зи марги Марям , инак се рӯз бигузашта

ز مرگ مریم، اینک سه روز بگذشته

Сари мазори вай , он пермарди саргашта :

سر مزار وی، آن پیرمرد سرگشته:

Нишаста рух ба сари зонуони худ ҳашта

نشسته رخ به سر زانوان خود هشته

Ман аз саёҳати болои кӯҳи баргашта

من از سیاحت بالای کوه برگشته

( ман ) : худоат сабр диҳад зини мусӣбати азмӣ :

(من): خدات صبر دهد زین مصیبت عظمی:

Ҳқиқто ки дилами сӯхт , аз барои шумо

حقیقتا که دلم سوخت، از برای شما

( пермард ) : магар ба гӯши шумо ҳам расидаи қиссаи мо !

(پیرمرد): مگر به گوش شما هم رسیده قصهٔ ما!

( ман ) : шунидаам гули умри ту чидаанд , худо :

(من): شنیده‌ام گل عمر تو چیده‌اند، خدا:

( пермард ) : даруни хок , марои духтарӣ ҷавон афтод

(پیرمرد):درون خاک، مرا دختری جوان افتاد

Барои онкӣ ҷавонӣ шавад ду рӯзии шод !

برای آنکه جوانی شود دو روزی شاد!

( ман ) : бар он ҷавонаки нопоки рӯҳи лаънати бод ,

(من): بر آن جوانکِ ناپاک‌روح لعنت باد،

Худоӣ донад ҳргаҳ аз ӯ намоями ёд :

خدای داند هرگه از او نمایم یاد:

Башар магӯӣ , бар ин насли фосиди маймун

بشر مگوی، بر این نسل فاسد میمون

Башар на ! афъӣ бодаст ва пост ин дади дун !

بشر نه! افعی بادست و پاست این دد دون!

Ҳазор мартаба гуфтам ки туф бар ин гардун

هزار مرتبه گفتم که تف بر این گردون

Бибин ба шакл банӣ одам омадаст бурун !

ببین به شکل بنی آدم آمدست برون!

( пермард ) : ту зи он ҷавон шудае душмани башар , ӯ кист ?

(پیرمرد): تو ز آن جوان شده‌ای دشمن بشر، او کیست؟

Башари ҳазор баробари бтар буд ӯ чист ?

بشر هزار برابر بتر بُوَد او چیست؟

Аз ӯ бтрҳо дидам ман , инки чизе нест !

از او بترها دیدم من، اینکه چیزی نیست!

Барои зми башар : саргузашти ман кофии сет !

برای ذم بشر: سرگذشت من کافی‌ست!

Нишастам ва бинмуд , ӯ шурӯ бар изҳор :

نشستم و بنمود، او شروع بر اظهار:

( пермард ) : ман аҳл Кирмон будам дар он хуҷастаи диёр

(پیرمرد): من اهل کرمان بودم در آن خجسته دیار

Қарин иззат будам , на ҳамчу акнӯн хор

قرین عزت بودم، نه همچو اکنون خوار

Ки шуғл давлатӣам буду давлат бисёр

که شغل دولتی‌ام بود و دولتِ بسیار

Ҳазор ва сесаду ҳаждаҳи зи ҷониби Теҳрон

هزار و سیصد و هجده ز جانب تهران

Бишуд ҷавонаки ҷилфӣ , ҳукӯмати Кирмон

بشد جوانک جلفی، حکومت کرمان

Маро ки собиқаҳо бад ба хизмати девон

مرا که سابقه‌ها بُد به خدمتِ دیوان

Муовинат биспурад ӯ ба мӯҷиби фармон

معاونت بسپرد او به موجب فرمان

Пас аз ду моҳӣ , рӯзӣ ба шухӣу ханда

پس از دو ماهی، روزی به شوخی و خنده

Бигуфт : хонмкӣ хоҳам аз ту зебанда !

بگفت: خانمکی خواهم از تو زیبنده!

Бирав биҷавӣ ки ҷӯянда аст ёбанда

برو بجوی که جوینده است یابنده

БгФтмш ки худ ин кор , ноед аз банда !

بگفتمش که خود این کار، ناید از بنده!

Қисм ба мардии ман мардум ва на номардум

قسم به مردی من مردم و نه نامردم

Ба обрӯӣ дар ин шаҳр зиндагӣ кардам

به آبروی در این شهر زندگی کردم

Ҷавоб дод ки қурбони мардумии гирдам

جواب داد که قربان مردمی گردم

Ман ин сухани паии шухӣ ба пеш оварадам

من این سخن پی شوخی به پیش آوردم

Чу дид оби зи ман , гарм менишоед кард

چو دید آب ز من، گرم می‌نشاید کرد

Миёнааш пас аз он рӯз , гашт бо ман сард

میانه‌اش پس از آن روز، گشت با من سرد

Пас аз ду рӯзӣ , рӯзии баҳона Эй оварад

پس از دو روزی، روزی بهانه‌ای آورد

Маро бидод фиканданд сахт ва то ме хӯрд

مرا بداد فکندند سخت و تا می‌خورد

Намӯд мунфасилам аз машоғили девон

نمود مُنفَصِلَم از مشاغلِ دیوان

Барои ман на дигар , рутба монаду неи унвон

برای من نه دگر، رتبه ماند و نی عنوان

Бибин шарофату мардонагӣ , дар ин даврон

ببین شرافت و مردانگی، در این دوران

Гузаштаи зон ки надорад самар , диҳад хусрон !

گذشته زآن که ندارد ثمر، دهد خُسران!

Ба шаҳри Кирмон , бадноми мурдаи шӯе буд

به شهر کرمان، بدنام مرده‌شویی بود

Ки байни мурдаи шӯони шастаи обрӯе буд

که بین مرده‌شوان شسته آبرویی بود

Карӣаи манзару расвоу зишти хуӣ буд

کریه‌منظر و رسوا و زشت‌خویی بود

Хулосаи одам бешарму чашму рӯе буд

خلاصه آدم بی‌شرم و چشم و رویی بود

Ҳукӯмати ончӣ ба ман гуфт , гуфтамаш бе ҷост

حکومت آنچه به من گفت، گفتمش بی‌جاست

Ки ин амал на сазовор мардумон худост

که این عمل نه سزاوار مردمان خداست

Ба ӯ чу гуфт : ту гӯйӣ ки аз худо май хост

به او چو گفت: تو گویی که از خدا می‌خواست

Ҷавоб дод ки албата ин вазифаи мост !

جواب داد که البتّه این وظیفهٔ ماست!

Бирафт зуд , дар оғози духтарашро барад

برفت زود، در آغاز دخترش را برد

Чу сарди гашт аз ӯ , рафт хоҳарашро барад

چو سرد گشت از او، رفت خواهرش را برد

Барои охири сар низ ҳамсарашро барад

برای آخر سر نیز همسرش را برد

Чу хастаи гашти зи занҳо , бародарашро барад !

چو خسته گشت ز زن‌ها، برادرش را برد!

Бад-ӣни васила бар ҳукмрон муқарраб шуд

بدین وسیله بر حکمران مُقَرَّب شد

Рафиқу рӯз ва ҳам оҳанги хилват шаб шуд

رفیق و روز و هم‌آهنگ خلوت شب شد

Ба шуғли давлатии он мурдаи шӯ , муҷарраб шуд

به شغل دولتی آن مرده‌شو، مُجَرَّب شد

Хулосаи соҳиби унвону шуғл ва мансаб шуд

خلاصه صاحب عنوان و شغل و منصب شد

Ба он сиёҳи дил , аз бас ки халқ рӯ доданд

به آن سیاه‌دل، از بس که خلق رو دادند

Пас аз ду моҳ , мақоми маро бадв доданд

پس از دو ماه، مقام مرا بدو دادند

Зимоми мардуми Кирмон , ба мурда шӯ доданд

زمام مردم کرمان، به مرده‌شو دادند

Таъоруфот бар ӯ аз ҳазор сӯ доданд

تعارفات بر او از هزار سو دادند

зи ман шинав ки чаҳ сон сахт шуд ба ман дунё

ز من شنو که چه سان سخت شد به من دنیا

Занами з гуруснагӣ дод умри худ ба шумо

زنم ز گُرسَنِگی داد عمرِ خود به شما

Набӯд ҳеҷ ба ҷузи хок , фарши хонаи мо

نبود هیچ به جز خاک، فرشِ خانهٔ ما

Ба ҷузи гуруснагӣу ҳасрату ғаму сармо

به جز گرسنگی و حسرت و غم و سرما

Пас аз се сол ки будам ба сахтӣу зиллат

پس از سه سال که بودم به سختی و ذلت

Шунида шуд ки ба Теҳрони гуруҳе аз миллат

شنیده شد که به تهران گروهی از ملت

Бхўостнди адолати сарое аз давлат

بخواستند عدالت‌سرایی از دولت

Чу дар мазаллати ман , зулм гашта бади иллат

چو در مذلت من، ظلم گشته بد علت

Фитодам аз паии ғавғоу анҷуман созӣ

فتادم از پی غوغا و انجمن‌سازی

Ба шаби комите ва ҳар рӯзи партии бозӣ

به شب کمیته و هر روز پارتی‌بازی

Ҳамеша номаи шаб ; баҳр ҳоким андозӣ

همیشه نامهٔ شب؛ بهر حاکم‌اندازی

Дар ин тариқ намудем зи бас ки ҷонбозӣ

در این طریق نمودم ز بس که جانبازی

Марои бхўости пас , он мурдаи шӯй бесару по

مرا بخواست پس، آن مرده‌شوی بی‌سر و پا

Ба ман бигуфт ки машрӯта кӣ шавад иҷро ?

به من بگفت که مشروطه کی شود اجرا؟

Чаҳ ҳукми шоҳ дар Эрони замин чаҳ ҳукми худо

چه حکم شاه در ایران‌زمین چه حکم خدا

Мадаи ту гӯш бар ин ҳарфҳои по ба ҳаво !

مده تو گوش بر این حرف‌های پا به هوا!

Иваз накардам , ойини хештани борӣ

عوض نکردم، آیین خویشتن باری

з бас намудем , дар азми хеши подорӣ

ز بس نمودم، در عزم خویش پاداری

Шабонаи оқибати он мурдаи шӯии идборӣ

شبانه عاقبت آن مرده‌شوی ادباری

Бурун намӯд зи Кирмони маро ба сад хорӣ

برون نمود ز کرمان مرا به صد خواری

Ман ва ду тани писарам , шаби пиёда аз Кирмон

من و دو تن پسرم، شب پیاده از کرمان

Буруни шудеми зимистони сахти яхбандон

برون شدیم زمستان سخت یخبندان

На тӯшае ва на рӯпӯш , муфлису урён

نه توشه‌ای و نه روپوش، مُفلِس و عُریان

Чаҳ гӯямат ки чаҳ бар мо гузашт аз бўрон

چه گویمت که چه بر ما گذشت از بوران

Чу моҷарои маро , аҳли шаҳри бшнФтнд

چو ماجرای مرا، اهل شهر بشنفتند

Тамоми мардуми машрӯта хоҳ ошуфтанд

تمام مردم مشروطه‌خواه آشفتند

Чу миҳмони азизӣ , маро пазируфтанд

چو میهمان عزیزی، مرا پذیرفتند

Чаро ки мардуми он рӯза , рост ме гуфтанд

چرا که مردم آن روزه، راست می‌گفتند

Бидӯни собиқау ошнои равшан

بدون سابقه و آشناییِ روشن

Ба ин далел ки машрӯта хоҳ ҳастам ман

به این دلیل که مشروطه‌خواه هستم من

Яке аъона ба ман дод ва он дигар маскан

یکی اِعانه به من داد و آن دگر مَسکَن

Хулосаи охир аз он мардумон гирифтам зан

خلاصه آخر از آن مردمان گرفتم زن

Дурусти рӯзӣ , кони шаҳриёр эълон дод

درست روزی، کآن شهریار اعلان داد

Ягонаи духтари нокоми ман , зи модари зод

یگانه دختر ناکام من، ز مادر زاد

Тамоми мардум , дилшоди марги истибдод

تمام مردم، دلشاد مرگ استبداد

Ман аз ду масаълаи хушҳолу хурраму дилшод

من از دو مسئله خوشحال و خرم و دلشاد

Сипас чу давраи фарзанди шаҳ Музаффар шуд

سپس چو دورهٔ فرزند شه مظفر شد

Ту хеши доне , авзоъи тавр дигар шуд

تو خویش دانی، اوضاع طور دیگر شد

Миёни халқу шаҳ , эҷоди кин ва кайфар шуд

میان خلق و شه، ایجاد کین و کیفر شد

Ба тӯб бастани маҷлис , қазия мунҷар шуд

به توپ بستن مجلس، قضیه منجر شد

Дубораи салтанати худсарӣ , бишуд эълон

دوباره سلطنتِ خودسری، بشد اعلان

Маро ки бими хатар буд , андари он даврон

مرا که بیم خطر بود، اندر آن دوران

Бар он шудам ки ба шаҳрӣ рӯм шавам пинҳон

بر آن شدم که به شهری روم شوم پنهان

Шудам зи Ноини берун , ба ҷониби Теҳрон

شدم ز نائین بیرون، به جانب تهران

Ба раии расидам ва пинҳон шудам , ду рӯзӣ чанд

به ری رسیدم و پنهان شدم، دو روزی چند

Вале чаҳ фоида , охир фитодам андари банд

ولی چه فایده، آخر فتادم اندر بند

Полис махфӣ омад ба маҳбасами афканд !

پلیس مخفی آمد به محبسم افکند!

Чаҳ маҳбасӣ ки ҳавоӣ надошт ғайр аз ганд

چه محبسی که هوایی نداشت غیر از گند

Ду ҳафта бар ман дар он сиёҳи чоли гузашт

دو هفته بر من در آن سیاه‌چال گذشت

Дар он ду ҳафта чаҳ гӯям ба ман чаҳ ҳоли гузашт ?

در آن دو هفته چه گویم به من چه حال گذشت؟

Ду ҳафта мисли ду ҳафтсад ҳазор соли гузашт

دو هفته مثل دو هفتصد هزار سال گذشت

Пас аз ду ҳафта аз онҷои як аз риҷоли гузашт

پس از دو هفته از آنجا یک از رِجال گذشت

Яке ду моҳи зи баъд халосӣам даврон

یکی دو ماه ز بعد خلاصی‌ام دوران

Дигар намонад бидон сону гашти дигрсон

دگر نماند بدان سان و گشت دیگرسان

Ки рафтаи рафта шӯриш фитод дар ҷараён

که رفته رفته شورش فتاد در جریان

Навиди наҳзати сатторхону боқрхон

نویدِ نهضتِ ستارخان و باقرخان

Ба хоссаи онкии хабарҳо , расед аз Гелон

به خاصه آنکه خبرها، رسید از گیلان

зи вазъи шӯриш ва аз қатли оқоболохон

ز وضع شورش و از قتل آقابالاخان

Фитод ғулғула дар шаҳру ҳӯмаи Теҳрон

فتاد غلغله در شهر و حومهٔ تهران

Ки ани қариб ба шаҳ мешавад чунин ва чунон

که عن‌قریب به شَه می‌شود چنین و چنان

Сипас ману писаронам чу ин чунин дидем

سپس من و پسرانم چو این چنین دیدیم

Бидон лиҳоз ки машрӯта май прстидим

بدان لحاظ که مشروطه می‌پرستیدیم

Ба сӯии рашт , шабонаи равонаи гардидем

به سوی رشت، شبانه روانه گردیدیم

Чаҳор панҷ шабӣ , байн роҳ хобидем

چهار پنج شبی، بین راه خوابیدیم

зи ҷайб хеш харидем асбу зину туфанг

ز جیب خویش خریدیم اسب و زین و تفنگ

Қабул зар нанамудем аз комитеи ҷанг

قبول زر ننمودیم از کمیتهٔ جنگ

Ки зар гирифтан , баҳр ақида бошад нанг

که زر گرفتن، بهر عقیده باشد ننگ

Хулосаи онкӣ , пас аз машқҳои рангоранг

خلاصه آنکه، پس از مشق‌های رنگارنگ

Ҳамин ки гашт ба Қазвӣни садои тири баланд

همین که گشت به قزوین صدای تیر بلند

Ду тани ҷавони ман , аввал ба рӯй хоки афканд !

دو تن جوان من، اول به روی خاک افکند!

Яке аз эшон ба рӯй синаам ҷон кунад

یکی از ایشان به روی سینه‌ام جان کند

Заданд назд падари ғӯтаи он ду тани фарзанд !

زدند نزد پدر غوطه آن دو تن فرزند!

Валек бо ҳамаи ҳису меҳри авлодӣ

ولیک با همه حس و مهر اولادی

Чу тФлконм доданд ҷон дар он водӣ

چو طفلکانم دادند جان در آن وادی

Ба таййиб хотир гуфтам : фидои озодӣ

به طیب خاطر گفتم: فدای آزادی

Марои бад аз паии машрӯта , ишқи Фарҳодӣ

مرا بُد از پی مشروطه، عشق فرهادی

Чу даври рай , бинмуданд шаҳсаворӣ ҳо

چو دور ری، بنمودند شهسواری‌ها

Муҷоҳидӣну сипаҳдору бахтиёрӣ ҳо

مجاهدین و سپهدار و بختیاری‌ها

Гирифт хотима , умри сиёҳи корӣ ҳо

گرفت خاتمه، عمر سیاه‌کاری‌ها

Вазир хоин бигурехт бо фирорӣ ҳо

وزیر خائن بگریخت با فراری‌ها

Бишуд сипаҳдори аввал , вазири садри паноҳ

بشد سپهدار اول، وزیر صدر پناه

Дубораи хилватёни Музаффариддӣни шоҳ

دوباره خلوتیان مظفرالدین شاه

Шуданд масдари кору муқарраби даргоҳ

شدند مصدرِ کار و مُقَرَّبِ درگاه

Яке вазир шуд ва он дигар раиси сипоҳ

یکی وزیر شد و آن دگر رئیسِ سپاه

Манӣ ки канда бидам , ҷон ба пои машрӯта

منی که کنده بُدم، جان به پای مشروطه

зи по фитода бидам , аз барои машрӯта

ز پا فتاده بُدم، از برای مشروطه

Бишуд ду миваи умрам , фидои машрӯта

بشد دو میوهٔ عمرم، فدای مشروطه

Ариза додам бар авлиёии машрӯта

عریضه دادم بر اولیای مشروطه

Сипас бирафтам , ҳар рӯзи ҳайати вузаро

سپس برفتم، هر روز هیئت وزرا

Ҷавоби номаи худро намудем истидъо

جواب نامهٔ خود را نمودم استدعا

зи баъди шаш ма , ҳар рӯзи ваъдаи фардо

ز بعد شش مَه، هر روز وعدهٔ فردا

Чунин навишт сипаҳдор , арзи ҳоли шумо :

چنین نوشت سپهدار، عرض حال شما:

« ҳануз аввал ишқаст изтироб макун

«هنوز اول عشق است اضطراب مکن

« ту ҳам ба матлаби худ май рисӣ шитоб макун »

«تو هم به مطلب خود می‌رسی شتاب مکن»

зи ман агар шинавӣ , хешро хароб макун

ز من اگر شنوی، خویش را خراب مکن

зи инқилоби тақозои нон ва об макун

ز انقلاب تقاضای نان و آب مکن

Шуд ин сухан ба дили ман чу ханҷари корӣ

شد این سخن به دل من چو خنجرِ کاری

Барои инки пас аз он ҳамаи фидокорӣ

برای اینکه پس از آن همه فداکاری

Раво набӯд , кунам фикри кори бозорӣ

روا نبود، کنم فکر کار بازاری

Чаҳ хостами ман азин инқилоби идборӣ

چه خواستم من ازین انقلاب ادباری

Занам барои ман , аз бас ки ғусса хӯрд ҳаме

زنم برای من، از بس که غصه خورد همی

Пас аз се маи таб лозим гирифту марди ҳаме

پس از سه مَه تب لازم گرفت و مُرد همی

Ягонаи духтари худро ба ман супурди ҳаме

یگانه دختر خود را به من سپرد همی

Ҳамон ҳам охир , аз дасти ман бабради ҳаме

همان هم آخر، از دست من ببرد همی

Дигар намудем , аз онгоҳи фикри деҳқонӣ

دگر نمودم، از آنگاه فکر دهقانی

Шудам дигар ман , аз он дам ба баъди шимуроне

شدم دگر من، از آن دم به بعد شمرانی

Ба ман гузашт дар ӣнҷо , ҳамон ки май доне

به من گذشت در اینجا، همان که می‌دانی

Ғараз қаноат кардам ба шуғли бастоне

غرض قناعت کردم به شغل بستانی

Чаҳ гӯямат ман азин инқилоби бдбнёд !

چه گویمت من ازین انقلابِ بدبنیاد!

Ки шуд василае аз баҳри дастае шайёд !

که شد وسیله‌ای از بهر دسته‌ای شیّاد!

Чаҳ мардумони харобӣ , шуданд аз он обод !

چه مردمان خرابی، شدند از آن آباد!

Гар инқилоби бади ин , зиндаи боди истибдод

گر انقلاب بُد این، زنده باد استبداد

зи баъди он ҳамаи заҳмат , маро дар ин перӣ

ز بعد آن همه زحمت، مرا در این پیری

Шуд аз натиҷаи ин инқилоби тазвирӣ

شد از نتیجهٔ این انقلابِ تزویری

Насиби бел задан , рӯзӣ аз замин гирӣ

نصیب بیل زدن، روزی از زمین گیری

Паии накӯҳиши ин инқилоби акбирӣ

پی نکوهش این انقلاب اکبیری

Чу тӯби басти Маҳмадалии шаҳи манфӯр

چو توپ بست محمدعلی شَهِ منفور

Ба кохи маҷлису рӯи гашти миллатии мақҳур

به کاخ مجلس و رو گشت ملتی مقهور

Ба шаҳри Кирмони он мурдаи шӯии бади маъмур

به شهر کرمان آن مرده‌شوی بد مأمور

Басии зи миллатёни зинда зинда кард ба гӯр

بسی ز ملتیان زنده زنده کرد به گور

Ҳамин ки дид шаҳ аз тахти гашти афканда

همین که دید شه از تخت گشت افکنده

Ҳазор мартабаи машрӯта тар шуд аз банда !

هزار مرتبه مشروطه‌تر شد از بنده!

зи бас ки гуфт ки машрӯтаи боди поянда

ز بس که گفت که مشروطه باد پاینده

Фалон ?дула шуд , он дили зи обрӯи канда !

فلان دوله شد، آن دل ز آبرو کنده!

Чу суҳбат аз лақаб ӯ бишуд кашидам оҳ

چو صحبت از لقب او بشد کشیدم آه

( ман ) шинохтам чаҳ касаст он палиди номаи сиёҳ

(من) شناختم چه کس است آن پلیدِ نامه‌سیاه

Аҷаб ки хондам дар номае тҷддхўоаҳ

عجب که خواندم در نامه‌ای تَجَدُّدخواه

« фалон ки ҳаст зи ашрофи ҷаддӣу огоҳ !

«فلان که هست ز اشراف جدی و آگاه!

( пермард ) : магар ки зеҳни ту аз ин муҳӣт бегона аст

(پیرمرد): مگر که ذهن تو از این محیط بیگانه است

Гумони мадор ки ин мурдаи шӯии як донааст ?

گمان مدار که این مرده‌شوی یک دانه است؟

Амӯ ! тамоми идорот , мурдаи шӯ хона аст

عمو! تمام ادارات، مرده‌شو‌خانه است

Вазин раҳаст ки ин куҳнаи малик вайрона аст

وزین ره است که این کهنه‌مُلک ویرانه است

Бирав ба молия то онкии чизҳо бинӣ

برو به مالیه تا آنکه چیزها بینی

Бирав ба нзмиаҳ то онкии чизҳо бинӣ

برو به نظمیه تا آنکه چیزها بینی

Бирав ба адлия то бе тамизҳо бинӣ

برو به عدلیه تا بی‌تمیزها بینی

Ки мурдаи шӯҳо дар пушти мизҳо бинӣ

که مرده‌شوها در پشت میزها بینی

Ба пушти мизи кас ар мурда шӯ набошад нест !

به پشت میز کس ار مرده‌شو نباشد نیست!

Касе ки бо ӯ ҳам ранг ва бӯ набошад нест !

کسی که با او هم رنگ و بو نباشد نیست!

Касе ки ҳамсару ҳамкор ӯ набошад нест !

کسی که همسر و همکار او نباشد نیست!

Касе ки бешараф ва обрӯ набошад нест !

کسی که بی‌شرف و آبرو نباشد نیست!

Чаро нагардад ойини мурдаи шӯеи боб ?

چرا نگردد آیین مرده‌شویی باب؟

Чу нест ҳеҷ дарин мамлакати ҳисобу китоб !

چو نیست هیچ درین مملکت حساب و کتاب!

Кадоми давра ту дидӣ ки ин риҷоли хароб

کدام دوره تو دیدی که این رِجالِ خراب

Паии муҳокима даъват шаванд пои ҳисоб ?

پی محاکمه دعوت شوند پای حساب؟

Дар ин замона , ҳар он каси гузашт аз инсоф

در این زمانه، هر آن کس گذشت از انصاف

зи ҳеҷ бешарафӣ , менакард истинкоф

ز هیچ بی‌شرفی، می‌نکرد استنکاف

Шараф варо шавад онгоҳи камтарини авсоф

شرف ورا شود آنگاه کمترین اوصاف

Азин раҳаст ки он мурда шӯ шуд аз ашроф

ازین ره است که آن مرده‌شو شد از اشراف

Чаро набояд ин мамлакат залил шавад

چرا نباید این مملکت ذلیل شود

Дар инқилоб « сипаҳдор » чун дахил шавад

در انقلاب «سپهدار» چون دخیل شود

Риҷоли давра ӯ ҳам аз ин қабил шавад !

رِجالِ دورهٔ او هم از این قبیل شود!

Яқин бидон ту ки ин мурдаи шӯ вакил шавад

یقین بدان تو که این مرده‌شو وکیل شود

Шавад замонӣ ар ин мурдаи шӯй аз вузаро !

شود زمانی ار این مرده‌شوی از وزرا!

Аҷаби мадори зи девонаи бозии дунё !

عجب مدار ز دیوانه‌بازیِ دنیا!

Ки ин замонаи ноаслу даҳр бесару по !

که این زمانهٔ نااصل و دَهرِ بی‌سر و پا!

Замони Мӯсо , гӯсоларо намӯд худо ! !

زمان موسی، گوساله را نمود خدا!!

Ба чашми ишқии дунёи чунон намояди паст

به چشم عشقی دنیا چنان نماید پست

Ки ҳарзаи бозии шаш солаи Тифли доими маст

که هرزه‌بازیِ شش‌ساله طفلِ دائم‌مست

Ба чашми пери ҳакимии рисондаи сол ба шаст

به چشم پیر حکیمی رسانده سال به شصت

Ба эътиқоди ман : ин коинот бозича аст

به اعتقاد من: این کائنات بازیچه است

( ман ) : кунун ки гашти мубарҳан ба ман ки ҳол ту чист

(من):کنون که گشت مُبَرهَن به من که حال تو چیست

Ба умри сифла , аз ин беш иттисол ту чист ?

به عمر سِفله، از این بیش اتصال تو چیست؟

Дигар зи мондан дар ин ҷаҳон , хаёл ту чист

دگر ز ماندن در این جهان، خیال تو چیست

Ба қавли мардуми имрӯза , аидол ту чист ?

به قول مردم امروزه، ایدآل تو چیست؟

( пермард ) : кунун ки дам задӣ аз аидол , гӯям рост :

(پیرمرد): کنون که دم زدی از ایدآل، گویم راست:

Барои ман дигар ингуна зиндагӣ бе ҷост !

برای من دگر اینگونه زندگی بی‌جاست!

Кигар бимирами имрӯз , беҳтар аз фардост

که گر بمیرم امروز، بهتر از فرداست

Маро валек яке аидол дар дунёст

مرا ولیک یکی ایدآل در دنیاست

Марост мади назар , мақсадӣ ки мастураш

مراست مدّ نظر، مقصدی که مستورش

Мудом дораму созам бар ту мазкӯраш

مدام دارم و سازم برِ تو مذکورش

Ҳамин ки хост бигӯед ки чист манзураш

همین که خواست بگوید که چیست منظورش

Бгшти мунқалиб , он сони ду чашми прнўрш

بگشت مُنقَلِب، آن سان دو چشم پرنورش

Забони миёни даҳонаш , ба ҷунбиш омад чун

زبان میان دهانش، به جنبش آمد چون

Забон набӯд бади он сурхи гӯшт , байрақи хӯн

زبان نبود بُد آن سرخ گوشت، بیرقِ خون

Бишуд сипас суханоне , аз он даҳони берун

بشد سپس سخنانی، از آن دهان بیرون

Ки дидам отӣаи сарзамини аФридўн :

که دیدم آتیهٔ سرزمینِ افریدون:

зи аидоли худ ӯ чизҳо намӯд изҳор

ز ایدآل خود او چیزها نمود اظهار

Аз он миён бишуд ин ҷумлаҳо басии такрор :

از آن میان بشد این جمله‌ها بسی تکرار:

Дар ин муҳӣт чу ман бенаво буд бисёр !

در این محیط چو من بی‌نوا بُوَد بسیار!

Ки дидаанд , чу ман зулму зӯру ранҷу фишор

که دیده‌اند، چو من ظلم و زور و رنج و فشار

Ба ғайри ман чаҳ басои кас ки мурда шӯ дорад ?

به غیر من چه بسا کس که مرده‌شو دارد؟

Ки тираи бахтии худро , ҳама аз ӯ дорад

که تیره‌بختیِ خود را، همه از او دارد

Ту ҳар киро ки бибинӣ , як орзӯ дорад :

تو هر که را که ببینی، یک آرزو دارد:

Ба ин хушаст ки дунёи ҳазор рӯ дорад

به این خوش است که دنیا هزار رو دارد

Чаҳ хуби рӯзии он рӯз , рӯз куштор аст

چه خوب روزی آن روز، روز کشتار است

Гар он замон бирасад , мурдаи шӯй бисёр аст

گر آن زمان برسد، مرده‌شوی بسیار است

Ҳаволаи ҳамаи ин риҷол , бар дор аст

حوالهٔ همهٔ این رِجال، بر دار است

Барои хоин , чӯбу таноб дар кор аст

برای خائن، چوب و طناب در کار است

Тамоми мамлакати он рӯзи зер ва рӯ гардад

تمامِ مملکت آن روز زیر و رو گردد

Ки қаҳри миллат бо зулми рӯбаҳ рӯ гардад

که قهر ملت با ظلم روبه‌رو گردد

Ба хоинин замин , осмон аду гардад

به خائنین زمین، آسمان عَدو گردد

Замони куштани аФўоҷи мурда шӯ гардад

زمان کشتن افواجِ مرده‌شو گردد

Вазири адлияҳо , бар фарози дори раванд

وزیر عدلیه‌ها، بر فراز دار روند

Раиси нзмиаҳҳо , сӯии он диёри раванд

رئیس نظمیه‌ها، سوی آن دیار روند

Кафили молияҳо , зинда дар мазори раванд

کفیل مالیه‌ها، زنده در مزار روند

Вазири хориҷаҳо , аз ҷаҳони канори раванд

وزیر خارجه‌ها، از جهان کنار روند

Бисот бешарафӣ , зи он сипас хӯрд бар ҳам

بساط بی‌شرفی، ز آن سپس خورَد بر هم

Расад ба кайфари худ , низ қотили Марям

رسد به کیفر خود، نیز قاتلِ مریم

Сипас чу гашти харидори мурдаи шӯён кам

سپس چو گشت خریدار مرده‌شویان کم

Дигар намонад дар ин малик аз ин қабили одам

دگر نماند در این ملک از این قبیل آدم

Дигар дар онкии виҷдони кашӣ ҳунар набӯд

دگر در آنکه وجدان‌کشی هنر نبود

Шараф ба ашрафӣу сиккаҳои зар набӯд

شرف به اشرفی و سکه‌های زر نبود

Шараф ба дуздии кафи ранҷ ранҷбар набӯд

شرف به دزدیِ کف‌رنجِ رنجبر نبود

Шараф ба доштани қаср муътабар набӯд

شرف به داشتن قصر معتبر نبود

Ҳаме нагардад , ободи ин муҳӣти хароб

همی نگردد، آباد این محیط خراب

Агар нагардад аз хӯни хоинин сероб

اگر نگردد از خون خائنین سیراب

Гумони мадор ки ин ҳарфҳост , нақш бар об

گمان مدار که این حرف‌هاست، نقش بر آب

Яқин бидон ту ки таъбир мешавад ин хоб

یقین بدان تو که تعبیر می‌شود این خواب

Гирифтам онкӣ набошад маро , аз ин пас зист

گرفتم آنکه نباشد مرا، از این پس زیست

Бимонад аз ман ин фикр , пас маро ғам чист ?

بماند از من این فکر، پس مرا غم چیست؟

Чаро ки фикри ман садамаи дидае мусрии сет

چرا که فکر من صدمه دیده‌ای مُسری‌ست

Чу гашти мусрии фикрӣ , замона вел кун нест

چو گشت مسری فکری، زمانه ول‌کن نیست