушро тҷръи он шароби шуҳуди бас ки соқӣ «у сиқҳми рбҳм » аз ҷоми ҷамол дар коми вуҷӯди эшон май резад ҳар чанд аз тасарруфи он шароби арбада « ано алҳақ » ва « субҳонӣ » май хезади лекини хонаи вуҷӯд барандохтан қабоеаст ки ҷуз бар қади ин мқомрони пшўлидаҳи ҳол чуст намеояд ва бар шамъи шуҳуди ҷон бохтани ҷузи азин парвонагони шикастаи бол дуруст намеояд лоҷарам ҳар ду ҷаҳони боқитоъи боматон дигар медиҳанду харгоҳи иззат дар боргоҳи давлати ин гадоён мезананд ки анои ъндолмнксраҳи қлўбҳми ман аҳлӣ ва [ ҳазрат ] иззат бар забони ин гадо мегуяд . Байт :

[و کمالیت دین در کمالیت محبت است و تشریف «فسوف یاتی الله بقوم یحبهم و یحبونه» قبایی بود بر قد این امت دوخته و کرامت «وجوه یومئذ ناضره الی ربها ناظره» شمعی بود برای این خرمن سوختگان پروانه صفت افروخته. قوم موسی را اگر من و سلوی دادند و قوم عیسی را اگر از آسمان مائده فرستادند «ذرهم یاکلوا و یتمتعوا» این درد نوشان ژنده پوش را و رندان خانه فروش را تجرع آن شراب شهود بس که ساقی «و سیقهم ربهم» از جام جمال در کام وجود ایشان می‌ریزد هر چند از تصرف آن شراب عربده «انا الحق» و «سبحانی» می‌خیزد لیکن خانه وجود برانداختن قبایی است که جز بر قد این مقامران پشولیده حال چست نمی‌آید و بر شمع شهود جان باختن جز ازین پروانگان شکسته بال درست نمی‌آید لاجرم هر دو جهان باقطاع بامتان دیگر می‌دهند و خرگاه عزت در بارگاه دولت این گدایان می‌زنند که انا عندالمنکسره قلوبهم من احلی و [حضرت] عزت بر زبان این گدا میگوید. بیت:

Чун камоляти дайни мавқуфи камоляти сифати муҳаббат буд ва он бавоситаи хоҷа ки дили шахси инсонӣ буд ботамоми пайваст ] хоҷаи ҳабиб аллоҳ омаду хотами анбиё ҳар крои дайни бкмол май бояду мартабаи маҳбӯбии сар бар хати мтобът ӯ наад ки « қул ани кантами тҳбўни аллоҳи Фотбъўнии иҳббкми аллоҳ »

چون کمالیت دین موقوف کمالیت صفت محبت بود و آن بواسطه خواجه که دل شخص انسانی بود باتمام پیوست] خواجه حبیب الله آمد و خاتم انبیا هر کرا دین بکمال می‌باید و مرتبه محبوبی سر بر خط متابعت او نهد که «قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله»

Ва чун камоли дарин дайн омад дайнҳои дигари мансӯхи гашт ки ҳар куҷо об омад таяммум бхок натавон кард . Шарҳ додаем ки дар аҳди дигари анбиёи гандуму орад ва хамир мебоист хӯрд акнӯн ки нон пухта шуд хӯрдан онҳо мансӯхи гашти бал ки он анбиёи алайҳими ассаломи фардои ҷумлаи рӯи бадари ин дӯкон ниҳанду нони ҳам аз нонвоӣ мо баранд ки « одам ва ман дунаи таҳти лўоӣии явми алқимаҳи влоФхр » . Ва аз фарохи ҳавсалагӣу баланди ҳимматии хоҷаи алайҳи ассалом ҳануз бад-ӣни нону нотўоиии сайри нмишўду сари фурӯи нмиорд ки мегуяд : « анои Сайиди валади одаму лоФхр » .

و چون کمال درین دین آمد دینهای دیگر منسوخ گشت که هر کجا آب آمد تیمم بخاک نتوان کرد. شرح داده‌ایم که در عهد دیگر انبیا گندم و آرد و خمیر میبایست خورد اکنون که نان پخته شد خوردن آنها منسوخ گشت بل که آن انبیا علیهم‌السلام فردا جمله رو بدر این دوکان نهند و نان هم از نانوای ما برند که «آدم و من دونه تحت لوائی یوم القیمه ولافخر». و از فراخ حوصلگی و بلند همتی خواجه علیه‌السلام هنوز بدین نان و ناتوایی سیر نمیشود و سر فرو نمیآرد که میگوید: «انا سید ولد آدم و لافخر».

Ин чаҳ ишоратаст ? ишоратии сахти латифу латифае сахт зарифаст яъне ин ҳамаи нонвойӣу сиёдату рояти дорӣу пешвоеи насиба хилоиқаст аз ман ки « вмои арслноки алорҳмаҳи ллъолмин » пас ин ҳамаи маҳали тафохур эшонаст ки чун ман сарварӣу пешвоеу шафиъӣу муқтадоеу далелӣ ва раҳнамое доранд .

این چه اشارت است؟ اشارتی سخت لطیف و لطیفه‌ای سخت ظریف است یعنی این همه نانوایی و سیادت و رایت‌داری و پیشوایی نصیبه خلایق است از من که «وما ارسلناک الارحمه للعالمین» پس این همه محل تفاخر ایشان است که چون من سروری و پیشوایی و شفیعی و مقتدایی و دلیلی و رهنمایی دارند.

Аммо ончи насиба манаст дар бенасибӣасту коми ман дар нокомӣу муроди ман дар ноМуродӣ ва ҳастӣ ман дар нестӣ ва тавонгарӣу фахри ман дар фақраст « алФқри фахрӣ » ин заъиф мегуяд :

اما آنچ نصیبه من است در بی‌نصیبی است و کام من در ناکامی و مراد من در نامرادی و هستی من در نیستی و توانگری و فخر من در فقرست «الفقر فخری» این ضعیف میگوید:

эй Муҳамади ин чаҳ сараст ки тафохури бпишўоиӣу сарварии анбиёи нмикнӣу бФқр фахр мекунӣ зеро ки роҳҳо бар ишқ ва муҳаббатаст ва ин роҳи бнистӣ тавон рафту пишўоӣӣу сарварӣу набувват ҳама ҳастӣаст . байт

ای محمد این چه سر است که تفاخر بپیشوایی و سروری انبیا نمیکنی و بفقر فخر میکنی زیرا که راه‌ها بر عشق و محبت است و این راه بنیستی توان رفت و پیشوائی و سروری و نبوت همه هستی است. بیت

Ҷамоати куффори лабу дандони хоҷаи алайҳи ассаломи бснг ибтило мешикастанд хост то бдъои дандонии бадишони намояд ҳануз лаби нҷнбонидаҳ буд ки харсанги хитоб « лӣси лаки ман аломршӣ » дар поиш андохтанд . Аҷаб корӣаст ! боНӯҳи азин муомила ҳеҷ нарафта буд мегуфт « раби лотзри алии аларзи ман алкоФрини дёро » . Дар ҳоли тӯфони баҳамаи ҷаҳон бар овараду ҷумларо ҳалок кард . Ореи Нӯҳи мазҳари сифати қаҳр буд роҳ хеш мерафт « қул кули иъмли алии шои колта » Муҳамади алайҳи ассаломи мазҳари сифати лутфу муҳаббат буд роҳ ӯ риояти ҳақи насиба дигаронаст баъд аз онк санг мезаданд хоҷа мегуфт « аллоҳами аҳади қавмии Фонҳми лоиълмўн » .

جماعت کفار لب و دندان خواجه علیه السلام بسنگ ابتلا میشکستند خواست تا بدعا دندانی بدیشان نماید هنوز لب نجنبانیده بود که خرسنگ خطاب «لیس لک من الامرشی» در پایش انداختند. عجب کاری است! بانوح ازین معامله هیچ نرفته بود میگفت «رب لاتذر علی الارض من الکافرین دیارا». در حال طوفان بهمه جهان‌ بر آورد و جمله را هلاک کرد. آری نوح مظهر صفت قهر بود راه خویش میرفت «قل کل یعمل علی شا کلته‌» محمد علیه السلام مظهر صفت لطف و محبت بود راه او رعایت حق نصیبه دیگران است بعد از آنک سنگ میزدند خواجه میگفت «اللهم اهد قومی فانهم لایعلمون».

Ин чаҳ тасарруф буд ? хоҷаро роҳ кам задану нестӣ дар пеш мениҳоданд тоҳстӣ дар нестӣ бозад . байт

این چه تصرف بود؟ خواجه را راه کم زدن و نیستی در پیش می‌نهادند تاهستی در نیستی بازد. بیت

Ки бо вуҷӯд ҳастӣ маҷозӣ аз вуҷӯд ҳастӣ ҳақиқии бархӯрдорӣ бкмол натавон ёфт ало бидон миқдор ки базл ҳастӣ маҷозӣ кунӣ дар роҳ ҳастӣ ҳақиқӣ .

که با وجود هستی مجازی از وجود هستی حقیقی برخورداری بکمال نتوان یافت الا بدان مقدار که بذل هستی مجازی کنی در راه هستی حقیقی.

Ҳизумро аз оташ бар хўрдорӣ бавуҷуд ҳастӣ ҳизумӣ тавонад буд влкн бақадр онк аз ҳастӣ ҳизумӣ фидоӣ ҳастӣ оташӣ мекунад бархӯрдории бкмол вақте ёбад ки ҷумлагӣ ҳастӣ ҳизумии фидоӣ оташӣ кунад то ҳизуми касифи зулмонеи суфлои оташи латифи нӯронӣ алавӣ гардад ва то аз ҳастӣ ҳизуми чизе боқӣ монад ҳануз дӯдӣ мекунад . Он дӯд чист ? талаб оташ мекунад ки ҳизуми завқи оташ боз ёфтааст бҳизмии хеши розӣ нмишўд мехоҳад ҳамаи вуҷӯд оташ гардад . Байт .

هیزم را از آتش بر خورداری بوجود هستی هیزمی تواند بود ولکن بقدر آنک از هستی هیزمی فدای هستی آتشی میکند برخورداری بکمال وقتی یابد که جملگی هستی هیزمی فدای آتشی کند تا هیزم کثیف ظلمانی سفلی آتش لطیف نورانی علوی گردد و تا از هستی هیزم چیزی باقی ماند هنوز دودی میکند. آن دود چیست؟ طلب آتش میکند که هیزم ذوق آتش باز یافته است بهیزمی‌ خویش راضی نمیشود میخواهد همه وجود آتش گردد. بیت.

Пас дарин ҳол ҳар оташ ки ҳизум ёбад ӯро аз баҳр худ ёбад чизе бадӣгарон натавон дод . байт

پس درین حال هر آتش که هیزم یابد اورا از بهر خود یابد چیزی بدیگران نتوان داد. بیت

Ва чун ҳизуми тамоми фидои оташи гашти баъди азин вуҷӯди хеш ва ҳар оташ ки ёбад аз баҳри вуҷӯди ҳизумҳои дигар хоҳад .

و چون هیزم تمام فدای آتش گشت بعد ازین وجود خویش و هر آتش که یابد از بهر وجود هیزمهای دیگر خواهد.

Ин сиррӣ бузургаст . Сдў бист ваанд ҳазор нуқтаи набуввати ҳизуми вуҷӯди башариро фидои оташи муҳаббату таҷаллии сифот ҳақ карда буданд валикин аз ҳар касе нимсўхтаҳ эй бозмонда буд то фардои қиёмат азишон дӯди нафасии нафасӣ бар меояд .

این سری بزرگ است. صدو بیست واند هزار نقطه نبوت هیزم وجود بشری را فدای آتش محبت و تجلی صفات حق کرده بودند ولیکن از هر کسی نیمسوخته‌ای بازمانده بود تا فردای قیامت ازیشان دود نفسی نفسی بر میآید.

Аммо Муҳамади алайҳи ассаломи парвонаи сифат бар шамъи ҷалоли аҳадяти ҳамагии вуҷӯди дрбохтаҳ буду ҷумлагии вуҷӯди Маҳмадиро фидои зи ?фонаи оташи муҳаббати шамъи ҷалоли аҳадяти сохтаи лоҷарами умматӣ умматӣ мезанаду забонаи шамъи ҷалоли аҳадяти забон ӯ шудау боҷумлагии фарзандони одам дар инқитоъ насаб мегуфт « мокони Муҳамади абои аҳади ман рҷолкми влкни расӯли аллоҳу хотами алнбин » ин заъифи рости байт .

اما محمد علیه‌السلام پروانه صفت بر شمع جلال احدیت همگی وجود درباخته بود و جملگی وجود محمدی را فدای ز فانه آتش محبت شمع جلال احدیت ساخته لاجرم امتی امتی میزند و زبانه شمع جلال احدیت زبان او شده و باجملگی فرزندان آدم در انقطاع نسب میگفت «ماکان محمد ابا احد من رجالکم ولکن رسول‌الله و خاتم النبین» این ضعیف راست بیت.

Онки шунӯдае ки Муҳамадро алайҳи ассалом соя набӯд азинҷост ки ӯ ҳамаи нур шуда буд ки « ё аиҳо анноси қдҷоءкми нури ман рбкм »у нурро соя набошад чун хоҷаи алайҳи ассалом аз сояи хеш халос ёфта буд ҳамаи олам дар паноҳи нур ӯ грихтндд ки « одам ва ман ду на таҳти лўоӣии явми алқимаҳу лоФхр » . Нури Маҳмадии худ аввали сари ҳади вуҷӯди гирифта буд ки « аввали мо халқи аллоҳи нурӣ » акнӯн сари ҳад абад бигирифт ки « лонбии баъдӣ » .

آنک شنوده‌ای که محمد را علیه السلام سایه نبود ازینجاست که او همه نور شده بود که «یا ایها الناس قدجاءکم نور من ربکم» و نور را سایه نباشد چون خواجه علیه‌السلام از سایه خویش خلاص یافته‌ بود همه عالم در پناه نور او گریختندد که «آدم و من دو نه تحت لوائی یوم القیمه و لافخر». نور محمدی خود اول سر حد وجود گرفته بود که «اول ما خلق الله نوری» اکنون سر حد ابد بگرفت که «لانبی بعدی».

Баъди азин ки офтоби давлати Маҳмадӣ тулӯъ кард ситорагони вилояти анбиёи рахт бар гирифтанд ояти шаби адёни дигари мансӯхи гашт зеро ки оят « молики явми аддӣн » омад бурузи инро чароғӣ менабояд « азотлъи алсбоҳи астғнии ани алмсбоҳ » . Бечораи он нобӣно ки бо вуҷӯди ин ҳамаи нур аз равшаноӣ маҳрӯмаст . байт

بعد ازین که آفتاب دولت محمدی طلوع کرد ستارگان ولایت انبیا رخت بر گرفتند آیت شب ادیان دیگر منسوخ گشت زیرا که آیت «مالک یوم الدین» آمد بروز این را چراغی می‌نباید «اذاطلع الصباح استغنی عن المصباح». بیچاره آن نابینا که با وجود این همه نور از روشنایی محروم است.بیت

Агарчӣ офтоби сӯрати ман бмғрб « кули нафаси зоиқаи аламут » Фрўшўд аммо офтоби давлати дайни ман то мунқаризи олами бавоситаи уламои дайнпарвар ҳақи густари боқии монда ки « лоязоли тайифаи ман қоимин алӣ алҳақ » баъди азин бонбё чаҳ ҳоҷат ки ҳар як аз ани уламои бмсобт пиғмбрсӣанд ки « уламои умматии конбё банӣ Исроил » .

اگرچه آفتاب صورت من بمغرب «کل نفس ذائقه الموت» فروشود اما آفتاب دولت دین من تا منقرض عالم بواسطه علمای دین پرور حق گستر باقی مانده که «لایزال طایفه من قائمین علی‌ الحق» بعد ازین بانبیا چه حاجت که هر یک از ان علما بمثابت پیغمبرثی اند که «علما امتی کانبیا بنی‌اسرائیل».

Дайнро зоҳирӣасту ботинии зоҳири дайни бавоситаи илми уламои муттақе маҳфӯз мемонаду ботини дайни бавоситаи машойихи роҳи рафтаи роҳбар мулӯк мемонад ки « ашшайхи фии қавмаи колнбии фии уммата »у худованди таъолӣ дар змти карами хеши муҳофизати дайни бавоситаи ин ҳар ду тайифа воҷиб гардонид ки « анои нҳни нзлнои аззикру анои ?лаи лҳоФзўн » .

دین را ظاهری است و باطنی ظاهر دین بواسطه علم علمای متقی محفوظ میماند و باطن دین بواسطه مشایخ راه رفته راهبر ملوک میماند که «الشیخ فی قومه کالنبی فی‌امته» و خداوند تعالی در ذمت کرم خویش محافظت دین بواسطه این هر دو طایفه واجب گردانید که «انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون».