Бдонкаҳ дар ҳақи сӯрати байнону зоҳири ҷӯён бо Мустафо - слъм - хитоб ин омад : « втроҳми иизрўни إлик ва ҳам лоибсрўн » . эй азиз ми​ гӯям : магари ин оят дар қуръони нхўондҳ​ эй ва ё ншнидҳ​ эй ки « қади ҷоءкми ман аллоҳи нуру китоби мубин » ? Муҳамадро нур мехонду қуръонро ки калом худост нур ми​ хонд ки « вотбъўои алнўри алзии анзли маъаа » . Ту аз қуръони ҳуруфи сиёҳии ми​и бинӣ бар коғази сифед , бдонкаҳи коғазу мидод ва сатрҳо нур нестанд , пас « алқуръони каломи аллоҳи ғайри махлуқ » кадомаст ?

بدانکه در حق صورت بینان و ظاهر جویان با مصطفی-صلعم- خطاب این آمد: «وتراهم یَنْظُرون إِلَیْک وَ هُمْ لایُبصِرون». ای عزیز می​‌گویم: مگر این آیت در قرآن نخوانده​‌ای و یا نشنیده​‌ای که «قَد جاءَکم مِنَ اللّهِ نورٌ و کتابٌ مُبین»؟ محمد را نور می‌خواند و قرآن را که کلام خداست نور می​‌خواند که «واتّبعوا النورَ الذی اُنْزل مَعَه». تو از قرآن حروف سیاهی می​‌بینی بر کاغذ سفید، بدانکه کاغذ و مداد و سطرها نور نیستند، پس «القرآنُ کلامُ اللّهِ غیرُ مخلوق» کدامست؟

Халқ аз Муҳамади сӯратӣу танӣу шахсеи диданд ,у башару башариятӣ ба бинандагони ми​нмўднд ки « қул إнмои أнои башари мслкми иўҳии إлӣ » то эшон дарин мақом гуфтанд ки « вқолўои молҳзо алрасул иأкли алтъому имшии фии алأсўоқ » . Аммо ӯро бо аҳли басират ва ҳақиқат намуданд то бҷону дил , ҳақиқат ӯ бидиданд . Баъзе гуфтанд : « аллоҳами алҷълнои ман ИМАи Муҳамад » , баъзе гуфтанд : « аллоҳами лотҳрмнои ман сҳбаҳи Муҳамад » ва қавмӣ гуфтанд : « аллоҳами арзқнои шФоъаҳи Муҳамад » . Агар дар ин ҳолат ва дарин мақоми вилоят ӯро башар хонанду ёўиро башар донанд , кофар шаванд . Бар хон : «у қолўои أбшри иҳдўннои ФкФрўо » товӣ баён кард ки « лсти кأҳдкм » .

خلق از محمد صورتی و تنی و شخصی دیدند، و بشر و بشریَّتی به بینندگان می​نمودند که «قُلْ إِنما أنا بَشرٌ مِثلُکم یوحی إِلی» تا ایشان درین مقام گفتند که «وقالوا مالِهذا الرسولِ یأکُل الطعامَ و یمشی فی الأَسواق». اما او را با اهل بصیرت و حقیقت نمودند تا بجان و دل، حقیقت او بدیدند. بعضی گفتند: «اللهُمّ اجعَلْنا من اُمةِ محمد»، بعضی گفتند: «اللهم لاتَحْرِمنا من صحبة محمد» و قومی گفتند: «اللهم ارزُقْنا شفاعةَ محمد». اگر در این حالت و درین مقام ولایت او را بشر خوانند و یاوی را بشر دانند، کافر شوند. بر خوان: «و قالوا أَ بشَرٌ یهدوننا فکَفَروا» تا وی بیان کرد که «لَسْتُ کأحدِکم».

Ва ҳақиқати қуръон ки сифат муқаддасаст мақруну манӯти дилҳои анбиёу аҳл вилоятаст ки ҳиўаҳи ин фурқат бидон омад . Он дар китоб нест ва ҳам дар китоби ми​тлб . « мо байни алдФтини каломи аллоҳ » ҳар ду тараф гирифтааст . Аммо толибони қуръонро дар китоби бадишони нмўдҳ​онд ки « إни ллқрони зҳроу бтнои влбтнаҳи бтнои илои сабъаи أбтн » гуфт . Ҳар оятиро аз қуръон зоҳирӣ ҳаст ва пас аз зоҳири ботинӣ то ҳафт ботин . Гирам ки тафсири зоҳирро касе мадрак шавад , аммо тафсирҳои ботинро ки донист ва ки дид ?у ҷой дигар гуфт ки : « أнзли алқуръони алии сабъаи أҳрФи кулҳо шоФи коф . » арӯси ҷамоли қуръон чун худро боҳилли қуръони намояд , бҳҳФти сӯрати асари бенанду ҳамаи сӯратҳо бошаффофи тамом . Магар ки азинҷо гуфт : « أҳли алқуръони أҳли аллоҳу хостаҳ » ки чун мақарии бктоб « въндам алкитоб » расед бмъонӣ қуръон бирасаду ҷамоли партави қуръон ӯро чунон аз худ маҳв кунад ки на қуръон монад ва на қорӣ ва на китоб балки ҳамаи мқрўء буду ҳама мактуб бошад .

و حقیقت قرآن که صفت مُقدس است مقرون و منوط دلهای انبیا و اهل ولایت است که حیوة این فرقت بدان آمد. آن در کتاب نیست و هم در کتاب می​طلب. «ما بَیْنَ الدَّفَّتَیْن کلامُ اللّه» هر دو طرف گرفته است. اما طالبان قرآن را در کتاب بدیشان نموده​اند که «إنّ للقرآن ظهراً و بطناً وَلِبَطنه بطناً الی سبعة أبطُن» گفت. هر آیتی را از قرآن ظاهری هست و پس از ظاهر باطنی تا هفت باطن. گیرم که تفسیر ظاهر را کسی مدرک شود، اما تفسیرهای باطن را که دانست و که دید؟ و جای دیگر گفت که: «أُنزل القرآنُ علی سبعةِ أَحرُف کُلُّها شاف کاف.» عروس جمال قرآن چون خود را باهل قرآن نماید، به هفت صورت اثر بینند و همه صورتها باشفاف تمام. مگر که ازینجا گفت: «أهلُ القرآن أهَلُ اللّه و خاصتُه» که چون مقری بکتاب «وعنده ام الکتاب» رسید بمعانی قرآن برسد و جمال پرتو قرآن او را چنان از خود محو کند که نه قرآن ماند و نه قاری و نه کتاب بلکه همه مقروء بود و همه مکتوب باشد.

Аммо мақсӯд онаст ки бадоне ки ҷузин башарияти ҳақиқатии дигар , ва ҷузин сӯрати маънӣии дигар , ва ҷузин қолаби ҷонӣу мағзии дигар ва ҷузин ҷаҳони ҷаҳонии дигар .

اما مقصود آنست که بدانی که جزین بشریت حقیقتی دیگر، و جزین صورت معنیی دیگر، و جزین قالب جانی و مغزی دیگر و جزین جهان جهانی دیگر.

أмои оят « ва мо минҳои إлои ?лаи мақоми маълум » баёни вшрҳи ин ҳама кардааст ; « валлоҳи фазли бъзкми алии баъзи фии алрзқ » узри ин ҳама бхўостаҳаст ; « тлки алрсли Фзлнои бъзҳми алии баъз » падед кардааст « вФўқи кули зии илми алӣам » зоҳир шудааст . Ин ҳама чист ? ва чаҳ маънӣ дорад « вмои иълми таъвилаи إлои аллоҳу алросхўни фии алълм » ? ин таъвил ки худо донаду росихон дар илм . Росих дар илм кадом бошад ? бархон : « бали ҳўи оёти байноти фии судӯри аллазӣнаи аўтўои алълм » . Ин садр куҷо талабанд ? « أФмни шарҳи аллоҳи садраи ллосломи Фҳўи алии нури ман рабаи Фўили ллқосиаҳи қлўбҳм » . Ин нури куҷои ҷӯянд ? « إни фии злки лзкрии лмни кони ?лаи қалб » ! гуми роҳро ин ҳамаи гуму роҳнамоиро ин ҳамаи пайдо шудаасту зи баҳр ин гуфт Мустафо - слъм - : « إни ман алълми кҳиأаҳи алмкнўни лоиълмаҳи уламои алои алълмоءи биллоҳи Фإзои нтқўо ба лами инкраҳи إлои аҳли алғраҳи биллоҳ » .

أمّا آیت «و ما مِنهٔا إِلّا لَهُ مَقامٌ معلوم» بیان و شرح این همه کرده است؛ «واللّهُ فضَّل بعضَکم علی بعضٍ فی الرزق» عذر این همه بخواسته است؛ «تلک الرُّسُل فضّلنا بعضهم علی بعض» پدید کرده است «وفوق کل ذی علم علیم» ظاهر شده است. این همه چیست؟ و چه معنی دارد «وما یعلَمُ تأویلَه إِلاّ اللّهُ و الراسِخون فی العلم»؟ این تأویل که خدا داند و راسخان در علم. راسخ در علم کدام باشد؟ برخوان: «بَلْ هو آیاتٌ بیناتٌ فی صدور الذین اوتوا العلم». این صدر کجا طلبند؟ «أفَمَنْ شَرَح اللّهُ صدرَه للاسلام فهو علی نورٍ من ربّه فَوَیلٌ للقاسِیة قلوبُهم». این نور کجا جویند؟ «إنّ فی ذلک لَذِکْری لِمَن کان لَهُ قلب»! گم راه را این همه گم و راهنمایی را این همه پیدا شده است و ز بهر این گفت مصطفی-صلعم-: «إِنّ مِنَ العلمِ کَهَیْأَةِ المکنون لایعْلَمُه علماءٌ الا العلماءُ باللّه فَإِذا نطقوا به لم یَنْکُره إِلّا اهلُ الغِرَّة باللّه».

Илмҳо се қисм омаданд : қисми аввали илм банӣ одам омаду қисми дувуми илми Фариштагону қисми сеюм илми махлуқоту мавҷӯдот аммо илми чаҳорум илм худост таъолӣу тақаддус ки илми макнуну мхзўни ми​хўоннди пас илми макнуни ҷузи олами худо кас надонад ва надонам ки ҳаргизи донстҳ​оӣ ки олам худо кист ? « атлбўои алълму луи болсин » туро бичину Мочӣн бояд рафт , онгоҳ « уламои умматии кأнбёء банӣ إсроӣил » биёбӣ .

علمها سه قسم آمدند: قسم اول علم بنی آدم آمد و قسم دوم علم فرشتگان و قسم سوم علم مخلوقات و موجودات اما علم چهارم علم خداست تعالی و تقدس که علم مکنون و مخزون می​خوانند پس علم مکنون جز عالم خدا کس نداند و ندانم که هرگز دانسته​ای که عالم خدا کیست؟ «اُطلُبوا العلمَ وَ لَوْ بالصّین» ترا بچین و ماچین باید رفت، آنگاه «عُلَماءُ اُمّتی کأنبیاء بنی إِسرائیل» بیابی.

Бар кадоми роҳ ми​боид рафт ? бар роҳи амал , амали тани нми​гўим бар роҳи амали дили ми​гўим ва маълумаст ки гуфтааст : « ман амали бмои илми варасаи аллоҳи илми молоиълм » .

بر کدام راه می​باید رفت؟ بر راه عمل، عمل تن نمی​گویم بر راه عمل دل می​گویم و معلوم است که گفته است: «مَنْ عَمِلَ بِما عَلِم وَرَّثَهُ اللّهُ عِلْمَ مالایَعْلم».

Дариғо « кулами анноси алии қадари ъқўлҳм » пандӣ тамомаст ; أмои дарин варақҳо баъзе суханҳо гуфта шавад ки на мақсӯди он азиз буд , балки дигар аз муҳибон бошад ки вақти навиштан ҳозир набошанд , эшонро низ насибӣ бояд то напиндорӣ ки ҳамаи мақсӯди туе . Зеро ки ҳар ки чизеи шунӯд ки на мақоми вай буд вена дар қадари фаҳм вай бошад , идроку эҳтимол он накунад . Ту эй азизи пиндорӣ ки қуръон Маҷид хитобаст бо як гуруҳ ё бо сад тайифа ё бо садҳазор ? балки ҳар оятӣ ва ҳар ҳарфӣ хитобаст бо шахсе ,у мақсӯди шахсеи дигар балки олимии дигар . Вончаҳи дарин варақҳо навишта шуд , ҳар сатрии мақомӣу ҳолатӣ дигараст ва аз ҳар клмҳ​ои мақсӯдӣу Муродии дигар , ва бо ҳар толибии хитобии дигар ки ончӣ бо зайд гуфта шавад на он бошад ки бо Амр буд ,у ончӣ холид бинад бикр Маслан набинад .

دریغا «کَلِّمَ الناس علی قَدَرِ عقولِهم» پندی تمامست؛ أما درین ورقها بعضی سخنها گفته شود که نه مقصود آن عزیز بود، بلکه دیگر از محبان باشد که وقت نوشتن حاضر نباشند، ایشان را نیز نصیبی باید تا نپنداری که همه مقصود تویی. زیرا که هر که چیزی شنود که نه مقام وی بود ونه در قدر فهم وی باشد، ادراک و احتمال آن نکند. تو ای عزیز پنداری که قرآن مجید خطابست با یک گروه یا با صد طایفه یا با صدهزار؟ بلکه هر آیتی و هر حرفی خطابست با شخصی، و مقصود شخصی دیگر بلکه عالمی دیگر. و آنچه درین ورقها نوشته شد، هر سطری مقامی و حالتی دیگر است و از هر کلمه​ای مقصودی و مرادی دیگر، و با هر طالبی خطابی دیگر که آنچه با زَیْد گفته شود نه آن باشد که با عمرو بود، و آنچه خالد بیند بکر مثلاً نبیند.

эй азиз ! ту пиндорӣ ки « алҳмдллаҳи раби Алъоламин » бўҷҳл шунид , ё мақсӯд ӯ буд ? ӯ аз қуръон « қул ё аиҳо алкоФрўн » шунӯду насибаши ин буд ; аммо « алҳмдллаҳ » насиби Муҳамад буд ва Муҳамад шунид . Ва агар бовари нми​кнӣ аз умр хитоб бишинав ки гуфт : мстӣ - слъм - бо Абубакр сухан гуфтӣ ки шунидам вдонстму гоҳ буд ки шунидам ва надонистам ,у вақт буд ки нишнидам ва надонистам , чаҳ гӯйӣ ? аз умри дареғи ми​дошт ! на ҳошо ва куллан азуи дареғи нми​дошт , лекини фарзанди Тифлро ки рзиъ буд аз брҳбрёну ҳалвои шукр нигоҳ доранд ки ӯро меъда эҳтимол накунад , то расида рӯзгор шавад онгоҳи мأкўлоту машрубот музиров нашавад .

ای عزیز! تو پنداری که «الحمدُللّه رب العالمین» بوجهل شنید، یا مقصود او بود؟ او از قرآن «قُل یا ایُّها الکافرون» شنود و نصیبش این بود؛ اما «الحمدللّه» نصیب محمد بود و محمد شنید. و اگر باور نمی​کنی از عمر خطاب بشنو که گفت: مصطی- صلعم- با ابوبکر سخن گفتی که شنیدم و دانستم و گاه بود که شنیدم و ندانستم، و وقت بود که نشنیدم و ندانستم، چه گویی؟ از عمر دریغ می​داشت! نه حاشا و کلا ازو دریغ نمی​داشت، لیکن فرزند طفل را که رضیع بود از بره بریان و حلوای شکر نگاه دارند که او را معده احتمال نکند، تا رسیدهٔ روزگار شود آنگاه مَأکولات و مَشروبات مُضر او نشود.

Абдуллоҳи бен аббоси ми​гўид ки агар ин оятро ки « إни рбкми аллоҳи алзии халқи алсмўоту аларзи фии сетаи айёми сами астўии алии алърш » тафсир мекунам « лрҷмтмўнии болҳҷораҳ » яъне саҳоба - разии аллоҳи анҳуам - мроснгсор кунанд . Абуҳурира - разии аллоҳи анҳу - гуфт ки агар ин оятро шарҳ кунам ки « аллоҳи алзии халқи сабъи смўот ва ман аларзи мслҳни итнзли аламри бинҳн » , « лкФртмўнӣ » , яъне халқ мрокоФр хонанд .

عبداللّه بن عباس می​گوید که اگر این آیت را که «إنّ رَبّکم اللّهُ الذی خَلق السموات و الارضَ فی ستةِ ایام ثم استوی علی العرش» تفسیر میکنم «لَرَجَمْتمونی بالحجارة» یعنی صحابه- رضی اللّه عنهم- مراسنگسار کنند. ابوهُریره- رضی اللّه عنه- گفت که اگر این آیت را شرح کنم که «اللّه الذی خَلق سبع سموات و من الارض مِثلَهُنَّ یَتَنزّلُ الامرُ بینهُنّ»، «لَکَفّرتمونی»، یعنی خلق مراکافر خوانند.

Абдуллоҳи бен аббоси ми​гўид : шабӣ бо алии бен абии толиб - карами аллоҳи виҷҳа - будам то рӯз , шарҳи бои бисмии аллоҳи ми​крд : « Фрأити нафасӣ колҷраҳ ъанд албҳри алъзим » . Яъне худро назд вай чунон дидам ки сабуе назд дарёии азим . Аз дарё , чаҳ бар тавон гирифт ? то сокин дарё нашӯй , ҳарчӣ ёбӣ қадре ва ҳаддӣ дорад ; млоҳ аз дарё , чаҳ ҳад ва васф кунад ва чаҳ баргирад ? ! зеро ки ҳарчӣ баргирад бози бирезад ки мақом дар баҳр дорад , аммо бар аз баҳр чаҳ хабар дорад ? « зуҳри алФсоди фии албру албҳр . Ҳарчӣ омӯхта халқ бошад бар ва барӣ бошад ва ҳарчӣ омӯхта худо бошад ки « арраҳмони илми алқуръон » . Баҳр ва барӣ бошаду баҳр ниҳоят надорад « влоиҳитўни бшиءи ман илма » .

عبداللّه بن عباس می​گوید:شبی با علی بن ابی طالب- کرم اللّه وجهه- بودم تا روز، شرح بای بسم اللّه می​کرد: «فرأیتُ نفسی کالجَرَّةِ عند البحرِ العظیم».یعنی خود را نزد وی چنان دیدم که سبویی نزد دریایی عظیم. از دریا، چه بر توان گرفت؟ تا ساکن دریا نشوی، هرچه یابی قَدَری و حَدّی دارد؛ ملاح از دریا، چه حدِ و وصف کند و چه برگیرد؟! زیرا که هرچه برگیرد باز بریزد که مقام در بحر دارد، اما بَرّ از بحر چه خبر دارد؟ «ظَهَر الفسادُ فی البرّ و البحر. هرچه آموختهٔ خلق باشد بر و بری باشد و هرچه آموختهٔ خدا باشد که «الرحمنُ عَلَّم القرآن». بحر و بری باشد و بحر نهایت ندارد «ولایُحیطون بشیءِ مِنْ علمه».

Чаҳ ми​шнўӣ эй азиз ! шмҳ​ои азин ҳадис ки « алмؤмни мроаҳи алмؤмн » бдинҷо лоиқаст . Ҳар ки чизе надонад ва хоҳад ки бидонад ӯро ду роҳаст : яке он бошад ки бо дили худ руҷӯъ кунад бтФкру тадаббур то бошад ки бавоситаи дили худ худро бадасти орад . Мустафо - алайҳи ассалом - азоинҷо гуфт ки : « إстФти қлбку إни أФтоки алмФтўн » гуфт : ҳарчӣ пеш ояд бояд ки маҳалу муфтии он сидқ дил бошад . Агрдл фатво диҳад амр худо бошад ми​кн ; ва агар фатвои надиҳад тарк кун ,у эъроз пеш гирад ки « إни ллмлки ламау ллшитони лама » . Ҳарчӣ дил фатво диҳад худоӣ бошад , ва ҳарчӣ рад кунад шайтонӣ бошаду насиби ин ду лама дар ҳама ҷасадҳо ҳаст аз аҳли куфру ислом . Корҳои мо душвор бидонаст ки муфтии мо нафас амморааст ки « إни алнФси лأмораҳи болсўء » . Ҳар кро муфтӣ диласт ӯ муттақе ва Саидаст ва ҳар крои муфтӣ нафасаст ӯ хосрў шқӣаст ; ва агар шахсеи ин аҳлят ва истеъдод надорад ки бавоситаи дили худ бидонади дил касе дигар биҷӯед ва бипурсад ки ин аҳлят ёфта бошад « Фأсأлўои أҳли аззикри إни кантами лотълмўн : то дил ғайриӣ оина ту бошад .

چه می​شنوی ای عزیز! شمه​ای ازین حدیث که «اَلمؤمنُ مِرْآةُ المؤمن» بدینجا لایق است. هر که چیزی نداند و خواهد که بداند او را دو راهست: یکی آن باشد که با دل خود رجوع کند بتفکر و تدبر تا باشد که بواسطهٔ دل خود خود را بدست آرد. مصطفی- علیه السلام- از اینجا گفت که: «إِسْتَفْتِ قَلْبَکَ وَ إِنْ أَفْتاک المُفْتون» گفت: هرچه پیش آید باید که محل و مُفتی آن صدق دل باشد. اگردل فتوی دهد امر خدا باشد می​کن؛ و اگر فتوی ندهد ترک کن، و اعراض پیش گیرد که «إنّ لِلْمَلَک لَمَّةٌ و للشیطان لَمّة». هرچه دل فتوی دهد خدایی باشد، و هرچه رد کند شیطانی باشد و نصیب این دو لَمّه در همهٔ جسدها هست از اهل کفر و اسلام. کارهای ما دشوار بدانست که مفتی ما نفس امّاره است که «إنّ النَّفْس لَأمّارةٌ بالسوءِ». هر کرا مفتی دلست او متقی و سعید است و هر کرا مفتی نفس است او خاسر و شقی است؛ و اگر شخصی این اهلیت و استعداد ندارد که بواسطهٔ دل خود بداند دل کسی دیگر بجوید و بپرسد که این اهلیت یافته باشد «فَاسأَلوا أهلَ الذِکر إِن کُنْتُم لاتعلَمون: تا دل غیری آینهٔ تو باشد.

эй дӯсти дилҳо мнқсмаст бар ду қисм : қисмии худ дар муқобилаи қалам аллоҳаст ки бар ваии навишта шудааст ки « кутуби аллоҳи фии қлўбҳми алоямон »у ямини аллоҳ котиб бошад ; пас ҳарчӣ надонад чун бодили худ руҷӯъ кунад бад-ӣн сабаб донад . Қисми дувум ҳануз норасида бошаду хом дар муқобилаи қалам аллоҳ набӯд ; чун аз яке ки дилаши оинау лавҳи қалам аллоҳ бошад бипурсад ва маълум кунад , ӯ аз ӣнҷои бидонад ки худоро дар оинаи ҷони пирдидн чаҳ бошад . Пер , худро дар оинаи ҷон мурӣд бибинад аммо мурӣд дар ҷони пери худоро бинад .

ای دوست دلها منقسم است بر دو قسم: قسمی خود در مقابلهٔ قلم اللّه است که بر وی نوشته شده است که «کَتَب اللّهُ فی قلوبهم الایمان» و یمینُ اللّه کاتب باشد؛ پس هرچه نداند چون با دل خود رجوع کند بدین سبب داند. قسم دوم هنوز نارسیده باشد و خام در مقابلهٔ قلم اللّه نبود؛ چون از یکی که دلش آینه و لوح قلم اللّه باشد بپرسد و معلوم کند، او از اینجا بداند که خدا را در آینهٔ جان پیر دیدن چه باشد. پیر، خود را در آینهٔ جان مرید ببیند اما مرید در جان پیر خدا را بیند.

Ва мисоли ҳама ки гуфтам онаст ки ҷамоатӣ беморон бархезанду бензади табиби раванду алоҷи худ биҷӯянд . Табиби насхҳои мухталифи бҷҳти таскини амроз бадишон диҳад агар касе гуяд : ин ихтилофи насхҳо аз ҷаҳл табибаст ғалат гуфта бошаду ҷоҳили ин гӯянда бошад ки ин ихтилофи насхҳо ки афтод аз ихтилоф илал афтод . Пас иллатҳо гӯногӯнаст , насахт ҳамаи иллатҳо бики иллати боз додани сахти ҷаҳл ва хато бошад ; онҳо ки донанд ки чаҳ гуфта ми​шўд худ донанд .

و مثال همه که گفتم آنست که جماعتی بیماران برخیزند و بنزد طبیب روند و علاج خود بجویند. طبیب نسخهای مختلف بجهت تسکین امراض بدیشان دهد اگر کسی گوید: این اختلاف نسخها از جهل طبیب است غلط گفته باشد و جاهل این گوینده باشد که این اختلاف نسخها که افتاد از اختلاف علل افتاد. پس علتها گوناگونست، نسخت همه علتها بیک علت باز دادن سخت جهل و خطا باشد؛ آنها که دانند که چه گفته می​شود خود دانند.

Акнӯн иллати дайну исломи қолаби як ранг бошад . « банӣ алисломи алии хумс » худ насхҳои муайян додааст ки панҷ насахтаст ки алоҷу давои ҷумла муъминонаст ; аммо кори ботину равиши қалб , забтӣ ва андозҳ​оӣ надорад . Лоҷарами баҳри воридии перӣ бибояд ки табиб ҳозиқ бошад ки мурӣдро муолиҷа кунад ва аз ҳар дардии мухталифи дармонӣ мухталиф фармоед . Онҳо ки тарки алоҷу табиби крдҳ​онди худ он беҳтар бошад ки дар иллат фурӯ шаванд зеро ки « валави илми аллоҳи Фиҳми хирои лأсмъҳм » . Пас чун табиби ҳозиқ дар роҳи раванда бибояд , боҷимоъи машойих - қудси аллоҳи арўоҳҳм - фариза бошад ; ва аз ӣнҷои гФтҳ​онд : « ман лошихи ?лаи лодини ?ла » . Ва шайхро низ фариза буд хилофати қабул кардан ,у тарбият кардани мурӣдонро фарзи роҳ буд . Агар тамомтар хоҳӣ аз худоӣ таъолӣ бишинав ки гуфт : « ҳўолзии ҷълкми хлоӣФи фии аларзи врФъи бъзкми фавқи баъзе дараҷот » . Ва баёни хилофати ботини ҷой дигар гуфт : « листхлФнҳми фии аларзи комаи астхлФи аллазӣнаи ман қиблаам » байт :

اکنون علت دین و اسلام قالب یک رنگ باشد. «بُنِیَ الاسلامُ علی خمس» خود نسخهای معین داده است که پنج نسخت است که علاج و دوای جملۀ مؤمنان است؛ امّا کار باطن و روش قلب، ضبطی و اندازه​ای ندارد. لاجرم بهر واردی پیری بباید که طبیب حاذق باشد که مرید را معالجه کند و از هر دردی مختلف درمانی مختلف فرماید. آنها که ترک علاج و طبیب کرده​اند خود آن بهتر باشد که در علت فرو شوند زیرا که «وَلَوْ عَلِمَ اللّه فیهم خیراً لَأسمعَهم». پس چون طبیب حاذق در راه رونده بباید، باجماع مشایخ- قدّس اللّه ارواحهم- فریضه باشد؛ و از اینجا گفته​اند: «مَنْ لاشیخَ له لادین له». و شیخ را نیز فریضه بود خلافت قبول کردن، و تربیت کردن مریدان را فرض راه بود. اگر تمامتر خواهی از خدای تعالی بشنو که گفت: «هوالذی جَعَلکم خَلائف فی الارض وَرَفَعَ بَعْضَکم فَوْق بعضی دَرَجات». و بیان خلافت باطن جای دیگر گفت: «لَیَستَخْلِفنّهم فی الارض کما استَخْلَف الذین من قَبْلِهم»بیت:

Дариғо қуфли башарият бар длҳост ,у банди ғифлат бар фикрҳо ,у маънӣ « أФлои итдбрўни алқуръони أми алии қулӯби أқФолҳо » ин бошад . Чун футуҳи фатҳу нусрати худои таъолии даройад ки « إзои ҷоءи насри аллоҳи волФтҳ » ин қуфл аз дил бардорад . « снриҳми оётноФии алоФоқу фии анФсҳм » падедеду набот « валлоҳи أнбткми ман аларзи нбото » ҳосил шавад аз худ бадар ояд , малакӯт ва малик бибинаду малику молик алмалик шавад ки « кзлк нарай иброҳӣми малакӯти алсмўоту аларз » аз худ бадар ояд .

دریغا قفل بشریت بر دلهاست، و بند غفلت بر فکرها، و معنی «أفَلا یَتَدبَّرون القرآن أَم علی قُلوبٍ أقفالُها» این باشد. چون فتوح فتح و نصرت خدای تعالی درآید که «إذا جاء نَصْرُ اللّهِ والفَتْح» این قفل از دل بردارد. «سَنُریهم آیاتِنا فی الآفاق و فی انفُسِهم» پدید آید و نباتِ «واللّهُ أنْبَتَکُم مِن الارض نباتا» حاصل شود از خود بدر آید، ملکوت و مُلک ببیند و مُلک و مالک المُلْک شود که «کذلک نُرِی ابراهیمَ ملکوت السمواتِ و الارض» از خود بدر آید.

Исо - алайҳи ассалом - азин воқеаи хабар чунин дод ки « лоидхли малакӯти алсмўоти ман лами иўлди мртин » гуфт : бмлкўт нарасад ҳарки дубор назояд яъне ҳар ки аз олами шиками модар бадар ояд ин ҷаҳонро бинаду ҳарки аз худ бадар ояд он ҷаҳонро бинад . « أбдонҳми фии алднёу қлўбҳми фии алохраҳ » ин маънӣ бошад . Ойӣна « иълми алсри фии алсмўоти волорз » китоби вақт ӯ шавад . « ман урф нафса » ӯро рӯй намояд , « Фқди урфи раба » нақди вақт ӯ шавад . Аз « явми тбдли алأрз » гузашта буд ва « бғири алأрз » расида « раъии қалбии рабӣ » бинад . « أбит ъанд рабии итъмнӣу исқин » бичишад . Фأўҳии إлии абдаи мо أўҳӣ » башнавад .

عیسی-علیه السلام- ازین واقعه خبر چنین داد که «لایَدْخُلُ ملکوتَ السمواتِ مَنْ لَمْ یولدْ مرَّتین» گفت: بملکوت نرسد هرکه دوبار نزاید یعنی هر که از عالم شکم مادر بدر آید این جهان را بیند و هرکه از خود بدر آید آن جهان را بیند. «أبدانُهم فی الدنیا و قلوبُهم فی الآخرة» این معنی باشد. آیینۀ «یَعْلَمُ السِرَّ فی السمواتِ والارض» کتاب وقت او شود. «مَنْ عَرفَ نفسه» او را روی نماید، «فقد عَرَف ربَّه» نقد وقت او شود. از «یوم تُبَدَّلُ الأَرضُ» گذشته بود و «بِغَیْر الأَرضِ» رسیده «رأی قلبی ربی» بیند. «أَبیتُ عِنْد ربی یُطْعِمُنی و یَسْقین» بچشد. فأوحی إِلی عَبْدِه ما أوحی» بشنود.

эй азизи агрхўоҳӣ ки ҷамоли ин асрор бар ту ҷилва кунад аз одати парастӣ даст бидор ки одати парастии бут парастӣ бошад . Набинӣ ки қадаҳи ин ҷимоъа чигуна ми​кнд « إнои вҷднои أбоءнои алии ИМАу إнои алии осорҳми мқтдўн » ! ва ҳарчӣ шнўдҳ​ои азмхлўқот фаромӯш кун « бӣси мтиаҳи алрҷли заъма » . Ва ҳарчӣ шнўдҳ​ои ношнўдаҳи гир ки « лоидхли алҷнаҳи намоам » . Ва ҳарчӣ бинмоед нодидаи гир « влотҷссўо » . Ва ҳарчӣ бар ту мушкил гардад ҷузи бзбони дил савол макун ва сабр кун то рисӣ « валави أнҳми сбрўо ҳатто тхрҷи إлиҳми ?лаккони хирои ?лаам » . Насиҳати Хизр қабул кун « Флои тсأлнии ани шийъ ҳатто أҳдс лак манеҳ зкро » .

ای عزیز اگرخواهی که جمال این اسرار بر تو جلوه کند از عادت پرستی دست بدار که عادت پرستی بت پرستی باشد. نبینی که قدح این جماعة چگونه می​کند «إِنّا وَجَدْنا أباءَنا علی امةٍ و إِنّا علی آثارهم مُقتدون»! و هرچه شنوده​ای ازمخلوقات فراموش کن «بِئْسَ مَطِیَّةُ الرَّجُل زَعْمُه». و هرچه شنوده​ای ناشنوده گیر که «لایَدْخُل الجنَّة نَمّام». و هرچه بنماید نادیده گیر «ولاتَجَسَّسوا». و هرچه بر تو مشکل گردد جز بزبان دل سؤال مکن و صبر کن تا رسی «وَلَوْ أنهُم صَبروا حتی تَخْرُجَ إِلَیْهم لَکان خیراً لَهُم». نصیحت خضر قبول کن «فلا تَسْأَلنی عن شیءٍ حتی أُحدِثَ لک مِنْهُ ذِکرا».

Чун вақт ояд худ намояд ки « сأрикмоётии Флои тстъҷлўн » ;у ми​тлб ки зуд биёбӣ ки « лаъли аллоҳи иҳдси баъди злки أмро » . Чун рӯй рисӣу бинӣ ;у ҳаргиз то нарӯй нарисӣ « أФлми исирўои фии аларзи Финзрўо » . « أлми ткни أрзи аллоҳи восеъаи Фтҳоҷрўои фӣҳо » амраст бар сайру сафар ; агар равиш кунӣ аҷоиби ҷаҳони бинӣ дар ҳар манзилӣ « вмни иҳоҷри фии сиблати аллоҳи иҷди фии аларзи мроғмои ксирои вусъа » . Дар ҳар манзилии туро пандӣ диҳанду пандгирӣ « Фзкри Фإни аззикрии тнФъи алмؤмнин » .

چون وقت آید خود نماید که «سَأُریکُمآیاتی فلا تَسْتَعجِلون»؛ و می​طلب که زود بیابی که «لَعَلَّ اللّهُ یَحْدِثُ بعْدَ ذلک أمْراً». چون روی رسی و بینی؛ و هرگز تا نروی نرسی «أَفَلَمْ یَسیروا فی الارض فَیَنْظُروا». «أَلَمْ تَکُنْ أرضُ اللّهِ واسعةً فَتُهاجِروا فیها» امر است بر سیر و سفر؛ اگر روش کنی عجایب جهان بینی در هر مَنزلی «وَمَنْ یهاجِر فی سبیل اللّه یَجِد فی الارض مُراغَماً کثیراً وَسَعَة». در هر منزلی ترا پندی دهند و پند گیری «فَذَکِّرْ فإنَ الذِکری تَنْفَعُ المؤمنین».

Ин ҳмҳоитҳои ҷуз бмсл ндонӣ ки « мисли алҷнаҳи алтии въди алмтқўн » . Туро баҷое расонанд ки садҳо ва кӯҳҳо чун пашм рангин шавад « вткўни алҷболи колъҳни алмнФўш » . « إни иأҷўҷу моҷўҷи мФсдўни фии аларз » туро бинмоӣанд . Бадоне ки ин ҳама дар тани одамии кадоми сФтҳост ? пас даҷол , ҳоли нафаси аммораро дарёбӣ « أъдии ъдўки нФски алтии байни ҷник » . Пас « ҷазбаи ман ҷазбот алҳақ тавозии амали алсқлин » даройад ва туро бимиранд ва фонӣ кунад ки « ман أроди أни инзр إлӣ мет имшии алии ваҷҳи алأрзи Флинзри إлии ибни абии қҳоФаҳ » . Пас зиндаи шӯй « أўмн кон мето Фоҳииноаҳ » . Чун боқӣ шудӣ туро бигӯянд ки чаҳ кун ва чаҳ бояд кард « волзини ҷоҳдўои Финои лнҳдинҳми сблно » . Онгоҳи туро дар бута ишқ ниҳанд ва ҳар замон гӯйанд : « вҷоҳдўои фии аллоҳи ҳақи ҷиҳода » то оташи туро сӯхта гирданд . Чун сӯхта шудӣ нур бошӣ « нури алии нури иҳдии аллоҳи лнўраҳи ман ишоء » , ва худ нури ту ботиласту нури ваии ҳақу ҳақиқати нур ӯ тохтани орад , нури ту музмаҳил шавад ва ботил гардад . Ҳамаи нур вай бошӣ « кзлки изрби аллоҳ алҳақу алботли бали нқзФ алҳақ алии алботли Фидмғаҳ » .

این همهآیتها جز بمثل ندانی که «مَثلُ الجنَّة التی وُعِدَ المتقون». ترا بجایی رسانند که سدّها و کوهها چون پشم رنگین شود «وَتکونُ الجِبالُ کالْعِهْنِ المَنْفوش». «إِنّ یأجوجَ و ماجوجَ مُفسدون فی الارض» ترا بنمایند. بدانی که این همه در تن آدمی کدام صفتهاست؟ پس دجال، حال نفس امّاره را دریابی «أَعْدی عَدُوِکَ نفْسُک التی بَیْن جَنْیک». پس «جذبةٌ مِنْ جَذَباتِ الحق تُوازی عمل الثقَلین» درآید و ترا بمیراند و فانی کند که «مَنْ أراد أن یَنظُرَ إِلی مَیّت یمشی علی وجه الأرض فَلیَنْظُر إِلی ابن ابی قُحافَة». پس زنده شوی «أَوَمَنْ کان مَیتاً فاحییناه». چون باقی شدی ترا بگویند که چه کن و چه باید کرد «والذین جاهَدوا فینا لَنَهْدیِنَهُم سُبُلَنا». آنگاه ترا در بوتۀ عشق نهند و هر زمان گویند: «وجاهِدوا فی اللّه حقَّ جِهادِه» تا آتش ترا سوخته گرداند. چون سوخته شدی نور باشی «نورٌ علی نورِ یهدی اللّهُ لِنوره مَنْ یَشاء»، و خود نور تو باطل است و نور وی حق و حقیقت نور او تاختن آرد، نور تو مضمحل شود و باطل گردد. همه نور وی باشی «کَذلک یَضْرِبُ اللّه الحقَ و الباطِل بل نقذِف الحق علی الباطل فیدمغه».

Пас агар ҳеҷ нишоне натавон донистан « Фҳўи алии нури ман раба » худ ми​гўид ки кор чунаст ва чун бошад . Корро бош агар сари кори дорӣ ва агар на бахуд машғӯл бош . Магар ки аз зўолнўни мисрии ншнидҳ​оӣ ки чаҳ гуфт : « إни қудрати алии базли алрўҳи Фтъоли вإлои Флотштғли бтрҳоти алсўФиаҳ » . Агар барги он дорӣ ки аввали қадам , ҷони дрбозӣ бар соз бош , ва агар натавонӣ тараоти суфиёну муҷозу такаллуфоти сӯфӣонаи туро чаҳ суд дорад ? хоҷаи Абӯалии сарахсии ин байтҳоро мабҳаси сахти ворид ва лоиқ гуфтааст дар маънии қавли зўолнўн :

پس اگر هیچ نشانی نتوان دانستن «فَهُوَ عَلی نورٍ مِنْ رَبّه» خود می​گوید که کار چونست و چون باشد. کار را باش اگر سر کار داری و اگر نه بخود مشغول باش. مگر که از ذوالنون مصری نشنیده​ای که چه گفت: «إِنْ قَدِرتَ علی بَذْلِ الروح فَتَعالَ وَإِلّا فَلاتَشْتَغل بتُرَّهات الصوفیة». اگر برگ آن داری که اول قدم، جان دربازی بر ساز باش، و اگر نتوانی ترهات صوفیان و مجاز و تکلفات صوفیانه ترا چه سود دارد؟ خواجه ابوعلی سرخسی این بیتها را مبحث سخت وارد و لایق گفته است در معنی قول ذوالنون:

Бо ту гуфтам агарчӣ мухотаби туе аммо мақсӯду фоидаи дайгарӣу ғоибӣ бар хоҳад дошт . Аз он бузурги ншнидҳ​оӣ ки гуфт : сӣ соласт ки сухан бо хдоитъолӣ мегӯяму халқи ми​пндорнд ки бо эшон ми​гўим эй азизи маъзӯри дор . Қозии фузулии ҳамадонӣ аз куҷо , ва ин суханҳои асрори азкҷо ? гӯяндаи нмидонд ки чаҳ мегуяд шунаванда чаҳ донад ки чаҳ мешунӯд !

با تو گفتم اگرچه مخاطب تویی اما مقصود و فایده دیگری و غایبی بر خواهد داشت. از آن بزرگ نشنیده​ای که گفت: سی سالست که سخن با خدایتعالی میگویم و خلق می​پندارند که با ایشان می​گویم ای عزیز معذور دار. قاضی فضولی همدانی از کجا، و این سخنهای اسرار ازکجا؟ گوینده نمیداند که چه میگوید شنونده چه داند که چه میشنود!

Бисёр расоъли брўзгори дарози бқозии эмоми съдолдини Бағдодӣу хоҷаи эмоми иззуддину эмоми зиёвуддину хоҷаи комили алдўлт ва аддӣн навиштам ки муҷалладот буд , аммо ин соъати муддатии бўдкаҳи бнўштн азм надоштам ,у тақсири ми​бўду ми​оФтод . Ва чунон қасд ки дар авқоти мозии ми​бўди бмн акнӯн нми​бўд , аз баҳри онкии муддатӣ буд ки дили ин шефта аз забони ми​шнўд ки забони қойил будӣу дили мустамеъ . Дар он вақти қасду азми навиштан бисёре ми​оФтод ; акнӯн мдтист ки забонам аз дили ми​шнўди дил қойиласту забони мустамеъ . Ва ин бечораро авқоту ҳолоти булъаҷаб рӯй ми​нмоиди муддатҳо ва вақтҳо ми​бошд .

بسیار رسائل بروزگار دراز بقاضی امام سعدالدین بغدادی و خواجه امام عزالدین و امام ضیاءالدین و خواجه کامل الدولت و الدین نوشتم که مجلدات بود، اما این ساعت مدتی بودکه بنوشتن عزم نداشتم، و تقصیر می​بود و می​افتاد. و چنان قصد که در اوقات ماضی می​بود بمن اکنون نمی​بود، از بهر آنکه مدتی بود که دل این شیفته از زبان می​شنود که زبان قایل بودی و دل مُستمع. در آن وقت قصد و عزم نوشتن بسیاری می​افتاد؛ اکنون مدتیست که زبانم از دل می​شنود دل قایل است و زبان مستمع. و این بیچاره را اوقات و حالات بوالعجب روی می​نماید مدتها و وقتها می​باشد.

Аммо Сайидро - салавоти аллоҳу саломаи алайҳ - ҳар лаҳза ва ҳар лмҳаҳи худ ҳар ду ҳолат ки гуфта шуд будӣ . « вмои иитқи ани алҳўии إни ҳўإлои ваҳии иўҳӣ » хабари даҳ ин маънист . Чун хостӣ ки забонаш аз дили шунӯд . Гуфтӣ : « أрҳно ё балол » моро аз худии худ соъатӣ бо ҳақиқати даҳ ; ва чун хостӣ ки дили мустамеъ забон бошад , гуфтӣ : « клминӣ ё ҳумайро » эй ъоӣшаҳи марои соъатӣ аз ҳақиқати бохуд даҳ ,у маро бо худор ; то ҷаҳонён фоида ёбанд , то ваии иборати ми​кнд ки « беъсати лأтмми макорими алأхлоқ » .

اما سید را- صلوات اللّه و سلامه علیه- هر لحظه و هر لمحه خود هر دو حالت که گفته شد بودی. «وَما یَیْطقُ عَن الهوی إِنْ هوإِلاّ وحی یوحی» خبر ده این معنیست. چون خواستی که زبانش از دل شنود. گفتی: «أَرِحنا یا بلال» ما را از خودی خود ساعتی با حقیقت ده؛ و چون خواستی که دل مستمع زبان باشد، گفتی: «کَلِّمینی یا حُمَیْرا» ای عائشه مرا ساعتی از حقیقت باخود ده، و مرا با خودآر؛ تا جهانیان فایده یابند، تا وی عبارت می​کند که «بُعِثتُ لِأُتمِّمَ مَکارِم الأخلاق».

Ин худ рафт , мақсӯд он омад ки ончии он азизи бузургвори нукта чанд дархост кард бар тариқи савол , дар ҷавоби он дастурӣ бо ниҳоду ҳақиқати худ барадам ,у ҳақиқатаму ниҳодами дастурӣ бо дили бараду дилами дастурӣ бо ҷони Мустафо - алайҳи ассалом - барад ,у рӯҳи Мустафо аз ҳақи таъолӣ дастурӣ ёфту дилам аз рӯҳи Мустафо - слъм - дастурӣ ёфт ; ҳақиқатами аздл дастурӣ ёфту забонам аз ниҳоду ҳақиқатам дастурӣ ёфт .

این خود رفت، مقصود آن آمد که آنچه آن عزیز بزرگوار نکتۀ چند درخواست کرد بر طریق سؤال، در جواب آن دستوری با نهاد و حقیقت خود بردم، و حقیقتم و نهادم دستوری با دل برد و دلم دستوری با جان مصطفی- علیه السلام- برد، و روح مصطفی از حق تعالی دستوری یافت و دلم از روح مصطفی- صلعم- دستوری یافت؛ حقیقتم ازدل دستوری یافت و زبانم از نهاد و حقیقتم دستوری یافت.

Пас ҳарчӣ дар мактуботу амолии ин бечораи хуонеу шинавӣ аз забон ман нашунида бошӣ , аз дил ман шунида бошӣ аз рӯҳи Мустафо - алайҳи ассалом - шунида бошӣ ; ва ҳарчӣ аз рӯҳи Мустафо - алайҳи ассалом - шунида бошӣ аз худо шунида бошӣ ки « моинтқи ани алҳўии إни ҳўи إлои ваҳии иўҳӣ » . Баёни дигар « ман итъ алрасул Фқди атоъи аллоҳ » . « ани аллазӣнаи ибоиъўнки إнмои ибоиъўни аллоҳи яди аллоҳи фавқи أидиҳм » ҳамин маънӣ дорад . «у исأлўнки ани алрўҳи қул алрўҳи ман амри рабӣ » манбаи ин ҳама шудааст . эй азиз « лақади кони фии қссҳми ибраи лоўлии алأлбоб » إзнӣ ва густохӣ додааст бсхни гуфтану воқеаи намӯдани перони бомридон « вукалои нақси алейк ман أнбоءи алрсли монсбт ба Фؤодк » гуфт : мо қсҳонбёу русул бар ту михўониму мақсӯд аз он ҳамаи орому осоиши дили ту миҷўиим .

پس هرچه در مکتوبات و امالی این بیچاره خوانی و شنوی از زبان من نشنیده باشی، از دل من شنیده باشی از روح مصطفی- علیه السلام- شنیده باشی؛ و هرچه از روح مصطفی- علیه السلام- شنیده باشی از خدا شنیده باشی که «مایَنْطِقُ عَنِ الهوی إِنْ هو إِلاّ وَحیٌ یوحی». بیان دیگر «مَن یُطِعِ الرسولَ فقد اطاعَ اللّه». «اِنَّ الذین یُبایعونَک إِنّما یُبایعون اللّهَ یَدُ اللّهِ فوق أیدیهم» همین معنی دارد. «و یَسْألونَک عَنِ الرّوح قُلِ الرّوحُ مِنْ اَمْر ربی» منبع این همه شده است. ای عزیز «لَقَد کان فی قِصَصِهمْ عِبْرَةٌ لِاُولی الألباب» إِذنی و گستاخی داده است بسخن گفتن و واقعه نمودن پیران بامریدان «وکُلّاً نَقُص عَلیْک مِنْ أنْباء الرُسل مانُثَبِتُ به فؤادَک» گفت: ما قصۀانبیا و رسل بر تو میخوانیم و مقصود از آن همه آرام و آسایش دل تو میجوییم.

Чун ҳол чунин омад ки гуфтам ман низ чунонкӣ ояд гӯям , ва аз ончӣ диҳанд бмни ман низ зубда бар хон китобати нуҳум ,у тартиб нигоҳ натавон дошт ки солики равандаро агар мтлўн буд ва дар тлўн бимонад мутаваққиф шавад ва сокин гардаду сухани гуфтани ҳиҷоби роҳ ӯ бошад аммо агар сухан гуяд ва агарна брчаҳ хатар бошад ! аммо тартибу назму иборат дар кисватӣ зеботар натавон овардан . Ин ҳануз насиб хос бошад « ман урфи аллоҳи кули лисона » ҳамин маънӣ бошад . Ин сухан ҳануз таҳқиқ ва ҳикмат набошад . Аммо хоси алхоси худ расида бошад ва ӯро бо худ ндиҳанд , ва агар диҳанд рӯзгори баҳисоби гзорндўи худ баҷое боз намонад ки онгоҳ аз он васф кунад . Мақом бениҳоят дорад , агар дастурӣ ёбад аз худо бо аҳлон , суханҳои чанд аз баҳри иқтидоу аҳтдоӣ мурӣдон бигӯеду тартиби нигоҳи натавонади доштан .

چون حال چنین آمد که گفتم من نیز چنانکه آید گویم، و از آنچه دهند بمن من نیز زبده بر خوان کتابت نهم، و ترتیب نگاه نتوان داشت که سالک رونده را اگر متلوّن بود و در تلوّن بماند متوقف شود و ساکن گردد و سخن گفتن حجاب راه او باشد اما اگر سخن گوید و اگرنه برچه خطر باشد! اما ترتیب و نظم و عبارت در کسوتی زیباتر نتوان آوردن. این هنوز نصیب خاص باشد «مَنْ عَرَف اللّه کلَّ لِسانُه» همین معنی باشد. این سخن هنوز تحقیق و حکمت نباشد. اما خاص الخاص خود رسیده باشد و او را با خود ندهند، و اگر دهند روزگار بحساب گذارندو خود بجایی باز نماند که آنگاه از آن وصف کند. مقام بی نهایت دارد،اگر دستوری یابد از خدا با اهلان، سخنهای چند از بهر اقتدا و اهتدای مریدان بگوید و ترتیب نگاه نتواند داشتن.

Аммо асли сухани сахти қавӣ ва барҷоӣ бошад аммо ҳар касе худ фаҳм накунад , зеро ки дар кисватӣ ва иборатӣ бошад ки аёни он дар айн ҳар касе наёяд . Дарин мақом « ман ърФоллаҳи толи лисона » буд ки чун худро ғоиби байнам ончӣ гӯям марои худ ихтиёр набошад , ончии буқат ихтиёр диҳанд худ навишта шавад « валлоҳи ғолиби алии амра » яъне бар амри ибода « иФъли мо ишоءу иҳкми мо ирид » валлоҳи алҳодӣ .

اما اصل سخن سخت قوی و برجای باشد اما هر کسی خود فهم نکند، زیرا که در کسوتی و عبارتی باشد که عیان آن در عین هر کسی نیاید. درین مقام «مَنْ عَرَفاللّه طالَ لِسانُه» بود که چون خود را غایب بینم آنچه گویم مرا خود اختیار نباشد، آنچه بوقت اختیار دهند خود نوشته شود «واللّه غالِبٌ علی اَمْره» یعنی بر امر عباده «یَفْعلُ ما یشاءُ و یحکُم ما یُرید» واللّه الهادی.