Дар ҷом ҷаҳон намой аввал

در جام جهان‌نمای اول

Шуд нақши ҳамаи ҷаҳони мушкил

شد نقش همه جهان مشکل

Ҷом аз май ишқ бартар омад

جام از می عشق برتر آمد

Гашти ин ҳамаи нақшҳо ммсл

گشت این همه نقش‌ها ممثل

Ҳар зарраи азин нуқӯшу ашкол

هر ذره ازین نقوش و اشکال

Бинмуд ҳамаи ҷаҳони муфассал

بنمود همه جهان مفصل

Як ҷуръау садҳазори соғар

یک جرعه و صدهزار ساغر

Як қатра ва сад ҳзози мнҳл

یک قطره و صد هزاز منهل

Бигузар ту азин қуюди мушкил

بگذر تو ازین قیود مشکل

То мушкили ту ҳама шавад ҳал

تا مشکل تو همه شود حل

Бо ин ҳама , ин нуқӯшу ашкол

با این همه، این نقوش و اشکال

Бигзор , агар чаҳ нест мӯҳмал

بگذار، اگر چه نیست مهمل

Кини нақш ва нигор нест ало

کین نقش و نگار نیست الا

Нақши Дуюмин чашми аҳвол

نقش دومین چشم احوال

Дар нақши дувум чу бози бинӣ

در نقش دوم چو باز بینی

Рухсораи Нақшбанди аввал

رخسارهٔ نقشبند اول

Маълум кунӣ ки ӯст мавҷӯд

معلوم کنی که اوست موجود

Боқии ҳамаи нақшҳо мхил

باقی همه نقش‌ها مخیل

Хоҳӣ ки ба нури ин ҳақиқат

خواهی که به نور این حقیقت

Чашми дил ту шавад мкҳл

چشم دل تو شود مکحل

Ахлоқу нуқӯши худ бадал кун

اخلاق و نقوش خود بدل کن

Чун гашти сифоти ту мубаддил

چون گشت صفات تو مبدل

Худро ба шароб хона андоз

خود را به شراب خانه انداز

Кон ҷо шавад ин ғарази муҳассил

کان جا شود این غرض محصل

Зон ғамзаи ним масти соқӣ

زان غمزهٔ نیم مست ساقی

Гар битавонӣ ба ваҷҳи акмал

گر بتوانی به وجه اکمل

Бустони қадаҳӣ ва бе хабари шӯ

بستان قدحی و بی‌خبر شو

Аз ҳар чаҳ муфассаласту муҷмал

از هر چه مفصل است و مجمل

Пас ҳам ба ду чашми масти соқӣ

پس هم به دو چشم مست ساقی

Май он назарӣ ба чашми аҷмл

می آن نظری به چشم اجمل

Ишқаст ки ҳам майаст ва ҳам ҷом

عشق است که هم می است و هم جام

Ишқаст май ҳарифи ошом

عشق است می حریف آشام

Ин ҷом ҷаҳон намой аввал

این جام جهان‌نمای اول

Аксӣ буд аз сафои он ҷом

عکسی بود از صفای آن جام

Венаи ғамзаи ним масти соқӣ

وین غمزهٔ نیم مست ساقی

Нӯшади ҳам азин май ғами анҷом

نوشد هم ازین می غم انجام

Ин ҷом басар нарафту зини файз

این جام بسر نرفت و زین فیض

Гашти оби ҳаёт дар ҷаҳони ом

گشت آب حیات در جهان عام

Зини об падед шуд ҳубобӣ

زین آب پدید شد حبابی

Шуд ҳаждаҳи ҳазор оламаши ном ?

شد هجده‌هزار عالمش نام؟

Оғози ҷаҳони байн чаҳ чизаст ?

آغاز جهان بین چه چیز است؟

Бингар ки чаҳ бошадаш саранҷом ?

بنگر که چه باشدش سرانجام؟

Ҳар чиз аз ончии гашти пайдо

هر چیز از آنچه گشت پیدا

Он чиз буд ба кому ноком

آن چیز بود به کام و ناکام

Онро ки з май сиришти тинат

آن را که ز می سرشت طینت

Бе менафасӣ нагирад ором

بی می نفسی نگیرد آرام

Ва он кас ки ҳануз дар хумор аст

و آن کس که هنوز در خمار است

Ҳам маст шавад вале ба айём

هم مست شود ولی به ایام

Хуррами дили онкӣ аз лаби ёр

خرم دل آنکه از لب یار

Ҷом меноб мекунад вом

جام می ناب می‌کند وام

эй бехабар аз шароби мастӣ

ای بی‌خبر از شراب مستی

Наниҳода зи хештани буруни гом

ننهاده ز خویشتن برون گام

Дар савмиъа чанд деги савдо

در صومعه چند دیگ سودا

Пухтем ? ва ҳануз кори мо хом

پختیم؟ و هنوز کار ما خام

Дар майкада низ рўзкӣ чанд

در میکده نیز روزکی چند

Биншин ту зи вақти рӯз то шом

بنشین تو ز وقت روز تا شام

Май нӯш ба коми дӯсти бода

می‌نوش به کام دوست باده

Пас ҳам ба даври чашми он лором

پس هم به دور چشم آن لارام

Пеш аз адаму вуҷӯди олам

پیش از عدم و وجود عالم

Вази коф « кун »у китоби мубрам

وز کاف «کن» و کتاب مبرم

Аз ишқи зуҳӯри ишқи дархост

از عشق ظهور عشق درخواست

Изҳори ҳуруфи исми аъзам

اظهار حروف اسم اعظم

Бардошт ба ҷои хомаи ангушт

برداشت به جای خامه انگشت

Зад дар даҳан ва навишт дар дам

زد در دهن و نوشت در دم

Бар каф бинвишт ном ва чаҳ ном ?

بر کف بنوشت نام و چه نام؟

Номӣ ки тилисм ӯст одам

نامی که طلسم اوست آدم

Дар ҳамза ӯ вуҷӯди мударраҷ

در همزهٔ او وجود مدرج

Дар нуқта ӯ ҳуруфи мдғм

در نقطهٔ او حروف مدغم

Бинвишт ва бихонаду бози пӯшед

بنوشت و بخواند و باز پوشید

Аз дида ҳар ки нест муҳаррам

از دیدهٔ هر که نیست محرم

эй толиби исми аъзам , ин ном

ای طالب اسم اعظم، این نام

Хоҳӣ ки туро шавад мусаллам ?

خواهی که تو را شود مسلم؟

Мифтоҳи ҷаҳони гшо ба дасти ор

مفتاح جهان گشا به دست آر

Бигушо дар ин тилисми муҳкам

بگشا در این طلسم محکم

Бинӣ ки ҳама ба ту музоф аст

بینی که همه به تو مضاف است

Маънии сариҳу исми мубҳам

معنی صریح و اسم مبهم

Чун банди тилисм во гушӯдӣ

چون بند طلسم وا گشودی

Бинӣ ки туе худ исми аъзам

بینی که تویی خود اسم اعظم

Исмӣ ки ҳақиқати мсмост

اسمی که حقیقت مسماست

Гар донистӣ « асбти Фолзм »

گر دانستی «اصبت فالزم»

Варна , кам ному нанги худ гир

ورنه، کم نام و ننگ خود گیر

Мезан дар майкадаи дамодам

میزن در میکده دمادم

Чун бигушоӣанд ногуҳи он дар

چون بگشایند ناگه آن در

Бигушоӣ ду чашми шоду хуррам

بگشای دو چشم شاد و خرم

Пеш аз адаму вуҷӯди ағёр

پیش از عدم و وجود اغیار

Вази салтанату зуҳӯри изҳор

وز سلطنت و ظهور اظهار

Султони сарой ишқ фармуд :

سلطان سرای عشق فرمود:

Покаст сарои мо зи ағёр

پاک است سرای ما ز اغیار

Яъне ки ба ҷузи ҳақиқат ӯ

یعنی که به جز حقیقت او

Дар дор вуҷӯд нест диёр

در دار وجود نیست دیار

Воҷиб шавад аз шаҳодату ҳукм

واجب شود از شهادت و حکم

Каз ғайр на айни бад , на осор

کز غیر نه عین بد، نه آثار

Лекин чу ба ғайр кард ишорат

لیکن چو به غیر کرد اشارت

Ағёр зуҳӯр кард ночор

اغیار ظهور کرد ناچار

Чандон ки ҳамаи гувоҳи гаштанд

چندان که همه گواه گشتند

Бар ҳастӣ ваҳдаташ ба якбор

بر هستی وحدتش به یکبار

Диданди аён ки ӯст мавҷӯд

دیدند عیان که اوست موجود

Ваишон ҳамагии маҳолу пиндор

ویشان همگی محال و پندار

Гаштанди ҳамаи гувоҳу рафтанд

گشتند همه گواه و رفتند

Ҳам бо сари нестӣ , дигар бор

هم با سر نیستی ، دگر بار

Ин буд шаҳодат « аўлўолълм »

این بود شهادت «اولوالعلم»

Вена буд фаршаро ҳам иқрор

وین بود فرشه را هم اقرار

Ин буд ҳамаи бдоити халқ

این بود همه بدایت خلق

Вена буд ҳамаи ниҳояти кор

وین بود همه نهایت کار

Ин касрати нафаси баҳри он буд

این کثرت نفس بهر آن بود

То ваҳдат аз он шавад падедор

تا وحدت از آن شود پدیدار

Чун зоҳир шуд ки ҷуз яке нест

چون ظاهر شد که جز یکی نیست

Чаҳ фоида аз зуҳӯр бисёр ?

چه فایده از ظهور بسیار؟

Гар дар назари ту касрат ояд

گر در نظر تو کثرت آید

Ваҳдат буд он , вале ба атвор

وحدت بود آن، ولی به اطوار

Чун сари касӣр ҷумла дидӣ

چون سر کثیر جمله دیدی

Касрати ҳамаи нақши ваҳдат нигор

کثرت همه نقش وحدت نگار

Фии алҷмлаҳ , зи ғайри дида бар дуз

فی‌الجمله، ز غیر دیده بردوز

Инаст тариқи аҳли анвор

این است طریق اهل انوار

Ишқ аз сари кӯии худ сафар кард

عشق از سر کوی خود سفر کرد

Бар мартабаҳо ҳама гузар кард

بر مرتبه‌ها همه گذر کرد

Саҳрои вуҷӯди гашт дар ҳол

صحرای وجود گشت در حال

Ҳар ктми адам , ки пай сипар кард

هر کتم عدم، که پی سپر کرد

Май ҷусти нишони сӯрати худ

می‌جست نشان صورت خود

Чун дар дили танги мо назар кард

چون در دل تنگ ما نظر کرد

Во ёфт амонати худ онҷо

وا یافت امانت خود آنجا

Онгаҳ чу назар ба бом ва дар кард

آنگه چو نظر به بام و در کرد

Худ он сари кӯй буд коўл

خود آن سر کوی بود کاول

Зонҷо ба ҳамаи ҷаҳон сафар кард

زانجا به همه جهان سفر کرد

Ҷонро ба амонати худ онҷо

جان را به امانت خود آنجا

Водошт , либоси худ бадар кард

واداشت، لباس خود بدر کرد

Дар ҷони пӯшеду бози худ ро

در جان پوشید و باز خود را

Он бори либос мухтасар кард

آن بار لباس مختصر کرد

Вонгоаҳ чу офтоби тобон

وآنگاه چو آفتاب تابان

Сар аз сар ҳар сарой дар кард

سر از سر هر سرای در کرد

Аввал ки ба худ намӯд худ ро

اول که به خود نمود خود را

Инсон шуду номи худ башар кард

انسان شد و نام خود بشر کرد

Фии алҷмлаҳ , ба чашми банди ағёр

فی‌الجمله، به چشم بند اغیار

Зоҳир шуду номи худ дигар кард

ظاهر شد و نام خود دگر کرد

Тағйири сувар куҷо тавонад

تغییر صور کجا تواند

Дар наъти камол ӯ асар кард ?

در نعت کمال او اثر کرد؟

Тқлибу зуҳӯр ӯ дар аҳвол

تقلیب و ظهور او در احوال

Изҳори камол бештар кард

اظهار کمال بیشتر کرد

эй дида , ту низ дида бигушоӣ

ای دیده، تو نیز دیده بگشای

Моро чу зи хештан хабар кард

ما را چو ز خویشتن خبر کرد

Ишқ аз пас парда рӯй бинмуд

عشق از پس پرده روی بنمود

Кардам чу нигоҳ , рӯй ман буд

کردم چو نگاه، روی من بود

Пеши рухи хеш саҷда кардам

پیش رخ خویش سجده کردم

Он лаҳза ки ӯ ҷамол бинмуд

آن لحظه که او جمال بنمود

Худро ба канор дар кашидам

خود را به کنار در کشیدم

Онгоҳ ки ӯ канор багушӯд

آنگاه که او کنار بگشود

Додеми ҳамаи бӯса бар лаби хеш

دادیم همه بوسه بر لب خویش

Он дам ки лабами лабонаш май суд

آن دم که لبم لبانش می‌سود

Будам яке , ду ме намудем

بودم یکی، دو می‌نمودیم

Нобӯд шуд он намӯд дар буд

نابود شد آن نمود در بود

Чун соя ба офтоби пайваст

چون سایه به آفتاب پیوست

Аз зулмат буд худ бросўд

از ظلمت بود خود برآسود

Чун сӯхта шуд тамоми ҳизум

چون سوخته شد تمام هیزم

Пайдо нашавад аз он сипас дӯд

پیدا نشود از آن سپس دود

Гӯйанд ки ишқро бпушон

گویند که عشق را بپوشان

Хуршед ба гул нишоед андӯд

خورشید به گل نشاید اندود

Он кас ки зиён хеш хоҳад

آن کس که زیان خویش خواهد

Панди ман ва ту надорадаш суд

پند من و تو نداردش سود

Парвона ки завқ сӯхтан ёфт

پروانه که ذوق سوختن یافت

Набӯд ба шуъоъи шамъи хушнӯд

نبود به شعاع شمع خشنود

Ин ҳолат агарат аҷаби намояд

این حالت اگرت عجب نماید

Бишинав зи ман , ар туоне ашнўд

بشنو ز من، ار توانی اشنود

Бархез , агар ҳарифи мое

برخیز، اگر حریف مایی

Оҳанг шробхонаҳ кун зуд

آهنگ شرابخانه کن زود

намебош хароб дар харобот

می‌باش خراب در خرابات

Вар битавонӣ ба чашми мақсӯд

ور بتوانی به چشم مقصود

Ёрӣаст маро , варои парда

یاری است مرا، ورای پرده

Анвори Рахши сўои парда

انوار رخش سوای پرده

Бардошти зи рухи ниқобу гуфто :

برداشت ز رخ نقاب و گفتا:

Май байни рухи ман ба ҷои парда

می‌بین رخ من به جای پرده

Ҳарч аз ду ҷаҳони туро хуш ояд

هرچ از دو جهان تو را خوش آید

Майдон ки манам варои парда

میدان که منم ورای پرده

Олами ҳамаи пардаи мусаввир

عالم همه پردهٔ مصور

Ашёи ҳамаи нақшҳои парда

اشیا همه نقش‌های پرده

Дар парда чу ман сухан сароем

در پرده چو من سخن سرایم

Чун хуш набӯд навой парда ?

چون خوش نبود نوای پرده؟

Ин пардаи марои зи ту ҷудо кард

این پرده مرا ز تو جدا کرد

Инаст худ иқтизои парда

این است خود اقتضای پرده

Неи не , ки миёни мо ҷудоӣ

نی نی،که میان ما جدایی

Ҳаргиз накунад ғтои парда

هرگز نکند غطای پرده

Ту тори радои кибриёе

تو تار ردای کبریایی

Моро набӯд радои парда

ما را نبود ردای پرده

Ҷои ту ҳамеша дар дили мост

جای تو همیشه در دل ماست

Беруни з дараст ҷои парда

بیرون ز در است جای پرده

Ман мардуми дидаи ҷаҳонам

من مردم دیدهٔ جهانم

Дида набӯд сазои парда

دیده نبود سزای پرده

Гар ғайр манаст парда , худ нест

گر غیر من است پرده، خود نیست

Варна манам интиҳои парда

ورنه منم انتهای پرده

Ту ҳам ба сазоӣ парда бархез

تو هم به سزای پرده برخیز

Вази дидаи худ гушои парда

وز دیدهٔ خود گشای پرده

Он мурғаки нозанини пару бол

آن مرغک نازنین پر و بال

Гаштии ҳамаи гирди кӯҳи иқбол

گشتی همه گرد کوه اقبال

Будӣ шабу рӯз дар такопуӣ

بودی شب و روز در تکاپوی

Кардӣ ҳамаи солаи кашфи аҳвол

کردی همه ساله کشف احوال

Ҷое барисед ӯ ба як дам

جایی برسید او به یک دم

Кон ҷо нарасад касе ба сад сол

کان جا نرسد کسی به صد سال

Дар авҷи фазои ишқи рӯзӣ

در اوج فضای عشق روزی

Парвоз гирифт ва ман ба дунбол

پرواز گرفت و من به دنبال

Ногоҳ уқобӣ андар омад

ناگاه عقابی اندر آمد

Оварад шикастаро ба чангол

آورد شکسته را به چنگال

ӯро чаҳ маҳал ? ки ҳар ду олам

او را چه محل؟ که هر دو عالم

Чун боз кунад зи ҳам пару бол

چون باز کند ز هم پر و بال

Дар қабза ӯ чунон намояд

در قبضهٔ او چنان نماید

Кандар рухи хуби нуқтаи хол

کاندر رخ خوب نقطهٔ خال

Холӣаст ҷаҳони шикори ваҳдат

خالی است جهان شکار وحدت

Касрати адами маҳол дар ҳол

کثرت عدم محال در حال

Ин ҳоли туро чу гашти равшан

این حال تو را چو گشت روشن

Бигузар зи ҳадиси пору имсол

بگذر ز حدیث پار و امسال

Гирди сари кӯии ҳол май гирд

گرد سر کوی حال می‌گرد

Хок дар ӯ ба дида май мол

خاک در او به دیده می‌مال

То кашф шавад туро ҳақиқат

تا کشف شود تو را حقیقت

Аз оинаи адуами аъмол

از آینهٔ عدوم اعمال

Зоҳир гардад туро ба тқсил

ظاهر گردد تو را به تقصیل

Ин роз ки гуфта шуд ба иҷмол

این راز که گفته شد به اجمال

Дидӣ чу яқин ки метавон дид

دیدی چو یقین که می‌توان دید

Пас бар дар дил нишин чу абдол

پس بر در دل نشین چو ابدال