Қоли аллоҳи таъолӣ : «у исӣлўнки ани алрўҳи қул алрўҳи ман амри рабӣ »

قال الله تعالی: «و یسئلونک عن الروح قل الروح من امر ربی»

Ва қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу силам : « алорўоҳи ҷунуди мҷндаҳи Фмои таъоруфи минҳои аӣтлФ ва мо тнокри минҳои ахтлФ » .

و قال النبی صلی الله علیه‌و سلم: «الارواح جنود مجنده فما تعارف منها ائتلف و ما تناکر منها اختلف».

Бдонки рӯҳи инсон аз олам амрасту ихтисос қурбӣ дорад бҳзрт ки ҳеҷ мавҷӯд надорад чунонк шарҳи он дар фусӯли гузашта омадааст .

بدانک روح انسان از عالم امرست و اختصاص قربی دارد بحضرت که هیچ موجود ندارد چنانک شرح آن در فصول گذشته آمده است.

Ва олами амри иборат аз олимӣаст ки миқдору каммият ва масоҳат напазирад бар зиди олами халқ ки он миқдору каммияту масоҳати пазираду исми амр бар олами арвоҳ азон маънӣ афтод ки бошорт « кун » зоҳир шуд бе таваққуфи замонӣ ва бе воситаи мода ва агарчӣ олами халқи ҳам бошорт « кун » падед меояд аммо бавоситаи маводу имтидоди айём « халқи алсмўоту аларзи фии сетаи айём » . Ва он ишорат ки миФрмоид « қул алрўҳи ман амри рабӣ » яъне аз маншаи коф ва навен хитоб « кун » бархестаи ббдиъи фитрат бемодау ҳаюлои ҳаёт аз сифат « ҳўолҳӣ » ёфта қоими бсФт қиўмӣ гашта ӯ модаи олами арвоҳи омадау олами арвоҳи маншаи олами малакӯт шудау олами малакӯти масдари олам малик бӯда ҷумлагии олами малики бмлкўти қоиму малакӯти борўоҳи қоиму арвоҳи брўҳи инсонии қоиму рӯҳи бсФти қиўмии қоим « Фсбҳони алзии бедаи малакӯти кули шайъу илайҳи трҷъўн » .

و عالم امر عبارت از عالمی است که مقدار و کمیت و مساحت نپذیرد بر ضد عالم خلق که آن مقدار و کمیت و مساحت پذیرد و اسم امر بر عالم ارواح ازان معنی افتاد که باشارت «کن» ظاهر شد بی‌توقف زمانی و بی‌واسطه ماده و اگرچه عالم خلق هم باشارت «کن» پدید میآید اما بواسطه مواد و امتداد ایام «خلق السموات و الارض فی سته ایام». و آن اشارت که میفرماید «قل الروح من امر ربی‌» یعنی از منشا کاف و نون خطاب «کن» برخاسته ببدیع فطرت بی‌ماده و هیولا حیات از صفت «هوالحی» یافته قایم بصفت قیومی گشته او ماده عالم ارواح آمده و عالم ارواح منشا عالم ملکوت شده و عالم ملکوت مصدر عالم ملک بوده‌ جملگی عالم ملک بملکوت قایم و ملکوت بارواح قایم و ارواح بروح انسانی قایم و روح بصفت قیومی قایم «فسبحان الذی بیده ملکوت کل شی و الیه ترجعون».

Ҳар ч дар олами малику малакӯт падед меояд ҷумлаи бўсоит падед меояд алоўҷўди инсонӣ ки ибтидои рӯҳ ӯ бошорт « кун » падед омад бевоситау сӯрати қолаб ӯ тахмири ҳам бевосита ёфт ки « хамрати тинаҳи одами бедии арбаъӣни сбоҳо » ва дар вақти издивоҷи рӯҳу қолаби ташриф «у нафхати фӣа » бевосита арзонӣ дошту ихтисоси азоФт « ман рӯҳӣ » каромат фармуд яъне « рӯҳи ҳии бҳиўнӣ » . Чунонк эҷоди вуҷӯди рӯҳ аз амр ӯ буд азоФти вуҷӯди рӯҳи ҳам бомар худ кард ки « ман амри рабӣ » . Чун эҷоди ҳаёти рӯҳ аз сифати мҳииии ҳақ буд азоФти ҳам бҳзрт кард ки « ман рӯҳӣ » ва ин дақиқае азимаст .

هر چ در عالم ملک و ملکوت پدید می‌آید جمله بوسایط پدید میآید الاوجود انسانی که ابتدا روح او باشارت «کن» پدید آمد بی‌واسطه و صورت قالب او تخمیر هم بی‌واسطه یافت که «خمرت طینه آدم بیدی اربعین صباحا» و در وقت ازدواج روح و قالب تشریف «و نفخت فیه» بی‌واسطه ارزانی داشت و اختصاص اضافت «من روحی» کرامت فرمود یعنی «روح حی بحیونی». چنانک ایجاد وجود روح از امر او بود اضافت وجود روح هم بامر خود کرد که «من امر ربی». چون ایجاد حیات روح از صفت محییی حق بود اضافت هم بحضرت کرد که «من روحی» و این دقیقه‌ای عظیم است.

Пас камоли мартабаи рӯҳ дар тҳлиаҳи рӯҳ омадааст бсФоти рубубият то хилофати он ҳазратро шояд ва дарин маънии мазоҳиб мухталифаст . Рўндгонро тайифае бар онндкаҳ то тазкияи нафас ҳосил наёяд тҳлиаҳи рӯҳ муяссар нашаваду тайифа Эй гуфтаанд : бе тҳлиаҳи рӯҳи тазкияи нафас муяссар нагардад ҳам барон минвол ки дар фасли тасфияи дил шарҳ рафт .

پس کمال مرتبه روح در تحلیه روح آمده است بصفات ربوبیت تا خلافت آن حضرت را شاید و درین معنی مذاهب مختلف است. روندگان را طایفه‌ای بر آنندکه تا تزکیه نفس حاصل نیاید تحلیه روح میسر نشود و طایفه‌ای گفته‌اند: بی تحلیه روح تزکیه نفس میسر نگردد هم بران منوال که در فصل تصفیه دل شرح رفت.

Машойихи мо - қудси аллоҳи арўоҳҳм - баронанд ки агар муддати умр дар тазкияи нафас басар баранд нафаси тамом мзкӣ нагардаду каси бтҳлиаҳи рӯҳи напардозади валикин чун аввали нафасро бқиди шаръ муҳкам карданд ва рӯй бтсФиаҳи дилу тҳлиаҳ рӯҳ овараданд бар қазия « ман тақарруби илои шброи тақаррубати илайҳи зроъо » алтофи худовандии бостқболи карам падед ояду тасарруфоти ҷазботи анояту файзи фазли алуҳият мутавотир гардад ки « ман ?утонеи имшии атитаҳи аҳрўл » бики лаҳзаи чандон тазкияи нафасро ҳосил шавад ки бмҷоҳдаҳи ҳамаи умр ҳосил наомадӣ « ҷазбаи ман ҷазбот алҳақ тавозии амали алсқлин » .

مشایخ ما- قدس‌الله ارواحهم- برانند که اگر مدت عمر در تزکیه نفس بسر برند نفس تمام مزکی نگردد و کس بتحلیه روح نپردازد ولیکن چون اول نفس را بقید شرع محکم کردند و روی بتصفیه دل و تحلیه روح آوردند بر قضیه «من تقرب الی شبرا تقربت الیه ذراعا» الطاف خداوندی باستقبال کرم پدید آید و تصرفات جذبات عنایت و فیض فضل الوهیت متواتر گردد که «من اتانی یمشی اتیته اهرول» بیک لحظه چندان تزکیه نفس را حاصل شود که بمجاهده همه عمر حاصل نیامدی «جذبه من جذبات الحق توازی عمل الثقلین».

Валикини дрбдоити ҳоли рӯҳи Тифл сифатаст ӯро тарбиятӣ бояд то мустаҳаққ тҳлиаҳ гардад . Зироки рӯҳ то дар амокини рӯҳонӣ буд ҳануз бҷсми инсонии таъаллуқи ногирифта бар мисоли тифлӣ буд дар раҳми модар ки онҷои ғизои муносиби он макон бояд ва ӯро илмӣ ва шинохтӣ бошад лоиқи он мақоми валикин аз ғизоҳои мутанаввиъу улӯму маорифи мухталиф ки баъд аз вилодат тавонад ёфт маҳрӯм ва бихбр бошад .

ولیکن دربدایت حال روح طفل صفت است او را تربیتی باید تا مستحق تحلیه گردد. زیراک روح تا در اماکن روحانی بود هنوز بجسم انسانی تعلق ناگرفته بر مثال طفلی بود در رحم مادر که آنجا غذایی مناسب آن مکان باید و او را علمی و شناختی باشد لایق آن مقام ولیکن از غذاهای متنوع و علوم و معارف مختلف که بعد از ولادت تواند یافت محروم و بیخبر باشد.

Ҳамчунин рӯҳро дар олами арвоҳ аз ҳазрати ҷлти ғизоӣ ки мадади ҳаёт ӯ кунад мебуд муносиби ҳавсилау ҳиммати рӯҳ дар он мақом ва бар куллиёти улӯму маорифи итилоъӣ рӯҳонӣ дошт валикин аз ғизоҳои гӯногӯн « абят ъанд рабии итъмнӣу исқинӣ » маҳрӯм буд ва аз маорифу улӯми ҷзўёти олами шаҳодат ки бавоситаи олоти ҳавоси инсонӣу қувои башарӣу сифоти нафсонии ҳосил тавон кард бихбр буд . Ва дар ани вақт ки бқолби пайваст чун Тифли бўдкаҳ аз раҳм бмҳд ояд агар парвариши бўҷаҳи хеши наёбади зуд ҳалок шавад .

همچنین روح را در عالم ارواح از حضرت جلت غذایی که مدد حیات او کند میبود مناسب حوصله و همت روح در آن مقام و بر کلیات علوم و معارف اطلاعی روحانی داشت ولیکن از غذاهای گوناگون «ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی» محروم بود و از معارف و علوم جزویات عالم شهادت که بواسطه آلات حواس انسانی و قوای بشری و صفات نفسانی حاصل توان کرد بیخبر بود. و در ان وقت که بقالب پیوست چون طفل بودکه از رحم بمهد آید اگر پرورش بوجه خویش نیابد زود هلاک شود.

Пас модари меҳрбон ӯро гаҳвора нааду дасту пой ӯ бар бандад то ҳаракот табъӣ накунад ки дасту пои бишиканад ё каж кунад . Ва онгаҳ ӯро ғизоҳои ин олам ки ӯ ҳануз ғариб онаст нигоҳ дорад ки ҳануз меъда ӯ қӯти ҳазми ғизои ин олам надорад ӯро ҳам бғзоиӣ парваранд аз ани олам ки на моҳ дарав бӯдааст ва бо ғизоҳои онҷое ху карда ва он шераст . То чун муддатӣ бар ояд ва бо ҳавои ин олам хугар шавад батадрӣҷ ӯро бғзоҳои латифи ин олами парвариш додан гирад то меъда ӯ бад-ӣни ғизоҳо қӯт ёбад онгаҳ ғизоҳои касифро мустаъид шавад ки ҳаракату қӯт ва корҳои ъниФ карданро мадад аз ан буд .

پس مادر مهربان او را گهواره نهد و دست و پای او بر بندد تا حرکات طبعی نکند که دست و پای بشکند یا کژ کند. و آنگه او را غذاهای این عالم که او هنوز غریب آن است نگاه دارد که هنوز معده او قوت هضم غذای این عالم ندارد او را هم بغذایی پروراند از ان عالم که نه ماه درو بوده است و با غذاهای آنجایی خو کرده و آن شیرست. تا چون مدتی بر آید و با هوای این عالم خوگر شود بتدریج او را بغذاهای لطیف این عالم پرورش دادن گیرد تا معده او بدین غذاها قوت یابد آنگه غذاهای کثیف را مستعد شود که حرکت و قوت و کارهای عنیف کردن را مدد از ان بود.

Ҳамчунин Тифли рӯҳ чун бмҳди қолаби пайвасти тамоми дасту пои тасарруфи вайро ббрбнди овомир ва навоҳӣ шаръ бибояд баст то ҳаракот бар муқтазои табъ ҳайвонӣ накунад ки худро ҳалок кунад ё дасту пои сифоти рӯҳонӣ каж кунад яъне мубаддил кунад бсФоти нафсонӣ .

همچنین طفل روح چون بمهد قالب پیوست تمام دست و پای تصرف وی را ببربند اوامر و نواهی شرع بباید بست تا حرکات بر مقتضای طبع حیوانی نکند که خود را هلاک کند یا دست و پای صفات روحانی کژ کند یعنی مبدل کند بصفات نفسانی.

Ва ӯро аз ду пистони тариқату ҳақиқати шери тасфияу тҳлиаҳ май додан ки он ҳам ғизоӣаст аз ани олам ки ӯ чандини ҳазор соли онҷо муқӣм бӯдааст ва аз ани навъи ғизо парвариш ёфта то дил ки ӯро бмсобт меъдааст Тифлро бидон ғизо қӯт ёбаду мустаъид он гардад ки агар дар олами шаҳодат аз ғдоҳои мутанаввиъи муомилоти хилофат ки « вҷълкми хлоиФи аларз » тановул кунад - ки қӯти таҳаммули аъбо амонат бидон тавон ёфт - ӯро музир набошад бал ки муқаввӣу муғаззе ӯ гардад .

و او را از دو پستان طریقت و حقیقت شیر تصفیه و تحلیه می‌دادن که‌ آن هم غذایی است از ان عالم که او چندین هزار سال آنجا مقیم بوده است و از ان نوع غذا پرورش یافته‌ تا دل که او را بمثابت معده است طفل را بدان غذا قوت یابد و مستعد آن گردد که اگر در عالم شهادت از غداهای متنوع معاملات خلافت که «وجعلکم خلایف الارض» تناول کند- که قوت تحمل اعبا امانت بدان توان یافت- او را مضر نباشد بل که مقوی و مغذی او گردد.

Ва чунонк онҷои Тифли он шер аз пистон модар хӯрд ё аз пистони дояу парвариши бавосита эшон ёбад воло ҳалок гардад ӣнҷои Тифли рӯҳи шери тариқату ҳақиқат аз сари пистони модар набувват тавонад хӯрд ё аз дояи вилояту парвариш аз набӣ ё шайх ки қоими мақом набӣ аст тавонад гирифт воло ҳалок шавад .

و چنانک آنجا طفل آن شیر از پستان مادر خورد یا از پستان دایه و پرورش بواسطه ایشان یابد والا هلاک گردد اینجا طفل روح شیر طریقت و حقیقت از سر پستان مادر نبوت تواند خورد یا از دایه ولایت و پرورش از نبی یا شیخ که قایم مقام نبی است تواند گرفت والا هلاک شود.

Ва ончи гуфтеми Тифли рӯҳ чун бмҳди қолаби пайвасти тамоми ин тамомӣ онаст ки буқати балоғат ҳосил ояд ки вақти зуҳӯри осор ақласт . Ва рӯҳ аз аҳди онки бтсрФи нафхаи ҳақ дар шиками модари бтФл май пайвандад то онгаҳ ки бҳд балоғат мерасад он нисбат дорад ки вақти вилодати Тифли баъзе аъзои беруни омада ва баъзе ҳануз наёмада то онгаҳ ки аъзои Тифли тамом аз мшимаҳ берун ояду бадаст қобила расад . Зеро ки рӯҳро таъаллуқ бо қолаби батадрӣҷ падед меояд то қолаб дар раҳм бошад таъаллуқи рӯҳ бо ӯ бҳёт буд ки ҳаракати натиҷа онаст таъаллуқ ӯ бҳўоси тамом падед наёмадааст бад-ӣн чашм набинаду бад-ӣн гӯш нашунӯд . Чун аз раҳм берун ояд таъаллуқ ӯ бҳўоси тамом падед ояд аммо бқўои башарии батадрӣҷ падед ояд .

و آنچ گفتیم طفل روح چون بمهد قالب پیوست تمام این تمامی آن است که بوقت بلاغت حاصل آید که وقت ظهور آثار عقل است. و روح از عهد آنک بتصرف نفخه حق در شکم مادر بطفل می‌پیوندد تا آنگه که بحد بلاغت میرسد آن نسبت دارد که وقت ولادت طفل بعضی اعضا بیرون آمده و بعضی هنوز نیامده تا آنگه که اعضای طفل تمام از مشیمه بیرون آید و بدست قابله رسد. زیرا که روح را تعلق با قالب بتدریج پدید میآید تا قالب در رحم باشد تعلق روح با او بحیات بود که حرکت نتیجه آن است تعلق او بحواس تمام پدید نیامده است بدین چشم نبیند و بدین گوش نشنود. چون از رحم بیرون آید تعلق او بحواس تمام پدید آید اما بقوای بشری بتدریج پدید آید.

Ҳамчунин баҳри мавзе аз қолаб ки маҳали сифатӣ аз сифот инсонӣаст таъаллуқ тамом нагирад алои баъд аз зуҳӯри он сифат дар он маҳал чунонк ҳирсу ғазабу шаҳвату дигари сифоти ҳарякро музиъӣу маҳаллӣ муайянаст то он сифат дар он маҳал зоҳир нашавад рӯҳ бидон мавзеи таъаллуқи тамом падед наёвард .

همچنین بهر موضع از قالب که محل صفتی از صفات انسانی است تعلق تمام نگیرد الا بعد از ظهور آن صفت در آن محل چنانک حرص و غضب و شهوت و دیگر صفات هریک را موضعی و محلی معین است تا آن صفت در آن محل ظاهر نشود روح بدان موضع تعلق تمام پدید نیاورد.

Охирин сифатӣ ки инсонро зоҳир шавад то ӯ инсони мукаллаф ва мухотаб тавонад буд шаҳватаст . Чун шаҳвати зоҳири гашт ва рӯҳ бидон сифати вмҳл таъаллуқ гирифт аз мшимаҳи ғайби тамоми бъолми шаҳодат берун омад . Агар соҳиб саодатаст дар ҳоли бадасти қобила набувват расад ӯро дар маҳди шариъати дасту пой ба барбанд овомир ва навоҳӣ барбандаду бпстони тариқату ҳақиқати мипрўрд .

آخرین صفتی که انسان را ظاهر شود تا او انسان مکلف و مخاطب تواند بود شهوت است. چون شهوت ظاهر گشت و روح بدان صفت ومحل تعلق گرفت از مشیمه غیب تمام بعالم شهادت بیرون آمد. اگر صاحب سعادت است در حال بدست قابله نبوت رسد او را در مهد شریعت دست و پای به بربند اوامر و نواهی بربندد و بپستان طریقت و حقیقت میپرورد.

Ва парвариш ӯ дар онаст ки ҳар таъаллуқ ки рӯҳ аз издивоҷ қолаб ёфтааст ба воситаи ҳавоси вқўои башарӣу дигари сифоти ҷумлаи батадрӣҷ ботил кунад . Зирок ӯро ин ҳар яке воситаи ҳиҷобӣу баъдӣ шудааст аз ҳазрати иззат ва бо ҳар чиз ки инс гирифтааст ва бхўш омад табъ дар ӯ овехтаи он чизи банди пой ӯ шудаасту силсилаи гардан ӯ омадау ваҳшатӣ бо ҳақ падед оварда ва аз завқи шуҳуди он ҷамоли бозмонда чун ҳаряк аз он таъаллуқот ботил мекунад ҳиҷобӣу бандӣу ғулии азуи брмихизд ва қурбӣ бодед меояду насими сабои саодати буии инси ҳазрати бмшом ҷонаш мерасонад фарёд мекунад ки :

و پرورش او در آن است که هر تعلق که روح از ازدواج قالب یافته است به واسطه حواس وقوای بشری و دیگر صفات جمله بتدریج باطل کند. زیراک او را این هر یکی واسطه حجابی و بعدی شده است از حضرت عزت و با هر چیز که انس گرفته است و بخوش آمد طبع در او آویخته آن چیز بند پای او شده است و سلسله گردن او آمده و وحشتی با حق پدید آورده و از ذوق شهود آن جمال بازمانده چون هریک از آن تعلقات باطل می‌کند حجابی و بندی و غلی ازو برمیخیزد و قربی بادید میآید و نسیم صبای سعادت بوی انس حضرت بمشام جانش میرساند فریاد میکند که:

ӣнҷои Тифли рӯҳи парвардаи ду модар шавад : азики ҷониб аз пистони тариқати шери қатъи таъаллуқоти мأлўФот табъ мехӯрду азики ҷониб аз пистони ҳақиқати шери воридоти ғайбӣу лавойиҳу лўомъи анвор ҳазратӣ мехӯрд ва ӯ « байни равзау ғадир » то онгаҳ ки бтсрФоти воридот ва таҷаллӣҳои анвори рӯҳонии рӯҳ аз банди таъаллуқоти ҷисмонӣ озод шавад ва аз ҳабси сифоти башарӣ халос ёбаду босари ҳади фитрат аввалӣ расаду бози мустаҳаққи истимоъи хитоб « аласти брбкм » гардаду бҷўоб « балӣ » қиёми намояд .

اینجا طفل روح پرورده دو مادر شود: ازیک جانب از پستان طریقت شیر قطع تعلقات مألوفات طبع میخورد و ازیک جانب از پستان حقیقت شیر واردات غیبی و لوایح و لوامع انوار حضرتی میخورد و او «بین روضه و غدیر» تا آنگه که بتصرفات واردات و تجلیهای انوار روحانی روح از بند تعلقات جسمانی آزاد شود و از حبس صفات بشری خلاص یابد و باسر حد فطرت اولی رسد و باز مستحق استماع خطاب «الست بربکم» گردد و بجواب «بلی» قیام نماید.

ӣнҷо чун рӯҳ аз либоси башарият берун омаду офати тасарруф ва ҳаму хаёли азу мунқатиъ шуд ҳарч чаҳ дар малик ва малакӯтаст бар ва арза доранд то дар зарроти офоқу оинаи анфуси ҷумлаи байноти ҳақ мутолиа кунад .

اینجا چون روح از لباس بشریت بیرون آمد و آفت تصرف و هم و خیال ازو منقطع شد هرچ چه در ملک و ملکوت است بر و عرضه دارند تا در ذرات آفاق و آینه انفس جمله بینات حق مطالعه کند.

Дарин ҳолат агар бдричаҳи ҳавос берун нигарад дар ҳар чиз ки нигоҳ кунад асари ояти ҳақи дарав мушоҳида кунад он бузург азинҷо гуфт « мо ?назарети фии шийъи алоу рояти аллоҳи фӣа » . ӣнҷои ишқ софӣ гардад ва аз ҳуҷби айну шину қоф берун ояд . Ҳам рӯҳи бъшқи дроўизди ҳам ишқ брўҳ даромезад ва аз миёни ишқу рӯҳ дугонагӣ бархезад ягонагӣ падед ояд ҳар чанд рӯҳи худро тлбдФи ишқро ёбад . байт

درین حالت اگر بدریچه حواس بیرون نگرد در هر چیز که نگاه کند اثر آیت حق درو مشاهده کند آن بزرگ ازینجا گفت «ما نظرت فی شیء الا و رایت الله فیه». اینجا عشق صافی گردد و از حجب عین و شین و قاف بیرون آید. هم روح بعشق درآویزد هم عشق بروح درآمیزد و از میان عشق و روح دوگانگی برخیزد یگانگی پدید آید هر چند روح خود را طلبدف عشق را یابد. بیت

То акнӯн зиндагии қолаби брўҳ буд акнӯн зиндагии рӯҳи бъшқ буд . байт

تا اکنون زندگی قالب بروح بود اکنون زندگی روح بعشق بود. بیت

Дарин мақоми ишқи қоими мақом рӯҳ гардад ва дар қолаби ниёбат ӯ медораду рӯҳи парвонаи шамъи ҷамол самадят шавад ва бидон ду шҳпри злўмӣу ҷҳўлӣ ки аз таъаллуқи аносир ҳосил кардаасту фоидаи таъаллуқи аносири худ ҳамин буд – гирди сродқоти боргоҳи аҳадяти парвоз кардан гирад ва ҳамчун ошиқони сармасти наъраи занони ин байт муяссар ояд : байт

درین مقام عشق قایم مقام روح گردد و در قالب نیابت او میدارد و روح پروانه شمع جمال صمدیت شود و بدان دو شهپر ظلومی و جهولی که از تعلق عناصر حاصل کرده است و فایده تعلق عناصر خود همین بود – گرد سرادقات بارگاه احدیت پرواز کردن گیرد و همچون عاشقان سرمست نعره زنان این بیت میسر آید: بیت

Дарин мақоми алтофи рубубият бар қазия « ман тақарруби илои шброи тақаррубати илайҳи зроъо » истиқбол кунаду рӯҳро бар бисоти инбисот роҳ диҳаду млотФаҳу муошақа « иҳбҳму иҳбўнаҳ » дар миёни ораду мухотаботу муколимоти ошиқонаи оғоз нааду муносиби маънии ин байти хитоб пуритоб мерасад . Чунонк муаллиф гуяд байт

درین مقام الطاف ربوبیت بر قضیه «من تقرب الی شبرا تقربت الیه ذراعا» استقبال کند و روح را بر بساط انبساط راه دهد و ملاطفه و معاشقه «یحبهم و یحبونه» در میان آرد و مخاطبات و مکالمات عاشقانه آغاز نهد و مناسب معنی این بیت خطاب پرعتاب میرسد. چنانک مولف گوید بیت

Чун ратлҳои гарони шароби мъотбот « анои снлқии алейк қўлои сқило » бком рӯҳ расаду таъсии он боҷазои вуҷӯд ӯ тохтани орад аз стўоти он шароб ҳастӣ рӯҳ рӯй дар нестӣ наад ва аз ободии вуҷӯд рӯй дар харобии хароботи фанои орад . байт

چون رطلهای گران شراب معاتبات «انا سنلقی علیک قولا ثقیلا» بکام روح رسد و تاثیر آن باجزای وجود او تاختن آرد از سطوات آن شراب هستی روح روی در نیستی نهد و از آبادی وجود روی در خرابی خرابات فنا آرد. بیت

Рӯҳро як чанд дарин манзили аърофи сифат ки миёни биҳишти олами сифот худовандӣасту дӯзах олам ҳастӣ бидоранду бшроби шуҳуди бақоёии сифоти вуҷӯди азу маҳв мекунанд . Он маънии шунӯдае ки Юсуфро алайҳи алслўаҳи панҷсад сол бар дар биҳишт бидоранд ва дар биҳишт нагузаронад то олоиши малики дунё аз ваии бакулӣ маҳв шавад «у нзънои моФии сдўрҳми ман ғул » ҳамин ишоратаст .

روح را یک چند درین منزل اعراف صفت که میان بهشت عالم صفات خداوندی است و دوزخ عالم هستی بدارند و بشراب شهود بقایای صفات وجود ازو محو میکنند. آن معنی شنوده‌ای که یوسف را علیه‌الصلوه پانصد سال بر در بهشت بدارند و در بهشت نگذراند تا آلایش ملک دنیا از وی بکلی محو شود «و نزعنا مافی صدورهم من غل» همین اشارت است.

Пас дар эҳтибоси рӯҳу ғлботи шавқ ӯ бҳзрту тасарруфоти воридоти ғайбии анвоъи каромот бар зоҳиру ботини падед омадан гирад «у асбғ алайкум наамма зоҳирау ботина » .

پس در احتباس روح و غلبات شوق او بحضرت و تصرفات واردات غیبی انواع کرامات بر ظاهر و باطن پدید آمدن گیرد «و اسبغ علیکم نعمه ظاهره و باطنه».

Агар равандаи дарин мақоми бад-ӣни неъматҳо боз нигарад бичишам хуш омад аз ҳазрати манъами бозмонд ва агар хоки мтобът дар дида ҷон кашаду бҳлиаҳ « мозоғи албсру мотғӣ » мтҳлӣ шавад мустаҳаққи мутолиаи оёт кубро гардад « ҳоҳнои тскби алъброт » . Ин он Утбааст ки хӯни садҳазори садиқ бар хоки имтиҳон рехта шуду об боб барнаёмад .

اگر رونده درین مقام بدین نعمتها باز نگرد بچشم خوش آمد از حضرت منعم بازماند و اگر خاک متابعت در دیده جان کشد و بحلیه «مازاغ البصر و ماطغی» متحلی شود مستحق مطالعه آیات کبری گردد «هاهنا تسکب العبرات». این آن عتبه است که خون صدهزار صدیق بر خاک امتحان ریخته شد و آب بآب برنیامد.

эй баси рўндгони содиқу толибони ошиқ ки дар хароботи арвоҳи баҷоами каромоти маст тоФҳ шуданду завқи шурби он шароб боз ёфтанд ва дар мастии аҷабу ғурури афтоданду ҳаргиз рӯй ҳушёрӣ ва бедорӣ надиданд . байт

ای بس روندگان صادق و طالبان عاشق که در خرابات ارواح بجام کرامات مست طافح شدند و ذوق شرب آن شراب باز یافتند و در مستی عجب و غرور افتادند و هرگز روی هشیاری و بیداری ندیدند. بیت

Дар ҳуҷб « асҳоби алкромоти каллаами мҳҷўбўн » бимонаданд ва он каромотро бути вақт худ сохтанду зуннор хуш омад он барбастанд ва рӯй аз ҳақи бгрдониднду фаро халқ овараданд . Наузи биллоҳи ман алҳўри бъдолкўр . байт

در حجب «اصحاب الکرامات کلهم محجوبون» بماندند و آن کرامات را بت وقت خود ساختند و زنار خوش آمد آن بربستند و روی از حق بگردانیدند و فرا خلق آوردند. نعوذ بالله من الحور بعدالکور. بیت

Аммо соҳиби дувалатон « ани аллазӣнаи сабқати ?лаами мнои алҳснии аўлӣки анҳо мбъдўн » дар неъмати каромоти назар бар манъам ниҳанд на бар неъмату адои шукри неъмат ба дид манъам гузоранд то бар қазия « лӣни шкртми лои зиднкм » мустаҳаққи неъмати вуҷӯд манъам гирданд . байт

اما صاحب دولتان «ان‌الذین سبقت لهم منا الحسنی اولئک عنها مبعدون» در نعمت کرامات نظر بر منعم نهند نه بر نعمت و ادای شکر نعمت به دید منعم گذارند تا بر قضیه «لئن شکرتم لا زیدنکم» مستحق نعمت وجود منعم گردند. بیت

Вазифаи убудийяти рӯҳи дарин мақом онаст ки мулозимати ин Утбаи намояд ва аз ҷумлаи ағёри домани ҳиммати дркшд ва се талоқ бар гӯшаи чодари дунёу охирати бандаду бдрҷоти улёу Наими ҳашт биҳишти сар фурӯ наёрад вебяти ин заъифро вирди вақт хеш созад . байт

وظیفه عبودیت روح درین مقام آن است که ملازمت این عتبه نماید و از جمله اغیار دامن همت درکشد و سه طلاق بر گوشه چادر دنیا و آخرت بندد و بدرجات علیا و نعیم هشت بهشت سر فرو نیارد وبیت این ضعیف را ورد وقت خویش سازد. بیت

Ва агар мақомоти сад ва бист ваанд ҳазор нуқта набувват бирав арза кунанд бҳич илтифот накунаду ҳамаро пушт пой занаду мҳмдўори сари кӯчаи фақр нигоҳ дорад ва агар ҳазор бор хитоб мерасад ки эй банда чаҳ хоҳӣ ? гуяд бандаро хост набошад зеро ки хост рӯй дар ҳастӣ дорад ва мо дар нестӣ мезанем ин роҳ пштопшт уфтад ва агар ҳазор соли барин остона то мултафит бимонад бояд ки малул нагардад ва рӯй азин даргоҳ нтобад . байт

و اگر مقامات صد و بیست و اند هزار نقطه نبوت برو عرضه کنند بهیچ التفات نکند و همه را پشت پای زند و محمدوار سر کوچه فقر نگاه دارد و اگر هزار بار خطاب میرسد که ای بنده چه خواهی؟ گوید بنده را خواست نباشد زیرا که خواست روی در هستی دارد و ما در نیستی میزنیم این راه پشتاپشت افتد و اگر هزار سال برین آستانه تا ملتفت بماند باید که ملول نگردد و روی ازین درگاه نتابد. بیت

Ҷумлагии анбиё ва аввалед дарин мақоми оҷиз ва мутаҳайир шуданд ки азинҷои бқдми инсониятро нмишоиди супурду ббозўии рҷўлити гӯии нмитўони баради байт

جملگی انبیا و اولید درین مقام عاجز و متحیر شدند که ازینجا بقدم انسانیت را نمیشاید سپرد و ببازوی رجولیت گوی نمیتوان برد بیت

Дарин мақом ҳар тири ҷад ки дар ҷаъбаи ҷаҳд буд андохта шуд ва ҳеҷ бар нишона қабул наомад . ӣнҷо чун гули сипар бояд андохт чун чанори дасти бдъои бардошт . На чун бидхнҷр тавон кашид ва на чун нилӯфари сипар бар сари оби афканд . Чун сӯсан бидиҳ забони хомӯш бояд буд ва чун наргиси чашм ниҳодан , ва чун бунафшаи бъҷзи сари афканда бӯдан ва чун лола бо ҷигари сӯхтаи дамии машки вор задан .

درین مقام هر تیر جد که در جعبه جهد بود انداخته شد و هیچ بر نشانه قبول نیامد. اینجا چون گل سپر باید انداخت چون چنار دست بدعا برداشت. نه چون بیدخنجر توان کشید و نه چون نیلوفر سپر بر سر آب افکند. چون سوسن بده زبان خاموش باید بود و چون نرگس چشم نهادن، و چون بنفشه بعجز سر افکنده بودن و چون لاله با جگر سوخته دمی مشک‌وار زدن.

ӣнҷои мақоми нози маъшӯқу камоли ниёз ошиқаст то ин ғояти рӯҳро бо ҳар ч пайванд дошт ҳамаи дршшдр ишқ мебохт чун муфлису бечораи гашт акнӯн даст хӯнасту ҷон май бояд бохт . байт

اینجا مقام ناز معشوق و کمال نیاز عاشق است تا این غایت روح را با هر چ پیوند داشت همه درششدر عشق میباخت چون مفلس و بیچاره گشت اکنون دست خون است و جان می‌باید باخت. بیت

Ҳар вақт чун насими нафаҳоти алтофи ҳақ аз мҳби анояти бмшом рӯҳ мерасад ёқӯби вор бо дили гарму дам сар мегуяд : « ании лои ҷади риҳи Юсуфи лӯлои ани тФндўн » байт

هر وقت چون نسیم نفحات الطاف حق از مهب عنایت بمشام روح میرسد یعقوب وار با دل گرم و دم سر میگوید: «انی لا جد ریح یوسف لولا ان تفندون» بیت

Чандон ғлботи шавқу қалақи ишқи рӯҳро падед ояд ки аз худии худ малул гардад . Ва аз вуҷӯд сайр ояд ва дар ҳалок худ кӯшаду ҳусайни мнсўрўор фарёд мекунад :

چندان غلبات شوق و قلق عشق روح را پدید آید که از خودی خود ملول گردد. و از وجود سیر آید و در هلاک خود کوشد و حسین منصوروار فریاد میکند:

Дарин муддат ки рӯҳро бар остонаи иззат боз доранду бшкнҷаҳи фироқу дарди иштиёқ мубтало кунанд девонагии парвонагӣ дар ӯ падед ояд гуяд :

درین مدت که روح را بر آستانه عزت باز دارند و بشکنجه فراق و درد اشتیاق مبتلا کنند دیوانگی پروانگی در او پدید آید گوید:

Дарин изтирору аҷзу инкисори рӯҳ аз худу муомилаи худ маъюс гардаду ҳақиқати бидонад ки « алтлби ради волсбили сад » худро биндозад ва азу нолад шеър

درین اضطرار و عجز و انکسار روح از خود و معامله خود مأیوس گردد و حقیقت بداند که «الطلب رد والسبیل سد» خود را بیندازد و ازو نالد شعر

Чун дӯди нолаи он сӯхта дар мақоми изтирори бҳзрти раҳим боз расад бар қазия « амни иҷиби алмзтри азои дуоа » ттқи иззат аз пеши ҷамоли самадят бар андозад . Ва ошиқи сӯхтаи худро бҳзор лутф бинавозад . байт

چون دود ناله آن سوخته در مقام اضطرار بحضرت رحیم باز رسد بر قضیه «امن یجیب المضطر اذا دعاه» تتق عزت از پیش جمال صمدیت بر اندازد. و عاشق سوخته خود را بهزار لطف بنوازد. بیت

Чун шамъи ҷамоли самадят дар таҷаллӣ ояд рӯҳи парвонаи сифати пар ва бол бигушоед . Ҷазботи ашаъа шамъ ҳастӣ парвона бирабоед партави нури таҷаллии вуҷӯди парвонаро бтҳлиаҳи сифот шамъӣ биорояд забонаи шамъи ҷалоли аҳадят чун шуълаи براردи як коҳ дар хирмани парвонаи рӯҳи бнгзорд . байт

چون شمع جمال صمدیت در تجلی آید روح پروانه صفت پر و بال بگشاید. جذبات اشعه شمع هستی پروانه برباید پرتو نور تجلی وجود پروانه را بتحلیه صفات شمعی بیاراید زبانه شمع جلال احدیت چون شعله برآرد یک کاه در خرمن پروانه روح بنگذارد. بیت

ӣнҷои нури ҷамоли самадии рӯҳ рӯҳ гардад « аўлӣки кутуби фии қлўбҳми алоямону идаам брўҳ манеҳ » агар он ҷон бохта шуд инак ҷонӣ ки бохта нашавад . байт

اینجا نور جمال صمدی روح روح گردد «اولئک کتب فی قلوبهم الایمان و ایدهم بروح منه» اگر آن جان باخته شد اینک جانی که باخته نشود. بیت

Утба олам фаносту сари ҳади олами бқоءи баъди азин кори тарбияти рӯҳи бтҳлиаҳи ҷазботи алуҳият мубаддил шавад акнӯн як нафас аз анфос ӯ бмъолмаҳ сиқлин бароед « ҷазбаи ман ҷазбот алҳақ тавозии амали алсқлин . »

عتبه عالم فناست و سر حد عالم بقاء بعد ازین کار تربیت روح بتحلیه جذبات الوهیت مبدل شود اکنون یک نفس از انفاس او بمعالمه ثقلین براید «جذبه من جذبات الحق توازی عمل الثقلین.»

« ?дании Фтдлии факони қоби қавсин ӯ аднии Фоўҳии илои абдаи мо аўҳӣ » .

«دنی فتدلی فکان قاب قوسین او ادنی فاوحی الی عبده ما اوحی».

Ва слии аллоҳи алии Муҳамаду ?ала .

و صلی‌الله علی محمد و آله.