Маҳбӯби оина муҳибаст , дар ӯ бичишам худ ҷузи худро набинаду муҳиби оинаи маҳбӯб , ки дар ӯ асмоءу сифоту зуҳӯри аҳком он бинад , ва чун муҳиби асмоءу сифот ӯро айн ӯ ёбад , лоҷарам гуяд :

محبوب آینۀ محب است، در او بچشم خود جز خود را نبیند و محب آینۀ محبوب،‌که در او اسماء و صفات و ظهور احکام آن بیند، و چون محب اسماء و صفات او را عین او یابد، لاجرم گوید:

шеър

شعر

Шаҳдати нФски Финоу ҳиўоҳдаҳ

شهدت نفسک فینا و هیواحدة

Касӣраи зоти авсофу асмоء

کثیرة‌ذات اوصاف و اسماء

Ва нҳни Фики шҳднои баъди ксртно

و نحن فیک شهدنا بعد کثرتنا

Айнан баҳои атҳдои лмрӣиўи алроӣӣ

عیناً بها اتحدا لمرئیو الرائی

Чунин мегуяд :

چنین می‌گوید:

байт

بیت

Ҷом ҷаҳон намой ман рӯй тараб физой ту аст

جام جهان نمای من روی طرب فزای تو است

Гарчи ҳақиқат манаст ҷом ҷаҳон намой ту

گرچه حقیقت من است جام جهان نمای تو

Гоҳи ин оина ӯ буд , гоҳ ӯ оинаи ин , онгаҳ ки маҳбӯби оина буд , муҳиб назар кунад , агрдри сӯрати маҳбӯби ботину маъонӣ худ бинад муташаккили бшкли зоҳир ӯ , нафаси худро дида бошад бичишам худ , ва агар сӯратӣ бинад ҷасадии ғайри шакл ӯу варои он чизе дигар донад ки ҳаст , сӯрати маҳбӯб дида бошад бичишам маҳбӯб , аммо агар муҳиби оина буд назар кунад , агар сӯрати маҳбӯб муқайядаст бшкли оина , ҳукм ӯро бошад : лавни алмоءи лавни аноӣаҳ , ва агар хориҷ аз шакл худ бинад , бидонад ки он мусаввираст ки муҳӣтаст баҳамаи сувар . Валлоҳи ман вроӣҳми муҳӣт чун муҳиби муфлис аз олами сувари қадами фаротар наад , ҳимматаши маҳбӯби мутаъолӣ сифат хоҳад , сар ба маҳбӯбӣ фурӯд наёрад ки муқайяд буд бқиди шаклу мисол , то ба қайди ҷумлаи сувар аз шуҳуд ӯ маҳв шавад , маҳбӯбро бе воситаи сӯрат ва маънӣ бинад , чаҳ : анмои итбин алҳақ ъанд измиҳлоли алрсўм .

گاه این آینۀ او بود، گاه او آینۀ این، آنگه که محبوب آینه بود، محب نظر کند، اگردر صورت محبوب باطن و معانی خود بیند متشکل بشکل ظاهر او، نفس خود را دیده باشد بچشم خود، و اگر صورتی بیند جسدی غیر شکل او و ورای آن چیزی دیگر داند که هست، صورت محبوب دیده باشد بچشم محبوب، اما اگر محب آینه بود نظر کند، اگر صورت محبوب مقید است بشکل آینه، حکم او را باشد: لون الماء لون انائه، و اگر خارج از شکل خود بیند، بداند که آن مصور است که محیط است بهمه صور. والله من ورائهم محیط چون محب مفلس از عالم صور قدم فراتر نهد، همتش محبوب متعالی صفت خواهد، سر به محبوبی فرود نیارد که مقید بود بقید شکل و مثال،‌تا به قید جملۀ صور از شهود او محو شود، محبوب را بی‌واسطۀ صورت و معنی بیند، چه:‌ انما یتبین الحق عند اضمحلال الرسوم.

шеър

شعر

Дар тангнои сӯрати маънӣ чигуна гунҷад ?

در تنگنای صورت معنی چگونه گنجد؟

Дар кулбаи гадоёни султон чаҳ кордорад ?

در کلبه گدایان سلطان چه کاردارد؟

Сӯрати парасти ғофили маънӣ чаҳ донад охир ?

صورت پرست غافل معنی چه داند آخر؟

Гӯ : бо ҷамоли ҷонони пинҳон чаҳ кор дорад ?

گو:‌با جمال جانان پنهان چه کار دارد؟