Тоби рӯҳи алнсими болосҳор

طابَ رَوح‌ُ النَّسیمِ بِالْأَسْحار

Ин дўролндими болонўор

أَینَ دَور النَّدیمِ بِالْأَنوار

Дар хуморем , кӯи лаби соқӣ ?

در خماریم، کو لب ساقی؟

Ним мастем кӯи киришмаи ёр ?

نیم مستیم کو کرشمهٔ یار؟

Туррае кӯ ? ки дили дарави бандем

طره‌ای کو؟ که دل درو بندیم

Чеҳрае кӯ ? ки ҷон кунем нисор

چهره‌ای کو؟ که جان کنیم نثار

Хез , каз лаъли ёри нӯшин лаб

خیز، کز لعل یار نوشین لب

Ба кафи ореми ҷони нӯши гўор

به کف آریم جان نوش گوار

Ки ҷузин бодаи бори нрҳонд

که جزین باده بار نرهاند

Ним мисатони ишқро зи хумор

نیم مستان عشق را ز خمار

Дар сари зулфи ёри дили бандем

در سر زلف یار دل بندیم

То ба рӯз ояд охири ин шаби тор

تا به روز آید آخر این شب تار

зи офтобӣ ки кун зарра ӯст

ز آفتابی که کون ذرهٔ اوست

Бар фурӯзем зарраи вори изор

بر فروزیم ذره‌وار عذار

Чун ки ҳамранг офтоб шавем

چون که همرنگ آفتاب شویم

Шояд он лаҳза гар кунем иқрор

شاید آن لحظه گر کنیم اقرار

Кошкору ниҳон ҳама моием

کاشکار و نهان همه ماییم

« лӣси фии ?илдори ғайринои диёр »

«لیس فی‌الدار غیرنا دیار»

Вар нашуд ин сухани туро равшан

ور نشد این سخن تو را روشن

Ҷом гетӣ намойро ба кафи ор

جام گیتی‌نمای را به کف آر

То бибинӣ дарав , ки ҷумла яке аст

تا ببینی درو، که جمله یکی است

Хоҳи яксад шумору хоҳи ҳазор

خواه یکصد شمار و خواه هزار

Ҳар парогандае , ки ҷамъ шавад

هر پراگنده‌ای، که جمع شود

Бар забонаш чунин равад гуфтор

بر زبانش چنین رود گفتار

Гар ироқии забони фурӯи бастӣ

گر عراقی زبان فرو بستی

Ошкоро нагаштӣ ин асрор

آشکارا نگشتی این اسرار

Акӣўси тлоءи лоати бмдом

أَ کُئوسٌ تَلَأْلَأَتْ بِمُدام

Ам шмўси тҳллти бғмом ?

أم شُموسٌ تَهَلَّلَتْ بِغَمام؟

Аз сафоӣ майу латофати ҷом

از صفای می و لطافت جام

Дар ҳам омехт ранги ҷому мудом

در هم آمیخت رنگ جام و مدام

Ҳама ҷомаст ва нест гӯйӣ май

همه جام است و نیست گویی می

ё мудомаст ва нест гӯйии ҷом

یا مدام است و نیست گویی جام

Чун ҳавои ранг офтоб гирифт

چون هوا رنگ آفتاب گرفت

Ҳар ду яксон шуданд нуру злом

هر دو یکسان شدند نور و ظلام

Рӯзу шаб бо ҳам оштӣ карданд

روز و شب با هم آشتی کردند

Кори олам аз он гирифт низом

کار عالم از آن گرفت نظام

Гар ндонӣ ки ин чаҳ рӯз ва шабаст ?

گر ندانی که این چه روز و شب است؟

ё кадомаст ҷому бодаи кадом ?

یا کدام است جام و باده کدام؟

Сарёни ҳаёт дар олам

سریان حیات در عالم

Чун майу ҷом фаҳм кун ту мудом

چون می و جام فهم کن تو مدام

Инкишофи ҳиҷоби илми яқин

انکشاف حجاب علم یقین

Чун шабу рӯз фарз кун , вслом

چون شب و روز فرض کن، وسلام

Вар нашуд ин баёни туро равшан

ور نشد این بیان تو را روشن

Ҷумлаи зи оғози кор то анҷом

جمله ز آغاز کار تا انجام

Ҷом гетӣ намойро ба кафи ор

جام گیتی‌نمای را به کف آر

То бибинӣ ба чашми дӯсти мудом

تا ببینی به چشم دوست مدام

Офтоби рухи ту пайдо шуд

آفتاب رخ تو پیدا شد

Олами андари туфаш ҳувайдо шуд

عالم اندر تفش هویدا شد

Вом кард аз ҷамоли ту назарӣ

وام کرد از جمال تو نظری

Ҳасан рӯят бидид ва шайдо шуд

حسن رویت بدید و شیدا شد

Орияти бастад аз лабати шукрӣ

عاریت بستد از لبت شکری

Завқи он чун бёФт гуё шуд

ذوق آن چون بیافت گویا شد

Шабнамӣ бар замин чакид саҳар

شبنمی بر زمین چکید سحر

Рӯй хуршед дид ва дрўо шуд

روی خورشید دید و دروا شد

Бар ҳаво шуд бухорӣ аз дарё

بر هوا شد بخاری از دریا

Боз чун ҷамъи гашт дарё шуд

باز چون جمع گشت دریا شد

Ғайраташи ғайр дар ҷаҳон нагузошт

غیرتش غیر در جهان نگذاشت

Лоҷарами айни ҷумла ашё шуд

لاجرم عین جمله اشیا شد

Нисбати иқтидору феъл ба мо

نسبت اقتدار و فعل به ما

Ҳам аз он рӯй буд кӯ мо шуд

هم از آن روی بود کو ما شد

Ҷом гетӣ намой ӯ моием

جام گیتی‌نمای او ماییم

Ки ба мо ҳарчӣ буд пайдо шуд

که به ما هرچه بود پیدا شد

То ба акнӯн маро набӯд хабар

تا به اکنون مرا نبود خبر

Бар ман имрӯз ошкоро шуд

بر من امروز آشکارا شد

Мо чунин ташнау зулоли висол

ما چنین تشنه و زلال وصال

Ҳамаи олами гирифтаи моломол

همه عالم گرفته مالامال

Ғарқ обем ва об ме ҷӯйем

غرق آبیم و آب می‌جوییم

Дар висолем ва бе хабари зи висол

در وصالیم و بی‌خبر ز وصال

Офтоби андаруни хона ва мо

آفتاب اندرون خانه و ما

Дар бадар мерӯем , зарраи мисол

در بدر می‌رویم، ذره مثال

Ганҷ дар остин ва ме гирдем

گنج در آستین و می‌گردیم

Гирд ҳар кӯии баҳри як мисқол

گرد هر کوی بهر یک مثقال

Чанд гирдем хираи гирди ҷаҳон ?

چند گردیم خیره گرد جهان؟

Чанд бошем асири занну хаёл ?

چند باشیم اسیر ظن و خیال؟

Дар даҳ , эй соқӣ , аз лабати ҷомӣ

در ده، ای ساقی، از لبت جامی

Каз ниҳод худам гирифт малол

کز نهاد خودم گرفت ملال

Офтобии з рӯй худ бинмоӣ

آفتابی ز روی خود بنمای

То чу соя рух оварам ба завол

تا چو سایه رخ آورم به زوال

То абад бо азал қарин гардад

تا ابد با ازل قرین گردد

Дайу фардоӣ мо шавад ҳамаи ҳол

دی و فردای ما شود همه حال

Дар чунин ҳол шояд ар гӯям

در چنین حال شاید ار گویم

Гарчи бошад ба назд ақли маҳол

گرچه باشد به نزد عقل محال

эй ба ту рӯзу шаби ҷаҳони равшан

ای به تو روز و شب جهان روشن

Бе рахти чашми ошиқони равшан

بی‌رخت چشم عاشقان روشن

Ба ҳадиси ту коми дили ширин

به حدیث تو کام دل شیرین

Ба ҷамоли ту чашми ҷони равшан

به جمال تو چشم جان روشن

Шуд ба нури ҷамоли равшани ту

شد به نور جمال روشن تو

Олами тираи ногаҳони равшан

عالم تیره ناگهان روشن

Офтоби рухи ҷаҳонгират

آفتاب رخ جهانگیرت

намекунад дам ба дами ҷаҳони равшан

می‌کند دم به دم جهان روشن

зи ибтидои олам аз ту равшан шуд

ز ابتدا عالم از تو روشن شد

Каз яқин мешавад гумони равшан

کز یقین می‌شود گمان روشن

Май намояди з рӯй ҳар зарра

می‌نماید ز روی هر ذره

Офтоби рахти аёни равшан

آفتاب رخت عیان روشن

Кӣ тавон кард дар хами зулфат

کی توان کرد در خم زلفت

Хештанро зи худ ниҳони равшан ?

خویشتن را ز خود نهان روشن؟

эй дили тира , гар нагашт ту ро

ای دل تیره، گر نگشت تو را

Сари тавҳиди ин баёни равшан

سر توحید این بیان روشن

Андари ойӣна ҷаҳон бингар

اندر آیینهٔ جهان بنگر

То бибинӣ ҳамон замони равшан

تا ببینی همان زمان روشن

Мутриби ишқ май навозади соз

مطرب عشق می‌نوازد ساز

Ошиқии кӯ ? ки башнавад овоз

عاشقی کو؟ که بشنود آواز

Ҳар нафаси пардае дигар соз

هر نفس پرده‌ای دگر ساز

Ҳар замони захма Эй кунад оғоз

هر زمان زخمه‌ای کند آغاز

Ҳамаи олами садоӣ нағма ӯст

همه عالم صدای نغمه اوست

Ки шунид ин чунин садои дароз ?

که شنید این چنین صدای دراز؟

Роз ӯ аз ҷаҳон бурун афтод

راز او از جهان برون افتاد

Худ садо кӣ нигоҳ дорад роз ?

خود صدا کی نگاه دارد راز؟

Сар ӯ аз забон ҳар зарра

سر او از زبان هر ذره

Ҳам ту бишинав , ки ман ним ғаммоз

هم تو بشنو، که من نیم غماز

Чаҳ ҳадисаст дар ҷаҳон ? ки шунид

چه حدیث است در جهان؟ که شنید

Сухани сараш аз сухани пардоз

سخن سرش از سخن پرداز

Худ сухан гуфт ва худ шунид аз худ

خود سخن گفت و خود شنید از خود

Кардам инак сухани ?бирти эҷоз

کردم اینک سخن برت ایجاز

Ишқи машшота Эйаст ранг омез

عشق مشاطه‌ای است رنگ آمیز

Ки ҳақиқат кунад ба ранги муҷоз

که حقیقت کند به رنگ مجاز

То ба дом оварад дили Маҳмӯд

تا به دام آورد دل محمود

Бтрозд ба шонаи зулфи Аёз

بترازد به شانه زلف ایاز

На ба андоза ту ҳаст сухан

نه به اندازهٔ تو هست سخن

Ишқ мегуяд ин суханро боз

عشق می‌گوید این سخن را باز

Ишқ ногоҳ баркашид илм

عشق ناگاه برکشید علم

То баҳам бар занад вуҷӯду адам

تا بهم بر زند وجود و عدم

Бе қарории ишқи шӯрангез

بی‌قراری عشق شورانگیز

Шар ва шурӣ фиканд дар олам

شر و شوری فکند در عالم

Дар ҳар ойӣнаи ҳасани дигргўн

در هر آیینه حسن دیگرگون

Май намояди ҷамол ӯ ҳрдм

می‌نماید جمال او هردم

Гуҳ барояд ба кисвати ҳавво

گه برآید به کسوت حوا

Гуҳ барояд ба сӯрати одам

گه برآید به صورت آدم

Гоҳ хуррам кунад дили ғамгин

گاه خرم کند دل غمگین

Гоҳ ғамгин кунад дили хуррам

گاه غمگین کند دل خرم

Гар кунад олимии хароб чаҳ бок ?

گر کند عالمی خراب چه باک؟

Меҳрро аз ҳалоки як шабнам

مهر را از هلاک یک شبنم

Май намояд ки ҳаст ва нест ҷаҳон

می‌نماید که هست و نیست جهان

Ҷузи хаттӣ дар миёни нуру зулм

جز خطی در میان نور و ظلم

Гар бихонӣ ту ин хати мавҳум

گر بخوانی تو این خط موهوم

Бишносӣ ҳудусро зи қадам

بشناسی حدوث را ز قدم

Маънии ҳарфи кун зоҳир кун

معنی حرف کون ظاهر کن

То бадоне бақадр хеши ту ҳам

تا بدانی بقدر خویش تو هم

эй рахти офтоби ъолмтоб

ای رخت آفتاب عالمتاب

Дар фазои ту коиноти сароб

در فضای تو کاینات سراب

Дар наёяд ба чашми ту ду ҷаҳон

در نیاید به چشم تو دو جهان

Кӣ ба чашми ту андар ояд хоб ?

کی به چشم تو اندر آید خواب؟

Пеши азин берахт чаҳ буд ҷаҳон ?

پیش ازین بی‌رخت چه بود جهان؟

Соя эй дар адами сарои хароб

سایه‌ای در عدم سرای خراب

зи устувои меҳри талъат ту битофт

ز استوا مهر طلعت تو بتافت

Соя аз нур меҳр ёфт хизоб

سایه از نور مهر یافت خضاب

Меҳр чун соя аз миёни бардошт

مهر چون سایه از میان برداشت

Мо чаҳ бошем дар миён ? дарёб

ما چه باشیم در میان؟ دریاب

Аввал ва охир ӯст дар ҳамаи ҳол

اول و آخر اوست در همه حال

Зоҳир ва ботин ӯст дар ҳамаи боб

ظاهر و باطن اوست در همه باب

Гар садаст , ар ҳазор , ҷумла яке аст

گر صد است، ار هزار، جمله یکی است

Дар наёяд ба ҷузи яке ба ҳисоб

در نیاید به جز یکی به حساب

Барф хонанд обро , чу бибаст

برف خوانند آب را، چو ببست

Боз чун ҳал шавад чаҳ гӯйанд об ?

باز چون حل شود چه گویند آب؟

Об чун рангу буи гул гирад

آب چون رنگ و بوی گل گیرد

Лоҷарами ном ӯ кунанд гулоб

لاجرم نام او کنند گلاب

Бар забони фасеҳ ҳар зарра

بر زبان فصیح هر ذره

намекунад ишқи лаҳзаи лаҳзаи хитоб

می‌کند عشق لحظه لحظه خطاب

Рӯй ҷонон ба чашми ҷон дидан

روی جانان به چشم جان دیدن

Хуш буд , хоссаи ройгон дидан

خوش بود، خاصه رایگان دیدن

Хуш буд дар сафои рухсораш

خوش بود در صفای رخسارش

Ошкорои ҳамаи ниҳон дидан

آشکارا همه نهان دیدن

Ҷуз дар ойӣна Рахш натавон

جز در آیینهٔ رخش نتوان

Акси рухсор ӯ аён дидан

عکس رخسار او عیان دیدن

Буи ӯро бадв тавон дарёфт

بوی او را بدو توان دریافت

Рӯй ӯро бадви тавон дидан

روی او را بدو توان دیدن

Дидан рӯй дӯст хуш бошад

دیدن روی دوست خوش باشد

Хоссаи рухсорае чунон дидан

خاصه رخساره‌ای چنان دیدن

Худ гирифтам ки дар сафои Рахш

خود گرفتم که در صفای رخش

Натавонӣ ҳамаи ниҳон дидан

نتوانی همه نهان دیدن

наме тавон ончӣ ҳаст ва буд ва буд

می‌توان آنچه هست و بود و بود

Дар рух ӯ якон якон дидан

در رخ او یکان یکان دیدن

Дар хами зулф ӯ , чаҳ хуш бошад

در خم زلف او، چه خوش باشد

Дил гум гашта ногаҳон дидан !

دل گم گشته ناگهان دیدن!

Андари ойӣнаи ҷаҳони борӣ

اندر آیینهٔ جهان باری

Май туоне ба чашми ҷон дидан

می‌توانی به چشم جان دیدن

Ёрб , он лаъли шаккарин чаҳ хушаст ?

یارب، آن لعل شکرین چه خوش است؟

Ёрб , он рӯй нозанин чаҳ хушаст ?

یارب، آن روی نازنین چه خوش است؟

Бо лабаши завқи ҳам нафас чаҳ накӯаст ?

با لبش ذوق هم نفس چه نکوست؟

Бо Рахши ҳасани ҳам қарин чаҳ хушаст ?

با رخش حسن هم قرین چه خوش است ؟

Аз хати анбарин ӯ хондан

از خط عنبرین او خواندن

Сухани лаъли шаккарин чаҳ хушаст ?

سخن لعل شکرین چه خوش است؟

Вари зи ман боварат наме уфтад

ور ز من باورت نمی‌افتد

Бӯсаи зан бар лабаш , бибин чаҳ хушаст ?

بوسه زن بر لبش، ببین چه خوش است؟

Меҳри ҷонон ба чашм ҷон бингар

مهر جانان به چشم جان بنگر

Дар миёни гумони яқин чаҳ хушаст ?

در میان گمان یقین چه خوش است؟

Ман з худ гашта ғоиб , ӯ ҳозир

من ز خود گشته غایب ، او حاضر

Ишқ бо ёри ҳам чунин чаҳ хушаст ?

عشق با یار هم چنین چه خوش است ؟

Онкии андар ҷаҳон наме гунҷад

آنکه اندر جهان نمی گنجد

Дар миёни дили ҳазин чаҳ хушаст ?

در میان دل حزین چه خوش است ؟

То фишонд бар остон дараш

تا فشاند بر آستان درش

Ошиқии ҷон дар остин чаҳ хушаст ?

عاشقی جان در آستین چه خوش است ؟

Дар ҷаҳони ғайр ӯ наме байнам

در جهان غیر او نمی‌بینم

Дилами имрӯзи ҳам барин чаҳ хушаст ?

دلم امروز هم برین چه خوش است؟

Бедилиро , ки ишқ бинавозад

بی‌دلی را، که عشق بنوازد

Ҷон ӯ ҷилваи гоҳ худ созад

جان او جلوه‌گاه خود سازد

Дил ӯро зи ғам ба ҷони орад

دل او را ز غم به جان آرد

Тан ӯро зи ғуссаи бгдозд

تن او را ز غصه بگدازد

Ба худаш ончунон кунад машғӯл

به خودش آنچنان کند مشغول

Ки ба маъшӯқи ҳам напардозад

که به معشوق هم نپردازد

Чун кунад хонаи холӣ аз ағёр

چون کند خانه خالی از اغیار

Он гуҳии ишқ бо худ оғозад

آن گهی عشق با خود آغازد

Зулфи худро ба рух биорояд

زلف خود را به رخ بیاراید

Рӯй худро ба ҳасани бтрозд

روی خود را به حسن بترازد

Бар лаби хеши бӯсҳо шимурд

بر لب خویش بوس‌ها شمرد

Бо рухи хеши ишқ ҳо бозад

با رخ خویش عشق‌ها بازد

Чун дарунро ҳама фурӯ гирад

چون درون را همه فرو گیرد

Ногуҳӣ аз дарун бурун тозад

ناگهی از درون برون تازد

Бо ироқии киришмае бикунад

با عراقی کرشمه‌ای بکند

Дил ӯро ба лутф бинавозад

دل او را به لطف بنوازد

То ба мастии з хештан баравад

تا به مستی ز خویشتن برود

Ба ҷаҳони ин сухан дарандозад

به جهان این سخن دراندازد