Бидон эй азизи бузургвор ки аввали чизе аз марди толиб ва муҳимтарин мақсӯдӣ аз мурӣди содиқ , талабасту иродат яъне талаби ҳақу ҳақиқат ; пайваста дар роҳи талаб май ​бошд то талаб рӯй бадви намояд ки чун талаб , ниқоби иззат аз рӯй ҷамол худ баргираду бурқаъ талъат бигушоед ҳамагии мардро чунон бғортд ки аз марди толиб чандон бинмоанд ки тамиз кунад ки ӯ толибаст ё на . Матлӯб ӯро қабул кунад . « ман талаби ваҷди ваҷд » ин ҳолат бошад .

بدان ای عزیز بزرگوار که اول چیزی از مرد طالب و مهمترین مقصودی از مرید صادق، طلب است و ارادت یعنی طلب حق و حقیقت؛ پیوسته در راه طلب می‌​باشد تا طلب روی بدو نماید که چون طلب، نقاب عزت از روی جمال خود برگیرد و برقع طلعت بگشاید همگی مرد را چنان بغارتد که از مردِ طالب چندان بنماند که تمیز کند که او طالب است یا نه. مطلوب او را قبول کند. «مَنْ طَلَبَ وَجَدَّ وَجَد» این حالت باشد.

эй азиз , толибон аз рӯй сӯрат бар ду қисм омаданд : толибону матлӯбон . Толиб он бошад ки ҳақиқат ҷӯяд то биёбад . Матлӯб он бошад ки ҳақиқати вайро ҷӯяд то бидон أнс ёбад . Анбиё - алайҳими ассалом - бо ҷамоатӣ аз соликони толиб худо буданд . Сари эшон иброҳӣми халил ва Мӯсо кулем буданд - салавоти аллоҳи ъалиҳумо - наъташон бишинав : « влмои ҷоءи Мӯсои лмиқотно » омад ба мо Мӯсо ; ин , талаб бошад . « вотхзоллаҳи иброҳӣми хлило » иброҳӣмро дӯст гирифт ; дар асли дӯст набӯда бошад онкас ки дӯсташ гиранд чунон набошад ки худ дар асл дӯст бӯда бошад . Ин талабро фақр хонанд , аввалаш « алФқри фахрӣ » бошад . Ба истилоҳии дигар фано хонанд , интиҳои ӯ он бошад ки « إзои теми алФқри Фҳўи аллоҳ » нақд вақт шавад .

ای عزیز، طالبان از روی صورت بر دو قسم آمدند: طالبان و مطلوبان. طالب آن باشد که حقیقت جوید تا بیابد. مطلوب آن باشد که حقیقت وی را جوید تا بدان أُنس یابد. انبیا-علیهم السلام- با جماعتی از سالکان طالب خدا بودند. سر ایشان ابراهیم خلیل و موسی کلیم بودند- صلوات اللّه علیهما- نعتشان بشنو: «ولما جاء موسی لِمیقاتِنا» آمد به ما موسی؛ این، طلب باشد. «وَاتخَذاللّهُ ابراهیمَ خلیلا» ابراهیم را دوست گرفت؛ در اصل دوست نبوده باشد آنکس که دوستش گیرند چنان نباشد که خود در اصل دوست بوده باشد. این طلب را فقر خوانند، اولش «الفَقْرُ فَخْری» باشد. به اصطلاحی دیگر فنا خوانند، انتهای او آن باشد که «إِذا تَمَّ الفقْرُ فهو اللّه» نَقْدِ وقت شود.

Аммо гуруҳи матлӯбони сари эшон Мустафо омад - алайҳи ассалом -у уммат ӯ бтбъити вай ки « иҳбҳму иҳбўнаҳ » . Муҳамади асли вуҷӯди эшон буд ва дигарон табаъ . Мӯсоро гуфтанд : « ҷоء » омад ; Мустафоро гуфтанд : « асрӣ » ӯро биоварадем . Омада чун оварда набошад анбиё ба номҳоу сифотҳои худо савганд хӯрданд , аммо худо ба ҷону сару мӯӣ ва рӯй ӯ савганд ёд карда « лъмрки волзҳӣу аллили إзои сҷӣ » . Мӯсоро гуфтанд : « анзри إлии алҷбл » ба кӯҳи нигар ; Мустафоро гуфтанд : мо ба ту нигаронем , ту низ ҳамагии нигарони мо шӯ « ?иламтар إлии рбки Киеви мади алзл » . Ҷамоатаматон ӯро баён кард ки « ман тақарруби إлии шброи тақаррубати إлиаҳи зроъо , вмни тақарруби إлии зроъои тақаррубати إлиаҳи боъо , вмни أтонии имшии атитаҳи ҳрўлаҳ » , то агар як равиши толибро буд , ду кашиши матлӯбро буд . Аммо аз онҷо ки ҳақиқатаст , толиби худ матлӯбаст ки агар нҷўиндш наҷуед ва агар огоҳяш накунанд огоҳ нашавад .

اما گروه مطلوبان سر ایشان مصطفی آمد- علیه السلام- و امت او بِتَبَعیت وی که «یُحِبَّهم و یُحِبِّونَه». محمد اصل وجود ایشان بود و دیگران تُبَّع. موسی را گفتند: «جاء» آمد؛ مصطفی را گفتند: «اَسْری» او را بیاوردیم. آمده چون آورده نباشد اَنْبِیا به نامها و صفات‌های خدا سوگند خوردند، اما خدا به جان و سر و موی و روی او سوگند یاد کرده «لَعَمْرکَ والضُحی و اللیلِ إِذا سَجی». موسی را گفتند: «اُنظُرْ إِلی الجبل» به کوه نگر؛ مصطفی را گفتند: ما به تو نگرانیم، تو نیز همگی نگران ما شو «اَلَمْ تَرَ إلی ربِّک کَیْف مدَّ الظِلَّ». جماعت امتان او را بیان کرد که «من تَقرَّبَ إِلی شِبْراً تَقرَّبْتُ إِلیه ذِراعا، وَمَنْ تقرَّبَ إِلیّ ذراعاً تقرَّبتُ إِلیه باعا، وَمَنْ أَتانی یمشی اَتیْتُه هَرْوَلَة»، تا اگر یک روش طالب را بود، دو کشش مطلوب را بود. اما از آنجا که حقیقت است، طالب خود مطلوب است که اگر نجویندش نجوید و اگر آگاهیش نکنند آگاه نشود.

Бо тайифа ӣ матлӯбон ҳар лаҳзаи хитоб инаст « алأтоли шавқи алأброри илои лқоӣии вإнии илои лқоӣҳми лأшди шўқо » ! шавқ аз ҳузур ва руят бошад на аз ғайбату ҳиҷрон « вошўқои илои лқоءи ихвонӣ » гувоҳ инаст . « أнии лأҷди нафаси арраҳмони ман қабл алимн » ҷавоби даҳ ин ҳама шудааст . Ба истилоҳии дигари ин мақомро бақо хонанду масканат . « аллоҳами аҳинии мскиноу амтнии мскинои воҳшрнии фии зумраи алмсокин » илми ин сухан омадааст ; ва аз ин тайифа ба иборатии дигар хабар дод ки « ани ллҳъбодои иҳииҳми фии ъоФиаҳу имитҳми фии ъоФиаҳу иҳшрҳми явми алқёмаҳи фии алъоФиҳўи идхлҳми алҷнаҳи фии ъоФиаҳ » . Доне ки ин кадом офиятаст ? он офиятаст ки шаби қадари хостӣ дар дуо « аллоҳами ании асأлки алъФўу алъоФиаҳ » .

با طایفه‌ی مطلوبان هر لحظه خطاب این است «الأطالَ شَوقُ الأبرار اِلی لقائی وَإِنّی الی لقائهم لأشَدُّ شوقا»! شوق از حضور و رؤیت باشد نه از غیبت و هجران «واشوقاً الی لقاء اخوانی» گواه این است. «أِنّی لَأَجِدُ نَفَس الرحمنِ مِن قِبَل الیمن» جواب ده این همه شده است. به اصطلاحی دیگر این مقام را بقا خوانند و مسکنت. «اللُهَّم احینی مسکیناً و اَمِتْنی مسکیناً وَاحُشرنی فی زُمْرَة المساکین» علم این سخن آمده است؛ و از این طایفه به عبارتی دیگر خبر داد که «اِنّ للّهعباداً یُحْییهم فی عافیةِ و یُمیتُهم فی عافیة و یَحْشُرُهم یومَ القیامةِ فی العافیةو یُدْخِلْهم الجنة فی عافیة». دانی که این کدام عافیت است؟ آن عافیت است که شب قدر خواستی در دعا «اللهم انی اسألُک العَفْو و العافیة».

Аммо эй азизи шартҳои толиб бисёраст дар роҳи худо ки ҷумла ӣ муҳаққиқони худ муҷмал гуфта ​онд . Аммо яке муфассал ки ҷумла ӣ мазоҳиби ҳафтод ва се гуруҳ ки маърӯфанд , аввал дар роҳи солик дар дида ӣ ӯ , яке буд ва яке намояд ; ва агар фарқ донад ва ё фарқ кунад , Форқу фарқ кунанда бошад на толиб . Ин фарқ ҳануз толибро ҳиҷоби роҳ буд ки мақсӯди толиб аз мазҳаб онаст ки бошад ки он мазҳаб ки ихтиёр кунад ӯро ба мақсади расонад . Ва ҳеҷ мазҳаб ба ибтидои ҳолати беҳтар аз тарк одат надонад чунонкӣ аз ҷумла ӣ эшон яке гуфтааст :

اما ای عزیز شرط‌های طالب بسیارست در راه خدا که جمله‌ی محققان خود مجمل گفته‌​اند. اما یکی مفصل که جمله‌ی مذاهب هفتاد و سه گروه که معروفند، اول در راه سالک در دیده‌ی او، یکی بود و یکی نماید؛ و اگر فرق داند و یا فرق کند، فارق و فرق کننده باشد نه طالب. این فرق هنوز طالب را حجاب راه بود که مقصود طالب از مذهب آنست که باشد که آن مذهب که اختیار کند او را به مقصد رساند. و هیچ مذهب به ابتدای حالت بهتر از ترک عادت نداند چنانکه از جمله‌ی ایشان یکی گفته است:

Болқодсиаҳи фитнаи мо ани ирўни алъори ъоро

بِالقادِسیّةِ فِتْنَةٌ ما اَنْ یَرَوْن العار عارا

Ломслмину ломҷўси влоиҳўду лонсорӣ

لامُسلمین و لامَجوسَ ولایهودَ و لانصاری

Чун ба охир талаб расад худ ҳеҷ мазҳаби ҷузи мазҳаб матлӯб надорад . Ҳусайни Мансурро пурседанд ки ту бар кадоми мазҳабӣ ? гуфт : « أнои алии мазҳаби рабӣ » гуфт : ман бар мазҳаби хдоом зеро ки ҳар ки бар мазҳабӣ буд ки он мазҳаб на пайравӣ буд , мухталит бошад ;у бузургони тариқатро пери худ худои таъолӣ буд ; пас бар мазҳаб худо бошанд ва мухлис бошанд на мухталит . Ихтилот таваққуфасту ихлоси тараққӣу ихлос дар толиби худ шартаст « ман ахлси ллаҳи أрбъини сбоҳои зуҳрати инобиъи алҳкмаҳи ман қалбаи алии лисона » . ӯ аз мазҳабҳо давраст , эшон низ давр бошанд гувоҳаст барин « тхлқўои бأхлоқи аллоҳ » . Магар нашунида ​ои ин ду байт :

چون به آخر طلب رسد خود هیچ مذهب جز مذهب مطلوب ندارد. حسین منصور را پرسیدند که تو بر کدام مذهبی؟ گفت: «أنا علی مذهبِ ربّی» گفت: من بر مذهب خداام زیرا که هر که بر مذهبی بود که آن مذهب نه پیروی بود، مُختلط باشد؛ و بزرگان طریقت را پیر خود خدای تعالی بود؛ پس بر مذهب خدا باشند و مخلص باشند نه مختلط. اختلاط توقف است و اخلاص ترقی و اخلاص در طالب خود شرط است «مَنْ اَخْلَصَ للّه أَرْبَعین صباحاً ظَهَرتْ یَنابیعُ الحکمة من قَلبه علی لِسانه». او از مذهب‌ها دور است، ایشان نیز دور باشند گواه است برین «تَخَلَقوا بِأخلاقِ اللّه». مگر نشنیده‌​ای این دو بیت:

Онкас ки ҳазор олам аз ранги нигошт

آنکس که هزار عالم از رنگ نگاشت

Ранги ман ва ту куҷо харанд Эй нодошт

رنگ من و تو کجا خرند ای ناداشت

Ин ранги ҳамаи ҳавас буд ё пиндошт

این رنگ همه هوس بود یا پنداشت

ӯ бе рангаст ранг ӯ бояд дошт

او بی رنگست رنگ او باید داشت

Агар мазҳабии мардро ба худо май ​рсонди он мазҳаб исломаст ва агар ҳеҷ огоҳии надиҳади толибро , ба назд худои таъолии он мазҳаб аз куфр бтар бошад . Ислом назд рўндгон онаст ки мардро ба худои расонаду куфр он бошад ки толибро манъӣ ё тақсирӣ дар ояд ки аз матлӯби бозмонд . Толибро бо ниҳанда ӣ мазҳаб кораст на бо мазҳаб . Байт :

اگر مذهبی مرد را به خدا می‌​رساند آن مذهب اسلام است و اگر هیچ آگاهی ندهد طالب را، به نزد خدای تعالی آن مذهب از کفر بتر باشد. اسلام نزد روندگان آنست که مرد را به خدا رساند و کفر آن باشد که طالب را منعی یا تقصیری در آید که از مطلوب بازماند. طالب را با نهنده‌ی مذهب کارست نه با مذهب. بیت:

Оташ бизанам бисӯзам ин мазҳабу кеш

آتش بزنم بسوزم این مذهب و کیش

Ишқати бунаам ба ҷои мазҳаб дар пеш

عشقت بنهم به جای مذهب در پیش

То кӣ дорам ишқи ниҳон дар дили риш

تا کی دارم عشق نهان در دل ریش

Мақсӯди раҳеи туе на дайнаст ва на кеш

مقصود رهی تویی نه دینست و نه کیش

Ту чаҳ доне ки чаҳ ми​ гӯям ? ми​ гӯям толиб бояд ки худоро дар ҷинат ва дар дунё ва дар охирати нтлбд , ва дар ҳарчӣ донад ва бинад наҷуед . Роҳи толиби худ дар андарун ӯст , роҳ бояд ки дар худ кунад « вФии анФскми أФлои тбсрўн » . Ҳамаи мавҷӯдот , толиби дил равандааст ки ҳеҷ роҳ ба худо нест беҳтар аз роҳи дил « алқлби байти аллоҳ » ҳамин маънӣ дорад . байт

تو چه دانی که چه می​‌گویم؟ می​‌گویم طالب باید که خدا را در جنت و در دنیا و در آخرت نطلبد، و در هرچه داند و بیند نجوید. راه طالب خود در اندرون اوست، راه باید که در خود کند «وَفی اَنفسِکم أَفَلا تُبْصرون». همه موجودات، طالب دل رونده است که هیچ راه به خدا نیست بهتر از راه دل «القلبُ بَیْتُ اللّه» همین معنی دارد. بیت

эй онк ҳамеша дар ҷаҳон май ​пўиӣ

ای آنک همیشه در جهان می‌​پویی

Ин саъии туро чаҳ суд дорад гӯйӣ ?

این سعی ترا چه سود دارد گویی ؟

Чизе ки ту ҷӯёни нишон ӯе

چیزی که تو جویان نشان اویی

Бо тести ҳаме , ту ҷои дигари ҷӯӣ !

با تست همی، تو جای دیگر جویی!

Довӯди пайғамбар - алайҳи ассалом - гуфт : илоҳии турои куҷо талаб кунам , ва ту куҷо бошӣ ? ҷавоб дод ки « أно ъанд алмнксраҳи қлўбҳми лأҷлӣ » аз баҳри онкии ҳаркии чизе дӯст дорад зикри он бисёр кунад « ман أҳби шёи أксри зикра » « أнои ҷлисмни зкрнӣ » ҳамин маънӣ дорад . « лоисънии أрзӣу лосмоӣӣу всънии қалби абдии алмؤмн » . Осмон бо ӯ чаҳ маърифат дорад ки ҳомил ӯ бошад ?у замин бо ӯ чаҳ қурбат дорад ки мавзе ӯ буд ? ! қалби муъмини ҳам мӯнис ӯст ва ҳам муҳиб ӯст ва ҳам мавзе асрор ӯст « қалби алмؤмни арши аллоҳ » . Ҳар ки тавоф қалб кунад мақсӯд ёфт , ва ҳар ки роҳи дили ғалат ва гум кунад чунон давр афтод ки ҳаргизи худро бознёбд ! шабӣ дар ибтидои ҳолат Абуязид гуфт : илоҳии роҳ ба ту чигунааст ? ҷавоб омад : « إрФъи нФски ман алтриқи Фқди васлат » гуфт ту аз роҳ бархез ки раседӣ ; чун ба матлӯб раседӣ талаб низ ҳиҷоби роҳ буд , таркиш воҷиб бошад .

داود پیغمبر- علیه السلام- گفت: الهی ترا کجا طلب کنم، و تو کجا باشی؟ جواب داد که «أنا عِنْد المُنْکَسِرةِ قلوبُهم لِأجلی» از بهر آنکه هرکه چیزی دوست دارد ذکر آن بسیار کند «مَنْ أحَبَّ شیاً أَکْثَر ذِکرَه» «أنا جَلیسُمَنْ ذَکَرنی» همین معنی دارد. «لایَسَعُنی أرضی و لاسمائی و وسِعَنی قلبُ عَبْدی المؤمن». آسمان با او چه معرفت دارد که حامل او باشد؟ و زمین با او چه قربت دارد که موضع او بود؟! قلب مؤمن هم مونس اوست و هم محب اوست و هم موضع اسرار اوست «قلبُ المؤمن عَرْشُ اللّه». هر که طواف قلب کند مقصود یافت، و هر که راه دل غلط و گم کند چنان دور افتاد که هرگز خود را بازنیابد! شبی در ابتدای حالت ابویزید گفت: الهی راه به تو چگونه است؟ جواب آمد: «إِرْفَع نفسَک مِنَ الطَریق فَقَدْ وَصَلْتَ» گفت تو از راه برخیز که رسیدی؛ چون به مطلوب رسیدی طلب نیز حجاب راه بود، ترکش واجب باشد.

Гуфтам маликои туро куҷо ҷӯям ман ?

گفتم مَلِکا ترا کجا جویم من ؟

Вази халъати ту васф куҷо гӯям ман

وز خلعت تو وصف کجا گویم من

Гуфто ки марои мҷуи бършу ббҳшт

گفتا که مرا مجو بعرش و ببهشت

Назд дили худ ки назд дили пўими ман

نزد دل خود که نزد دل پویم من

Бош то аз худ бдроиии бадоне ки роҳ кардан чаҳ буд « влўأродўолхрўҷи лأъдўои ?лаи идда » . Зинҳор то напиндорӣ ки қозӣ ми​ гуяд ки куфр некасту ислом чунон нест . Ҳошо ва куллан ! мадҳ куфр намегӯям ё мадҳи ислом . эй азиз ҳарчӣ мардро ба худои расонад исломаст , ва ҳарчӣ мардро аз роҳ худо боздорад куфраст ; ва ҳақиқат онаст ки марди солики худ ҳаргиз на куфри боз пас гузорад ва на ислом ки куфру ислом ду ҳоласт ки аз он лобудаст модом ки бо худ бошӣ ; аммо чун аз худ халос ёфтӣ , куфру имон агар низ турои ҷӯянди дрнёбнд . байт

باش تا از خود بدرآیی بدانی که راه کردن چه بود «ولوأرادوالخروجَ لَأَعدّوا لَهُ عُدَّة». زنهار تا نپنداری که قاضی می​‌گوید که کفر نیک است و اسلام چنان نیست. حاشا و کلا! مدح کفر نمی‌گویم یا مدح اسلام. ای عزیز هرچه مرد را به خدا رساند اسلام است، و هرچه مرد را از راه خدا بازدارد کفرست؛ و حقیقت آنست که مرد سالک خود هرگز نه کفر باز پس گذارد و نه اسلام که کفر و اسلام دو حالست که از آن لابد است مادام که با خود باشی؛ اما چون از خود خلاص یافتی، کفر و ایمان اگر نیز ترا جویند درنیابند. بیت

Дар бткдаҳ то хаёли маъшуқаи мост

در بتکده تا خیال معشوقۀ ماست

Рафтан ба тавофи каъба аз ақл хатост

رفتن به طواف کعبه از عقل خطاست

Гар каъбаи азу буи надорад куниш аст

گر کعبه ازو بوی ندارد کُنش است

Бо буии висол ӯ куниши каъбаи мост

با بوی وصال او کُنِش کعبۀ ماست

То аз худпарастӣ фориғ нашӯй худопараст натавонӣ бӯдан ; то банда нашӯй озодӣ наёбӣ ; то пушт бар ҳар ду олам накунӣ ба одам ва одамият нарисӣ ; ва то аз худ бнгризӣ ба худ дрнрсӣ ; ва агар худро дар роҳ худо набозӣ ва фидо накунӣ мақбул ҳазрат нашӯй ; ва то пой бар ҳама назанӣу пушт бар ҳама накунӣ ҳама нашӯй ва ба ҷумла роҳ наёбӣ ; ва то фақир нашӯй ғанӣ набошӣ ; ва то фонӣ нашӯй боқӣ набошӣ .

تا از خودپرستی فارغ نشوی خداپرست نتوانی بودن؛ تا بنده نشوی آزادی نیابی؛ تا پشت بر هر دو عالم نکنی به آدم و آدمیت نرسی؛ و تا از خود بنگریزی به خود درنرسی؛ و اگر خود را در راه خدا نبازی و فدا نکنی مقبول حضرت نشوی؛ و تا پای بر همه نزنی و پشت بر همه نکنی همه نشوی و به جمله راه نیابی؛ و تا فقیر نشوی غنی نباشی؛ و تا فانی نشوی باقی نباشی.

То ҳарчӣ алойиқи сет бар ҳам назанӣ

تا هرچه علایق‌ست بر هم نزنی

Дар доираи муҳаққиқон дам назанӣ

در دایرۀ محققان دم نزنی

То оташ дар олам ва одам назанӣ

تا آتش در عالم و آدم نزنی

Як рӯзи миён кам занон кам назанӣ

یک روز میان کم زنان کم نزنی

эй азизи ошнои дарунро асбобасту пухтагӣ ӯро авқотасту пухтагии миваро асбобаст ; куллӣ онаст ки ошнои даруни чунон падед ояд ба рӯзгор ки пухтагӣ дар мивау сипедӣ дар мӯии сиёҳу тӯлу арз дар одамӣ ки ба рӯзгор зиёдат мешавад ва қавӣ мегардад , аммо афзӯнӣу зёдтӣ ки ба ҳиси бсрўи чашми сари онро идрок натавон кард ало ба ҳиси андарунӣ ва ба чашми дил ; ва ин зёдтии хФӣ алтдриҷ бошад , дар ҳар нафасӣ тараққӣ бошад чун сифедӣ дар мӯии сиёҳу пухтагӣ дар мивау ширинӣ дар ангур ; аммо ба як соъат пайдо нашавад балки ҳар соъатии ту афзӯнӣу зёдтии пазирад . Аммо пухтагӣ ки дар мива падед ояд онро асбобаст : хок бибояду об бибояду ҳаво бибояду тобиши офтобу моҳтоб бибояд « вохтлоФи аллилу алнҳор » бибояд ; ин асбоб зоҳирасту асбобии дигар бибояд чун Зуҳалу муштарӣу ситорагони собит бибояд ва ҳафт осмон ва баъзе аз олами малакӯт бибояд чун Фариштагони Маслан : малики алриҳи Фриштаҳ бо ду Фриштаҳи замину Фриштаҳи борону Фриштаҳи осмон ;у маъбуди ин ҳамаи яке сет ки агар на ӯ будӣ , худ вуҷӯди ҳамаи маҳв будӣу ҷумлаи маъдӯмот ба тақдири мавҷӯд будӣу ҷумлаи мавҷӯдот ба тақдир , адам будӣ .

ای عزیز آشنایی درون را اسباب است و پختگی او را اوقات است و پختگی میوه را اسباب است؛ کلی آنست که آشنایی درون چنان پدید آید به روزگار که پختگی در میوه و سپیدی در موی سیاه و طول و عرض در آدمی که به روزگار زیادت می‌شود و قوی می‌گردد، اما افزونی و زیادتی که به حس بصرو چشم سر آنرا ادراک نتوان کرد الا به حس اندرونی و به چشم دل؛ و این زیادتی خفی التدریج باشد، در هر نفسی ترقی باشد چون سفیدی در موی سیاه و پختگی در میوه و شیرینی در انگور؛ اما به یک ساعت پیدا نشود بلکه هر ساعتی تو افزونی و زیادتی پذیرد. اما پختگی که در میوه پدید آید آن را اسباب است: خاک بباید و آب بباید و هوا بباید و تابش آفتاب و ماهتاب بباید «واختِلافُ اللّیلِ و النّهار» بباید؛ این اسباب ظاهر است و اسبابی دیگر بباید چون زحل و مشتری و ستارگان ثابت بباید و هفت آسمان و بعضی از عالم ملکوت بباید چون فرشتگان مثلاً: مَلَک الریح فریشتهٔ با دو فریشتهٔ زمین و فریشتهٔ باران و فریشتهٔ آسمان؛ و معبود این همه یکی‌ست که اگر نه او بودی، خود وجود همه محو بودی و جملهٔ معدومات به تقدیر موجود بودی و جملهٔ موجودات به تقدیر، عدم بودی.

Ҳамчинонкии пухтагии миваро асбобаст , баъзе мулкӣ ва баъзе малакӯтӣ ; ҳамчунин ошнои дарунро асбобаст , ҳам мулкӣ ва ҳам малакӯтӣ . Ҳарчӣ ба зоҳиру қолаб таъаллуқ дорад , мулкӣ буд чун намозу рӯзау зкоаҳу ҳаҷу хондани қуръону тасбеҳу азкору ончии афъоли қолаб буд ки савоби дон ҳосил шавад ва ҳарчӣ ба ботин таъаллуқ дорад баъзе малакӯтӣ бошад чун ҳузуру хушўъу муҳаббату шавқу нияти содиқ ; ҳамчунин дили одамии брўзгор ошно гардад ва ин асбоби чунонкӣ бояд дасти фароҳами надиҳади ало дар суҳбати перии пухта « вмни лошихи ?лаи лодини ?ла » ки перонро сифат « иҳдии ман ишоء » бошад , ва аз сифат « изли ман ишоء » давр бошанд . «у ммни хлқнои ИМАи иҳдўни болҳқ » тарбияту одоб эшонаст . « أсҳобии колнҷўми бأиҳми ақтдитми аҳтдитм » аҳволи пер ва мурӣдаст .

همچنانکه پختگی میوه را اسباب است، بعضی مُلْکی و بعضی مَلَکوتی؛ همچنین آشنایی درون را اسباب است، هم ملکی و هم ملکوتی. هرچه به ظاهر و قالب تعلق دارد، مُلکی بود چون نماز و روزه و زکاة و حج و خواندن قرآن و تسبیح و اذکار و آنچه افعال قالب بود که ثواب دان حاصل شود و هرچه به باطن تعلق دارد بعضی ملکوتی باشد چون حضور و خشوع و محبت و شوق و نیت صادق؛ همچنین دل آدمی بروزگار آشنا گردد و این اسباب چنانکه باید دست فراهم ندهد الا در صحبت پیری پخته «وَمَنْ لاشیخَ لَهُ لادین لَه» که پیران را صفت «یَهْدی مَنْ یشاءُ» باشد، و از صفت «یُضِلُّ من یشاءُ» دور باشند. «و مِمَّنْ خَلَقْنا امةٌ یهدون بالحق» تربیت و آداب ایشان است. «أصحابی کالنُجوم بِأیِّهُم اقتَدَیْتُمُ اهتَدَیْتم» احوال پیر و مرید است.

Дариғо ин байтҳо ҷамоли хеши вохлқ ( ? бо халқ ) намудандӣ то халқи ҳама аз ҳақиқати худ огоҳ шудандӣ . байт

دریغا این بیت‌ها جمال خویش واخلق (؟با خلق) نمودندی تا خلق همه از حقیقت خود آگاه شدندی. بیت

Онро ки далели раҳ чун ма нест

آن را که دلیل ره چون مه نیست

ӯ дар хатарасту халқи азу огаҳ нест

او در خطر است و خلق ازو آگه نیست

Аз худ ба худ омадани раҳе кӯтаҳ нест

از خود به خود آمدن رهی کوته نیست

Беруни зи сари ду зулфи шоҳид раҳ нест

بیرون ز سر دو زلف شاهد ره نیست

Ту чаҳ доне эй азиз ки ин шоҳид кадомаст ?у зулф шоҳид чист ?у хаду холи кадом мақомаст ? марди равандаро мақомҳоу маъонӣ ҳоаст ки чун онро дар олами сӯрату ҷисмонӣат арз кунӣ ва бидон хаёли инсгирӣ ва ёдгор кунӣ ҷуз дар кисвати ҳуруфу ибороти шоҳиду хаду холу зулфи нми​ тавон гуфт ва намӯд . Магари ин байтҳо нашунида ​оӣ ?

تو چه دانی ای عزیز که این شاهد کدام است؟ و زلف شاهد چیست؟ و خدّ و خال کدام مقام است؟ مرد رونده را مقام ها و معانی‌ها است که چون آنرا در عالم صورت و جسمانیت عرض کنی و بدان خیال انس گیری و یادگار کنی جز در کسوت حروف و عبارات شاهد و خدّ و خال و زلف نمی​‌توان گفت و نمود. مگر این بیتها نشنیده‌​ای؟

Холии сети сияҳ бар он лабони ёрам

خالی‌ست سیه بر آن لبان یارم

Меҳрии сети зи машк бар шукр , пиндорам

مُهری‌ست ز مشک بر شکر، پندارم

Гар шоҳи ҳабаш ба ҷон диҳад зинҳорам

گر شاه حبش به جان دهد زنهارم

Ман башиканам он меҳр ва шукр бурдорам

من بشکنم آن مُهر و شکر بردارم

Дариғо чаҳ май шинавии холи сиёҳи меҳри Муҳамади расӯли аллоҳи ми​и дон ки бар чеҳра ӣ « лоолаҳи алои аллоҳ » хатму зинатӣ шудааст . Хади шоҳиди ҳаргиз бехол камолӣ надорад . Хади ҷамол « лои илоҳи алои аллоҳ » бе холи Муҳамади расӯли аллоҳи ҳаргиз камол надоштӣ ва худ мутасаввир набӯдӣ ва сад ҳазор ҷони ошиқон дар сари ин холи шоҳид шудааст . Миёни марду миёни лқоءоллаҳи як ҳиҷоби дигар монда бошад , чун азин ҳиҷоби даргузаради ҷузи ҷамоли лқоءоллаҳ дигар набошад ; ва он як ҳиҷоб кадомаст ? мисроъ : беруни зи сари ду зулфи шоҳид раҳ нест ин мақомаст .

دریغا چه می‌شنوی خال سیاه مهر محمد رسول اللّه می​‌دان که بر چهره‌ی «لااله الاّ اللّه» ختم و زینتی شده است. خد شاهد هرگز بی خال کمالی ندارد. خد جمال «لا اله الاّ اللّه» بی خال محمد رسول اللّه هرگز کمال نداشتی و خود متصور نبودی و صد هزار جان عاشقان در سر این خال شاهد شده است. میان مرد و میان لقاءاللّه یک حجاب دیگر مانده باشد، چون ازین حجاب درگذرد جز جمال لقاءاللّه دیگر نباشد؛ و آن یک حجاب کدام است؟ مصراع: بیرون ز سر دو زلف شاهد ره نیست این مقام است.

Дариғо чаҳ доне ки шоҳ ҳабаш кадомаст ? пардаи дор « алооллаҳ »аст ки ту ӯро Иблис май хуоне ки иғвои пеша гирифтааст ,у лаънати ғизои вай омадааст ки « Фбъзтки лأғўинҳми أҷмъин » . Чаҳ гӯйии шоҳид безулф зебоӣ дорад ? ! агар шоҳид бехаду холу зулф , сӯрати бандад раванда бидон мақом расад ки ду ҳолат буд ва ду нур Фропиш ояд ки иборат аз он яке холаст ва яке зулф , ва яке нур Мустафоасту дигари нури Иблис ; ва то абад бо ин ду мақоми соликро кораст .

دریغا چه دانی که شاه حبش کدامست؟ پرده دار «الااللّه» است که تو او را ابلیس می‌خوانی که اغوا پیشه گرفته است،و لعنت غذای وی آمده است که «فَبِعزَّتِک لَأَغْوِیَنَّهُم أجمعین». چه گویی شاهد بی زلف زیبایی دارد؟! اگر شاهد بی خد و خال و زلف، صورت بندد رونده بدان مقام رسد که دو حالت بود و دو نور فراپیش آید که عبارت از آن یکی خالست و یکی زلف، و یکی نور مصطفی است و دیگر نور ابلیس؛ و تا ابد با این دو مقام سالک را کارست.

эй дӯсти ӣнҷои туро маълум шавад ки нишони пери роҳи рафта он бошад ки ҷумлаи афъолу ақволи мурӣд аз ибтидо то интиҳо донаду маълум вай бошад зеро ки пер ки ҳануз булӯғ наёфта бошад ва тамом нарасида бошад , ӯ низ худ мурӣд ва толиб бошад , периро нишоед . Мурӣдии ҷони пер дидан бошад , чаҳ пери ойӣна ӣ мурӣдаст ки дар ваии худоро бибинад ,у мурӣди ойӣна пераст ки дар ҷон ӯ худро бибинад ; ҳамаи перонро таманнои иродат мурӣдонаст . Дариғо ҳар ки бар роҳу тариқ пер равад мурӣд бошад мари перро . Ва ҳарки бар тариқи иродати худу мурод худ равад мурӣди мурод худ бошад . Мурӣдӣ , пирпрстӣ бошаду роҳи иродати худ зуннори доштан дар роҳи худоу расӯл ӯ . Аввали мурӣдро дар роҳи иродат ин бошад ки гуфта шуд .

ای دوست اینجا ترا معلوم شود که نشان پیر راه رفته آن باشد که جملهٔ افعال و اقوال مرید از ابتدا تا انتها داند و معلوم وی باشد زیرا که پیر که هنوز بلوغ نیافته باشد و تمام نرسیده باشد، او نیز خود مرید و طالب باشد، پیری را نشاید. مریدی جان پیر دیدن باشد، چه پیر آیینه‌ی مرید است که در وی خدا را ببیند، و مرید آیینهٔ پیر است که در جان او خود را ببیند؛ همه پیران را تمنای ارادت مریدان است. دریغا هر که بر راه و طریق پیر رود مرید باشد مر پیر را. و هرکه بر طریق ارادت خود و مراد خود رود مرید مراد خود باشد. مریدی، پیرپرستی باشد و راه ارادت خود زنار داشتن در راه خدا و رسول او. اول مرید را در راه ارادت این باشد که گفته شد.

Ам амредро адбҳост : яке адаб он бошад ки аз пер , Маъсӯмӣ ва тоъат наҷуед чунонкӣ донистӣ ;у дигари онкӣ ӯро ба сӯрату иборат талаб накунад , ва ӯро ба чашм сар набинад ки онгоҳи қолаб муҷаррад бинад аз гӯшту пӯст , балки ҳақиқату мағзи илму маърифат вай бибинад ба чашми дил . Чаҳ гӯйии Абуҷаҳлу Абулаҳабу Утбау шеба , Мустафоро зоҳир май ​диднд ба чашми сар , ҳамчинонкии Абубакру умру Усмону алии ми​и диданд ! аммо дида дил надоштанд то қуръони баён нодидан эшон кард ки « втроҳми инзрўни إлики ваҳми лоибсрўн » ончии ҳақиқати Мустафо буд натавонистанд дидан , мақсӯд онаст ки пери ҳақиқату маънӣ бояд талабидан ва ҷустан , ва на қолабу сӯрат ; зеро ки мурӣд бошад ки дар мушоҳида ӣ пери садҳазор фоида ёбад .

ام امرید را ادبهاست: یکی ادب آن باشد که از پیر، معصومی و طاعت نجوید چنانکه دانستی؛ و دیگر آنکه او را به صورت و عبارت طلب نکند، و او را به چشم سر نبیند که آنگاه قالب مجرد بیند از گوشت و پوست، بلکه حقیقت و مغز علم و معرفت وی ببیند به چشم دل. چه گویی ابوجهل و ابولهب و عتبه و شیبه، مصطفی را ظاهر می‌​دیدند به چشم سر، همچنانکه ابوبکر و عمر و عثمان و علی می​‌دیدند! اما دیدهٔ دل نداشتند تا قرآن بیان نادیدن ایشان کرد که «وَتَراهُمْ یَنْظُرون إِلَیْک وهم لایُبْصرون» آنچه حقیقت مصطفی بود نتوانستند دیدن، مقصود آنست که پیر حقیقت و معنی باید طلبیدن و جستن، و نه قالب و صورت؛ زیرا که مرید باشد که در مشاهده‌ی پیر صدهزار فایده یابد.

Адаб дигар онаст ки аҳволи худ ҷумла бо пер бигӯед ки пер ӯро рӯз ба рӯзу соъат ба соъати тарбият май ​кнд ва ӯро аз хатарҳоу равишҳои мухталифи огоҳ ми​ кунад . « нҳни нақси алейк أҳсни алқсс » азин калима нишон дорад ки пер аз баҳр роҳаст ба худоу ончии бад-ӣни пер таъаллуқ дорад он бошад ки роҳи намояду ончӣ ба мурӣд таъаллуқ дорад он бошад ки ҷузи пер ба кас роз нагӯяду зиёдат ва нуқсон нагузорад . Воқеаи Юсуфи садиқ « إзи қоли Юсуфи лأбиаҳ ё أбти إнии раъйати أҳди ъушри кўкбо » воқеаи гуфтани мридонст бо перон . Пас ёқӯб гуфт : « ёбнии лотқсси рؤёки алии إхўтк » . Аввали васият ки пери мурӣдро кунад онаст ки гуяд : воқеаи худро ба касе магӯ . Пас ҳарчӣ Фропиш мурӣд ояд бояд ки онро эҳтимол кунад ва онро худ аз маслиҳат дар роҳи пер ниҳода бошад то мурӣдро аҷабӣ наёяд . Пас чун мурӣди азин ҳама фориғ гардад , перро нишон бо мурӣд он бошад ки « вкзлки иҷтбики рбки виълмки ман таъвили алأҳодис » ,у роҳу мақсӯди мурӣд бо ваии намояд то вайро низ устодии дромўзд ки « виълмкми молами ткўнўои тълмўн » . Чун тхлқўои бأхлоқи ашшайх ҳосил ояд кор ба ҷое расад ки « врФъи أбўиаҳи алии алършу хрўолаҳи сҷдо » .

ادب دیگر آنست که احوال خود جمله با پیر بگوید که پیر او را روز به روز و ساعت به ساعت تربیت می‌​کند و او را از خطرها و روش‌های مختلف آگاه می​‌کند. «نَحْنُ نَقُصُ علیک أَحْسَنَ القَصَص» ازین کلمه نشان دارد که پیر از بهر راه است به خدا و آنچه بدین پیر تعلق دارد آن باشد که راه نماید و آنچه به مرید تعلق دارد آن باشد که جز پیر به کس راز نگوید و زیادت و نقصان نگذارد. واقعهٔ یوسف صدیق «إذْ قالَ یوسفُ لِأبیه یا أبَتِ إِنّی رَأیتُ أحَدَ عَشَر کَوْکَباً» واقعهٔ گفتن مریدانست با پیران. پس یعقوب گفت: «یابُنَیّ لاتَقْصُص رُؤیاک علی إِخْوَتِک». اول وصیت که پیر مرید را کند آنست که گوید: واقعهٔ خود را به کسی مگو. پس هرچه فراپیش مرید آید باید که آن را احتمال کند و آن را خود از مصلحت در راه پیر نهاده باشد تا مرید را عُجبی نیاید. پس چون مرید ازین همه فارغ گردد، پیر را نشان با مرید آن باشد که «وَکَذَلکَ یَجْتَبیکَ رَبُّکَ وَیُعَلِّمُکَ مِن تأویل الأحادیث»، و راه و مقصود مرید با وی نماید تا وی را نیز استادی درآموزد که «وَیُعَلِّمُکُمْ مالَمْ تَکونوا تعلمون». چون تَخَلَقوا بِأخلاق الشیخ حاصل آید کار به جایی رسد که «وَرَفَع أبَوَیْه علی العرش وَ خَرّواله سُجَّدا».

Адаб дигар онаст ки мурӣди мубтадии ҳузуру ғайбати пер нигоҳ дорад ва дар ҳузури сӯрат мؤдб бошад ва ба ғайбати сӯрат муроқиб бошаду перро ҳамчунон ба сӯрат ҳозир донад аммо мурӣди мунтаҳиро ҳузуру ғайбати худ яксон бошад . Он ншнидҳ​ эй ки он рӯз ки ҷони Мустафоро ваъда дар расед ки пеши худоӣ таъолӣ баранд ; Абдуллоҳи зайди Ансориро фарзандӣ буд ба наздик ӯ рафт , ва аз бурун рафтани Мустафои азин ҷаҳони падарро хабар кард ; падар гуфт : нахоҳам ки пас аз Мустафои ин дида ӣ ман касро бинад , ва дуо кард ва гуфт : « аллоҳами аъами Айнӣ » худовандо чашми ман кӯри гардон . Ҳақи таъолии дуои вай иҷобат кард « Фъмит айнана » дар соъат кӯр шуд . Маълумаст ки ишқи Абубакру умру Усмону алӣ - разии аллоҳи анҳуам - бо Мустафои ҳазор чандону бештар буд . Чаро ин маънӣ бар хотири эшон гузар накард ? эй азизи Абдуллоҳи зайди қӯт аз зоҳиру сӯрати Мустафо ми​ хӯрд ва ми​ чашид ки чун ғайбат сӯрат омад , мӯати чашм ҳосил омад ;у қӯту ғизои Абубакр аз дилу ҷони Мустафо буд ва он дигари саҳоба ки « мосби аллоҳи фии садрии шиӣои إлоу сббтаҳи фии садри абии бикр » . Абубакрро - разии аллоҳи анҳу - ҳамчунон ғизои ҷон май ​доднд . Дариғо Мустафо - алайҳи ассалом - он рӯз ки аз дунёи берун хост рафт ишоратӣ латиф кард дар ин маънии вагуфт : « أлиўми тсди кули фараҷаи إлои أбии бикр » гуфт ҳамаи равзанҳо баста гардад алои равзани абии бикру Абубакри сафатон ки ҳамчунон паҳн кушода бошад .

ادب دیگر آنست که مرید مبتدی حضور و غیبت پیر نگاه دارد و در حضور صورت مُؤدّب باشد و به غیبت صورت مُراقب باشد و پیر را همچنان به صورت حاضر داند اما مرید منتهی را حضور و غیبت خود یکسان باشد. آن نشنیده​‌ای که آن روز که جان مصطفی را وعده در رسید که پیش خدای تعالی برند؛ عبداللّه زید انصاری را فرزندی بود به نزدیک او رفت، و از برون رفتن مصطفی ازین جهان پدر را خبر کرد؛ پدر گفت: نخواهم که پس از مصطفی این دیده‌ی من کس را بیند، و دعا کرد و گفت: «اللّهم اعم عِینَیَّ» خداوندا چشم من کور گردان. حق تعالی دعای وی اجابت کرد «فَعَمِیت عیناه» در ساعت کور شد. معلوم است که عشق ابوبکر و عمر و عثمان و علی- رضی اللّه عنهم- با مصطفی هزار چندان و بیشتر بود. چرا این معنی بر خاطر ایشان گذر نکرد؟ ای عزیز عبداللّه زید قوت از ظاهر و صورت مصطفی می​‌خورد و می​‌چشید که چون غیبت صورت آمد، موت چشم حاصل آمد؛ و قوت و غذای ابوبکر از دل و جان مصطفی بود و آن دیگر صحابه که «ماصَبَّ اللّهُ فی صدری شیئاً إِلَا و صَبَبْتُهُ فی صدر ابی بکر». ابوبکر را- رضی اللّه عنه- همچنان غذای جان می‌​دادند. دریغا مصطفی- علیه السلام- آن روز که از دنیا بیرون خواست رفت اشارتی لطیف کرد در این معنی وگفت: «ألیَوْمَ تُسَدُّ کُلُّ فُرْجُةِ إِلاّ أبی بکر» گفت همه روزنها بسته گردد الا روزن ابی بکر و ابوبکر صفتان که همچنان پهن گشاده باشد.

Увайси қарнӣ - разии аллоҳи анҳу - чунки Мустафоро май ​дид ба ҳақиқати қасди сӯратро ба сӯрат нанамуд зеро ки мақсӯд аз дидани сӯрати маънӣ буд , чун дидани маънӣ ҳосил шуд , сӯрат ҳиҷоб омад . Олимони норасидаи рӯзгори узри модар дар пеш ниҳанд ; модар буд аммо «ам أслӣ » ки « въндаҳам алкитоб » . Модари аслиро чигуна гузоштӣ ва кӣ омадӣ ки ӯ худ модари аслӣ буд ки чун модарро медид сӯрат ки фарзанд ӯ бошад ки Муҳамадаст ҳам табаъ он бошад ? магар ки он нашунида ​оӣ ки маҷнӯнро гуфтанд ки Лайлӣ омад . Гуфт : ман худ лили​аму сар ба гиребони фурӯи барад , яъне Лайлӣ бо манаст ва ман бо Лайлӣ .

اویس قرنی- رضی اللّه عنه- چونکه مصطفی را می‌​دید به حقیقت قصد صورت را به صورت ننمود زیرا که مقصود از دیدن صورت معنی بود، چون دیدن معنی حاصل شد، صورت حجاب آمد. عالمان نارسیدهٔ روزگار عذر مادر در پیش نهند؛ مادر بود اما «اُمّ أصلیُّ» که «وَعِنْدَهُ اُمُّ الکِتاب». مادر اصلی را چگونه گذاشتی و کی آمدی که او خود مادر اصلی بود که چون مادر را می‌دید صورت که فرزند او باشد که محمد است هم تبع آن باشد؟ مگر که آن نشنیده‌​ای که مجنون را گفتند که لیلی آمد. گفت: من خود لیلی​‌ام و سر به گریبان فرو برد، یعنی لیلی با من است و من با لیلی.

эй дӯсти бдонкаҳи ҳркорӣ ки пер , мурӣдро фармоед хлътӣ бошад илоҳӣ ки бадв диҳанд , ва ҳарҷо ки мурӣд бошад дар ҳимояти он халъат бошад ки фармони пери фармон худо бошад , « ман итъ алрасул Фқди أтоъи аллоҳ » ҳамин тавон буд . « вҷълнои мнкми أӣмаҳи иҳдўни бأмрно » баёни ин ҳама шудааст .

ای دوست بدانکه هرکاری که پیر، مرید را فرماید خلعتی باشد الهی که بدو دهند، و هرجا که مرید باشد در حمایت آن خلعت باشد که فرمان پیر فرمان خدا باشد، «مَنْ یُطِعِ الرَّسولَ فقَدْ أطاع اللّهَ» همین توان بود. «وَجَعَلْنا مِنْکُم أئِمةً یهدون بِأَمرِنا» بیان این همه شده است.

Ин шефтаро муддатии ҳолатӣ ва вақте рӯй намӯдӣ ки андари солӣ чанд авқоти номи худоӣ - таъолӣ - бар забони нтўонстмӣ рондан то ҷамол « Ни волқлму моистрўн » ин бечораро бнўохт , ва қабул кард ва гуфт : бигӯ « қул ҳўоллаҳи أҳд » . Чаҳ туоне донистан ки ин дар кадом мақом бошад ва дар кадоми ҳолат шояд гуфтан ? ! хондани ҳақиқӣ он бошад ки худоро ба худои хуоне ;у қадимро ба забони муҳаддису офарӣдаи хондан ҳақиқӣ набӯд . Аз он бузург нашунида ​оӣ ки гуфт « ман урфи аллоҳи лоиқўли аллоҳи вмни қоли аллоҳи лоиърФи аллоҳ » . Гӯши дор то бадоне ки чаҳ май ​гўид : гуфт : ҳаркии худоро шиносад ҳаргиз нагӯяд ки « аллоҳ »у ҳарки « аллоҳ »ро бигуфт худоро нашнохт ва нашносад . Чаҳ доне ки худоро ба худо чигуна туоне хондан ! то нқтҳ​и а ӣ нашӯй « аллоҳ » гуфта набошӣ .

این شیفته را مدتی حالتی و وقتی روی نمودی که اندر سالی چند اوقات نام خدای- تعالی- بر زبان نتوانستمی راندن تا جمال «ن والقلم و مایَسْطَرونَ» این بیچاره را بنواخت، و قبول کرد و گفت: بگو «قُلْ هوالله أَحَدٌ». چه توانی دانستن که این در کدام مقام باشد و در کدام حالت شاید گفتن؟! خواندن حقیقی آن باشد که خدا را به خدا خوانی؛ و قدیم را به زبان محدث و آفریده خواندن حقیقی نبود. از آن بزرگ نشنیده‌​ای که گفت «مَنْ عَرَفَ اللّهَ لایقولُ اللّهَ وَمَنْ قالَ اللّهُ لایعرِف اللّهَ». گوش دار تا بدانی که چه می‌​گوید: گفت: هرکه خدا را شناسد هرگز نگوید که «اللّه» و هرکه «اللّه» را بگفت خدا را نشناخت و نشناسد. چه دانی که خدا را به خدا چگونه توانی خواندن! تا نقطه​‌ا‌‌ی نشوی «اللّه» گفته نباشی.

Аз ҷумлаи онкии пер , мурӣдро фармоед дар аврод ; яке инаст ки гуяд : пайвастаи ми​и гӯй « лои إлаҳи إлои аллоҳ » . Чун азин мақом даргузарад гуяд бигӯ : « аллоҳ » . Нафйу фанои ҷумла дар « ло » бигузораду рахт дар хайма « إлооллаҳ » занад . Чун нуқтаи ҳарф « ҳў » шавад ду мақом ки дар миёни ду лоамаст вопас гузорад ки ин ду мақом ва ин ду вилоят ки маскану маъоди ҷумлаи соликон роҳ худост вопас гузошта бошад , чун мурӣди бад-ӣн мақом расед пер ӯро фармоед то пайваста гуяд : « ҳўҳўҳў » , дар миёни ин ду мақом « аллоҳ » фармоед гуфтан , чун эъроз аз ҳама бошад ҷуз « ҳў » ҳеҷ дигар нишоед гуфтан . « қул ҳўоллаҳи أҳд » пас азин тавҳид бошад . Хондан бояд ки дар он тавҳид ва ягонагӣ бошад .

از جمله آنکه پیر، مرید را فرماید در اوراد؛ یکی اینست که گوید: پیوسته می​‌گوی «لا إِلهَ إِلاّ اللّهَ». چون ازین مقام درگذرد گوید بگو: «اللّه». نفی و فنای جمله در «لا» بگذارد و رخت در خیمهٔ «إلااللّه»زند. چون نقطهٔ حرف «هو» شود دو مقام که در میان دو لام است واپس گذارد که این دو مقام و این دو ولایت که مسکن و معاد جملهٔ سالکان راه خداست واپس گذاشته باشد، چون مرید بدین مقام رسید پیر او را فرماید تا پیوسته گوید: «هوهوهو»، در میان این دو مقام «اللّه» فرماید گفتن، چون اعراض از همه باشد جز «هو» هیچ دیگر نشاید گفتن. «قُلْ هواللّه أَحَدٌ» پس ازین توحید باشد. خواندن باید که در آن توحید و یگانگی باشد.

Дариғо гӯйӣ ки мустамеъи ин рамзҳоу мадраки ин суханҳо ки хоҳад буд ва ки фарогирад ? !у завқи ин киро чашонанд ?у халъати ин фаҳм дар кадоми қолаби қалби мутолиа кунанда пӯшонанд ? ! аммо фарогири ин вирдҳо ; ки ин заъифи бечора , бисёре футуҳи рӯҳӣ дидааст азин вирдҳо . Агарчӣ азкор ва вирдҳои худои худ ҳамаи мартабатӣ баланд дорад аммо ин азкори хусусиятӣ дигар дорад . Ибтидо карда шуд « бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими أлҳмдллаҳи раби Алъоламин »у алслўаҳу ассаломи алии Муҳамаду ?алаи أҷмъин . Ва дар ҳамаи авқоти ин дуо муҷаррабасту мрўист аз аъиммаи кбор « аллоҳами أнии أдъўки босмки алмкнўни алмхзўн ; ассаломи алмнзли алқудси алмуқаддаси алтҳри алтоҳр , ё даҳри ёдиҳўр ё диҳор , ё أзли ёмни лами изл , ё أбди ёмни лами ялади велами иўлд , ё ҳўи ёҳу ё ҳў ё ман лои илоҳи алои ҳў , ё ман лоиълми моҳўолоҳў , ё ман лоиълми أини ҳўолоҳў , ёкоӣн ё кинони ёрўҳ , ё коӣно қабл кули куну ёкоӣнои баъди кули кун , ё мкўнои лкли кун , ё аҳёи шроҳёи озўнии асбоўс , <ёқҳор ёрб алъскри алҷрор> ё муҷаллои ъзоӣми алأмўр , сбҳонки алии ҳлмки баъди ълмки сбҳонки алии ъФўки баъди қдртк « Фإни тўлўои Фқли ҳасбии аллоҳи лоолаҳи алои ҳўи алайҳи таваккулату ҳўи раби алърши алъзим . Лӣси кмслаҳи шийъу ҳўи алсмиъи албсир » . أллҳми сли алии Муҳамаду алии оли Муҳамади баъдади кули шийъи комаи слити алии иброҳӣму алии оли иброҳӣму боруки алии Муҳамаду оли Муҳамади комаи боркти алии иброҳӣму алии оли иброҳӣми إнки ҳамиди Маҷид .

دریغا گویی که مُستمِع این رمزها و مُدرِکِ این سخنها که خواهد بود و که فراگیرد؟! و ذوق این که‌را چشانند؟ و خلعت این فهم در کدام قالب قلب مطالعه کننده پوشانند؟! اما فراگیر این وردها؛ که این ضعیف بیچاره، بسیاری فتوح روحی دیده است ازین وردها. اگرچه اذکار و وردهای خدا خود همه مرتبتی بلند دارد اما این اذکار خصوصیتی دیگر دارد. ابتدا کرده شد «بسم اللّه الرَّحمن الرَّحیم ألحمدُللّه ربِّ العالمین» و الصلوةُ و السّلامُ علی محمدِ و آله أجمعین. و در همه اوقات این دعا مُجرَّبست و مَرویست از ائمّهٔ کبار «اَللّهم أِنی أدعوکَ باسمِکَ المَکنون المَخزون؛ السّلامُ المُنْزَل القُدس المُقدَّس الطّهر الطّاهر، یا دَهْرُ یادَیْهورُ یا دیهارُ، یا أَزلُ یامَن لَم یَزل، یا أَبد یامَن لم یلِد ولم یولَد، یا هو یاهو یا هو یا من لا اله الا هو، یا من لایَعْلَم ماهوالاهو، یا من لایَعْلم أین هوالاهو، یاکائنُ یا کَیْنانُ یاروحُ، یا کائناً قبل کلِّ کونِ و یاکائناً بعدَ کلِّ کونِ، یا مُکَوِناً لِکُلِ کونِ، یا اهیا شراهیا آذونی اصباوث، <یاقهّارُ یاربّ العسکرِ الجرّار> یا مُجَلّی عظائمَ الأُمورِ، سبحانک علی حلمک بَعْدَ عِلْمک سبحانک علی عفوک بعد قدرتک «فَإن تَوَلّوا فَقُل حَسْبیَ اللّهُ لاالهَ الاّ هو علیه تَوَکَّلْتُ و هو ربُ العرش العظیم. لیسَ کَمِثْلِهِ شیءٌ و هو السَّمیعُ البَصیرُ». أللهم صل علی محمد و علی آل محمد بِعَدَدِ کل شیء کما صلَّیْتَ علی ابراهیمَ و علی آل ابراهیم و بارِک علی محمد و آل محمد کما بارَکْتَ علی ابراهیمَ و علی آل ابراهیم إنّک حمیدٌ مجیدٌ.

Дариғо надонам эй азиз ки қадари ин дуои донистаи ​оӣ ё на ? дарёб ки ин дуо бар садри лавҳи маҳфӯз навиштааст ,у қории ин дуои ҷузи Муҳамад - алайҳи ассалом - нест ва дигарон туфайлӣ бошанд . Худоӣ - таъолӣ - моро аз савоби ин дуои маҳрӯми мгрдонод ва ба лутфу карами хеши бмнаҳу лутфа .

دریغا ندانم ای عزیز که قدر این دعا دانسته‌​ای یا نه؟ دریاب که این دعا بر صدر لوح محفوظ نوشته است، و قاری این دعا جز محمد- علیه السلام- نیست و دیگران طفیلی باشند. خدای- تعالی- ما را از ثواب این دعا محروم مگرداناد و به لطف و کرم خویش بمنه و لطفه.