Ҷузи хурофот , бар ин мамлакати афзуд чаҳ ? ҳеҷ !
جز خرافات، بر این مملکت افزود چه؟ هیچ!
Ҷузи харобии маи обод ту бинмуд чаҳ ? ҳеҷ !
جز خرابی مه آباد تو بنمود چه؟ هیچ!
Ман дар андеша ки ин олами мавҷӯд чаҳ ? ҳеҷ !
من در اندیشه که این عالم موجود چه؟ هیچ!
Буд онгоҳ чаҳ ? инак шудаи нобӯд чаҳ ? ҳеҷ !
بود آنگاه چه؟ اینک شده نابود چه؟ هیچ!
Буду нобӯд чаҳ мавҷӯд чаҳ мақсӯд чаҳ ? ҳеҷ !
بود و نابود چه موجود چه مقصود چه؟ هیچ!
Чун бикуна ҳама борӣк шудам
چون بکنه همه باریک شدم
Мункири равшан ва торик шудам
منکر روشن و تاریک شدم
Дидам андари назари олам дигар пайдост
دیدم اندر نظر عالم دیگر پیداست
Олами мост , вале , бесар ва пайкар пайдост
عالم ماست، ولی، بی سر و پیکر پیداست
На сиррӣ аз танӣу неи зтнӣ , сар пайдост
نه سری از تنی و نی زتنی، سر پیداست
Ончии бинии ғараз , онҷои ҳама ҷавҳар пайдост
آنچه بینی غرض، آنجا همه جوهر پیداست
Ва ончии андари назари халқ , саросар пайдост
و آنچه اندر نظر خلق، سراسر پیداست
Ҳамаро зеҳни башар сохта аст
همه را ذهن بشر ساخته است
Хеш дар васваса андохта аст
خویش در وسوسه انداخته است
Ончӣ ояд ба назар , шӯъбада созӣ дидам
آنچه آید به نظر، شعبده سازی دیدم
Дар ҳақиқат на ҳақиқӣ на маҷозӣ дидам
در حقیقت نه حقیقی نه مجازی دیدم
Дар табиат на нишебӣ на фарозӣ дидам
در طبیعت نه نشیبی نه فرازی دیدم
Халқи бозичау хилқати бача бозӣ дидам
خلق بازیچه و خلقت بچه بازی دیدم
Беш аз ин фалсафаи ҳам , рӯда дарозӣ дидам
بیش از این فلسفه هم، روده درازی دیدم
Раҳи андеша , дигар нагирифтам
ره اندیشه، دگر نگرفتم
Бигирифтам раҳи хеш ва рафтам
بگرفتم ره خویش و رفتم
Ман равони гаштаму офоқи карон то ба карон
من روان گشتم و آفاق کران تا به کران
з киу дашту мау меҳр , ҳар он буд дар он
ز که و دشت و مه و مهر، هر آن بود در آن
Ҳар қадам дар ҳаракат бо ман чун ҷонварон
هر قدم در حرکت با من چون جانوران
Чашми гӯристон , беш аз ҳама бар ман нигарон
چشم گورستان، بیش از همه بر من نگران
Яъне айдун Марв , ӣнҷои бимон чун дгарон
یعنی ایدون مرو، اینجای بمان چون دگران
Ман дар он ҳол ки раҳ ме рафтам
من در آن حال که ره می رفتم
Рӯ бигардонадам ва инаш гуфтам :
رو بگرداندم و اینش گفتم:
Нак зи ту чанд қадами давр , агар май гирдам
نک ز تو چند قدم دور، اگر می گردم
Нигаронам машав эй хок ки бармеи гирдам
نگرانم مشو ای خاک که برمی گردم
Ман ҳам эй хоки зи ту , хок ба сар май гирдам
من هم ای خاک ز تو، خاک به سر می گردم
Чаҳ кунам хок ! ки аз хоки бтар май гирдам
چه کنم خاک! که از خاک بتر می گردم
Ман ки мардум ба дарак , ҳар чаҳ дигар май гирдам
من که مردم به درک، هر چه دگر می گردم
Алғрзи рӯи сӯй раҳ бинмудам
الغرض رو سوی ره بنمودم
Як ду майдон дигар паймӯдам
یک دو میدان دگر پیمودم