Ишқ осмонасту рӯҳи замин ; яъне ишқ фоиласту рӯҳи қобил . Бад-ӣни нисбати миёни эшон иртиботӣаст маънавӣ , ӯ инро дарме кашад ва ин ӯро барме кашад то маънии робита ӣ ӯ дркшндаҳаст ва ин баркашанда . Ва ончии ошиқ ба маъшӯқ моиласту маъшӯқ ба ошиқ нозираст азин ҷиҳатаст ва ин аз фаҳми аҳл илм давраст ва аз назари басирати эшон мастураст . Зеро ки илми нақиб боргоҳаст , дар даргоҳ , тартиби хайлу ҳашаму вуҷӯду адам нигоҳ дорад ва аммо бар идроки асрори подшоҳ корӣ надорад . Ва хосияти ишқи ҳам ӣнҷо аз таъсир форуманд зеро ки таъсири хосият ӯ он буд ки қобилро мустаъиди қабули феъл фоил кунад чун кард фоил бар корасту қобил дар дидораст взлки сари аҷиб .

عشق آسمان است و روح زمین؛ یعنی عشق فاعل است و روح قابل‌. بدین نسبت میان ایشان ارتباطی است معنوی، او این را درمی‌کشد و این او را برمی‌کشد تا معنی رابطه‌ی او درکشنده است و این برکشنده. و آنچه عاشق به معشوق مایل است و معشوق به عاشق ناظر است ازین جهت است و این از فهم اهل علم دورست و از نظر بصیرت ایشان مستور است. زیرا که علم نقیب بارگاه است، در درگاه، ترتیبِ خیل و حشم و وجود و عدم نگاه دارد و اما بر ادراکِ اسرار پادشاه کاری ندارد. و خاصیّت عشق هم اینجا از تأثیر فرومانَد زیرا که تأثیر خاصیت او آن بوَد که قابل را مستعد قبول فعل فاعل کند چون کرد فاعل بر کارست و قابل در دیدارست وَذلِکَ سِرُّ عَجیبٌ.