« бо ишқи ватани мундараҷоти зайлро дар ӣнҷои сабт май намоям , шояд баъд аз ман ёдгор бимонаду мӯҷиби омурзиши рӯҳ ман бошад бояд донист : ин абёт фақат ва фақат асари эҳсосоти ношӣа аз муоҳидаи давлатин Англия ва Эронаст ки аз табъи ман таровуш карда ва ин набӯдаи магари ин қарордод дар зеҳни ин бандаи ҷуз « як муомилаи фуруши Эрон ба Англия ! » таври дигари талаққӣ нашуда ! инаст ки бо итилоъ аз ин масаълаи шабу рӯз дар ваҳшатам , ҳаргоҳи роҳ май рӯм , фарз мекунам ки рӯй хокии қадам барме дорам ки то дирузи мол ман бӯдау ҳоли азон дайгарӣаст ! ҳар вақт об мехӯрам медонам ин об . . . Алх . Аз ӣнрӯ ҳар лаҳзаи нафринӣ ба муртакиби ин муомила мегуфтам , тақрйбан қасидаҳо , ғазалҳоу мақолаҳо дар ин хусӯс таҳия карда вале чун ҳечкас перомунам барои сабту ҳифзи онҳо набӯда , тақрйбан тамоми онҳо аз ёд рафт , беонкӣ асарӣ карда бошад . Фақат абёт зераст ки аз миёни онҳо ба хотирами монда . » :
با عشق وطن مندرجات ذیل را در این جا ثبت مینمایم. شاید بعد از من، یادگار بماند و موجب آمرزش روح من باشد. باید دانست [که] این ابیات فقط و فقط اثر احساسات ناشیه از معاهده دولتین انگلستان و ایران است که از طبع من تراوش کرده و این نبوده مگر این قرارداد در ذهن این بنده جز «یک معاملهٔ فروش ایران به انگلستان!» طور دیگر تلقی نشده! این است که با اطلاع از این مسئله شب و روز در وحشتم. هرگاه راه میروم، فرض میکنم که روی خاکی قدم بر میدارم که تا دیروز مال من بوده و حال از آن دیگری است. هر وقت آب میخورم میدانم این آب… الخ. از این رو هر لحظه نفرینی به مرتکب این معامله میگفتم. تقریبا قصیدهها، غزلها و مقالهها در این خصوص تهیه کرده ولی چون هیچ کس پیرامونم برای ثبت و حفظ آنها نبوده، تقریبا تمام آنها از یاد رفت، بیآنکه اثری کرده باشد. فقط ابیات زیر است که از میان آنها به خاطرم مانده:
Ҳарчӣ ман зи изҳори рози дил , тҳошӣ ме кунам
هر چه من ز اظهار راز دل، تحاشی میکنم
Баҳри эҳсосоти худ , мушкил тарошӣ ме кунам
بهر احساسات خود، مشکلتراشی میکنم
зи ашки худ бар оташи дил , об пошӣ ме кунам
زاشک خود بر آتش دل، آبپاشی میکنم
Бози табъами бештар , оташ фишонӣ ме кунад
باز طبعم بیشتر، آتشفشانی میکند
зи Анзалӣ то Балху Бамро , ашки ман гул карда аст
زانزلی تا بلخ و بم را، اشک من گِل کرده است
Ғусл бар наъши ватан , хуноба дил карда аст
غسل بر نعش وطن، خونابهٔ دل کرده است
Дил дигар пиромни дилдорро , вел карда аст
دل دگر پیرامن دلدار را، ول کرده است
Бар заволи малики доро , навҳа хуоне ме кунад
بر زوال ملکِ دارا، نوحهخوانی میکند
Дасту пои гила бо дасти шабонишон баста анд
دست و پای گله با دست شبانشان بستهاند
Хуонеи андари малики мо , аз хӯни халқ орстаҳ анд
خوانی اندر ملک ما، از خون خلق آرستهاند
Гургҳои онглўсоксўн , бар он бинишаста анд
گرگهای آنگلوساکسون، بر آن بنشستهاند
Ҳайатии ҳам баҳрашон , хон густароне мекунад !
هیئتی هم بهرشان، خوانگسترانی میکند
Рафт шоҳ ва рафт малик ва рафт тоҷ ва рафт тахт
رفت شاه و رفت ملک و رفت تاج و رفت تخت
Боғбони заҳмати макаш , каз реша канданд , ин дарахт
باغبان زحمت مکش، کز ریشه کندند، این درخت
Миҳмонони вусуқи аддавла , хунхоранд сахт
میهمانان وثوق الدوله، خونخوارند سخت
эй худо бо хӯни мо , ин миҳмонӣ мекунад !
ای خدا! با خون ما، این میهمانی میکند
эй вусуқи аддавла ! Эрон , малик бобойт набӯд ?
ای وثوق الدوله! ایران، ملک بابایت نبود؟
Аҷрати алмисли матоъ , Баччагӣ ҳайт набӯд
اجرت المثل متاعِ بچگیهایت نبود؟
Музди кори духтар ҳар рӯза , якҷоят набӯд
مزد کار دختر هر روزه، یکجایت نبود
То ки бифурӯшӣ ба ҳар кӯ , зарфишонӣ мекунад !
تا که بفروشی به هر کو، زرفشانی میکند
Мошооллаҳ буд як дузд , ин ҳазор андари ҳазор
ماشاالله بود یک دزد، این هزار اندر هزار
Як шутур бардааст он ва ин қатори андари қатор
یک شتر برده است آن و این قطار اندر قطار
Ин чаҳ сиррӣ буд ? рафт он пои дор , ин пойдор
این چه سری بود؟ رفت آن پای دار، این پایدار
Бози ҳам сад мошооллаҳ зиндагонӣ мекунад !
باز هم صد ماشاالله زندگانی میکند
Ёрб ин махлуқро аз чӯб бтрошидаҳанд ?
یارب این مخلوق را از چوب بتراشیدهاند؟
Бар сари ин халқ , хоки мурдагон пошидаанд ?
بر سر این خلق، خاک مردگان پاشیدهاند؟
Дар раги ин қавм , ҷои ҳису хӯн шошидаҳ анд
در رگ این قوم، جای حس و خون شاشیدهاند
Кин чунин бо хасми ҷонаш , ройгонӣ мекунад !
کاین چنین با خصم جانش، رایگانی میکند
На ба ҳоли хештан , ин мардуми афсурда ро
نه به حال خویشتن، این مردم افسرده را
Мурдаанд ин мардум , огаҳ кун озурда ро
مردهاند این مردم، آگه کن دل آزرده را
Ба ки тақсимаш кунанд , ин малики соҳиби мурда ро
به که تقسیمش کنند، این ملک صاحبمرده را
То барадаши он кас ки беҳтар посбонӣ мекунад !
تا بردش آن کس که بهتر پاسبانی میکند
эй аҷаби дандони зи истиқлоли Эрон кандаед !
ای عجب دندان ز استقلال ایران کندهاید!
Зиндае миллат ! сӯии гӯр , аз чаҳ бхромндаҳед ?
زنده ای ملت! سوی گور، از چه بخرامندهاید؟
Даст аз тобут берун оваред , ар зиндаед !
دست از تابوت بیرون آورید، ار زندهاید!
Гуфта шуд кин ним мурдаи сахт ҷонӣ мекунад !
گفته شد کاین نیممرده سختجانی میکند
Ин ки бинӣ , ояд аз гуфтор ( ишқӣ ) буии хӯн
این که بینی، آید از گفتار عشقی بوی خون
Аз дили хунинаши ин гуфтор меояд бурун
از دل خونینش این گفتار میآید برون
Чашми бади маҷрои ин сарчашмаи хӯн токунӯн
چشم بد مجرای این سرچشمهٔ خون تاکنون
Зин сипас резиши зи маҷроӣ забонӣ мекунад !
زین سپس ریزش ز مجرای زبانی میکند