Маъшӯқ ҳар лаҳза аз дарича ҳар сифатӣ бо ошиқ рӯй дигари намояд , айни ошиқ аз партав рӯй ӯ ҳар дами рўшноӣӣ дигар ёбад , ҳар чанд ҷамол беш арза кунад , ишқи ғолиб тар ояд , ва ҳарчанд ишқи муставле тар гардад , ҷамоли хубтар намояду бегонагии маъшӯқ аз ошиқ бештар шавад , то ошиқ аз ҷафои маъшӯқ дар ишқи гурезад ва аз ду гонагӣ дар ягонагии овезад , гуфтаанд : зуҳӯри анвор бақадр истеъдодасту файз бақадр қобилият .

معشوق هر لحظه از دریچۀ هر صفتی با عاشق روی دیگر نماید،‌عین عاشق از پرتو روی او هر دم روشنائی دیگر یابد، هر چند جمال بیش عرضه کند، عشق غالب تر آید، و هرچند عشق مستولی‌تر گردد، جمال خوب‌تر نماید و بیگانگی معشوق از عاشق بیشتر شود، تا عاشق از جفای معشوق در عشق گریزد و از دو گانگی در یگانگی آویزد، گفته‌اند:‌ ظهور انوار بقدر استعداد است و فیض بقدر قابلیت.

٭٭٭

٭٭٭

Ин худ ҳасту локин : ё мбтдӣои болнъм қабл истеҳқоқҳо , баён мекунад ки чун маҳбӯб ки хоҳад худро бар айни ошиқ ҷилва диҳад , нахуст аз партави ҷамоли худ айн ӯро нурӣ орият диҳад , то бидон нури он ҷамол бибинад ва аз ӯ таматтуъ гирад , ва чун бидон нур аз он шуҳуди ҳаззӣ тамомастад , бозФрўғи нур рӯй ӯ айни ошиқро нурии дигрдҳд , то бидон нури мулоҳиза , нурии равшантар аз аввал касб кунад ,у алии ҳозо бар мисоли ташнае ки об дарё хӯрд , ҳар чанд ки беш хӯрд ташна тар гардад , ҳарчанд ёфт беш , талаб беш . Ҳамаи чизро то нҷўӣӣ наёбӣ , ҷузи ин дӯстро то наёбӣ нҷўӣӣ . Ташнаи ин оби ҳаргиз аз ин сероб нашавад .

این خود هست و لکن: یا مبتدئاً بالنعم قبل استحقاقها، بیان می‌کند که چون محبوب که خواهد خود را بر عین عاشق جلوه دهد، نخست از پرتو جمال خود عین او را نوری عاریت دهد، تا بدان نور آن جمال ببیند و از او تمتع گیرد، و چون بدان نور از آن شهود حظی تمام استد، بازفروغ نور روی او عین عاشق را نوری دیگردهد، تا بدان نور ملاحظه، نوری روشن‌تر از اول کسب کند، و علی هذا بر مثال تشنه‌ای که آب دریا خورد، هر چند که بیش خورد تشنه‌تر گردد، هرچند یافت بیش، طلب بیش. همه چیز را تا نجوئی نیابی،‌ جز این دوست را تا نیابی نجوئی. تشنۀ این آب هرگز از این سیراب نشود.

Яҳёи маози розии раҳмаи аллоҳи алайҳ ба боязид навишт :

یحیی معاذ رازی رحمة الله علیه به بایزید نوشت:

Боязиди қудси сира дар ҷавоб навишт :

بایزید قدس سره در جواب نوشت:

Вроқ гуфт : лӣси бинӣу байни рабии фарқи алои ании тақаддумати болъбўдиаҳ , гуфт аФтқору истеъдоди ман мифтоҳ ҷӯад ӯст , дайгарӣ бишунид , гуфт : ман аъдки алаввал ? гуфт : мифтоҳи нахустин чаҳ буд ? въндаҳи мФотҳи алғиб , хрқонӣ ӣнҷо расед гуфт : анооқли ман рабии бснтин , бўтолб ?маккей гуфт : бўолҳсн рост гуфт ,у ҳўи холиқи алъдми комаи ҳўи холиқи алўҷўд , дайгарӣ гуфт : машйат дар истеъдод асар накунад , ҳақиқати истеъдод дигар нашавад , балии асар ӯ дар таъйини маҳал хос бошад мари истеъдоди хосро , ҳосили ин ашорот онаст ки ҳақи таъолӣ дар олами ғайб дар айни бандаи истеъдодӣ зоҳир гирданд , то бидон таҷаллии ғайбӣ қабул кунад , ва чун ин ҳосил шуд , онгаҳ бавоситаи он таҷаллии истеъдодӣ дигар ёбад дар олами шаҳодат ки бидон истеъдоди таҷаллии шҳодӣу вуҷӯдӣ қабул кунаду баъд аз он бҳсби аҳвол ҳар дами истеъдодии дигар ҳосил мешавад ва дар таҷаллӣот бе ниҳояти бойен сабаб биравӣ кушода гардад ва чун таҷаллӣотро ниҳоят нест , ва ҳар таҷаллии мусталзим илмӣаст , пас илм ӯро ниҳоят ва ғоят набошад , лоҷарам : қул раби заданеи уламо , асҳоб раъй пиндоштанд ки чун восил шуданд , ғараз ҳосил шуду бғоити муроди пайваста ва ба : илайҳи трҷъўн , бсндидаҳ шуданд , ҳайҳот ! манозили тариқи улвусули лоинқтъи абдолобод , чун руҷӯъ на бидонҷо буд ки судӯр буд , сулӯк кӣ мунқатиъ гардад ? роҳи куҷо бохр расад ? агар марҷаъи айн масдар бошад пас омадан чаҳ фоида диҳад ? нурии рҳмҳоллаҳи алайҳ аз бениҳоятӣу даврии ин роҳи чунин хбрдод :

وراق گفت: لیس بینی و بین ربی فرق الا انی تقدمت بالعبودیة، گفت افتقار و استعداد من مفتاح جود اوست، دیگری بشنید، گفت: من اعدک الاول؟ گفت:‌مفتاح نخستین چه بود؟ وعنده مفاتح الغیب،‌ خرقانی اینجا رسید گفت: انااقل من ربی بسنتین، بوطالب مکی گفت: بوالحسن راست گفت، و هو خالق العدم کما هو خالق الوجود، دیگری گفت: مشیت در استعداد اثر نکند، حقیقت استعداد دیگر نشود، بلی اثر او در تعیین محل خاص باشد مر استعداد خاص را، حاصل این اشارات آنست که حق تعالی در عالم غیب در عین بنده استعدادی ظاهر گرداند، تا بدان تجلی غیبی قبول کند، و چون این حاصل شد، آنگه بواسطۀ آن تجلی استعدادی دیگر یابد در عالم شهادت که بدان استعداد تجلی شهادی و وجودی قبول کند و بعد از آن بحسب احوال هر دم استعدادی دیگر حاصل می‌شود و در تجلیات بی‌نهایت باین سبب بروی گشاده گردد و چون تجلیات را نهایت نیست، و هر تجلی مستلزم علمی است، پس علم او را نهایت و غایت نباشد، لاجرم: قل رب زدنی علما، اصحاب رأی پنداشتند که چون واصل شدند، غرض حاصل شد و بغایت مراد پیوسته و به: الیه ترجعون، بسندیده شدند، هیهات! منازل طریق الوصول لاینقطع ابدالآباد، چون رجوع نه بدانجا بود که صدور بود، سلوک کی منقطع گردد؟ راه کجا بآخر رسد؟ اگر مرجع عین مصدر باشد پس آمدن چه فایده دهد؟ نوری رحمةالله علیه از بی‌نهایتی و دوری این راه چنین خبرداد:

Агар восилонро шавқ боис наёяд , бар талаби аввалӣ ва аъло , ва бидон қадар ки ёфтанд ақтсор кунанд ва дар мақоми қусӯр ; сами рдўҳми илои қсўрҳм , бимонанд . Холидин фӣҳо , лоибғўни анҳо ҳўло .

اگر واصلان را شوق باعث نیاید، بر طلب اولی و اعلی، و بدان قدر که یافتند اقتصار کنند و در مقام قصور؛ ثم ردوهم الی قصورهم، بمانند. خالدین فیها، لایبغون عنها حولا.