Оташини лаълӣ ки тоҷ хсрўонро зевараст

آتشین لعلی که تاج خسروانرا زیورست

Ахгарии баҳри хаёли хом пухтан дар сараст

اخگری بهر خیال خام پختن در سرست

Шаҳ ки ёд аз марг норад зуаст вайронии малик

شه که یاد از مرگ نارد زوست ویرانی ملک

Хусрав бе оқибати хусри билод ва кишвараст

خسرو بی عاقبت خسر بلاد و کشورست

Қайди зинати Масқати фурӯ шиква хусравӣаст

قید زینت مسقط فرو شکوه خسرویست

Шери занҷирии зи шери беша кам савлаттар сет

شیر زنجیری ز شیر بیشه کم صولت تر ست

Лозим шоҳӣ набошад холӣ аз дарди сиррӣ

لازم شاهی نباشد خالی از درد سری

Кӯси шаҳи холӣу бонги ғулғулаш дард сараст

کوس شه خالی و بانگ غلغلش درد سرست

Бо даҳони хушку чашмтар қаноат кун азонк

با دهان خشک و چشم تر قناعت کن ازانک

Ҳар ки қонеъ шуд бхшк ватар шаҳи баҳр ва бараст

هر که قانع شد بخشک و تر شه بحر و برست

Хоҷаи дил дар ваҷҳу сари афкандаи пеш аз фикри ахз

خواجه دل در وجه و سر افکنده پیش از فکر اخذ

Садр аз баҳр тамаъ бинишаста чашмӣ бар дуруст

صدر از بهر طمع بنشسته چشمی بر درست

То буд шайхи риёеи нуктаи гӯи длрости ранҷ

تا بود شیخ ریایی نکته گو دلراست رنج

То штороих буд урёни з сармо музтараст

تا شتارایخ بود عریان ز سرما مضطرست

Ақл хандад ончӣ гӯйанд аҳли зарқ аз воқеа

عقل خندد آنچه گویند اهل زرق از واقعه

Хандаи орад ҳар ки хоби андар фасона густараст

خنده آرد هر که خواب اندر فسانه گسترست

Воъизу томъи гадои нон буд фарқаш ҳаминаст

واعظ و طامع گدای نان بود فرقش همینست

Кини бзир минбар омад он фароз минбараст

کین بزیر منبر آمد آن فراز منبرست

Тухм расвоӣ диҳад бар донаи тасбеҳи зарқ

تخم رسوایی دهد بر دانه تسبیح زرق

Ореи ореи донаи ҷинси хешро бор овараст

آری آری دانه جنس خویش را بار آورست

Фиқҳро чун иллати макр ва ҳиял созад фақиҳ

فقه را چون علت مکر و حیل سازد فقیه

Не фақиҳаст онкии ҳарфи иллат фиқҳ андараст

نی فقیه است آنکه حرف علت فقه اندرست

Қозии пар ҳила ояд бо сҷли пари гувоҳ

قاضی پر حیله آید با سجل پر گواه

Маҳз кизбаст аз барои ҷирга гӯйӣ маҳзараст

محض کذبست از برای جرگه گویی محضرست

Ҷониби ҷавр ар бигирад аҳл бишк ҷоҳиласт

جانب جور ار بگیرد اهل بیشک جاهلست

Ҷоҳил ар ёбад халос аз ҷаҳл илмаш мазҳараст

جاهل ار یابد خلاص از جهل علمش مظهرست

Раҳи равони бори кшрои саҳли дони ошоми фақр

ره روان بار کشرا سهل دان آشام فقر

Дар даҳони ноқаи хори хушк хурмоӣ тараст

در دهان ناقه خار خشک خرمای ترست

Лоф беваҷҳ ҳаким омад бензади аҳли дил

لاف بی وجه حکیم آمد بنزد اهل دل

Офати биҳд бар афлотӯн агарчӣ афсараст

آفت بیحد بر افلاطون اگرچه افسرست

Нуктаи нодони зи баҳр риш ханд ӯ накӯаст

نکته نادان ز بهر ریش خند او نکوست

Муҳраи хар дар хури тазъин афсор хараст

مهره خر در خور تزئین افسار خرست

Ҳар шаби ахтари байн чу бӯмии чашм бар сари дӯхта

هر شب اختر بین چو بومی چشم بر سر دوخته

То чаҳ кизби оради бурунгар худ ҳама бӯ машъараст

تا چه کذب آرد برون گر خود همه بو مشعرست

Чархи мълўлист каз вай воҷиб омад эҳтироз

چرخ معلولیست کز وی واجب آمد احتراز

Каш бар аъзо ҳар тарафи хол сифед ахтараст

کش بر اعضا هر طرف خال سفید اخترست

Гунбади хзро ки хунрезӣаст кораш давр нест

گنبد خضرا که خونریزیست کارش دور نیست

Барги ҳнӣ ахзар омад лек рангаши аҳмари сет

برگ حنی اخضر آمد لیک رنگش احمر ست

Душманаст аз доғи озор онкӣ ҳастат луқмаи хор

دشمنست از داغ آزار آنکه هستت لقمه خوار

Ханҷараст аз нуқтае онро ки гӯйии ҳнҷрст

خنجرست از نقطه ای آنرا که گویی حنجرست

Сифлагар марди паии аксўну атлас давр нест

سفله گر مرد پی اکسون و اطلس دور نیست

Ҳаст аз баҳри кафани Карамӣ ки абрешим гараст

هست از بهر کفن کرمی که ابریشم گرست

Раҳи равонро фоқа ва неъмат кунад манъи сулӯк

ره روان را فاقه و نعمت کند منع سلوک

Асб раҳ онаст кӯ на фарбеҳ ва на лоғараст

اسب ره آنست کو نه فربه و نه لاغرست

Чин бираве афканди шиддат ки шахсаши рости ҳалам

چین برویی افکند شدت که شخصش راست حلم

Мавҷ аз обии новирди сарсар ки номаш мармараст

موج از آبی ناورد صرصر که نامش مرمرست

Нештар доман буд ҳар мӯии марди гарми рӯ

نیش تر دامن بود هر موی مرد گرم رو

Ҷони бтро ҳар парӣ аз бол шоҳин ханҷараст

جان بط را هر پری از بال شاهین خنجرست

Марди пари маънӣ чаҳгар бинӣ ҳақираш пешвост

مرد پر معنی چه گر بینی حقیرش پیشواست

Пеш ӯ кам бали ду марворидро як мзмри сет

پیش او کم بل دو مروارید را یک مضمر ست

Марди раҳи байнро зи дил махфӣ намонад он ҷоми ҷам

مرد ره بین را ز دل مخفی نماند آن جام جم

Хизрро оби ҳаёти оинаи Сикандари сет

خضر را آب حیات آینه سکندر ست

Гар шараф наз ашку сӯзи дил буд бар ҳамсарон

گر شرف نز اشک و سوز دل بود بر همسران

Шӯшаи яхи шамъи коФўристи бал софӣ тараст

شوشه یخ شمع کافوریست بل صافی ترست

Тавъамони бад буд монанди хӯни наҳсу наҷис

توأمان بد بود مانند خون نحس و نجس

Зодаи некӯи мушобеҳ чун абир ва анбараст

زاده نیکو مشابه چون عبیر و عنبرست

Малики дили пер ва ҷўонро ҳаст ободони зи ишқ

ملک دل پیر و جوانرا هست آبادان ز عشق

Бонии Марви куҳани санҷари зи нав ҳам санҷараст

بانی مرو کهن سنجر ز نو هم سنجرست

Ранги зарди ошиқии фонӣ буд аз тири ишқ

رنگ زرد عاشقی فانی بود از تیر عشق

Ҳамчуи сифрии каши алифи маснади бпҳлўи асФрст

همچو صفری کش الف مسند بپهلو اصفرست

Нест саргардони баҳри ишқро ҳоҷиби бқид

نیست سرگردان بحر عشق را حاجب بقید

Киштии гирдобро гирдоб некӯ лангараст

کشتی گرداب را گرداب نیکو لنگرست

Дили з беишқӣ сияҳ бошад зи ишқ оташ фишон

دل ز بی عشقی سیه باشد ز عشق آتش فشان

Ҳаст аз сардии зи коли онкўи з гармӣ ахгараст

هست از سردی ز کال آنکو ز گرمی اخگرست

Маснади иқболи ошиқ гулхан девонагӣаст

مسند اقبال عاشق گلخن دیوانگیست

Фарши санҷоби самандар тӯда хокистараст

فرش سنجاب سمندر توده خاکسترست

Нозири қаср батон ушшоқро аз ҳар тараф

ناظر قصر بتان عشاق را از هر طرف

Чун асирони араби гирд ҳисор хайбараст

چون اسیران عرب گرد حصار خیبرست

Ақлу ганҷи неки номии ишқ ва ҳар дами олимӣ

عقل و گنج نیک نامی عشق و هر دم عالمی

Хонаи дории кори зани лашкар насиб шавҳараст

خانه داری کار زن لشکر نصیب شوهرست

Мардро хати наҷоти амвоҷ хуноб диласт

مرد را خط نجات امواج خوناب دلست

Риндро ҳрзи қадаҳи армоқ давр соғараст

رند را حرز قدح ارماق دور ساغرست

Хораи хорои асиронро биболин муттакост

خواره خارا اسیرانرا ببالین متکاست

Ҷомаи хунини шҳидонро бпҳлў бистараст

جامه خونین شهیدانرا بپهلو بسترست

Мардро як манзил аз малики фанои дон то бақо

مرد را یک منزل از ملک فنا دان تا بقا

Меҳрро як рӯзаи раҳ аз бохтар то ховараст

مهر را یک روزه ره از باختر تا خاورست

Сифларо ҳар нақди кндр даст дорад боқӣ аст

سفله را هر نقد کندر دست دارد باقی است

Хуфтаро ҳар айши кндр хоб бинад бовараст

خفته را هر عیش کندر خواب بیند باورست

Дилаи пари ҳилаи каш ҳар сӯаст шухии ҷилва гар

دله پر حیله کش هر سوست شوخی جلوه گر

Лъбтк бозӣаст инки хайма ӯ чодараст

لعبتک بازیست اینکه خیمه او چادرست

Деви раҳзани дон на зани онкўи бчшмт чун парӣаст

دیو رهزن دان نه زن آنکو بچشمت چون پریست

Даври китф ӯ ду боли афкандаи атфи мъҷрст

دور کتف او دو بال افکنده عطف معجرست

Бар сари амволи мадфӯни золими нақшин қабо

بر سر اموال مدفون ظالم نقشین قبا

Бар фарози ганҷ бо хулд мунаққаш аждараст

بر فراز گنج با خلد منقش اژدرست

Тоҷ зар бигзор эй мўзӣ ва наздикӣ гузин

تاج زر بگذار ای موذی و نزدیکی گزین

Қурб мемонад чу шуд Айнӣ ки ақрабро сараст

قرب می ماند چو شد عینی که عقرب را سرست

Зрбт мард омад инак онкӣ аз зар хоняш

زربت مرد آمد اینک آنکه از زر خوانیش

Бе зари иброҳӣмро то ҷуст ва бо зар озараст

بی زر ابراهیم را تا جست و با زر آذرست

Бармакаши теғи забон ҳар дами казин рӯи шамъ ро

برمکش تیغ زبان هر دم کزین رو شمع را

Сари брндозд азон аз шуълаи заррини мғФрст

سر برندازد ازان از شعله زرین مغفرست

Бегунаҳро сохтани озурда аз захми забон

بی گنه را ساختن آزرده از زخم زبان

Нотавон кардани раг беранҷро аз нштрст

ناتوان کردن رگ بی رنج را از نشترست

Ҳокими норостиро оқибат саргаштагӣ аст

حاکم ناراستی را عاقبت سرگشتگی است

Давр гардад бе алифи онро ки гӯйӣ довараст

دور گردد بی‌الف آن را که گویی داورست

Хокён дар пояи болотар зи ҷабборон ки мӯр

خاکیان در پایه بالاتر ز جباران که مور

Ба хиромад бар манобир гарчи аз шери аҳқрст

به خرامد بر منابر گرچه از شیر احقرست

Золиму одил на яксонанд дар таъмири малик

ظالم و عادل نه یکسانند در تعمیر ملک

Хӯки дигар дар шёри малик ва деҳқон дигараст

خوک دیگر در شیار ملک و دهقان دیگرست

Маликро аз мавкиби ду шаҳи вазади боди Фтр

ملک را از موکب دو شه وزد باد فتر

Чун зи қайсар қайсар омад нукта ҳосил сарсараст

چون ز قیصر قیصر آمد نکته حاصل صرصرست

Дил ки набӯд ҷамъ дар мади ҳётши кўтҳист

دل که نبود جمع در مد حیاتش کوتهیست

Аз парешонеи қсирши хуоне онкў қайсараст

از پریشانی قصیرش خوانی آنکو قیصرست

Марди косибро зи ранҷи касб бар кафи обила

مرد کاسب را ز رنج کسب بر کف آبله

Шуд далели гавҳари мақсӯди каш даст андараст

شد دلیل گوهر مقصود کش دست اندرست

Шуд сироти мустақӣми саҷдаи созони ростӣ

شد صراط مستقیم سجده سازان راستی

Шоҳроҳи раҳрави хомаи хутути мстрст

شاهراه رهرو خامه خطوط مسطرست

Аз бдоит ҳар чаҳ оварадӣ бмрдни он барӣ

از بدایت هر چه آوردی بمردن آن بری

Дар туфулият чаҳ омӯзӣ ба перӣ аз бараст

در طفولیت چه آموزی به پیری از برست

Мард аз зан кам на дар гавҳар чаҳ гар бошад ҳақир

مرد از زن کم نه در گوهر چه گر باشد حقیر

Дар зи байза кам на дар қимат агарчӣ Асғараст

در ز بیضه کم نه در قیمت اگرچه اصغرست

Меҳнати ифлоси муфрат дар гаронии қофи дон

محنت افلاس مفرط در گرانی قاف دان

Қоф чун шуд фоқаи биҳди гашт ва ин мстнкрст

قاف چون شد فاقه بیحد گشت و این مستنکرست

Аҳли ҳимматро зи ноҳамвории гардун чаҳ бок ?

اهل همت را ز ناهمواری گردون چه باک؟

Сайри анҷумро чаҳ ғами кндри замини ҷӯй ва ҷираст

سیر انجم را چه غم کندر زمین جوی و جرست

Нест бар хӯрдани зи қавли ҳилагар чун қавли рост

نیست بر خوردن ز قول حیله گر چون قول راست

Тараи Фолизи бозигар на брзигрст

تره فالیز بازی گر نه برزیگرست

Зиллат омад ҳосили хоин ки мӯашон чун кунанд

ذلت آمد حاصل خاین که موشان چون کنند

Байзаи дуздии он яке знбри каши ин як знбрст

بیضه دزدی آن یکی زنبر کش این یک زنبرست

Чашм бар моли Фқироннди аъмол ар буд

چشم بر مال فقیرانند اعمال ار بود

Шоҳро ҳар мол мемонад ки қӯт лашкараст

شاهرا هر مال می ماند که قوت لشکرست

Маънии ширин буд ширин ки дар содсти лафз

معنی شیرین بود شیرین که در سادست لفظ

Ҳам шукр бошад шукр бенуқта гарчи скрст

هم شکر باشد شکر بی نقطه گرچه سکرست

Ишқи асфалро бичишам аъло дрорди ҷилва гар

عشق اسفل را بچشم اعلی درارد جلوه گر

Шамъро қомат бар парвонаи сарви кшмрст

شمع را قامت بر پروانه سرو کشمرست

эй басои нуқсон ки дар зимнаш буд як навъи суд

ای بسا نقصان که در ضمنش بود یک نوع سود

Чун даф лўлӣ дарид аз баҳр маймун чанбараст

چون دف لولی درید از بهر میمون چنبرست

Бар мпр аз авҷи рифъати кндрини дайри куҳан

بر مپر از اوج رفعت کندرین دیر کهن

Бар фарози исо аз анҷуми ҳазорон шбпрст

بر فراز عیسی از انجم هزاران شبپرست

Олами дилро чаҳ ҳоҷати зевар аз чархи кабӯд ?

عالم دل را چه حاجت زیور از چرخ کبود؟

Гулшани фирдавсро зинат на аз нилӯфараст

گلشن فردوس را زینت نه از نیلوفرست

Ҳар ки дузади чашм бар зари ҳамчуи ъбҳри чашм ӯ

هر که دوزد چشم بر زر همچو عبهر چشم او

Лоиқи нӯки синон монанди чашми ъбҳрст

لایق نوک سنان مانند چشم عبهرست

Чашми коҳил чашма Хизраст ва бошад ҳар ду айн

چشم کاهل چشمه خضرست و باشد هر دو عین

Зини ду ҳар якро касе кӯ ёфт умр бе мараст

زین دو هر یک را کسی کو یافت عمر بی مرست

Онкии дили бандади бзр аз фақр бошад ризқи маҳз

آنکه دل بندد بزر از فقر باشد رزق محض

Вончаҳ дар ризқаш буд аз фақри фақр бе фирист

وانچه در رزقش بود از فقر فقر بی فرست

Аз шарафи дандонаи фарши гадои фақри дон

از شرف دندانه فرش گدای فقر دان

Кангари айвони шаҳ каз кох кайвон бартараст

کنگر ایوان شه کز کاخ کیوان برترست

Баҳри мусҳафи кангари раҳлӣ ки созанди аҳли ҷоҳ

بهر مصحف کنگر رحلی که سازند اهل جاه

Рхнҳои дони каши бдиўори ҳисори дайни дуруст

رخنها دان کش بدیوار حصار دین درست

Монеъ фақраст шаҳро муддао инак зи сар

مانع فقرست شه را مدعا اینک ز سر

Ончии нав дар дорад андозад бхокши бўдрст

آنچه نو در دارد اندازد بخاکش بودرست

Раҳи сӯии ҳақи биҳд аммо ҳаст ақрби роҳи фақр

ره سوی حق بیحد اما هست اقرب راه فقر

Баҳри онки алФқр фахрӣ гуфта пайғамбараст

بهر آنک الفقر فخری گفته پیغمبرست

Андарин раҳ онкӣ дорад гом бар гоми расӯл

اندرین ره آنکه دارد گام بر گام رسول

Арши прўозисти кӯи ҳам роҳи рӯ ҳам раҳбараст

عرش پروازیست کو هم راه رو هم رهبرست

Ҳомии шаръи набии ҷомӣ ки ҷоми фақр ро

حامی شرع نبی جامی که جام فقر را

Дошта бар кафи лаболаб аз шароб кавсараст

داشته بر کف لبالب از شراب کوثرست

Онкӣ аз илми фузун аз ҳади набиро ворис аст

آنکه از علم فزون از حد نبی را وارث است

Балки аз қавли набии пайғамбаронро ҳмбрст

بلکه از قول نبی پیغمبران را همبرست

Равзаи рои мунираши гулшании дони каши зи лутф

روضه رای منیرش گلشنی دان کش ز لطف

Қатраи рухсора ҳар барг меҳр анвараст

قطره رخساره هر برگ مهر انورست

Гулшани табъи рафеъаши равзае дон каз шараф

گلشن طبع رفیعش روضه ای دان کز شرف

Ткмаҳи пероҳан ҳар гул сипеҳр ахзараст

تکمه پیراهن هر گل سپهر اخضرست

Чарх аз илмаш фитад иксўи куҷои ҷоми ҳубоб

چرخ از علمش فتد یکسو کجا جام حباب

Зарфи дарёро паии сарпӯш бӯдан дархураст

ظرف دریا را پی سرپوش بودن درخورست

Хотираши дарҳои маъниро буд шоистаи дарҷ

خاطرش درهای معنی را بود شایسته درج

Чархи баҳри ахгари анҷум муносиб миҷмараст

چرخ بهر اخگر انجم مناسب مجمرست

Зояд аз калакаши ҳамаи абкори маънии гӯиё

زاید از کلکش همه ابکار معنی گوئیا

Ам ки дар хомааст бикри маъниашро модараст

ام که در خامه است بکر معنی اش را مادرست

Бикри маънии ҳолати ҷонбхш агар зодаш чаҳ давр

بکر معنی حالت جانبخش اگر زادش چه دور

Шуд набераи исои онкасро ки Марям духтараст

شد نبیره عیسی آنکس را که مریم دخترست

Илми райш аз дилам сар зад бдонсони кибри сӯхт

علم رایش از دلم سر زد بدانسان کبر سوخت

Оташи андар пунба наз ойина каз тоб хураст

آتش اندر پنبه نز آئینه کز تاب خورست

Оҷиз аз теъдоди авсоф камол ӯст ақл

عاجز از تعداد اوصاف کمال اوست عقل

Анҷуми гардун шумурдан кӣ тариқи аъўрст

انجم گردون شمردن کی طریق اعورست

Дайни пноҳои аҳли дӯзахро чу умеди биҳишт

دین پناها اهل دوزخ را چو امید بهشت

Ҷони хокиро ҳавои васли он хоки дуруст

جان خاکی را هوای وصل آن خاک درست

Жолаи сони кндри дарун ғунча уфтад мдтист

ژاله سان کندر درون غنچه افتد مدتیست

Корзўии дарди фақрам дар дил ғам парвараст

کارزوی درد فقرم در دل غم پرورست

Подшоҳии каши гадои фақр гаштан орзӯаст

پادشاهی کش گدای فقر گشتن آرزوست

Чун гдоӣӣ бошад онкаси подшоҳӣ дар сараст

چون گدائی باشد آنکس پادشاهی در سرست

Орзӯии мурданам дар зулмати ҷонбхши фақр

آرزوی مردنم در ظلمت جانبخش فقر

Зорзўии мурдаи сӯй зиндагонӣ аксараст

زارزوی مرده سوی زندگانی اکثرست

Тухми идборами дамодами дарди дил бор оварад

تخم ادبارم دمادم درد دل بار آورد

Айб набӯдгар бад-инсон донаро зинсони параст

عیب نبود گر بدینسان دانه را زینسان پرست

Бар тан аз наълу алиф танҳо на дар дам шуд аён

بر تن از نعل و الف تنها نه در دم شد عیان

Баси ҷароҳат зон камону тирам андар пайкараст

بس جراحت زان کمان و تیرم اندر پیکرست

Як назари афкан ки мустасно шавам збнои ҷинс

یک نظر افکن که مستثنی شوم زبنای جنس

Саг ки шуд манзури наҷми аддӣн сгонро сарвараст

سگ که شد منظور نجم الدین سگانرا سرورست

Шамъи ҳиммати ғурфаи ғамро бмқсд мумиёст

شمع همت غرفه غم را بمقصد مومیاست

Нури ахтари киштии шабро бсоҳл раҳбараст

نور اختر کشتی شب را بساحل رهبرست

Дар татаббуъ кардан ин назми озодами зи таън

در تتبع کردن این نظم آزادم ز طعن

Тобеъи суннат буд ҳар кӯи набиро чокараст

تابع سنت بود هر کو نبی را چاکرست

зи илтифоти хотирати ин нукта ширин марост

ز التفات خاطرت این نکته شیرین مراست

Ҳамчунон каз партави хуршеди неро шукраст

همچنان کز پرتو خورشید نی را شکرست

Дар адади абёт ӯ сад кам як омад гӯиё

در عدد ابیات او صد کم یک آمد گوئیا

Ҳар якеро равнақ аз як ном ҳӣ Акбараст

هر یکی را رونق از یک نام حی اکبرست

намесазад ҳар байт ӯ гар гӯямаш байт аллоҳ аст

می سزد هر بیت او گر گویمش بیت الله است

Аз метанати вази либоси асвадаш кндр бараст

از متانت وز لباس اسودش کندر برست

Лек ҷанби чарх кӯ бошад хсосои пари нуҷум

لیک جنب چرخ کو باشد خصاصا پر نجوم

Ҳуққаи чбўд гар гирифтам пари з дар азҳрст

حقه چبود گر گرفتم پر ز در ازهرست

« тӯҳфаи алоФкор » агар номаш нуҳум набӯд аҷаб

«تحفة الافکار» اگر نامش نهم نبود عجب

Тӯҳфа наздат чун зи баҳри Фкртм ин гавҳараст

تحفه نزدت چون ز بحر فکرتم این گوهرست

Гашти явми ҷомеъи шаҳри раҷаби таърихи он

گشت یوم جامع شهر رجب تاریخ آن

Турфатар кини моҳу рӯзи итмом ӯро мазҳараст

طرفه تر کین ماه و روز اتمام او را مظهرست

Толибони рубъи мскўнрои зи зилли олӣат

طالبان ربع مسکونرا ز ظل عالیت

Файзи бодо то мақоми меҳр чорам манзараст

فیض بادا تا مقام مهر چارم منظرست