Фиғони зи каҷи равишиҳои чархи ноҳамвор

فغان ز کج‌روشی‌های چرخ ناهموار

Ки ҳеҷ гӯна надорад ба ростии сарукор

که هیچ‌گونه ندارد به راستی سروکار

Ба гардиши фалаки умед истиқомат нест

به گردش فلک امید استقامت نیست

Ҷуз эъвиҷоҷ наёяд зи тинати паргор

جز اعوجاج نیاید ز طینت پرگار

зи ман шинав ки каҷии ҷузви маънӣ фалак аст

ز من شنو که کجی جزو معنی فلک است

зи каҷи ниҳоди мҷўииди ростии зинҳор

ز کج نهاد مجویید راستی زنهار

Ситора нест фалакро ки ин куҳани хайма

ستاره نیست فلک را که این کهن خیمه

зи куҳнагӣ шудаи сӯрохҳо дар ӯ бисёр

ز کهنگی شده سوراخ‌ها در او بسیار

зи бскаҳи бори мазолим ба дӯш ӯст мудом

ز بسکه بار مظالم به دوش اوست مدام

Қадаш хамаст чу қад касе ки дорад бор

قدش خم است چو قد کسی که دارد بار

Басаст эй фалак , озори бедилон то кӣ ?

بس است ای فلک، آزار بیدلان تا کی؟

з тавсанӣ нашиддат хастаи хотири ҳамвор ?

ز توسنی نشدت خسته خاطر هموار؟

Марои ирода ба даст ту додаанд акнӯн

مرا اراده به دست تو داده‌اند اکنون

Куҷои рӯм ? чаҳ кунам ? ман пиёда ва ту савор

کجا روم؟ چه کنم؟ من پیاده و تو سوار

Матарс агар ба ғалати кори айш рост шавад

مترس اگر به غلط کار عیش راست شود

Ки каҷ намешавад андӯҳро сари паргор

که کج نمی‌شود اندوه را سر پرگار

Ту каҷ наҳодӣ ва ман ростгӯ , наме донам

تو کج نهادی و من راستگو، نمی‌دانم

Миёни мо ва ту охир чигуна уфтад кор !

میان ما و تو آخر چگونه افتد کار!

Чаҳ шуд ки инс ба ҳеҷ офарӣда нагирифтам

چه شد که انس به هیچ آفریده نگرفتم

Ки ман ғарибам ва ин мардумони ғариби озор

که من غریبم و این مردمان غریب آزار

Ҳрончаҳи буи вафое наёяд аз чаманаш

هرآنچه بوی وفایی نیاید از چمنش

Мгири ёр ки ёрӣ наёяд аз ағёр

مگیر یار که یاری نیاید از اغیار

з ҳарчӣ ранг фано дорад андарин гулшан

ز هرچه رنگ فنا دارد اندرین گلشن

Мҷўии инс ки ваҳшат фузун кунад мурдор

مجوی انس که وحشت فزون کند مردار

Чигуна ваҳшати кас дар ҷаҳони ниФзоид

چگونه وحشت کس در جهان نیفزاید

Ки ин харобаи дёристи холӣ аз диёр

که این خرابه دیاریست خالی از دیار

Дарун парда надонам ки дорад омад ва шуд !

درون پرده ندانم که دارد آمد و شد!

Ки гирд ҳаст валикин падед нест савор

که گرد هست ولیکن پدید نیست سوار

Ба аҳли дил чаҳ аҷаби меҳрбони фитодаи фалак

به اهل دل چه عجب مهربان فتاده فلک

Ки захми ғунчаи нхорди магар ба нохуни хор

که زخم غنچه نخارد مگر به ناخن خار

Чунон рамидаам аз бахти сояпарвар хеш

چنان رمیده‌ام از بخت سایه‌پرور خویش

Ки дев дарназар ояд марои зи сояи ёр

که دیو درنظر آید مرا ز سایه یار

Сипеҳри мункир ҷаврам наметавонад шуд

سپهر منکر جورم نمی‌تواند شد

Ки зрдрўиӣ инкор мекунад иқрор

که زردرویی انکار می‌کند اقرار

Ҳазор шикваи маро аз фалак буд ҳрдм

هزار شکوه مرا از فلک بود هردم

Вале наёрам аз онҳо яке кунам изҳор

ولی نیارم از آنها یکی کنم اظهار

Чигуна кас кунад изҳори шиквае каз нанг

چگونه کس کند اظهار شکوه‌ای کز ننگ

зи шарми гуфтани он ранги бишиканади гуфтор

ز شرم گفتن آن رنگ بشکند گفتار

Ҳамин басаст шикояти азу ки кард маро

همین بس است شکایت ازو که کرد مرا

Ҷудои зи равзаи арзи ошёни файзи осор

جدا ز روضه عرض آشیان فیض آثار

Фиреби ин ҷӯи гандуми намо аз ин фирдавс

فریب این جو گندم نما از این فردوس

Бурун фиканд чу одами маро ба зории зор

برون فکند چو آدم مرا به زاری زار

Ба хоки хорӣ аз ин равзаи толеъи пастам

به خاک خواری از این روضه طالع پستم

Чунон фиканд ки бар осмон расед ғубор

چنان فکند که بر آسمان رسید غبار

На равза балки ҷаҳонии азин фалаки берун

نه روضه بلکه جهانی ازین فلک بیرون

На равза , балки биҳиштии азин ҷаҳон ба канор

نه روضه، بلکه بهشتی ازین جهان به‌کنار

Замона дар тарафи вай чу ҷода аз манзил

زمانه در طرف وی چو جاده از منزل

Сипеҳр дар кнФи вай чу сояи девор

سپهر در کنف وی چو سایه دیوار

Ҷаҳони сета дар он рҳбаҳи як ҷиҳати зи ҷаҳот

جهان سته در آن رحبه یک جهت ز جهات

Сипеҳри тсъаҳ дар он арсаи Қатарӣ аз ақтор

سپهر تسعه در آن عرصه قطری از اقطار

Нишеби пеши фарози ваии ин нишебу фароз

نشیب پیش فراز وی این نشیب و فراز

Ясори пеши ямини ваии ин ямину ясор

یسار پیش یمین وی این یمین و یسار

Гирифта бо ҳамаи вусъати макон ба олами танг

گرفته با همه وسعت مکان به عالم تنگ

Чунонкии сӯрати олам ба дида дар абсор

چنانکه صورت عالم به دیده در ابصار

Кунанд гирди сараши даври доироти фалак

کنند گرد سرش دور دایرات فلک

Муҳӣт олам кунасту маркази адвор

محیط عالم کونست و مرکز ادوار

Ман аз сафои ҳавояши ҳамин қадар донам

من از صفای هوایش همین قدر دانم

Ки ё баҳор биҳиштаст ё биҳишти баҳор

که یا بهار بهشت است یا بهشت بهار

Чунин ки мунфарид афтодааст дар рифъат

چنین که منفرد افتاده است در رفعت

Фалак чаҳ ҳад ки ба ӯ дам занад зи қурби ҷавор

فلک چه حد که به او دم زند ز قرب جوار

Хамида монад фалак бскаҳ кард қомати хам

خمیده ماند فلک بسکه کرد قامت خم

Паии тавозуъи ин боргоҳи файзи осор

پی تواضع این بارگاه فیض آثار

Ба пеши шамса ӯ офтоб ме ларзад

به پیش شمسه او آفتاب می‌لرزد

Чунон ки Тифл сабақ хон ба пеши мактаби дор

چنان‌که طفل سبق‌خوان به پیش مکتب‌دار

Ба ҷанби равзан ӯ офтобро чаҳ маҳал

به جنب روزن او آفتاب را چه محل

Ки ӯ з чарх кунад нозу чархи азин анвор

که او ز چرخ کند ناز و چرخ ازین انوار

Ба ним хишти зари худ чу чарх ме нозад

به نیم خشت زر خود چو چرخ می‌نازد

Чаро ннозди азин ҷинси гунбадаш бисёр !

چرا ننازد ازین جنس گنبدش بسیار!

Ба пеши тоқи вай ар ҳаштум осмон набӯд

به پیش طاق وی ار هشتم آسمان نبود

Ҳазор кавкаби қандил аз чаҳ ёфт қарор !

هزار کوکب قندیل از چه یافت قرار!

Ба даври ваии хати заррин китоба нест ки ҳаст

به دور وی خط زرین کتابه نیست که هست

Навиштаи нусхаи илми қазоаш бар девор

نوشته نسخه علم قضاش بر دیوار

Чунин иморатӣ имкон набаст то з қазост

چنین عمارتی امکان نبست تا ز قضاست

Замонаи қобили таъмиру осмони меъмор

زمانه قابل تعمیر و آسمان معمار

Фалаки шабиҳи вай афтодааст ва то ба абад

فلک شبیه وی افتاده است و تا به ابد

Бад-ӣни муносибат ӯро баланд шуд миқдор

بدین مناسبت او را بلند شد مقدار

Агар ба маънии ваии сӯратӣ банно хоҳанд

اگر به معنی وی صورتی بنا خواهند

Ҷаҳоти куну маконро чу нест ин меъёр

جهات کون و مکان را چو نیست این معیار

Муҳандисони маъонии магар ба фарз кунанд

مهندسان معانی مگر به فرض کنند

Ба сатҳи чархи нуҳуми насби пояи паргор

به سطح چرخ نهم نصب پایه پرگار

зи файзи зоҳиру ботини тавон яқин донист

ز فیض ظاهر و باطن توان یقین دانست

Ки як дараш ба биҳиштаст ва як дараш ба баҳор

که یک درش به بهشت است و یک درش به بهار

Сипеҳр мешавад онҷо ба чокарии қойил

سپهر می‌شود آنجا به چاکری قایل

Замона мекунад онҷо ба бандагии иқрор

زمانه می‌کند آنجا به بندگی اقرار

Балӣ чаҳ гӯна нагардад замонааш мамнӯн

بلی چه‌گونه نگردد زمانه‌اش ممنون

Балӣ чаҳ гӯна набошад сипеҳри миннати дор

بلی چه‌گونه نباشد سپهر منت‌دار

Ки ҳаст боргаҳи хусрави замину замон

که هست بارگه خسرو زمین و زمان

Ки ҳаст пардаи сарои шаҳи сғору кбор

که هست پرده‌سرای شه صغار و کبار

Хдоигони ду олами эмоми ҷину башар

خدایگان دو عالم امام جن و بشر

Разии арзу симоу ризои лайл ва наҳор

رضی ارض و سیما و رضای لیل و نهار

Эмоми сомину зомини алии бен Мӯсо

امام ثامن و ضامن علی بن موسی

Ки ҳаст хок дараш кӯҳли дидаи абсор

که هست خاک درش کحل دیده ابصار

Табассумаш ба лаби лутфу чин бар абрӯии хашм

تبسمش به لب لطف و چین بر ابروی خشم

Яке баҳори хазон ва яке хазони баҳор

یکی بهار خزان و یکی خزان بهار

зи баси зи адли вай аз пои фитодаи фитнаи маст

ز بس ز عدل وی از پا فتاده فتنه مست

наметавонад бархестани зи хоби хумор

نمی‌تواند برخاستن ز خواب خمار

Збс ба аҳди ваии осӯдаи рӯзгори ҳрўн

زبس به عهد وی آسوده روزگار حرون

Дилаши надод ки аз хоб хуш шавад бедор

دلش نداد که از خواب خوش شود بیدار

Дар остона ӯ офтоб з омад ва шуд

در آستانه او آفتاب ز آمد و شد

Ба ғайри дарс зиёрат намекунад такрор

به‌غیر درس زیارت نمی‌کند تکرار

Набошад абр ки аз ҷӯши зоирон дараш

نباشد ابر که از جوش زایران درش

Нишаста чархи баринро ғубор бар рухсор

نشسته چرخ برین را غبار بر رخسار

Балии ғубор дарашро троўтисти зи файз

بلی غبار درش را طراوتیست ز فیض

Ки абри раҳмати азуи моя май баради ҳамвор

که ابر رحمت ازو مایه می‌برد هموار

Муҳосибони хирад дар ҳисоби бахшиш ӯ

محاسبان خرد در حساب بخشش او

Курурро нишморанд дар ъдоди шумор

کرور را نشمارند در عداد شمار

Шаҳӣ ки пояи миқдораш аз гаронқадрӣ

شهی که پایه مقدارش از گرانقدری

Буд зи курсии шаш пояи ҷаҳонаши ор

بود ز کرسی شش پایه جهانش عار

Шаҳӣ ки маснади ҷоҳаш ба бом арш кунад

شهی که مسند جاهش به بام عرش کند

Такаббурӣ ки ба фирдавси ошиқи дидор

تکبری که به فردوس عاشق دیدار

Фурӯғи пояи тахташ ба сатҳи чархи нуҳум

فروغ پایه تختش به سطح چرخ نهم

Аён тараст ки болои кӯҳи шуълаи нор

عیان‌تر است که بالای کوه شعله نار

Шҳншҳӣ ки агар боҷ бар замона наад

شهنشهی که اگر باج بر زمانه نهد

Тиҳӣ кунанд хзоини ҳамаи ҷиболу баҳор

تهی کنند خزاین همه جبال و بحار

Кунад ба манъи дуруштии ишорагар ба фалак

کند به منع درشتی اشاره گر به فلک

Замонаи ҳамчуи каф даст мешавад ҳамвор

زمانه همچو کف دست می‌شود هموار

Наҳифаш ар ба руҷӯъи замона амр кунад

نهیبش ار به رجوع زمانه امر کند

Ба қаҳқарое аз имсол бигузаранд пор

به قهقرایی از امسال بگذراند پار

зи хизматаш чу нишаст ин як он дигар бархест

ز خدمتش چو نشست این یک آن دگر برخاست

Ду бандаанд сиёҳу сифеди лайл ва наҳор

دو بنده‌اند سیاه و سفید لیل و نهار

зи бандагони сарои ваии асваду абиз

ز بندگان سرای وی اسود و ابیض

Ду чокаранд яке аз ҳабаши яке зи ттор

دو چاکرند یکی از حبش یکی ز تتار

Мҷраҳ нест фалакро ки тавқи бндгиш

مجره نیست فلک را که طوق بندگیش

Фикандааст ба гардани зи нуқраи зангии вор

فکنده است به گردن ز نقره زنگی‌وار

Аз инки боиси озор ӯ шудаи ангур

از اینکه باعث آزار او شده انگور

зи токи дасти қазо сарнигӯнаш карда ба дор

ز تاک دست قضا سرنگونش کرده به دار

Буд ба аҳди шамеми баҳори халқи хушаш

بود به عهد شمیم بهار خلق خوشش

Фалаки зи атри лаболаб чу таблаи аттор

فلک ز عطر لبالب چو طبله عطار

Насими халқаш агар бар чамани вазади дуздад

نسیم خلقش اگر بر چمن وزد دزدد

Нафаси зи атри гулу ёсуман , машоми баҳор

نفس ز عطر گل و یاسمن، مشام بهار

Агар зи хок дараш обрӯи баради гулшан

اگر ز خاک درش آبرو برد گلشن

Ғилоф ғунча шавад нофи оҳӯии тотор

غلاف غنچه شود ناف آهوی تاتار

зи буии зулфи арӯсони халқ ӯ печад

ز بوی زلف عروسان خلق او پیچد

Ба хеши турраи сунбули зи рашк дар гулзор

به خویش طره سنبل ز رشک در گلزار

Салоӣ айш занад чун баҳори аҳди хушаш

صلای عیش زند چون بهار عهد خوشش

Нигор баста барояд зи шохи дасти чанор

نگار بسته برآید ز شاخ دست چنار

Агар мулоиматаши об дар чамани бандад

اگر ملایمتش آب در چمن بندد

зи нозболши гул ранҷа мешавад сари хор

ز نازبالش گل رنجه می‌شود سر خار

Ба ҳукм наҳй абади имтиноъи ҳасба ӯ

به حکم نهی ابد امتناع حسبه او

Ба гирди духтари руз шиша мекашад девор

به گرد دختر رز شیشه می‌کشد دیوار

Кунад чу ҳукми Фсрдн ба шуълаи овоз

کند چو حکم فسردن به شعله آواز

зи бим хушк шавад хӯни нағма дар раги тор

ز بیم خشک شود خون نغمه در رگ تار

Муҳӣти илмаш агар мавҷ вар шавад уфтад

محیط علمش اگر موج‌ور شود افتد

Тахайюлоти ду олам чу хору хас ба канор

تخیلات دو عالم چو خار و خس به کنار

Ба диққати назар дурбин тавонад дид

به دقت نظر دوربین تواند دید

Ба як мулоҳизаи имрӯзи арзи рӯзшумор

به یک ملاحظه امروز عرض روزشمار

Нигоҳи даври расои вай аз шикофи азал

نگاه دور رسای وی از شکاف ازل

Кунад мутолиа дар номаи абади асрор

کند مطالعه در نامه ابد اسرار

Макони мФтрқ ӯ рости фардӣ аз афрод

مکان مفترق او راست فردی از افراد

Замони муттасил ӯ рости сатрӣ аз тӯмор

زمان متصل او راست سطری از طومار

Ҷаҳони фонӣ агар бо аду гузошт чаҳ ғам

جهان فانی اگر با عدو گذاشت چه غم

Муқарараст фикандан ба пеши саги мурдор

مقرر است فکندن به پیش سگ مردار

Ба як қабӣла буд хасм бо вай аз чаҳ аҷаб

به یک قبیله بود خصم با وی از چه عجب

Ки ҳаст хешии наздики нашъаро ба хумор

که هست خویشی نزدیک نشئه را به خمار

Замонаи муҳлати хасмаш ба ихтиёр диҳад

زمانه مهلت خصمش به اختیار دهد

Чунонкии муҳлати куффори қодири ҷаббор

چنانکه مهلت کفار قادر جبار

Надоматаст фузуни он қадр ки муҳлат беш

ندامت است فزون آنقدر که مهلت بیش

Хумор дар хури мастӣ ҳаме кашад хумор

خمار در خور مستی همی کشد خمار

Сафинаи исти влоиш ки фавҷи фавҷи уқул

سفینه‌ایست ولایش که فوج فوج عقول

Баради зи вартаи ҳайрати нафаси нафас ба канор

برد ز ورطه حیرت نفس نفس به کنار

зи мӯриёнаи ташкик эминаст он дил

ز موریانه تشکیک ایمن است آن دل

Ки гирди муътақидаш эътиқод ӯст ҳисор

که گرد معتقدش اعتقاد اوست حصار

Хирад ба матлаъи панҷум ба ман мусомиҳа кард

خرد به مطلع پنجم به من مسامحه کرد

Ки дарси ишқи мдиҳ туро кунам такрор

که درس عشق مدیح ترا کنم تکرار