Ба пиндори донои мағриби замин
به پندار دانای مغربزمین
Пдидоўри панди нав « дарвин »
پدیدآور پند نو «داروین»
Замонаи зи маймун , дамӣ кам намӯд
زمانه ز میمون، دُمی کم نمود
Сипас носазои номаш , одам намӯд
سپس ناسزا نامش، آدم نمود
Агар одамият бар ин бе дамии сет ?
اگر آدمیت بر این بیدُمیست؟
Дамии кӯ ки ман орам аз одамии сет
دُمی کو که من عارم از آدمیست
Чу аҷдодам эй кош , маймун бидам
چو اجدادم ای کاش، میمون بُدم
Ки дар ҷангалӣ , роҳат акнӯн бидам
که در جنگلی، راحت اکنون بُدم
Маро офариданд , инсон чаро ?
مرا آفریدند، انسان چرا؟
Чаро офариданд , ин сони маро ?
چرا آفریدند، این سان مرا؟
Агар пашша Эй будам андари ҳаво ?
اگر پشّهای بودم اندر هوا؟
Агар уштурӣ будам андар чаро ?
اگر اشتری بودم اندر چرا؟
Бидамгар ки мӯри лагади хӯрда Эй
بُدم گر که مورِ لگد خوردهای
Ва ё карам бе қӯти афсурдае ?
و یا کِرمِ بیقوتِ افسردهای؟
Агар кунад дандон шағолӣ бидам
اگر کُنددندان شغالی بُدم
Агар гурги ошуфта ҳоле бидам ?
اگر گرگِ آشفتهحالی بُدم؟
Аз ин нектар бад ки инсон шудам
از این نیکتر بُد که انسان شدم
Муаззабтарин ҷинс ҳайвон шудам ?
معذبترین جنس حیوان شدم؟
Ту эй мурғи осӯда дар лона Эй
تو ای مرغ آسوده در لانهای
Хушо бар ту мурғӣу инсон на Эй
خوشا بر تو مرغی و انسان نهای
Грозо , ту бар толеъ худ биноз
گرازا، تو بر طالع خود بناز
Ки ногаштии инсону гаштии гуроз
که ناگشتی انسان و گشتی گراز
Ту эй бадтарӣни ҷинси инсони башар
تو ای بدترین جنس انسان بشر
зи ҳайвони дарандаи даранда тар
ز حیوانِ درّنده درّندهتر
На рӯбоҳӣ аммо ба мўзӣ гарӣ
نه روباهی اما به موذیگری
зи рӯбаҳи сад андоза , мўзӣ тарӣ
ز روبه صد اندازه، موذیتری
Туе гӯ ки ақраби ним пеши худ
تویی گو که عقرب نیم پیش خود
Вале ҳамчуи ақраби зании неши худ
ولی همچو عقرب زنی نیش خود
Ман эй қавм ! ҷинс шумо нестам
من ای قوم! جنس شما نیستم
Ду по дорам , аммо ду по нестам
دو پا دارم، اما دو پا نیستم
На азатон фузунам , на азатон камам
نه ازتان فزونم، نه ازتان کمم
Ки ман низ мисли шумо одамам
که من نیز مثل شما آدمم
Вале чун шумо , пасту дуну палид !
ولی چون شما، پست و دون و پلید!
Ҷаҳони офарин , мари марои ноФарид
جهانآفرین، مر مرا نافرید
Ҳроклитро баси зи мардуми газанд !
هراکلیت را بس ز مردم گزند!
Раседӣ ҳаме гуфт мардум саганд
رسیدی همی گفت مردم سگند
Ман он одамӣ , бар сегон аҷнабӣ
من آن آدمی، بر سگان اجنبی
Чу дар қавми ғаддори фосиқ , набӣ !
چو در قوم غدّار فاسق، نبی!
Саг ар аҷнабӣ дид , ъўъў кунад
سگ ار اجنبی دید، عوعو کند
Маро низ ин қавми дун ҳў кунад
مرا نیز این قوم دون هو کند
Ҳамин қисса акнӯн буд ҳоли ман
همین قصّه اکنون بُوَد حالِ من
Ки ъўъўи намоянд , дунболи ман
که عوعو نمایند، دنبالِ من
Касоне ки акнӯн , маро ҳў кунанд
کسانی که اکنون، مرا هو کنند
Саганд аҷнабии дида , ъўъў кунанд
سگند اجنبی دیده، عوعو کنند
Чаҳ ғами душманонгар маро ҳў зананд ?
چه غم دشمنان گر مرا هو زنند؟
Вале дӯстон аз чаҳ норӯ зананд !
ولی دوستان از چه نارو زنند!
Тأсӣ ба хасм ?данӣ мекунанд !
تأسی به خَصمِ دنی میکنند!
Ба ман дӯстон , душманӣ мекунанд !
به من دوستان، دشمنی میکنند!
Гар ин душманӣ аз ҳасад ме кунанд
گر این دشمنی از حسد میکنند
Қисм бар рафоқат ки бад ме кунанд
قسم بر رفاقت که بد میکنند
Ман ин навъи худ , нописандида ам
من این نوع خود، ناپسندیدهام
Басӣ ранҷ дидам ки ранҷида ам
بسی رنج دیدم که رنجیدهام
Маро гарчи табъии сети пуриқтидор
مرا گرچه طبعیست پراقتدار
Чу ман дида кам дидаи рӯзгор
چو من دیده کم دیدهٔ روزگار
Ба ҳар нуктаи табъам , гуморам ба кор
به هر نکته طبعم، گمارم به کار
Буд васфаш ар як , намояди ҳазор
بُوَد وصفش ار یک، نماید هزار
Вале аз паии зми навъи башар
ولی از پی ذمّ نوع بشر
Ҳамин дами бурӣда , ?дании ҷонвар :
همین دُمبریده، دنی جانور:
Кунад ҳарчӣ кӯшиш , фазояд ба кор
کند هرچه کوشش، فزاید به کار
Наёдам сарояд яке аз ҳазор
نیادم سراید یکی از هزار
Наҷӯям яке носазо дар калом
نجویم یکی ناسزا در کلام
Каломаст дар зм ӯ нотамом
کلام است در ذمّ او ناتمام
Ба ночори навъи башари хўонмш
به ناچار نوع بشر خوانمش
Ҳамин номро носазо донамаш
همین نام را ناسزا دانمش
Куҷои носазои одамиро сазост
کجا ناسزا آدمی را سزاست
Бар носазо одамӣ носазост
بر ناسزا آدمی ناسزاست
Бар ин дами бурӣда , ?дании ҷонвар
بر این دُمبریده، دنی جانور
Чаҳ фӯҳшии даҳум ба зи навъи башар ?
چه فحشی دهم بِهْ ز نوع بشر؟
Ҳамаи фӯҳшҳо баҳри одам кам аст
همه فحشها بهر آدم کم است
Ки фӯҳши ҳамаи фӯҳшҳо одамаст !
که فحش همه فحشها آدم است!
Ба пиндор ( ишқӣ ) з « навъи башар »
به پندار (عشقی) ز «نوع بشر»
Набошад ба қомус , фӯҳшии бтар !
نباشد به قاموس، فحشی بتر!