Майл : руҷӯъро гӯйанд ба асли худ , бешуъӯру огоҳӣ аз аслу мақсад , ҳамчун руҷӯъи табиӣ , чун ҷамодот ба табоиъи арбаъа , ки беихтиёр моил асланд , ва ҳамчун руҷӯъи аносир ба асли худ , беихтиёрӣ .

میل: رجوع را گویند به اصل خود، بی‌شعور و آگاهی از اصل و مقصد، همچون رجوع طبیعی، چون جمادات به طبایع اربعه، که بی‌اختیار مایل اصلند، و همچون رجوع عناصر به اصل خود، بی‌اختیاری.

Орзӯ : майласт ба асли худ , бо андаки огоҳӣу илм ба баъзе аз аслу мақсад .

آرزو: میل است به اصل خود، با اندک آگاهی و علم به بعضی از اصل و مقصد.

Меҳр : майл ба асл худаст бо вуҷӯди илму огоҳӣ аз ёфт лиззат дарёфт мақсад .

مهر: میل به اصل خود است با وجود علم و آگاهی از یافت لذت دریافت مقصد.

Муҳаббат : дӯстиро гӯйанд , бесабабу алоқа ва беҳаракатӣ , бо ҳақи субҳонау таъолӣ .

محبت: دوستی را گویند، بی‌سبب و علاقه و بی‌حرکتی، با حق سبحانه و تعالی.

Муҳиб : соҳиби муҳаббатро гӯйанд , бо ҳақи таъолии омтар аз онкии талаби муқорин он бошад ё на ; ҳинӣз талаб бошаду ҳинӣз талаб набошад .

محب: صاحب محبت را گویند، با حق تعالی عام‌تر از آنکه طلب مقارن آن باشد یا نه؛ حینئذ طلب باشد و حینئذ طلب نباشد.

Маҳбӯб : ҳақи таъолиро гӯйанд вақте ки мустағнӣ аз дӯстӣ донанд ӯро мутлақан беқайдӣ .

محبوب: حق تعالی را گویند وقتی که مستغنی از دوستی دانند او را مطلقاً بی‌قیدی.

Талаб : ҷустани ҳақро гӯйанд , аъам аз онкӣ дӯст доранд ё на , балки бештар аз абдяту маъбудят буд .

طلب: جستن حق را گویند، اعم از آنکه دوست دارند یا نه، بلکه بیشتر از عبدیت و معبودیت بود.

Толиб : ҷӯяндаи ҳақро гӯйанд , аз роҳи убудийяту Муҳамадати камол , на аз рӯй дӯстӣ .

طالب: جوینده حق را گویند، از راه عبودیت و محمدت کمال، نه از روی دوستی.

Матлӯб : ҳақи таъолиро гӯйанд , вақте ки ҷӯяндаи омтар аз он бошад ки ба дӯстии мансӯб буд .

مطلوب: حق تعالی را گویند، وقتی‌که جوینده عام‌تر از آن باشد که به دوستی منسوب بود.

Ишқ : муҳаббати муфратро гӯйанд .

عشق: محبت مفرط را گویند.

Сар : ҷазбаи илоҳиро гӯйанд , гоҳи сулӯк бар ӯ мақдаму гоҳ ӯ бар сулӯк .

سر: جذبه الهی را گویند، گاه سلوک بر او مقدم و گاه او بر سلوک.

Нил : дӯстии ҳақи таъолиро гӯйанд бо вуҷӯди талабу ҷади тамом .

نیل: دوستی حق‌تعالی را گویند با وجود طلب و جد تمام.

Маъшӯқ : ҳақи таъолиро гӯйанд вақте ки талаб кунанд ба ҷади тамом аз он ҷиҳат ки мустаҳаққи дӯстӣ ӯаст ман ҷамеъи алўҷўаҳ .

معشوق: حق‌تعالی را گویند وقتی که طلب کنند به جد تمام از آن جهت که مستحق دوستی او است من جمیع‌الوجوه.

Ошиқ : ҷӯяндаи ҳақро гӯйанд , вуҷӯди дӯстии тамому ҷади балиғ .

عاشق: جویندۀ حق را گویند، وجود دوستی تمام و جد بلیغ.

Шавқ : анзъоҷро гӯйанд , дар талаби маъшӯқ , баъд аз онкӣ ёфту боз дар замони фиқдон , бшрти онкӣ агар биёбад маъшӯқро анзъоҷ сокин шавад валикини ишқ ҳамчунон боқӣ бошад ва аз давом ёфт нуқсон напазирад , балки зиёдат шавад дар ишқ .

شوق: انزعاج را گویند، در طلب معشوق، بعد از آنکه یافت و باز در زمان فقدان، بشرط آنکه اگر بیابد معشوق را انزعاج ساکن شود ولیکن عشق همچنان باقی باشد و از دوام یافت نقصان نپذیرد، بلکه زیادت شود در عشق.

Иштиёқ : камоли анзъоҷро гӯйанд , дар майли куллӣу талаби тамому ишқи мудом , ба тариқае ки ёфт ва ноёфт яксон шавад ; на дарёфт сокин гардад ва на дар ноёфт зиёдат шавад . Балки ҳоле бошад срмдои илои алобд ва ин аъло мартаба Эйаст аз маротиби муҳаббат ки зиёдату нуқсони втбдилро бадв роҳ набӯд , на дар иттисоли мушоҳида ва на дар ифтироқи муҷоҳида .

اشتیاق: کمال انزعاج را گویند، در میل کلی و طلب تمام و عشق مدام، به طریقه‌ای که یافت و نایافت یکسان شود؛ نه دریافت ساکن گردد و نه در نایافت زیادت شود. بلکه حالی باشد سرمدا الی‌الابد و این اعلی مرتبه‌ای است از مراتب محبت که زیادت و نقصان وتبدیل را بدو راه نبود، نه در اتصال مشاهده و نه در افتراق مجاهده.

Ҳасан : ҷамъияти камолотро гӯйанд дар як зот , ва ин ҷузи ҳақи таъолиро набошад .

حسن: جمعیت کمالات را گویند در یک ذات، و این جز حق‌تعالی را نباشد.

Ҷамол : зоҳир кардани камолот маъшӯқаст , ба ҷиҳати зёдтии рағбату талаби ошиқ .

جمال: ظاهر کردن کمالات معشوق است، به جهت زیادتی رغبت و طلب عاشق.

Ҷалол : зоҳир кардани бузургӣ маъшӯқаст , аз ҷиҳати астғноء аз ошиқу нафии ғурури ошиқу исботи бечорагӣ ӯу бузургии маъшӯқ .

جلال: ظاهر کردن بزرگی معشوق است، از جهت استغناء از عاشق و نفی غرور عاشق و اثبات بیچارگی او و بزرگی معشوق.

Лақо : зуҳӯр маъшӯқаст , чунонкии ошиқро яқин ҳосил шавад ки ӯст .

لقا: ظهور معشوق است، چنانکه عاشق را یقین حاصل شود که اوست.

Шакл : вуҷӯди ҳақи таъолиро гӯйанд .

شکل: وجود حق‌تعالی را گویند.

Лутф : парвариш додани ошиқро гӯйанд , бтриқи мувосоту мувофиқат .

لطف: پرورش دادن عاشق را گویند، بطریق مواسات و موافقت.

Малоҳат : бе ниҳоятии камолоти илоҳиро гӯйанд , ки ҳечкас ба ниҳоят он нарасад то мутмаин шавад .

ملاحت: بی‌نهایتی کمالات الهی را گویند، که هیچکس به نهایت آن نرسد تا مطمئن شود.

Зарофат : зуҳӯр анвораст аз роҳи мушоҳидоту муҷаррад аз мода .

ظرافت: ظهور انوار است از راه مشاهدات و مجرد از ماده.

Шнгӣ : аҳкоми тўолъу лўомъ анвораст , аз ҳазрати аллٰаҳи таъолӣу тақаддус дар мода .

شنگی: احکام طوالع و لوامع انوار است، از حضرت اللّٰه تعالی و تقدس در ماده.

Шухӣ : касрати илтифотро гӯйанд .

شوخی: کثرت التفات را گویند.

Шамоил : имтизоҷи ҷмолёту ҷалолӣотро гӯйанду суръати вуруди он .

شمایل: امتزاج جمالیات و جلالیات را گویند و سرعت ورود آن.

Киришма : илтифотро гӯйанд .

کرشمه: التفات را گویند.

Шева : андаки ҷазбаи илоҳиро гӯйанд , дар ҳар ҳолатӣ ки бошад соликро . Лекин гоҳ бошад ва гоҳ набошад , то солики мағрур ва мағлуб нашавад .

شیوه: اندک جذبه الهی را گویند، در هر حالتی که باشد سالک را. لیکن گاه باشد و گاه نباشد، تا سالک مغرور و مغلوب نشود.

Макр : ғурур додан маъшӯқаст ошиқро , гоҳи бтриқи лутфу мувофиқату гоҳи бтриқи қаҳру мухолифат .

مکر: غرور دادن معشوق است عاشق را، گاه بطریق لطف و موافقت و گاه بطریق قهر و مخالفت.

Фиреб : астдроҷи илоҳиро гӯйанд .

فریب: استدراج الهی را گویند.

Вафо : анояти азалиро гӯйанд , бе воситаи амали хайру иҷтиноб аз шар .

وفا: عنایت ازلی را گویند، بی‌واسطه عمل خیر و اجتناب از شر.

Ҷафо : пўшонидни дили соликро гӯйанд , аз маорифу мушоҳидот .

جفا: پوشانیدن دل سالک را گویند، از معارف و مشاهدات.

Ҷавр : боздоштани соликро гӯйанд аз урӯҷ .

جور: بازداشتن سالک را گویند از عروج.

Ноз : қӯт додан маъшӯқаст ошиқро .

ناز: قوت دادن معشوق است عاشق را.

Хашм : зуҳӯри сифоти қаҳрро гӯйанд .

خشم: ظهور صفات قهر را گویند.

Кин : тасаллути сифоти қаҳриро гӯйанд .

کین: تسلط صفات قهری را گویند.

Ҷанг : имтиҳоноти илоҳиро гӯйанд , ба анвоъи балоҳои зоҳиру ботин .

جنگ: امتحانات الهی را گویند، به انواع بلاهای ظاهر و باطن.

Сулҳ : қабули аъмолу ибодотро гӯйанду Васоити қариб .

صلح: قبول اعمال و عبادات را گویند و وسایط قریب.

Парда : монеъиро гӯйанд ки миёни ошиқ ва маъшӯқ бошад ва аз лавозим тариқ бошад на аз ҷиҳати ошиқ ва на аз ҷиҳати маъшӯқ .

پرده: مانعی را گویند که میان عاشق و معشوق باشد و از لوازم طریق باشد نه از جهت عاشق و نه از جهت معشوق.

Ҳиҷоб : монеъиро гӯйанд , ки ошиқро аз маъшӯқ боздорад , ба навъе аз анвоъ , аз ҷиҳати ошиқ .

حجاب: مانعی را گویند، که عاشق را از معشوق بازدارد، به نوعی از انواع، از جهت عاشق.

Ниқоб : монеъиро гӯйанд ки ошиқро аз маъшӯқ боздорад ба ҳукми иродати маъшӯқ .

نقاب: مانعی را گویند که عاشق را از معشوق بازدارد به حکم ارادت معشوق.

Бом : маҳали таҷаллӣотро гӯйанд .

بام: محل تجلیات را گویند.

Хона : худии худро гӯйанд , гуҳи айният вуҷӯдаст .

خانه: خودی خود را گویند، گه عینیت وجود است.

Мастурӣ : тақдиси канаи моҳияти илоҳиро гӯйанд , ки аз идрокоти кафеи оламён , ва аз анбиё , алайҳими ассалом , ва аз авлиё пӯшидааст .

مستوری: تقدیس کنه ماهیت الهی را گویند، که از ادراکات کافۀ عالمیان، و از انبیا، علیهم‌السَّلام، و از اولیا پوشیده است.

Табарӣ : рад кардани аъмоли ибодро гӯйанд .

تبری: رد کردن اعمال عباد را گویند.

Султонӣ : ҷараёни аҳволу аъмолро гӯйанд .

سلطانی: جریان احوال و اعمال را گویند.

Саркашӣ : мухолифати иродату муроди соликро гӯйанд , бҳкми иродати илоҳӣ .

سرکشی: مخالفت ارادت و مراد سالک را گویند، بحکم ارادت الهی.

Тундӣ : сифати қаҳҳориро гӯйанд бар ошиқ , чунонкии ҳукм илоҳӣ бошад , на бар муқтазои мурод ӯ .

تندی:صفت قهاری را گویند بر عاشق، چنانکه حکم الهی باشد، نه بر مقتضای مراد او.

Амӣрӣ : иродати солики ҷорӣ доштанаст бар солик .

امیری: ارادت سالک جاری داشتن است بر سالک.

Тўоноӣӣ : сифати фоили мухторро гӯйанд .

توانائی: صفت فاعل مختار را گویند.

Тавонгарӣ : ҳусӯли ҷамеъи камолотро гӯйанд .

توانگری: حصول جمیع کمالات را گویند.

Дастгоҳ : ҳусӯли ҷамеъи сифот камоласт , бо вуҷӯди қудрат бар ҳамаи сифатӣ .

دستگاه: حصول جمیع صفات کمال است، با وجود قدرت بر همه صفتی.

Тўорӣ : аҳотту истилои илоҳиро гӯйанд .

تواری: احاطت و استیلای الهی را گویند.

Тохтан : ?утёни илоҳиро гӯйанд .

تاختن: اتیان الهی را گویند.

Трктоз : ҷазбаи илоҳиро гӯйанд , вақте ки сулӯк мақдам бошаду бзҳмту муҷоҳидат бисёр корӣ кушода нашавад , ногоҳ ҷазбае дар расад ва кардаҳои ӯро қабул кунаду боқии аҳвол ӯ тамом кунад ва ба мақсади расонад .

ترکتاز: جذبه الهی را گویند، وقتی که سلوک مقدم باشد و بزحمت و مجاهدت بسیار کاری گشاده نشود، ناگاه جذبه‌ای در رسد و کرده‌های او را قبول کند و باقی احوال او تمام کند و به مقصد رساند.

Ғорат : ҷазбаи илоҳиро гӯйанд . Ки бевосита бар сулӯку аъмол мақдам бошад ба мсобтӣ ки солик мақҳур бошад , то ба мақсад бирасад . Агарчӣ аз овомиру аъмол бар вай ҷорӣ бошад .

غارت: جذبۀ الهی را گویند. که بی‌واسطه بر سلوک و اعمال مقدم باشد به مثابتی که سالک مقهور باشد، تا به مقصد برسد. اگرچه از اوامر و اعمال بر وی جاری باشد.

Тороҷ : салби ихтиёри соликро гӯйанд дар ҷамеъи аҳволи зоҳирӣу ботинӣ .

تاراج: سلب اختیار سالک را گویند در جمیع احوال ظاهری و باطنی.

Ошноӣӣ : таъаллуқи дақиқаи рубубиятро гӯйанд , ки бо ҳамаи мавҷӯдот пайвастааст , чун таъаллуқи холиқят ба махлуқят .

آشنائی: تعلق دقیقه ربوبیت را گویند، که با همه موجودات پیوسته است، چون تعلق خالقیت به مخلوقیت.

Бегонагӣ : иштиғоли олами алуҳиятро гӯйанд , ки бҳичи ваҷҳи тқсру бҳичи чизи мушобеҳат ва ммослт надорад .

بیگانگی: اشتغال عالم الوهیت را گویند، که بهیچ‌وجه تقصر و بهیچ‌چیز مشابهت و مماثلت ندارد.

Такаббур : бениёзӣаст аз анвоъи аъмоли солик .

تکبر: بی‌نیازی است از انواع اعمال سالک.

Шаҳр : вуҷӯди мутлақро гӯйанд .

شهر: وجود مطلق را گویند.

Дия : вуҷӯди мустаъорро гӯйанд .

دیه: وجود مستعار را گویند.

Кӯй : мақоми убудийятро гӯйанд .

کوی: مقام عبودیت را گویند.

Маҳалла : муттасиф шудан ба сифоти камолро гӯйанд .

محله: متصف شدن به صفات کمال را گویند.

Остон : аъмолу ибодотро гӯйанд .

آستان: اعمال و عبادات را گویند.

Дар : мтоўътро гӯйанд .

در: مطاوعت را گویند.

Ёр : сифати илоҳиро гӯйанд , ки зарурӣаст кафеи махлуқотро ва ҳеҷ исми мувофиқтар аз ин нест соликро , зеро калимаи тавҳид бар ин исм доираст .

یار: صفت الهی را گویند، که ضروری است کافۀ مخلوقات را و هیچ اسم موافق‌تر از این نیست سالک را، زیرا کلمۀ توحید بر این اسم دایر است.

Ғмгсор : сифати раҳмонии ҳақи таъолиро гӯйанд , ки шумӯлӣ ва умумӣ дорад .

غمگسار: صفت رحمانی حق‌تعالی را گویند، که شمولی و عمومی دارد.

Ғмхўор : сифати раҳимии ҳақи таъолиро гӯйанд , ки он хусусиятӣ дорад .

غمخوار: صفت رحیمی حق‌تعالی را گویند، که آن خصوصیتی دارد.

Меҳрбон : сифати рубубиятро гӯйанд .

مهربان: صفت ربوبیت را گویند.

Дилдор : сифати бостиро гӯйанд ба сарвару муҳаббат дар дил .

دلدار: صفت باسطی را گویند به سرور و محبت در دل.

Дилбар : сифати қобзиро гӯйанд , ба андӯҳу меҳнат дар дил .

دلبر: صفت قابضی را گویند، به اندوه و محنت در دل.

Длгшоӣ : сифати фаттоҳиро гӯйанд дар мақоми инс дар дил .

دلگشای: صفت فتاحی را گویند در مقام انس در دل.

Ҷонон : сифати қиўмиро гӯйанд , ки қиёми ҷумлаи мавҷӯдот бадваст , ки агар он дақиқаи пайвастаи мавҷӯдотро набӯдӣ ҳеҷ чизи вуҷӯд ва бақо наёфтӣ .

جانان: صفت قیومی را گویند، که قیام جمله موجودات بدو است، که اگر آن دقیقه پیوسته موجودات را نبودی هیچ‌چیز وجود و بقا نیافتی.

Ҷони афзой : сифати боқии абадиро гӯйанд ки фаноро роҳ бадв набӯд .

جان‌افزای: صفت باقی ابدی را گویند که فنا را راه بدو نبود.

Дӯст : сабақи муҳаббати илоҳиро гӯйанд , бар муҳаббати солик .

دوست: سبق محبت الهی را گویند، بر محبت سالک.

Қад : астўоءи илоҳиро гӯйанд .

قد: استواء الهی را گویند.

Қомат : сазовории парастишро гӯйанд , ки ҳечкасро , ҷузи ҳақи таъолии ин сазоворӣ нест .

قامت: سزاواری پرستش را گویند، که هیچکس را، جز حق‌تعالی این سزاواری نیست.

Зулф : ғайби ҳувиятро гӯйанд , ки касро бидон роҳ нест .

زلف: غیب هویت را گویند، که کس را بدان راه نیست.

Мӯӣ : зоҳири ҳувиятро гӯйанд , яъне вуҷӯд , ки ҳамаи касро ба маърифати вуҷӯд ӯ илм ҳосиласт ва бидон роҳ нест .

موی: ظاهر هویت را گویند، یعنی وجود، که همه‌کس را به معرفت وجود او علم حاصل است و بدان راه نیست.

Гесу : тариқи талабро гӯйанд .

گیسو: طریق طلب را گویند.

Печи зулф : ашколи илоҳиро гӯйанд .

پیچ زلف: اشکال الهی را گویند.

Тоби зулф : асрори илоҳиро гӯйанд .

تاب زلف: اسرار الهی را گویند.

Сар : сифати иродати илоҳиро гӯйанд .

سر: صفت ارادت الهی را گویند.

Пешонӣ : зуҳӯри асрори илоҳиро гӯйанд .

پیشانی: ظهور اسرار الهی را گویند.

Фарқ : сифати ҳаёти илоҳиро гӯйанд .

فرق: صفت حیات الهی را گویند.

Абрӯ : эҳмол кардану суқӯт соликаст , аз дараҷот , бавоситаи тақсирӣ ки аз ӯ дар вуҷӯд ояд .

ابرو: اهمال کردن و سقوط سالک است، از درجات، بواسطه تقصیری که از او در وجود آید.

Камони абрӯ : арз кардан суқӯтаст бар солик , бсбби тақсиру боз ба ҳукми анояти соқит нокардан аз дараҷау мақом .

کمان ابرو: عرض کردن سقوط است بر سالک، بسبب تقصیر و باز به حکم عنایت ساقط ناکردن از درجه و مقام.

Ҷуфти абрӯ : суқӯт соликаст аз дараҷау мақоми бсбби тақсиру бози тсъид ӯ ба ҳукми ҷазбау анояти бмқомӣу дараҷае ки буд .

جفت ابرو: سقوط سالک است از درجه و مقام بسبب تقصیر و باز تصعید او به حکم جذبه و عنایت بمقامی و درجه‌ای که بود.

Тоқи абрӯ : эҳмол карданаст дар суқӯти солик аз дараҷау мақоми бсбби тақсиру гузоштани соликро дар он .

طاق ابرو: اهمال کردن است در سقوط سالک از درجه و مقام بسبب تقصیر و گذاشتن سالک را در آن.

Мижа : эҳмол аъмоласт мрсолкро , сароу ҷҳро ба ҳукм , ҳикмати илоҳӣ .

مژه: اهمال اعمال است مرسالک را، سراً و جهراً به حکم، حکمت الهی.

Тири мижа : эҳмол нокардан соликаст , сароу ҷҳро .

تیر مژه: اهمال ناکردن سالک است، سراً و جهراً.

Чашм : сифати сари басирии илоҳиро гӯйанд .

چشم: صفت سر بصیری الهی را گویند.

Дида : итилоъи илоҳиро гӯйанд , бар ҷамеъи аҳвол аз хайру шар .

دیده: اطلاع الهی را گویند، بر جمیع احوال از خیر و شر.

Чашми маст : стар кардани илоҳиро гӯйанд , бар тақсиру хурдае ки аз солик дар вуҷӯд ояду ғайр ӯ низ , чунонкии ҳечкасро бидон итилоъ науфтад ва он мъФў бошад .

چشم مست: ستر کردن الهی را گویند، بر تقصیر و خرده‌ای که از سالک در وجود آید و غیر او نیز، چنانکه هیچکس را بدان اطلاع نیفتد و آن معفو باشد.

Чашми хуморӣ : стар кардани тақсири соликро гӯйанд , аз солик , лекини кашфи он бар арбоби камол , ки аз ӯ акмал ва аъло ва аҷал бошанд , гоҳи равиши бзбон эшон бошаду гоҳ на .

چشم خماری: ستر کردن تقصیر سالک را گویند، از سالک، لیکن کشف آن بر ارباب کمال، که از او اکمل و اعلی و اجل باشند، گاه روش بزبان ایشان باشد و گاه نه.

Чашми оҳӯона : стар кардани илоҳиро гӯйанд , тақсироти соликро , аз айни солики валикини огоҳ кардани соликро аз тақсир ки карда бошад , ва аз он низ ки аз ғайр ӯ мастураст , ва ба ҳақиқати ин ғоят аноят бошад ки солик аз тақсир бозоистодаҳ бошаду тадорук тақсир кунад .

چشم آهوانه: ستر کردن الهی را گویند، تقصیرات سالک را، از عین سالک ولیکن آگاه کردن سالک را از تقصیر که کرده باشد، و از آن نیز که از غیر او مستور است، و به حقیقت این غایت عنایت باشد که سالک از تقصیر بازایستاده باشد و تدارک تقصیر کند.