Қоли аллоҳи таъолӣ : « ани фии злки лзкрии лмни кони ?лаи қалб ӯ алқии алсмъу ҳўи шаҳид » .

قال الله تعالی: «ان فی ذلک لذکری لمن کان له قلب او القی السمع و هو شهید».

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « ани фии ҷасади ибни одами лмзғаҳи азои сулҳи сулҳати баҳои соири алҷсду азои Фсдти Фсди баҳои соири алҷсди алоу ҳаии алқлб » .

و قال النبی صلی الله علیه‌و سلم: «ان فی جسد ابن آدم لمضغه اذا صلح صلحت بها سایر الجسد و اذا فسدت فسد بها سایر الجسد الا و هی القلب».

Бдонки дили дртни одамии бмсобт аршаст ҷаҳонро ва чунонк арши маҳали зуҳӯри устувои сифат раҳмонятаст дар олами куброи дили маҳали зуҳӯри устувоӣ рӯҳониятаст дар олами суғро . Аммо фарқ онаст ки аршро бар зуҳӯри устувои сифати раҳмонят шуъӯр нест ва қобил нест то маҳали зуҳӯри астўоءи сифот дигар гардаду дилро шуъӯр падед ояду қобил тараққӣ бошад .

بدانک دل درتن آدمی بمثابت عرش است جهان را و چنانک عرش محل ظهور استوای صفت رحمانیت است در عالم کبری دل محل ظهور استوای روحانیت است در عالم صغری. اما فرق آن است که عرش را بر ظهور استوای صفت رحمانیت شعور نیست و قابل نیست تا محل ظهور استواء صفات دیگر گردد و دل را شعور پدید آید و قابل ترقی باشد.

Ва ихтисоси арши бзҳўри устувои сифати раҳмонят аз анҷост ки арши ниҳояти олам аҷсом омад ва ӯ баситӣаст ки як рӯй ӯ дар олам малакӯтаст ва як рӯй ӯ дар олами аҷсому мадади файзи ҳақи таъолӣ ки бъолм аҷсом мерасад аз сифат раҳмонятаст азинҷо гӯйанд « ёрҳмни алднё » ки аз сифати раҳмоняти умуми халқро бархӯрдорӣаст ошноу бегонароу ҳайвону ҷамодро .

و اختصاص عرش بظهور استوای صفت رحمانیت از انجاست که عرش نهایت عالم اجسام آمد و او بسیطی است که یک روی او در عالم ملکوت است و یک روی او در عالم اجسام و مدد فیض حق تعالی که بعالم اجسام میرسد از صفت رحمانیت است ازینجا گویند«یارحمن الدنیا» که از صفت رحمانیت عموم خلق را برخورداری است آشنا و بیگانه را و حیوان و جماد را.

Ва гуфтаанд : рҳмни исмӣ хосасту сифатии ому раҳими исмӣ омасту сифатии хос чунонк исми рҳмни ҳеҷ касро натавон гуфт алои ҳақроу ҷумлаи мавҷӯдотро аз сифати раҳмонят бархӯрдорӣаст ки « ани кули ман фии алсмўоту аларзи алои отии арҳмни ъбдо »у рҳмн бар сиғт феълонаст ки маболиғатро буду босами раҳимии ҳамаи касро тавон хондан ки исмӣ омаст аммо аз сифати раҳимии ҷузи аҳли раҳматро бар хўрдорӣ набӯд ки « ани раҳмаи аллоҳи қариби ман алмҳснин » .

و گفته‌اند: رحمن اسمی خاص است و صفتی عام و رحیم اسمی عام است و صفتی خاص چنانک اسم رحمن هیچ کس را نتوان گفت الا حق را و جمله موجودات را از صفت رحمانیت برخورداری است که «ان کل من فی‌السموات و الارض الا آتی ارحمن عبدا» و رحمن بر صیغت فعلان است که مبالغت را بود و باسم رحیمی همه کس را توان خواندن که اسمی عام است اما از صفت رحیمی جز اهل رحمت را بر خورداری نبود که «ان رحمه الله قریب من المحسنین».

Ва чун асарӣ аз файзи сифати раҳмонии бъолм аҷсом хоҳад расед аввали ҷисмӣ ки қобили он файз буд арш бошад зеро ки « ақрби алоҷсоми илои алмлкўт » ӯст ки як рӯй дар олам малакӯт дорад аз ан рӯй қобили файз ҳақ шавад ва он файзро мқсми ҳам арш буд зирокаҳ аз арши бҷмлгии ҷисмонӣот маҷорӣаст пайваста ки мадади файз азон маҷории баҳри ҷинс аз ҷисмонӣот мерасад бақадр истеъдоди он чиз ва ин файзон бар давомаст ки вуҷӯд коинот бидон мадади қоим ва боқӣ метавонад буд агар як турфаи алъайни он мадад мунқатиъ шавад ҳеҷ чизро вуҷӯд намонад сар « кули шайъи ҳолки алои виҷҳа » инаст ва чун ъри ши истеъдоди қабули мадади файзи сифат раҳмонӣ дошт ин ташриф ёфт ки « арҳмни алии алърши астўӣ »у арши азин давлат бехабар .

و چون اثری از فیض صفت رحمانی بعالم اجسام خواهد رسید اول جسمی که قابل آن فیض بود عرش باشد زیرا که «اقرب الاجسام الی الملکوت» اوست که یک روی در عالم ملکوت دارد از ان روی قابل فیض حق شود و آن فیض را مقسم هم عرش بود زیراکه از عرش بجملگی جسمانیات مجاری است پیوسته که مدد فیض ازان مجاری بهر جنس از جسمانیات میرسد بقدر استعداد آن چیز و این فیضان بر دوام است که وجود کاینات بدان مدد قایم و باقی می‌تواند بود اگر یک طرفه العین آن مدد منقطع شود هیچ چیز را وجود نماند سر «کل شی هالک الا وجهه» این است و چون عر ش استعداد قبول مدد فیض صفت رحمانی داشت این تشریف یافت که «ارحمن علی العرش استوی» و عرش ازین دولت بی‌خبر.

Ҳамчунин дили одамиро як рӯй дар олам рӯҳониятаст ва як рӯй дар олами қолабу дилро азин ваҷҳ қалб хонанд ки дар қалби ду олами ҷисмонӣ ва рӯҳонӣаст тоҳри мадади файз ки аз рӯҳи мистонди дили мқсми он файз буд ва аз дили баҳри узвии урӯқии борӣк пайвастааст ки он урӯқи муҷрии файз рӯҳаст баҳри узви пас ҳар файз ки бадал расад дил қисмат кунаду баҳри узв насибӣ фиристад муносиби он узв ва агар як лаҳзаи мадади он файз мунқатиъ шавад аз дили қолаб аз кор форуманду ҳаёт мунқатиъ шавад вогари мадади он аз як узв мунқатиъ шавад бсбби садае ки дар урӯқ ки маҷорӣ файзаст падед ояд он узв аз ҳаракат форуманд ва мафлуҷ шавад .

همچنین دل آدمی را یک روی در عالم روحانیت است و یک روی در عالم قالب و دل را ازین وجه قلب خوانند که در قلب دو عالم جسمانی و روحانی است تاهر مدد فیض که از روح میستاند دل مقسم آن فیض بود و از دل بهر عضوی عروقی باریک پیوسته است که آن عروق مجری فیض روح است بهر عضو پس هر فیض که بدل رسد دل قسمت کند و بهر عضو نصیبی فرستد مناسب آن عضو و اگر یک لحظه مدد آن فیض منقطع شود از دل قالب از کار فروماند و حیات منقطع شود واگر مدد آن از یک عضو منقطع شود بسبب سده‌ای که در عروق که مجاری فیض است پدید آید آن عضو از حرکت فروماند و مفلوج شود.

Пас маълум шуд ки дил дар олами суғрои бмсобт аршаст дар олами куброи валикини дилро хосиятӣасту шарқӣ ки аршро нест ва он онаст ки дилро дар қабули файзони файзи рӯҳи шуъӯр бар он ҳасту аршро шуъӯр нест зироки файзи рӯҳи бадал бсФт мерасаду сифати рӯҳи дилро ҳаёту илм ва ақл мебахшад то дили мадрак он мешавад ҳамчунонк нури офтоб ки сифат ӯст файзон кунад дар хонае он хона аз файзони нури офтоб мунаввар шавад ва дар хонаи нурӣ зоҳир гардад хона мавсуф шавад бсФти офтоб дар нӯронӣат аммо файзи сифати раҳмоняти аршро бФъл ва қудрат мерасад на бсФти лоҷарами арш боқӣ мемонад ва аз он асари феълу қудрат бмўҷўдот мерасад ҳама боқӣ мемонанд валикин даришон ҳаёти падеди нмиоиду илму маърифат ки сифат ҳақаст ҳамчунонк офтоб бар кӯҳи бсФти нӯронӣат файзон мекунад кӯҳи мавсуфи бсФти нӯронӣат офтоб мешавад аммо блълу ақиқ ки дрондрўн маъданаст бФълу таъси файзон мекунад лаълу ақиқи мавсуфи нмишўди бсФти нӯронӣати офтоби валикини босри феъли офтоб мунфаил мегардад бсФти лаълӣу ақиқӣ .

پس معلوم شد که دل در عالم صغری بمثابت عرش است در عالم کبری ولیکن دل را خاصیتی است و شرقی که عرش را نیست و آن آن است که دل را در قبول فیضان فیض روح شعور بر آن هست و عرش را شعور نیست زیراک فیض روح بدل بصفت میرسد و صفت روح دل را حیات و علم و عقل میبخشد تا دل مدرک آن میشود همچنانک نور‌ آفتاب که صفت اوست فیضان کند در خانه‌ای آن خانه از فیضان نور آفتاب منور شود و در خانه نوری ظاهر گردد خانه موصوف شود بصفت آفتاب در نورانیت اما فیض صفت رحمانیت عرش را بفعل و قدرت میرسد نه بصفت لاجرم عرش باقی میماند و از آن اثر فعل و قدرت بموجودات میرسد همه باقی میمانند ولیکن دریشان حیات پدید نمیآید و علم و معرفت که صفت حق است همچنانک آفتاب بر کوه بصفت نورانیت فیضان میکند کوه موصوف بصفت نورانیت آفتاب میشود اما بلعل و عقیق که دراندرون معدن است بفعل و تاثیر فیضان می‌کند لعل و عقیق موصوف نمیشود بصفت نورانیت آفتاب ولیکن باثر فعل آفتاب منفعل میگردد بصفت لعلی و عقیقی.

Дигари онки дилро истеъдод он ҳаст ки чун тасфия ёбад бар қонӯни тариқат чунонк маҳали устувои сифати рӯҳоният буд маҳали устувои сифат раҳмонят гардад ва чун дар парваришу тасфияу тавваҷуҳ бкмол расад маҳали зуҳӯри таҷаллии ҷумлагии сифот алуҳият гардад бо онки ҷумлаи коинот аз аршу ғайри он дар муқобилаи партави таҷаллии нурӣ аз анвори сифатӣ аз сифоти ҳақ натавонад омад онҷо ки таҷаллии бкўаҳ тавр раседу кӯҳи пора пора шуд .

دیگر آنک دل را استعداد آن هست که چون تصفیه یابد بر قانون طریقت چنانک محل استوای صفت روحانیت بود محل استوای صفت رحمانیت گردد و چون در پرورش و تصفیه و توجه بکمال رسد محل ظهور تجلی جملگی صفات الوهیت گردد با آنک جمله کاینات از عرش و غیر آن در مقابله پرتو تجلی نوری از انوار صفتی از صفات حق نتواند آمد آنجا که تجلی بکوه طور رسید و کوه پاره پاره شد.

Аз хоҷаи алайҳи алслўаҳи вассалом нақласт ки сари ангушти кҳинаҳ берун карду сари ангушти мҳинаҳ бар нимаи он ниҳод ва гуфт : бад-ӣни миқдори нури ҳақ таҷаллӣ карда буд ки кӯҳи чунон пора пора шуд яъне бақадр ним сарангушти кҳинаҳ .

از خواجه علیه‌الصلوه والسلام نقل است که سر انگشت کهینه بیرون کرد و سر انگشت مهینه بر نیمه آن نهاد و گفت: بدین مقدار نور حق تجلی کرده بود که کوه چنان پاره پاره شد یعنی بقدر نیم سرانگشت کهینه.

Ва баъзе бандагон бошанд ҳақи таъолиро ки чун дили эшон тасфия ва тарбият ёбад дар мтобъти Сайиди аввалин ва охирину бкмол дилӣ расад дар шбонрўзии чандини Крети дарёҳои анвори сифоти ҷамолу ҷалоли ҳақи ъзу ъло бар дили эшон таҷаллӣ кунаду таҳаммул он кунанд бтўФиқи илоҳӣ .

و بعضی بندگان باشند حق تعالی را که چون دل ایشان تصفیه و تربیت یابد در متابعت سید اولین و آخرین و بکمال دلی رسد در شبانروزی چندین کرت دریاهای انوار صفات جمال و جلال حق عز و علا بر دل ایشان تجلی کند و تحمل آن کنند بتوفیق الهی.

Аммо анк дил чисту тасфияи дил дар чисту тарбият ӯ бчисту дил чун бкмол дилӣ расад ?

اما انک دل چیست و تصفیه دل در چیست و تربیت او بچیست و دل چون بکمال دلی رسد؟

Бдонки дилро сӯратӣаст ва он онаст ки хоҷаи алайҳи ассаломи онро мзғаҳ хонд яъне гӯшти порае ки ҷумла хилоиқ роҳаст вҳиўонотро ҳаст гӯшти пораи санавбарӣ дар ҷониби паҳлавии чап аз зери сина ва он гӯшти пораро ҷонӣаст рӯҳонӣ ки дили ҳайвонотро нест дили одамии рост . Валикини ҷонро дар мақоми сафо аз нури муҳаббати дилӣ дигар ҳаст ки он дил ҳар одамеро нест . Чунонк фармуд « ани фии злки лзкрии лмни кони ?лаи қалб » яъне онкасро ки дил бошад ӯро бо худоӣ инс бошад . Ҳар касеро дили исботи нафармуди дил ҳақиқӣ мехоҳад ки мо онро дили ҷону дили михўоним . Чунонк гуфтаанд . байт

بدانک دل را صورتی است و آن آن است که خواجه علیه‌السلام آن را مضغه خواند یعنی گوشت پاره‌ای که جمله خلایق راهست وحیوانات را هست گوشت پاره صنوبری در جانب پهلوی چپ از زیر سینه و آن گوشت پاره را جانی است روحانی که دل حیوانات را نیست دل آدمی راست. ولیکن جان را در مقام صفا از نور محبت دلی دیگر هست که آن دل هر آدمیی را نیست. چنانک فرمود «ان فی ذلک لذکری لمن کان له قلب» یعنی آنکس را که دل باشد او را با خدای انس باشد. هر کسی را دل اثبات نفرمود دل حقیقی میخواهد که ما آن را دل جان و دل میخوانیم. چنانک گفته‌اند. بیت

Ва дилро салоҳӣ ва фасодӣ ҳаст салоҳи дил дар сафоӣ ӯсту фасод ӯ дар кудурат ӯу сафои дил дар саломати ҳавос ӯ ҳасту кудурати дил дар беморӣ ӯу халали ҳавос ӯ . Зироки дилро панҷ ҳосаҳаст чунонк қолабро панҷ ҳосаҳасту салоҳи қолаб дар саломат ҳавос ӯст ки ҷумлагии олами шаҳодатро бидон панҷ ҳис идрок мекунад . Ҳамчунин дилро панҷ ҳис ҳаст ки чун он бсломтаст ҷумлагии олами ғайбро аз малакӯтӣот ва рӯҳонӣот бидон идрок мекунад чунонк дилро чашмӣаст ки мушоҳидот ғайбӣ бидон бинад ва гӯшӣаст ки астмоءи каломи аҳли ғайбати калом ҳақ бидон кунад ва машомӣ дорад ки рўоиҳ ғайбӣ бидон шунӯд ва комӣ дорад ки завқи муҳаббату ҳаловати имону таъм ирфон бидон ёбад . Ва ҳамчунонк ҳиси ламси қолабро дар ҳама аъзост то бҷмлаҳи аъзо аз малмӯсот нафъ мегирад дилро ақл бидон мсобтаст то бҷмлгии дили бавоситаи ақл аз кули маъқӯлот нафъ меёбад .

و دل را صلاحی و فسادی هست صلاح دل در صفای اوست و فساد او در کدورت او و صفای دل در سلامت حواس او هست و کدورت دل در بیماری او و خلل حواس او. زیراک دل را پنج حاسه است چنانک قالب را پنج حاسه است و صلاح قالب در سلامت حواس اوست که جملگی عالم شهادت را بدان پنج حس ادراک میکند. همچنین دل را پنج حس هست که چون آن بسلامت است جملگی عالم غیب را از ملکوتیات و روحانیات بدان ادراک میکند چنانک دل را چشمی است که مشاهدات غیبی بدان بیند و گوشی است که استماء کلام اهل غیبت کلام حق بدان کند و مشامی دارد که روایح غیبی بدان شنود و کامی دارد که ذوق محبت و حلاوت ایمان و طعم عرفان بدان یابد. و همچنانک حس لمس قالب را در همه اعضاست تا بجمله اعضا از ملموسات نفع میگیرد دل را عقل بدان مثابت است تا بجملگی دل بواسطه عقل از کل معقولات نفع می‌یابد.

Ҳар киро ин ҳавоси дили бсломт (аст салоҳи дил ӯ наҷоти тан ӯ ҳосиласт ва ҳар крои ин ҳавоси дили бсломт ) нест фасоди дил ӯу ҳалоки ҷумлаи тан ӯ дар онаст . Чунонк хоҷаи алайҳ ассалом фармуд « ани фии ҷасади ибни одами лмзғаҳи азои сулҳати сулҳи баҳои соири алҷсду азои Фсдти Фсди баҳои соири алҷсди алоу ҳаии алқлб » . Ва ҳақи таъолӣ дар қуръони ҳамин маънии миФрмоид ки ҳар киро ҳавоси дил саломатаст наҷоту дараҷот ӯро ҳосиласт « алои ман ?утии аллоҳи бқлби салим » . Ва ҳар киро дар ҳавоси дил халалӣ ҳаст ӯро аз баҳри дӯзах офарӣдаанд .

هر که را این حواس دل بسلامت (است صلاح دل او نجات تن او حاصل است و هر کرا این حواس دل بسلامت) نیست فساد دل او و هلاک جمله تن او در آن است. چنانک خواجه علیه‌السلام فرمود «ان فی جسد ابن آدم لمضغه اذا صلحت صلح بها سایر الجسد و اذا فسدت فسد بها سایر الجسد الا و هی القلب». و حق تعالی در قرآن همین معنی میفرماید که هر که را حواس دل سلامت است نجات و درجات او را حاصل است «الا من اتی‌الله بقلب سلیم». و هر که را در حواس دل خللی هست او را از بهر دوزخ آفریده‌اند.

«у лақади зронои лҷҳнми ксирои ман алҷну алонси ?лаами қулӯби лои иФқҳўн баов ?лаами аъини лои ибсрўни баҳоу ?лаами озони лоисмъўни баҳо » . Ва ҷое дигари миФрмоид « сами бкми ъмии фаҳми лоиъқлўн »у миФрмоид « ?фонҳо лои тъмии алобсору локини тъмии улқулуби алтии фии алсдўр » ва азин маъонӣ дар қуръон бисёраст .

«و لقد ذرانا لجهنم کثیرا من الجن و الانس لهم قلوب لا یفقهون بهاو لهم اعین لا یبصرون بها و لهم آذان لایسمعون بها». و جایی دیگر میفرماید «صم بکم عمی فهم لایعقلون» و میفرماید «فانها لا تعمی الابصار و لکن تعمی القلوب التی فی الصدور» و ازین معانی در قرآن بسیارست.

Пас тасфияи дил дар саломат ҳавос ӯсту тарбияти дил дар тавваҷуҳ ӯ бҳзрти алуҳияту тбро аз мосўои ҳақ . Байт .

پس تصفیه دل در سلامت حواس اوست و تربیت دل در توجه او بحضرت الوهیت و تبرا از ماسوای حق. بیت.

Чунонк иброҳӣми алайҳи ассаломи бмосўоӣ ҳақ нагирист худро бемор хонд « Фнзри назараи фии алнҷўми Фқоли ании сқим » ва чун аз он бемории шифо аз ҳақ ёфт ки « возои маразати Фҳўи ишФин » тавваҷуҳи бҳзрт ҳақ кард ва аз мосўои ҳақ мтбрӣ шуд гуфт « ании барии ммои тшркўни ании ваҷҳату ҷҳии ллзии Фитри алсмўоту аларз » .

چنانک ابراهیم علیه‌السلام بماسوای حق نگریست خود را بیمار خواند «فنظر نظره فی‌النجوم فقال انی سقیم» و چون از آن بیماری شفا از حق یافت که «واذا مرضت فهو یشفین» توجه بحضرت حق کرد و از ماسوای حق متبری شد گفت «انی بری مما تشرکون انی وجهت و جهی للذی فطر السموات و الارض».

Ва дигари бдонки дилро атвор мухталифаст ва дар ҳар таври аҷоиб бисёру маъонии бишмор таъбияаст ки кутуб бисёр бшрҳи он вафо накунад . Хоҷаи эмоми Муҳамади Ғаззолии қудси аллоҳи рӯҳаи як муҷаллади китоб дар аҷоиби алқлб сохтааст ва ҳануз ъушрӣ аз аъшор он нагуфтааст аммо ӣнҷо аз ҳар чизеи рамзӣ мухтасар гуфта ояд ани шоаллоҳ .

و دیگر بدانک دل را اطوار مختلف است و در هر طور عجایب بسیار و معانی بیشمار تعبیه است که کتب بسیار بشرح آن وفا نکند. خواجه امام محمد غزالی قدس‌الله روحه یک مجلد کتاب در عجایب القلب ساخته است و هنوز عشری از اعشار آن نگفته است اما اینجا از هر چیزی رمزی مختصر گفته‌ آید ان‌شاءالله.

Бдонки дил бар мисол осмонаст дар одамӣу тан бар мисоли замини зироки хуршеди рӯҳ аз осмони дил бар замини қолаби митобд ва онро бнўри ҳаёт мунаввар медорад . Ва ҳамчунонк заминро ҳафт иқлӣмасту осмонро ҳафт табақаи қолабро ҳафт узвасту дилро ҳафт таври бмсобти ҳафт тибқи осмон ки « вқди хлқкми атўоро » ва чунонк ҳар иқлӣм аз замини хосиятӣ дигар дораду азон навъе аҷноси хезад ки дар дигар ақолим набошад ҳар узвӣ аз одамии хосиятӣ дигар дорад ва навъе феъли азуи хезад ки аз дигар узв нахезад . Чунонк аз чашми бенаии хезад ва аз гӯши шунавоӣ ва аз забон гуёе ва аз дасти гироӣ ва аз пои равое ки ҳар як кори он дигар натавонад кард .

بدانک دل بر مثال آسمان است در آدمی و تن بر مثال زمین زیراک خورشید روح از آسمان دل بر زمین قالب میتابد و آن را بنور حیات منور میدارد. و همچنانک زمین را هفت اقلیم است و آسمان را هفت طبقه قالب را هفت عضو است و دل را هفت‌طور بمثابت هفت طبق آسمان که «وقد خلقکم اطوارا» و چنانک هر اقلیم از زمین خاصیتی دیگر دارد و ازآن نوعی اجناس خیزد که در دیگر اقالیم نباشد هر عضوی از آدمی خاصیتی دیگر دارد و نوعی فعل ازو خیزد که از دیگر عضو نخیزد. چنانک از چشم بینایی خیزد و از گوش شنوایی و از زبان گویایی و از دست گیرایی و از پای روایی که هر یک کار آن دیگر نتواند کرد.

Ва ҳамчунонк ҳар табақа аз осмони маҳал кавкабӣаст сайёра то ҳафт осмони маҳали ҳафт кавкаб сайёрааст ҳар тавр аз атвори дили маъдан гавҳарӣ дигараст ки « анноси маодини кмъодни алзҳби волФзаҳ » .

و همچنانک هر طبقه از آسمان محل کوکبی است سیاره تا هفت آسمان محل هفت کوکب سیاره است هر طور از اطوار دل معدن گوهری دیگرست که «الناس معادن کمعادن الذهب والفضه».

Таври аввалро садр гӯйанд ва он маъдани гавҳар исломаст ки « аФмни шарҳи аллоҳи садраи ллосломи Фҳўи алии нури ман раба » . Ва ҳар вақт ки аз нури ислом маҳрӯм монад маъдан зулмат куфраст « влкни ман шарҳи болкФри садро »у маҳали всоўси шайтону тсўил нафасаст ки « иўсўси фии судӯри аннос » ӯ аз дили маҳали всоўси шайтону тсўили нафаси садр беш нест ва он пӯст диласт дар андаруни дили инҳоро роҳ нест зеро ки дили хазона ҳақасту осмон сифатаст инҳоро бар анҷо роҳ набошад ки « вҳФзноҳо ман кули шайтони раҷим » .

طور اول را صدر گویند و آن معدن گوهر اسلام است که «افمن شرح الله صدره للاسلام فهو علی نور من ربه». و هر وقت که از نور اسلام محروم ماند معدن ظلمت کفرست «ولکن من شرح بالکفر صدرا» و محل وساوس شیطان و تسویل نفس است که «یوسوس فی‌صدور الناس» او از دل محل وساوس شیطان و تسویل نفس صدر بیش نیست و آن پوست دل است در اندرون دل اینها را راه نیست زیرا که دل خزانه حق است و آسمان صفت است اینها را بر انجا راه نباشد که «وحفظنا ها من کل شیطان رجیم».

Ва таври дувумро аз дил қалб хонанд ва он маъдан имонаст ки « кутуби фии қлўбҳми алоямон »у маҳали нур ақласт ки « Фткўни ?лаами қулӯби иъқлўни баҳо »у маҳал бенаӣаст ки « ?фонҳо лотъмии алобсори влкни тъмии улқулуби алтии фии алсдўр »

و طور دوم را از دل قلب خوانند و آن معدن ایمان است که «کتب فی قلوبهم الایمان» و محل نور عقل است که «فتکون لهم قلوب یعقلون بها» و محل بینایی است که «فانها لاتعمی الابصار ولکن تعمی القلوب التی فی‌الصدور»

Ва таври сим шғоФаст ва он маъдани муҳаббату ишқу шафқат бар халқаст ки « қдшғФҳои ҳбо »у муҳаббати халқ аз шғоФ нагзарад .

و طور سیم شغاف است و آن معدن محبت و عشق و شفقت بر خلق است که «قدشغفها حبا» و محبت خلق از شغاف نگذرد.

Ва таври чаҳорумро фуод гӯйанд ки маъдани мушоҳидау маҳал рӯятаст ки « мо кизби алФўоди мо рой » .

و طور چهارم را فواد گویند که معدن مشاهده و محل رویت است که «ما کذب الفواد ما رای».

Ва таври панҷумро ҳуба алқлб гӯйанд ки маъдани муҳаббати ҳазрат алуҳиятасту хосони рост ки муҳаббати ҳеҷ махлуқро дарав ганҷ нест чунонк мегуяд : байт

و طور پنجم را حبه القلب گویند که معدن محبت حضرت الوهیت است و خاصان راست که محبت هیچ مخلوق را درو گنج نیست چنانک میگوید: بیت

Ва таври шашумро сувидо гӯйанд ва он маъдани мукошифоти ғайбӣу улӯм ладуннӣасту манбаи ҳикмату ганҷинаи хонаи асрори илоҳӣу маҳали илми асмо ки «у илми одами алосмои кулҳо » онаст ва дар ваии анвоъи илм кашф шавад ки млоикаҳ аз он маҳрӯманд . Муаллиф гуяд :

و طور ششم را سویدا گویند و آن معدن مکاشفات غیبی و علوم لدنی است و منبع حکمت و گنجینه خانه اسرار الهی و محل علم اسما که «و علم آدم الاسما کلها» آن است و در وی انواع علم کشف شود که ملایکه از آن محرومند. مولف گوید:

Ва таври ҳафтумро мҳҷаҳ алқлб гӯйанд ва он маъдани зуҳӯри анвори таҷаллӣҳо сифот алуҳиятасту сар « влқди крмно банӣ одам » инаст ки ин навъи каромат бо ҳеҷ навъ аз анвоъ мавҷӯдот накардаанд .

و طور هفتم را مهجه القلب گویند و آن معدن ظهور انوار تجلیها صفات الوهیت است و سر «ولقد کرمنا بنی‌آدم» این است که این نوع کرامت با هیچ نوع از انواع موجودات نکرده‌اند.

Ва тамомии сафои дил дар онаст ки сиҳҳату саломат тамом ёбад ва аз офати мараз « фии қлўбҳми мараз » бакулӣ берун ояду нишони сиҳҳат ӯ онаст ки ин атвор ки бар шимурдем ҳар як баҳақи убудийяти хеши қиёми намоянду бхосити маъонӣ ки дар ӣашон мўдъ махсӯс гирданд бар вифқи фармону тариқи мтобът . Ва ҳар як дар мақоми хеши шарти адаби убудийят риоят кунанд .

و تمامی صفای دل در آن است که صحت و سلامت تمام یابد و از آفت مرض «فی قلوبهم مرض» بکلی بیرون آید و نشان صحت او آن است که این اطوار که بر شمردیم هر یک بحق عبودیت خویش قیام نمایند و بخاصیت معانی که در یشان مودع مخصوص گردند بر وفق فرمان و طریق متابعت. و هر یک در مقام خویش شرط ادب عبودیت رعایت کنند.

Қолабро ки ҳафт узваст бар ҳафт узви саҷда фармӯдаанд ки « амрати ани асҷди алии сабъаи ороб » . Дил низ бар ҳафт таври саҷда воҷибасту саҷда ӯ онаст ки рӯй аз ҳама махлуқот бигардонад ва аз таматтуъоти днёўӣу ухравӣ эъроз кунаду бҳмгии вуҷӯди тавваҷуҳ бҳзрт кунад ва аз ҳақи ҷузи ҳақи ҳеҷ нтлбду бҷмлгии атвори сар бар Утбаи убудийят наад . байт

قالب را که هفت عضو است بر هفت عضو سجده فرموده‌اند که «امرت ان اسجد علی سبعه آراب». دل نیز بر هفت طور سجده واجب است و سجده او آن است که روی از همه مخلوقات بگرداند و از تمتعات دنیاوی و اخروی اعراض کند و بهمگی وجود توجه بحضرت کند و از حق جز حق هیچ نطلبد و بجملگی اطوار سر بر عتبه عبودیت نهد. بیت

Аммо ибтидои дилро туфулиятӣ ҳасту маразӣ бар вай муставлеаст бад-ӣни сифот мавсуф нагардад то бтрбити бҳди балоғат хеш нарасаду шифоу сиҳҳати куллӣ наёбад . Ва тарбияти дили басари шариъат тавон кард ки онро тариқат гӯйанду сиҳҳати дили бавоситаи муолиҷаи бсўобу истеъмоли адвияи тавон ҳосил кард чунонк қонӯни қуръони бшрҳи муолиҷау баёни адвияи он машҳунаст ки « вннзли ман алқуръони моҳўи шифоу раҳмаи ллмўмнин » .

اما ابتدا دل را طفولیتی هست و مرضی بر وی مستولی است بدین صفات موصوف نگردد تا بتربیت بحد بلاغت خویش نرسد و شفا و صحت کلی نیابد. و تربیت دل بسر شریعت توان کرد که آن را طریقت گویند و صحت دل بواسطه معالجه بصواب و استعمال ادویه توان حاصل کرد چنانک قانون قرآن بشرح معالجه و بیان ادویه آن مشحون است که «وننزل من القرآن ماهو شفا و رحمه للمومنین».

Ва атиббои ҳозиқи дилро дар муолиҷаи дил ихтилофотаст ҳар каси бнўъӣ дар муолиҷа шурӯ кардаанд валикини ҳеҷ аз қонӯни қуръони қадам берун наниҳодаанд баъзе дар таҳзибу табдили ахлоқ кӯшидаанду сифатӣ аз сифоти нафсониро ки сифот змимаҳаст бзди он муолиҷа кардаанд то он сифатро ҳамида кунанд . Ки гуфтаанд : « алъалоҷи боздодҳо » .

و اطبای حاذق دل را در معالجه دل اختلافات است هر کس بنوعی در معالجه شروع کرده‌اند ولیکن هیچ از قانون قرآن قدم بیرون ننهاده‌اند بعضی در تهذیب و تبدیل اخلاق کوشیده‌اند و صفتی از صفات نفسانی را که صفات ذمیمه است بضد آن معالجه کرده‌اند تا آن صفت را حمیده کنند. که گفته‌اند: «العلاج باضدادها».

Маслан чун хостаанд ки сифати бухлро ки навъе маразаст азолт кунанду бсҳти саховат мубаддил гардонанд онро ббзлу эсор муолиҷа кардаанду сифати ғазабро бтҳмлу ҳаламу казми ғайз муолиҷа кардаанду сифати ҳирсро бзҳду тарки дунёу таҷреду азлат мубаддил кардаанду сифати шараро бтқлили таому гуруснагӣу сифати шаҳватро бтрки лаззоту касрати муҷоҳидоту риёзот . Ҳамчунин ҳар сифатиро бзди он муолиҷа кардаанд чунонк табиби сӯратии дафъи ҳарорати бшрбтҳоӣ сард кунад ва дафъ баравадат бмъҷўнҳои гарми алии ҳозо .

مثلا چون خواسته‌اند که صفت بخل را که نوعی مرض است ازالت کنند و بصحت سخاوت مبدل گردانند آن را ببذل و ایثار معالجه کرده‌اند و صفت غضب را بتحمل و حلم و کظم غیظ معالجه کرده‌اند و صفت حرص را بزهد و ترک دنیا و تجرید و عزلت مبدل کرده‌اند و صفت شره را بتقلیل طعام و گرسنگی و صفت شهوت را بترک لذات و کثرت مجاهدات و ریاضات. همچنین هر صفتی را بضد آن معالجه کرده‌اند چنانک طبیب صورتی دفع حرارت بشربتهای سرد کند و دفع برودت بمعجونهای گرم علی هذا.

Ва ин тариқии маъқӯл ва муносибаст валикини умрҳо дарин сарф шавад то як сифатро мубаддил кунаду бакулии худ мубаддил нашавад ки ин сифоти зотӣу ҷабалӣ инсонаст « лотбдили лхлқи аллоҳ ва ин сифот ҳар як дар мақоми хеши бамӣ бояд мақсӯди бакулии зоил кардан ин сифот нест .

و این طریقی معقول و مناسب است ولیکن عمرها درین صرف شود تا یک صفت را مبدل کند و بکلی خود مبدل نشود که این صفات ذاتی و جبلی انسان است «لاتبدیل لخلق الله و این صفات هر یک در مقام خویش بمی‌باید مقصود بکلی زایل کردن این صفات نیست.

Фалосифаро аз ӣнҷо ғалат афтод ки умр дар табдили ин сифот сарф карданду мтобъти анбиё воҷиб надоштанд ва пиндоштанд бмҷрди назари ақли ин муолиҷа рост шавад ва надонистанд ки дилро берун аз ақли дигрчаҳи олат буд чунонк бар шимурдем пиндоштанд ҳамаи худ ақласту офати ақли азин сифоти змимаҳ ҳайвонӣаст ва чун он мубаддил шавад бсФоти ҳамидаи мулкии мард бкмол расаду табдили баназар ақл хостанд ки кунанд гуфтанд мо ки илм ва ақл дорем бмтобъти анбиё чаҳ ҳоҷат дорем бонбё касеро ҳоҷат бошад ки ҷоҳил ва кам ақл буд . Надонистанд ки варои ақл олотӣ дигараст инсонро ҳзорбораҳ аз ақли шарифтар чун дили ҳақиқӣу сару рӯҳу хФӣу бъқли идроки ин олот натавон кард ва онро парвариш бъқл натавон дод ки ақли худ ибтидо аз идрок хеш оҷизаст ва дар худ маълул ва марӣзаст ва гуфтаанд « рои алълили алил » . Чунонк мегуяд « табиби идоўӣу алтбиби марӣз » [ ин ҷумлаи муҳтоҷи табиб шореъанд то аз қонӯни шариъати муолиҷа ҳар як бсўоб бифармоед чун ҷамъӣ аз аҳли залолатро дида басират бичишам банди шақоват бар бастанд аз дид хосияти шаръу србъсти анбиёи маҳрӯми монданди бостҳзо ва истихфоф бидон нагиристанд ва бхўш омад назари ақл ва сар гаштагӣ он мағрур шуданд ] лоҷарами ҳақи таъолӣ дар муқобилаи ақлу назар эшон мегуяд « аллоҳи истҳзии баҳаму имдҳми фии тғёнҳми иъмҳўн » .

فلاسفه را از اینجا غلط افتاد که عمر در تبدیل این صفات صرف کردند و متابعت انبیا واجب نداشتند و پنداشتند بمجرد نظر عقل این معالجه راست شود و ندانستند که دل را بیرون از عقل دیگرچه آلت بود چنانک بر شمردیم‌ پنداشتند همه خود عقل است و آفت عقل ازین صفات ذمیمه حیوانی است و چون آن مبدل شود بصفات حمیده ملکی مرد بکمال رسد و تبدیل بنظر عقل خواستند که کنند گفتند ما که علم و عقل داریم بمتابعت انبیا چه حاجت داریم بانبیا کسی را حاجت باشد که جاهل و کم عقل بود. ندانستند که ورای عقل آلاتی دیگرست انسان را هزارباره از عقل شریف‌تر چون دل حقیقی و سر و روح و خفی و بعقل ادراک این آلات نتوان کرد و آن را پرورش بعقل نتوان داد که عقل خود ابتدا از ادراک خویش عاجزست و در خود معلول و مریض است و گفته‌اند «رای العلیل علیل». چنانک میگوید «طبیب یداوی و الطبیب مریض» [این جمله محتاج طبیب شارع‌اند تا از قانون شریعت معالجه هر یک بصواب بفرماید چون جمعی از اهل ضلالت را دیده بصیرت بچشم بند شقاوت بر بستند از دید خاصیت شرع و سربعثت انبیا محروم ماندند باستهزا و استخفاف بدان نگریستند و بخوش آمد نظر عقل و سر گشتگی آن مغرور شدند ] لاجرم حق تعالی در مقابله عقل و نظر ایشان میگوید «الله یستهزی بهم و یمدهم فی طغیانهم یعمهون».

Ва он тайифа агар умрӣ сарф кунанд дар табдили ахлоқ ва муҷоҳида кунанд бар қонӯни шаръ чун як замон аз муҳофизати нафаси бозмоннди нафаси дигари бораи тавсанӣ оғоз кунаду афсор аз сар фурӯ кунад ва рӯй бмротъи хеш наад вблк ҳар чанд саги нафасро бештар бар банданд гуруснатар буд ва он соъат ки аз қайди риёзат халос ёбад шара ӯу ҳирс ӯ зиёдат бошад .

و آن طایفه اگر عمری صرف کنند در تبدیل اخلاق و مجاهده کنند بر قانون شرع چون یک زمان از محافظت نفس بازمانند نفس دیگر باره توسنی آغاز کند و افسار از سر فرو کند و روی بمراتع خویش نهد وبلک هر چند سگ نفس را بیشتر بر بندند گرسنه‌تر بود و آن ساعت که از قید ریاضت خلاص یابد شره او و حرص او زیادت باشد.

Ҷумлагии сифоти ҳамин нисбат дорад ва ҳамчунин дар мақомоту сифоти дили равиш кардани бад-ӣни нсқи умрӣ аз ӯҳда дод додани сайр аз як мақом ва як сифат берун натавон омад ва чун дар парвариши сифатии дигар шурӯ кунад он сифати дигари халали пазиради пас ин кори бмҷоҳдаҳи хушк бар наёяд .

جملگی صفات همین نسبت دارد و همچنین در مقامات و صفات دل روش کردن بدین نسق عمری از عهده داد دادن سیر از یک مقام و یک صفت بیرون نتوان آمد و چون در پرورش صفتی دیگر شروع کند آن صفت دیگر خلل پذیرد پس این کار بمجاهده خشک بر نیاید.

Вақте ҳусайни Мансури иброҳӣм хавос родед пурсед « фӣ эй мақоми анат » гуфт дар кадоми мақом равиш мекунӣ ? ҷавоб дод ки « арўзи нафасии фии мақоми алтўкли мнзи сулсин сана » гуфт сӣ соласт то нафасро дар мақоми таваккули риёзати миФрмоим .

وقتی حسین منصور ابراهیم خواص رادید پرسید «فی ای مقام انت» گفت در کدام مقام روش میکنی؟ جواب داد که «اروض نفسی فی مقام التوکل منذ ثلثین سنه» گفت سی‌سال است تا نفس را در مقام توکل ریاضت میفرمایم.

Ҳусайн гуфт « ази аФнити ъмрки фии аммораи алботни Фоини анати ман алФнои фии аллоҳ » .

حسین گفت «اذ افنیت عمرک فی عماره الباطن فاین انت من الفنا فی الله».

Пас тариқат ошиқон дигарасту тариқати зоҳидии дигар . Байт .

پس طریقت عاشقان دیگرست و طریقت زاهدان دیگر. بیت.

Пас тариқати машойихи мо - қудси аллоҳи арўоҳҳму разии анҳуам - барин ҷумлааст ки дарин кори аввал дар тасфия дил кӯшанд на дар табдили ахлоқ ки чун тасфияи дил даст доду тавваҷуҳи бшрт ҳосил омад имдоди файзи ҳақро қобил гардад аз асари файзи ҳақ дар як замони чандон табдили сифоти нафас ҳосил ояд ки бъмрҳои бмҷоҳдоту риёзот ҳосил наомадӣ [ ва ин маънӣ чун бФизи ҳақ ҳосил ояд бҳд эътидол бошаду тариқи савобу ончи бмҷоҳдту риёзат ҳосил ояд мутафовит буд бар маҳаки шаръи рост бояд кард воло аз ани фитнаҳо ва офатҳо ва халалҳои дигари хезад ] .

پس طریقت مشایخ ما- قدس الله ارواحهم و رضی عنهم- برین جمله است که درین کار اول در تصفیه دل کوشند نه در تبدیل اخلاق که چون تصفیه دل دست داد و توجه بشرط حاصل آمد امداد فیض حق را قابل گردد از اثر فیض حق در یک زمان چندان تبدیل صفات نفس حاصل آید که بعمرها بمجاهدات و ریاضات حاصل نیامدی [و این معنی چون بفیض حق حاصل آید بحد اعتدال باشد و طریق صواب و آنچ بمجاهدت و ریاضت حاصل آید متفاوت بود بر محک شرع راست باید کرد والا از ان فتنه‌ها و آفتها و خللهای دیگر خیزد‌ ].

Ва шарти тасфияи дили он ?ит ки аввал дод таҷред сӯрат бидиҳад бтрки дунёу азлату инқитоъ аз халқу молўФоти табъ ва бохтани ҷоҳу моли тобмқом тФрид расад яъне тФрди ботин аз ҳар маҳбӯбу матлӯб ки мосўоӣ ҳақаст .

و شرط تصفیه دل آن ایت که اول داد تجرید صورت بدهد بترک دنیا و عزلت و انقطاع از خلق و مالوفات طبع و باختن جاه و مال تابمقام تفرید رسد یعنی تفرد باطن از هر محبوب و مطلوب که ماسوای حق است.

Онгаҳ ҳақяти тавҳид ки сар « фоилами анаи лоолаҳи алооллаҳ »аст рӯй намояд чаҳ тавҳидро мақомотаст : тавҳид ӣмонӣ дигарасту тавҳиди аиқонии дигару тавҳид эҳсонӣ дигарасту тавҳиди аёнии дигару тавҳиди Айнии дигар ва то дод ин ҳамаи бандаад бўҳдонит нарасад ва то доду ҳдонити надиҳади бҳқиқт ваҳдат нарасад ки соҳили баҳр аҳадятасту шарҳи ин мақомот итнобӣ дорад .

آنگه حقیت توحید که سر‌ «فاعلم انه لااله‌الاالله» است روی نماید چه توحید را مقامات است: توحید ایمانی دیگرست و توحید ایقانی دیگر و توحید احسانی دیگرست و توحید عیانی دیگر و توحید عینی دیگر و تا داد این همه بندهد بوحدانیت نرسد و تا داد و حدانیت ندهد بحقیقت وحدت نرسد که ساحل بحر احدیت است و شرح این مقامات اطنابی دارد.

Аммо ин ҷумлаи бтбдили ахлоқ ҳосил наёяд алои бтсФиаҳи дилу тавваҷуҳи баҳақ . Ва чун бақадр вусъи мурӣд аз ӯҳдаи таҷреди сӯратӣу тФриди ботинӣ берун омад дар дар тасфияи дили иқбол бар мулозимати хилвату мудовимат зикр кунад то бхлўти ҳавоси зоҳир аз кор маъзул шаваду мадади офоти маҳсусот аз дил мунқатиъ гардад чаҳ бештари кудурату ҳиҷоби дилро тасарруфи ҳавос дар маҳсусоти падед омадааст .

اما این جمله بتبدیل اخلاق حاصل نیاید الا بتصفیه دل و توجه بحق. و چون بقدر وسع مرید از عهده تجرید صورتی و تفرید باطنی بیرون آمد در در تصفیه دل اقبال بر ملازمت خلوت و مداومت ذکر کند تا بخلوت حواس ظاهر از کار معزول شود و مدد آفات محسوسات از دل منقطع گردد چه بیشتر کدورت و حجاب دل را تصرف حواس در محسوسات پدید آمده است.

Чун офати ҳавос мунқатиъ шуд офати всоўси шайтонӣу ҳўоҷс нафсонӣ бимонад ки дил бидон мукаддар ва мушавваш бошад роҳи он бмлозмти зикру нафии хотир бар тавон бастан чунонк шарҳи он дар фасли эҳтиёҷи бзкр « лоолаҳи алооллаҳ » бияёд ани шоаллоҳ .

چون آفت حواس منقطع شد آفت وساوس شیطانی و هواجس نفسانی بماند که دل بدان مکدر و مشوش باشد راه آن بملازمت ذکر و نفی خاطر بر توان بستن چنانک شرح آن در فصل احتیاج بذکر «لااله‌الاالله» بیاید ان شاءالله.

Пас бнўри зикри внФии хотири дил аз ташвиши нафасу шайтон халос ёбад боҳўоли хеши пардозаду завқи зикр бозёбаду зикр аз забон бастанду дили бзкр машғӯл шавад . Хосияти зикр ҳар кудурату ҳиҷоб ки аз тасарруфи шайтону нафаси бадали расида буд ва дар дил мутамаккин гашта аз дили маҳв кардан гирад . Чун он кудурату ҳиҷоб кам шавад нури зикр бар ҷавҳари дили тобад дар дилу ҷлу хавф падед ояд « анмои алмўмнўни аллазӣнаи азои зикри аллоҳу ҷлти қлўбҳм »у баъд аз он чун дил аз зикр шурб ёфт қасовати азу бар хезади велину риққати дарав падед ояд « сами телин ҷлўдҳму қлўбҳми илои зикри аллоҳ » .

پس بنور ذکر ونفی خاطر دل از تشویش نفس و شیطان خلاص یابد باحوال خویش پردازد و ذوق ذکر بازیابد و ذکر از زبان بستاند و دل بذکر مشغول شود. خاصیت ذکر هر کدورت و حجاب که از تصرف شیطان و نفس بدل رسیده بود و در دل متمکن گشته از دل محو کردن گیرد. چون آن کدورت و حجاب کم شود نور ذکر بر جوهر دل تابد در دل و جل و خوف پدید آید «انما المومنون الذین اذا ذکر الله و جلت قلوبهم» و بعد از آن چون دل از ذکر شرب یافت قساوت ازو بر خیزد ولین و رقت درو پدید آید «ثم تلین جلودهم و قلوبهم الی ذکر الله».

Ва чун бар зикри мудовимати намояди султони зикр бар вилояти дил муставле шавад ва ҳар ч на ёдҳқу муҳаббат ҳақаст ҷумларо аз дил берун кунаду сарро бмроқбт фаро дорад . Байт .

و چون بر ذکر مداومت نماید سلطان ذکر بر ولایت دل مستولی شود و هر چ نه یادحق و محبت حق است جمله را از دل بیرون کند و سر را بمراقبت فرا دارد. بیت.

Чун султони зикри сокини вилояти дили ббўди дил бо ӯ итмӣнон ва инс гирад ва бо ҳар чаҳ ҷузваст ваҳшат зоҳир кунад « аллазӣнаи омнўоу ттмӣни қлўбҳми бзкри аллоҳи алобзкри аллоҳи ттмӣни улқулуб » то зикру муҳаббати ҳеҷ махлуқ дар дил меёбад бидонад ки ҳануз кудурату бемории дил боқӣаст ҳам бмсқл « лоолаҳи алооллаҳ »у шарбати нафии мосўои ҳақи азолти он бояд кард то онгаҳ ки дили нақшпазир калима шаваду дили бҷўҳри зикр мтҷўҳр гардад . Онҷои ҳеҷ андешае ғайр ҳақ бинмоанду ҳама сӯхта шаваду нури зикру ҷавҳари калимаи қоими мақоми ҷумлаи нуқӯш собит гардад . Шайх мҷдолдин фармоед қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз .

چون سلطان ذکر ساکن ولایت دل ببود دل با او اطمینان و انس گیرد و با هر چه جزوست وحشت ظاهر کند «الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله الابذکر الله تطمئن القلوب» تا ذکر و محبت هیچ مخلوق در دل مییابد بداند که هنوز کدورت و بیماری دل باقی است هم بمصقل «لااله‌الاالله» و شربت نفی ماسوای حق ازالت آن باید کرد تا آنگه که دل نقش پذیر کلمه‌ شود و دل بجوهر ذکر متجوهر گردد. آنجا هیچ اندیشه‌ای غیر حق بنماند و همه سوخته شود و نور ذکر و جوهر کلمه قایم مقام جمله نقوش ثابت گردد. شیخ مجدالدین فرماید قدس الله روحه العزیز.

Дарин вақти султони ишқи рояти салтанати бшҳри дил фурӯ фиристад то бар сари чаҳор сӯии дилу рӯҳу нафас ва тан бизананду шаҳнаи шавқро бифармоед то нафаси қлоши сифатро брсни дард бар бандаду каманди талаб бар гардан ӯ нааду бсёстгоаҳ дил оварад ва дар пояи илми султонии ишқи бтиғи зикри сари ҳавоӣ ӯ бар дораду бдрхти ихлос фурӯ кунад дуздони шаётин ки ҳамкорон нафас буданд бишинаванду сиёсати султонии бибинанди шаҳри ҷасад холӣ кунанд ва аз вилояти рахт берун баранд . байт

درین وقت سلطان عشق رایت سلطنت بشهر دل فرو فرستد تا بر سر چهار سوی دل و روح و نفس و تن بزنند و شحنه شوق را بفرماید تا نفس قلاش صفت را برسن درد بر بندد و کمند طلب بر گردن او نهد و بسیاستگاه دل آورد و در پایه علم سلطانی عشق بتیغ ذکر سر هوای او بر دارد و بدرخت اخلاص فرو کند دزدان شیاطین که همکاران نفس بودند بشنوند و سیاست سلطانی ببینند شهر جسد خالی کنند و از ولایت رخت بیرون برند. بیت

Ҷумлагии ринуаду авбоши сифоти змимаҳи нафаси кордўи кафани аҷз бар гиранду бадари таслими бандагӣ дар оянд ва гӯйанд « рбнои злмнои анФсно » . Агар қассобӣ бикаш ва агар султонӣ бубахш ва бибахшоӣ . байт

جملگی رنود و اوباش صفات ذمیمه نفس کاردو کفن عجز بر گیرند و بدر تسلیم بندگی در آیند و گویند «ربنا ظلمنا انفسنا». اگر قصابی بکش و اگر سلطانی ببخش و ببخشای. بیت

Султони ишқи ҷумла ӯ бош вари навад сифоти змимаҳи нафсониро аз риндӣу нопокӣ тавба диҳаду халъати бандагӣ дар гардан эшон андозаду сарҳангии даргоҳи дили бадишон арзонӣ дорад . Чун басомон шуданд ки ин азишон матлӯб буд . Байт .

سلطان عشق جمله او باش ور نود صفات ذمیمه نفسانی را از رندی و ناپاکی توبه دهد و خلعت بندگی در گردن ایشان اندازد و سرهنگی درگاه دل بدیشان ارزانی دارد. چون بسامان شدند که این ازیشان مطلوب بود. بیت.

Чун шаҳри ҷасад аз ғавғои ринуади шаётину ташвиш ӯ бош сифоти змимаҳи нафсонии поки гашту оинаи дил аз зангори табиат софӣ шуд баъди азин боргоҳи ҷамоли самадятро шояд бал ки мшрўқаҳи офтоби ҷамоли аҳадятро зебад .

چون شهر جسد از غوغای رنود شیاطین و تشویش او باش صفات ذمیمه نفسانی پاک گشت و آینه دل از زنگار طبیعت صافی شد بعد ازین بارگاه جمال صمدیت را شاید بل که مشروقه آفتاب جمال احدیت را زیبد.

Акнӯн султони ишқро бшҳнгӣ фурӯ доранду вазири ақлро ббўобӣ бар дар дил нишонанду шаҳри дилро бзиўру лолӣу ҷавоҳири яқину ихлосу таваккулу сидқу караму муруввату футуввати вуҷӯду саховату ҳаёу шуҷоату фаросати вонўоъи сифоти ҳамидау хисоли писандидаи бёроинд . Чаҳ бӯдааст ? султони ҳақиқии бхлўтсроӣ дил меояд маъшӯқи аслӣ аз ттқи ҷалол ҷамол менамояд дигари бораи човуши лои илоҳи боргоҳ аз хосгёни сифоти ҳамидаи ҳам холӣ мекунад зеро ки ғайрати нафй ғайрият менамояд дил ки ошиқи сӯхта деринааст ва чун ёқӯби сокини байти алоҳзон синааст дидаи бҷмоли Юсуф равшан хоҳад карду байти алоҳзонро бҷмоли Юсуфӣ гулшан хоҳад гардонид ва аз ғами бшодӣ ва аз меҳнат бдўлт хоҳад расед ва аз крбти фурқати бъзт васлат хоҳад пайваст . байт

اکنون سلطان عشق را بشحنگی فرو دارند و وزیر عقل را ببوابی بر در دل نشانند و شهر دل را بزیور و لآلی و جواهر یقین و اخلاص و توکل و صدق و کرم و مروت و فتوت وجود و سخاوت و حیا و شجاعت و فراست وانواع صفات حمیده و خصال پسندیده بیارایند. چه بوده است؟ سلطان حقیقی بخلوتسرای دل میآید معشوق اصلی از تتق جلال جمال مینماید دیگر باره چاوش لا اله بارگاه از خاصگیان صفات حمیده هم خالی میکند زیرا که غیرت نفی غیریت مینماید دل که عاشق سوخته دیرینه است و چون یعقوب ساکن بیت الاحزان سینه است دیده بجمال یوسف روشن خواهد کرد و بیت الاحزان را بجمال یوسفی گلشن خواهد گردانید و از غم بشادی و از محنت بدولت خواهد رسید و از کربت فرقت بعزت وصلت خواهد پیوست. بیت

Дили дарин мақоми бҳқиқт дилӣ раседу бсҳту сафои аслӣ боз омад ва он сифоти нафсонӣ ки бъмрҳои бмҷоҳдоти хушк мубаддил нагаштӣ дарин кимиёгарӣ зикру муроқибати дилу тавваҷуҳ ӯ ҷумлаи мубаддили гашт ,у бакулии сар бар хат бандагӣ ниҳоданд , ӣнҷо кор фармо на диласт ё рӯҳ то баъзе сифоти нафаси инқиёди намоянд ва баъзе нанамоянд бал ки султони фармонравоӣ « вънти алўҷўаҳи ллҳии алқиўм » боргоҳи дилро аз заҳмати ағёр холӣ кардаасту тахтгоҳи хоси сохта ки « лоисънии арзӣу лосмоӣӣу анмои исънии қалби абдии алмўмн » . Баъди азин фармони ҳақ бар ҷумлаи аъзоу сифот ғолиб омад ки « валлоҳи ғолиби алии амра » ҳеҷ узвӣу сифатии натавонад ки бтбъи худ тасарруф кунанд алои боМарви ишорати ҳақ ки « канти ?лаи смъоу бсроу лсонои видо беисмъ ва беибср беинтқ ва беибтш » .

دل درین مقام بحقیقت دلی رسید و بصحت و صفای اصلی باز آمد و آن صفات نفسانی که بعمرها بمجاهدات خشک مبدل نگشتی درین کیمیا گری ذکر و مراقبت دل و توجه او جمله مبدل گشت، و بکلی سر بر خط بندگی نهادند، اینجا کار فرما نه دل است یا روح تا بعضی صفات نفس انقیاد نمایند و بعضی ننمایند بل که سلطان فرمانروای «وعنت الوجوه للحی القیوم» بارگاه دل را از زحمت اغیار خالی کرده است و تختگاه خاص ساخته که «لایسعنی ارضی و لاسمائی و انما یسعنی قلب عبدی المومن». بعد ازین فرمان حق بر جمله اعضا و صفات غالب آمد که «والله غالب علی امره» هیچ عضوی و صفتی نتواند که بطبع خود تصرف کنند الا بامرو اشارت حق که «کنت له سمعا و بصرا و لسانا ویدا بی یسمع و بی یبصر بی ینطق و بی یبطش».

Пас дарин мақоми дили маҳали зуҳӯри ҷумлагии сифот ҳақ гардад ва чун сифот бар ду навъаст сифоти лутфу сифоти қаҳру дили мазҳари ин ду сифати гашти ҳазрати иззат гоҳе бсФти лутф ошкоро шавад бар дилу гоҳи бсФти қаҳру дили пайваста дар тасарруфу тақаллуби зуҳӯри ин ду сифат бошад . Азуи хоҷаи алайҳи ассаломи ин ишорат фармуд « қалби алмўмни байни алосбъини ман асобъи арраҳмони иқлбҳои Киеви ишоء » ишорат бар ҳмонит кард болўҳит накард зироки дили маҳали устувои сифати раҳмоняти гашт чунонк дар аввал гуфтаем . Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду ?алаи аҷмъин .

پس درین مقام دل محل ظهور جملگی صفات حق گردد و چون صفات بر دو نوع است صفات لطف و صفات قهر و دل مظهر این دو صفت گشت حضرت عزت گاهی بصفت لطف آشکارا شود بر دل و گاه بصفت قهر و دل پیوسته در تصرف و تقلب ظهور این دو صفت باشد. ازو خواجه علیه‌السلام این اشارت فرمود «قلب المومن بین الاصبعین من اصابع الرحمن یقلبها کیف یشاء» اشارت بر حمانیت کرد بالوهیت نکرد زیراک دل محل استوای صفت رحمانیت گشت چنانک در اول گفته‌ایم. و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.